Kulang ang Kalayaang Pang-akademiko

Bermuda Triangle

Ngayon ko lang talaga nabasa ang kontrobersyal na pahayag ng School of Economics ng Unibersidad ng Pilipinas-Diliman tungkol sa protesta ng mga estudyante noong pumunta si Budget and Management Sec. Butch Abad sa naturang unibersidad noong Setyembre 17. Ito ang ubod ng kanilang pagkondena sa protesta: “Bilang inimbitahang bisita, saklaw si Secretary Abad ng balabal ng kalayaang pang-akademiko at ligtas na pagpunta na ginagarantiyahan ng Unibersidad sa lahat ng tumutuntong sa kampus.” Dagdag pa nito, “Ang silbi ng matayog na pribilehiyong iyan ay ang garantiyahan ang malayang trapiko ng magkakaibang ideya – at ng magkakaibang taong yumayakap sa kanila – na siyang nagbibigay-lakas sa isang liberal na institusyong pang-akademiko.”

Maraming suliranin ang pag-apela ng UPSE sa kalayaang pang-akademiko. Una, tulad ng lahat ng kinikilalang kalayaan ngayon, ang kalayaang pang-akademiko ay nabuo at napatatag sa kasaysayan laban sa mga makapangyarihan sa lipunan – sa Simbahan, sa gobyerno, at maging sa malalaking kapitalista. Sa pahayag ng UPSE, ginagamit ang kalayaang pang-akademiko para ipagtanggol ang isang mataas na opisyal ng gobyerno (at isa sa pinakamakapangyarihan sa gobyernong ito) laban sa mga nagpoprotestang aktibista (na katunggali ng mga makapangyarihang grupo kahit sa loob ng UP). Laban sa mga makapangyarihan dapat bigyang-kahulugan ang “mga ideyang kontraryo at hindi uso,” at panlilinlang ang tawaging ganyan ang mga ideya ng isang Butch Abad.

Ikalawa, bagamat kinikilala ng lipunan ang kalayaang pang-akademiko, hindi ito ligtas sa pagsusuri at kritisismo. Pwede sigurong ihalintulad ito sa kalayaang bumoto, na mas pundamental rito: May kalayaang bumoto, pero pwedeng suriin kung wasto o mali ang paggamit dito ng isang tao o grupo ng tao. Sa pahayag ng UPSE, iwinawasiwas ang kalayaang pang-akademiko na parang hindi ito makukwestyon at dapat kilalanin sa simpleng dahilan na isinabuhay ito. Sa tingin ko, sa mga dahilang ipapaliwanag sa ibaba, mali ang paggamit ng University Student Council sa kalayaang pang-akademiko nang imbitahan nitong magsalita si Abad sa isang porum, at mali rin ang UPSE na gamitin ang kalayaang pang-akademiko para ipagtanggol ang naturang hakbangin.

Ikatlo, at kaugnay ng ikalawa, ang kalayaang pang-akademiko ay pamamaraan lamang na dapat ay naglilingkod sa iba pang prinsipyo labas dito. Halimbawa, dapat itong naglilingkod sa tungkuling panlipunan o social responsibility at sa siyentipikong pag-aaral. Sa pahayag ng UPSE, hindi binigyang-katwiran ang kalayaang pang-akademiko sa mga batayang ito, kundi sa “pagkadahop ng buhay-intelektwal at pagkupot sa debate sa isang monologo” lamang,  na nagmumula sa makaisang-panig na paggigiit ng kalayaang pang-akademiko. Kahit sa mga prinsipyo ng UP na “dangal at kahusayan (honor and excellence)” na minsang kinasangkapan ni Prop. Solita Collas-Monsod ng UPSE, mas patungkol ang kalayaang pang-akademiko sa kahusayan, hindi sa dangal.

Waterpark

Mali na imbitahan si Abad para talakayin ang pambansang badyet dahil sa DAP o Disbursement Acceleration Program. Mali na imbitahan si Ferdinand Marcos para talakayin ang pagsusulong ng demokrasya dahil sa Batas Militar. Mali na imbitahan si Jovito Palparan para talakayin ang pagtatanggol sa karapatang pantao dahil sa Oplan Bantay Laya. Mali na imbitahan si Gloria Macapagal-Arroyo para talakayin ang pagtiyak sa malinis at matapat na halalan dahil sa Hello Garci. Mali na imbitahan si Henry Sy para talakayin ang pagtaguyod sa karapatan ng mga manggagawa dahil sa kontraktwalisasyon sa SM. Mali na imbitahan si Kris Aquino para talakayin ang halaga ng privacy dahil sa pag-anunsyo niya sa nangyari sa kanila ni Joey Marquez. At iba pa.

Mali ang pag-imbita sa naturang mga tagapagsalita para sa mga nabanggit na paksa dahil kinakatawan nila ang kabaligtaran o pagkasira ng mga nabanggit na paksa. Mali dahil ginamit na nila ang dominanteng midya para ilahad ang kanilang mga ideya. Mali dahil sila ang dapat pangaralan tungkol sa paksa nila, at wala silang awtoridad na talakayin ang naturang mga paksa. At ang pahintulutan silang talakayin ang naturang mga paksa ay ang magpagamit sa kanilang panlilinlang, sa halip na maging instrumento ng kaliwanagan para sa lipunan. Halimbawa, magyayabang si Abad tungkol sa pagpapalahok sa publiko sa proseso ng pagbabadyet, gayung ipinaglalaban niya ang kapangyarihan ng iilan na baguhin ang aprubadong pambansang badyet.

Pero may kaibahan ang pag-imbita kina Abad, Marcos, Palparan at Arroyo sa mga kahalintulad sa itaas kumpara sa pag-imbita kina Henry Sy at Kris Aquino. Ang mga tao sa unang bungkos, itinuturing ng lipunan na mga kriminal sa mga usaping nabanggit, habang ang mga nasa ikalawang bungkos ay hindi, o hindi pa. Dito mailulugar ang agresibong pagkondena – kalabisan ang tawaging “karahasan” – ng mga aktibista sa pagpunta ni Abad: hindi siya karaniwang bisitang tagapagsalita o panauhing pandangal kundi isang kriminal sa bayan. Dito rin mailulugar ang mariing pagkondena ng UPSE, at Malakanyang, sa ginawa ng mga aktibista: kinukwestyon nila ang hatol na kriminal si Abad at ipinupwersa ang isang reperendum tungkol sa kanya.

Isang sintomas ang pagwasiwas sa kalayaang pang-akademiko ng kaguruan ng UPSE nang walang pagsaalang-alang sa tungkuling panlipunan. Hindi ito papasa sa pamantayan ng tungkuling panlipunan: sa kasaysayan, ginamit nito ang kalayaan ng akademya para isulong ang kawalang-kalayaan sa lipunan. Ang maramihang pagpirma nito ay patunay ng mala-kulto nitong pagbubuklod para sa paglilingkod sa iilan, silang mga nangangaral ng indibidwal na interes sa mga klasrum at sulatin. Maliban sa pagkondena nito sa diktadurang Marcos sa bisperas ng pagbagsak ng huli, wala nang kaguruan sa UP na mas tampok at tuluy-tuloy na naglilingkod sa gobyerno at sa malalaking kapitalista at haciendero liban sa UPSE. Natural, ipagtatanggol nito si Abad.

Instrumento lamang ang kalayaang pang-akademiko sa paghahanap ng katotohanan, at kakatwa ang paggigiit ng UPSE ng kalayaang pang-akademiko sa kabila ng pagtambad ng mga katotohanan bunsod ng protesta: Hinahatulan ng papalaking seksyon ng lipunan si Abad na kriminal – “magnanakaw” sa salita ng mga nagprotesta. Dapat katambal ng kalayaang pang-akademiko ang tungkuling panlipunan; kung hindi, magiging instrumento ito ng pagtatangka ng mga kriminal na manlinlang. At kung mangyari ang huli, susugod ang protesta para agresibong kumondena. Sa bayang ito kung saan bulok ang sistemang pangkatarungan, gagawa at gagawa ng paraan ang mga walang kapangyarihan para idiin at isakdal ang mga gumawa ng krimen sa bayan.

Sabi ng mga nangangaral ng kalayaang pang-akademiko, “kaaway ng unibersidad” ang mga aktibista. Para sa marami at dumarami sa lipunan, kakampi sila ng katotohanan.

25 Setyembre 2014

Galing ang mga larawan dito.

Ngayon lang yata ako magli-link sa isang editoryal ng Philippine Daily Inquirer na sinasang-ayunan ko: “Naeeskandalo sila ng pagiging krudo ng protesta pero hindi ng kabastusan ng pananahimik.” Isang rebyu ni Scott McLemee ng isang libro tungkol sa kalayaang pang-akademiko.

Flame of Recca

Recca

Isa siyang magaan, masaya at maliwanag na presensya sa mga taong nakapaligid sa kanya. Sa kanyang mga magulang, na dumulog at namanata kay Sto. Niño para sa kalusugan niya. Sa kanyang ate, na lubos ang suporta sa kanya mula pagiging aktibista hanggang pamumundok. Sa kanyang mga batchmates sa Manila Science High School, na noong pabiro niyang sinabing “Hindi na ako aalis basta ibili ninyo ako ng franchise ng French Baker” ay sumang-ayon, pero nabigong pumigil sa kanya. Sa kanyang mga kapwa-aktibista sa kampus na giliw na giliw sa kanya, na ang ilan, kapanalig na’t lahat, ay pumigil rin sa kanyang umalis. “What about friendship?” tanong ng iba sa kanila.

Kakaiba siyang karakter, at napakarami ng alaala sa kanya ng mga napalapit. Nakilala siya ng isang kapwa-aktibista sa debut ng isang kaibigan nila pareho, sumasayaw ng “Miami” ni Will Smith at “Sweetheart” ni Mariah Carey. Masayahin siya, bungisngis, at malambing magsalita. Maganda siya, pero hindi iyung tawag-pansin, kundi iyung tumitining sa pagtagal. Maaliwalas ang mga ngiti at ngumingiti rin ang mga mata. Huwag kang magkamaling pindutin ang ilong dahil hahabulin ka niya at sasapakin nang paulit-ulit sa balikat, na ikinakatuwa ng marami niyang tagahanga. Parang lagi siyang may matamis na cologne. O iyung paligid lang ba iyun kapag dumadaan siya?

Mahilig siya sa musika at magaling kumanta. Nakikipag-usap siya sa isang kaibigan nang maghapon tungkol sa musika – na tipong “jologs” para sa iba. Paborito niya si Patti Austin, at isa sa unang hinanap niya sa Youtube ang “Through the Test of Time” sa isang dalaw. Kapag may videoke, nakikipag-duet siya ng “Especially for You” ni Kylie Minogue, at kapag wala, ng “I’m Real” nina Jennifer Lopez at Ja Rule. Romantik para sa kanya ang “Underneath the Stars” ni Mariah Carey at pinakamalungkot naman ang “The Day You Went Away” ni Wendy Matthews. Malinaw niyang nasabi sa isang kaibigan na gusto niyang mapatugtog ang “Breathless” ng The Corrs sa burol niya.

Kakatwa iyun, ang hilig niya at mga kaibigan niyang aktibista na pag-usapan ang kani-kanilang burol. Biruan nila ang pagkakaroon ng “parangal picture” kapag maganda ang isang larawan. Kung ano ang mga kantang papatugtugin at tema, pati kung sinu-sino ang dapat magsalita. Parang may unawaan na magandang parangal lang ang kagyat na maibibigay ng isa’t isa sa mamamatay, at ang bawat isa’y mamamatay nang kasimbigat ng Sierra Madre, wika nga. Pero may isa pa silang katuwaang pangarap: Sama-samang magretiro sa kung saang palayan, may maggagantsilyo, magpapakain ng manok. Sobrang mahal nila ang isa’t isa, gusto nilang makita ang isa’t isa na tumanda.

Recca2

Kaya noong natanggap ng isa sa kanila ang tawag ng isa pa na umiiyak at nagsabing patay na si Recca, hindi agad makapaniwala ang tinawagan. Kahit noong sinabing pupunta na ang pamilya para kunin ang bangkay, umasa ang tinawagan na mistaken identity lang, hindi si Recca ang patay. Naisip pa niyang pagtatawanan nila ni Recca ang kwento sa hinaharap. Pero hindi nagtagal at bumuhos ang text, mensahe sa Facebook, at maging larawan. Sa dulo, napagtanto niyang hindi pala talaga niya naisip na mamamatay si Recca – na puno ng buhay, puno ng kapasyahan at lakas, at puno ng saya. Lagi niyang iniisip na magkikita pa sila ni Recca at magkakasama nang matagal.

Pero hindi man handa ang mga kaibigan niya, handa si Recca. May pagdadalawang-isip man siyang ipinakita, malinaw ang pagpapasya niya. Mula pa sa pagiging malambot ang puso at minsa’y mababaw ang luha pagdating sa mga maralita at nangangailangan. Sa pagiging masigasig na propagandista, organisador, at edukador sa kampus. Sa masaya at matalas na pakikipagpulong para sa pagsusulong ng pakikibaka. Sa walang takot na pangunguna sa mga protesta, kahit may banta ng dispersal at pag-aresto. Sa paglubog sa masang manggagawa at magsasaka. Sa pagsuong sa maraming sakripisyo at pagpapakumbaba. Sa pagtitiwala sa masa at optimismo sa pakikibaka.

Hanggang sa noong 2003, nagpasya si Recca na sumapi sa New People’s Army o NPA. Bisaya siya, pero ni hindi naging usapin na sa Kordilyera siya pupunta. Sa kanyang pana-panahong pagdalaw simula noon, ipinakita niya ang isang pagpapasya na lalong tumitibay. Naging matatas siya mag-Ilocano at natuto na rin ng tabako at nganga ng mga katutubo. Kaya niyang magreklamo nang todo sa hirap ng kalupaan – sa taas ng mga bundok, tarik ng mga palusong, at posibilidad ng kamatayan kapag nabagsakan ng puno – at maging sa tindi ng lamig. Hinarap niya kahit ang hirap ng pagiging ina, at kabiyak ng isang rebolusyonaryo. Pero sa lahat ng ito, wala siyang bahid ng pagsuko.

Ikinwento niya ang tindi ng kahirapan ng mga pambansang minorya at ang laki ng yaman ng kalikasan na ninanakaw sa kanila. Nahahabag man siya sa kalagayan nila, namamangha siya sa kasaysayan at kakayahan nilang lumaban at ipagtanggol ang kanilang mga komunidad – kahit wala ang NPA pero lalo’t naroon. Pinatotohanan niyang napalayo man siya sa kanyang sariling pamilya ay niyakap siya ng maraming maraming pamilya. Kung may naibubulong man siyang kakulangan, iyan ay nasa larangan ng mga dapat at maaaring gawin para isulong at isulong pa ang mga gawain sa armadong pakikibaka, rebolusyong agraryo, at pagbubuo ng baseng masa.

Philip Blenkinsop

Tiyak na marami pang lalabas na kwento kung paano si Recca bilang si Ka Tet ng NPA sa Kordilyera. Pero sa pauna pa lang, makikita nang kahit doon, naging kagiliw-giliw na presensya at pwersa siya sa mga kasama niya at sa masang katutubo. Nahalal siyang S-4 ng yunit, tagapag-ingat ng suplay, tulad din ni Erica Salang noon sa Bicol, nangangailangan ng paghawak sa patakaran at malasakit sa mga kasama. Nang hinarap niya ang pinakamatinding problema niya habang naroon, may panahong ayaw niyang kumain. Nang umabot sa masa ang balita, tinambakan nila si Recca ng paunti-unti ng masasarap na pagkaing kinakaya nila, bagay na tiyak na hindi  niya inasahan.

Minahal ng marami si Recca, at sa pamamagitan niya, marami ang nagmahal sa kanyang pangarap at adhikain para sa bayan – ang matapos ang gutom at hirap sa bansa nating maraming yaman na ninanakaw ng iilan. Isang simpleng pangarap na nangangahulugan na mga maralita at ang sambayanan mismo ang humawak ng kapangyarihan, hindi ang iilang mayaman at makapangyarihan. Na maaaring tingnang paglubos sa prinsipyo ng demokrasya pero tiyak na pagbaklas sa hindi demokratikong kaayusang gumagamit sa demokrasya bilang ilusyon. At nangangahulugan ng paghawak ng armas, dahil hindi isusuko ang kapangyarihan ng mga nakikinabang.

Sa dulo, isa si Recca Noelle Monte (1981-2014) sa mga iskolar ng bayan na pumiling ialay ang talino at talento sa sambayanan, at hindi tumanggap ng yaman, pagkilala o kapangyarihan kapalit. Isa siya sa may maalwang buhay at maaaring mariwasang hinaharap na pumiling talikuran ang mga ito para sa isang hinaharap na walang mahirap. Isa siya sa pinakamamahal ng mga kaanak, kaibigan, at kasama sa kalunsuran na nagpasyang tumungo sa kanayunan dahil sa pagmamahal sa sambayanan. Tulad marahil ng panghalina ng mga mata at ngiti niya sa mga kakilala, ang buhay niya ay imbitasyon sa lahat na kilalanin at yakapin ang kanyang mga prinsipyo at pakikibaka.

Pinakamataas na pagpupugay!

12 Setyembre 2014

Galing sa Facebook at dito ang mga larawan.

Kung tribute lang din ang pag-uusapan, matutuwa rito si Recca. Magandang sipi ni Karlo Mongaya sa Italyanong Komunistang si Antonio Gramsci, tiyak na tatamaan ang ilang tipo ng Gramscians mismo.

Hating the Left

Palparan Max Santiago Tudlaan Antipas Delotavo

“Pareho lang kayo.” Iyan, sa ordinaryong pananalita ng karaniwang tao, ang mensahe ni Patricio N. Abinales, nagsulat ng napakaraming artikulong kontra-Kaliwa na nagpapakilalang intelektwal, sa kanyang artikulong “Hating Palparan.” Ginamit niya ang pa-intelektwal at pa-sikolohikal na praseng “mirror image” para sabihing pareho lang ang kilusang Komunista o Kaliwa at si dating Major General Jovito Palparan: parehong may “panatisismong ideolohikal at pagmamahal sa baril,” sa mga salita niya.

Kakatwa ang paggamit ni Abinales ng sikolohiyang pop. Pseudo-teoretikal ang kanyang pagtatapos, para bang gumagaya sa mga intelektwal na kapwa niya gradweyt sa Cornell University pero hindi matularan: “At halos lagi, ang pagnanasa (desire) na wasakin ang nagpapaalala sa iyo ng sarili mo ang nagiging priyoridad.” Naks! Hindi natin alam kung kaya niyang humalaw sa mga sulatin nina Sigmund Freud o Jacques Lacan para sa deklarasyong iyan. O batay lang ba iyan sa danas niya sa kanyang magulang at kaanak?

Anu’t anuman, sa artikulong ito, nagboluntaryo si Abinales na maging tagapagsalita ni Palparan kontra sa Kaliwa. Wala siyang mabuting masabi tungkol sa Kaliwa pero nagpaulan siya ng papuri kay Palparan. Inuulit niya sa pamamagitan ng pagpapalagay ang linya ni Palparan: na lahat ng biniktima ng berdugo ay mga Komunista o mga tagasuporta nila. Ni hindi mabanggit ni Abinales ang praseng “human rights violations,” dahil tila pawang lehitimong target para sa kanya ang mga biniktima ng berdugo.

At naroon ang dahilan kung bakit galit ang Kaliwa kay Palparan, na pangunahing historikal at hindi sikolohikal. Napakarami niyang ginawang paglabag sa karapatang pantao – na hindi dapat sa mga aktibista at kahit sa mga miyembro ng New People’s Army. At para saan? Para ipagtanggol ang rehimen ni Gloria Macapagal-Arroyo at ang sistemang pinaghaharian ng iilang mayaman at makapangyarihan. Sa pagtinging ito, masyado nang banat at abstrakto na sabihing magkapareho ang Kaliwa at si Palparan.

Pero lumang tema na ang umano’y pagiging magkapareho ng Kaliwa at Kanan. Sa Kanluran, maraming kilusang intelektwal at may iilang kilusang panlipunan na umusbong sa posisyong kontra sa “pasismo ng kapwa Kaliwa at Kanan.” Makikita sa hanay na ito ang mga nagpapakilalang liberal pero sumulpot din dito ang marami sa mga neo-konserbatibo. Mula sa hanay ng huli, marami ang nagtanggol sa mga gerang agresyon ng US laban sa mga bansang umano’y nagkakanlong ng mga terorista.

Dahil sa galit ni Abinales sa Kaliwa, ginamit niya ang temang ito sa isyu ni Palparan, at lalo tuloy nakita ang labis na pokus sa dahas. Dahil sa Pilipinas, napakalayo ng Kaliwa sa Kanan, at ang huli lang ang kilalang may “panatisismong ideolohikal at pagmamahal sa baril.” Sa Pilipinas, ang Kaliwa ay kalahok sa paglaban sa dayuhang mananakop, gulugod ng paglaban sa Batas Militar ni Marcos, at nangunguna sa paglaban sa mga pangulong kontra-maralita. Kapag lumalaban ang masa, ang kasama nila ay ang Kaliwa.

Eh ang Kanan? Maganda lang sa kahibangan ni Abinales, tagapagsalita ni Palparan.

20 Agosto 2014

Galing ang larawan dito.

Isa pang Krimen ni Palparan

Ralph Fasanella1

Talumpating hindi nabigkas sa piket sa harap ng National Bureau of Investigation noong umaga ng 12 Agosto.

Mga kasama at mga kababayan! May isa pang krimen si dating Major General Jovito Palparan sa sambayanang Pilipino bukod sa napakaraming kaso ng ekstrahudisyal na pagpaslang, pagdukot at iba pang paglabag sa karapatang pantao.

At ang krimen na iyan ay nasa paraan kung paano niya ginawa ang mga paglabag sa karapatang pantao. Ginawa niya ang mga ito nang lantaran, bulgaran, para bang inaanunsyo.

Darating siya sa isang rehiyon at darami ang mga paglabag sa karapatang pantao doon. Pero walang kurap niyang sasabihin, kahit sa harap ng kamera, na hindi ang mga tauhan niya ang pumaslang, na wala ang nawawala sa kampo ng militar, na hindi siya ang may kasalanan. Sa isang interbyu, sinabi niyang nagbibigay lang siya ng “inspirasyon” para sa mga paglabag. Wala rin siyang tigil sa pagsasalita para bigyang-katwiran ang mga ito – kasama na ang paniniil sa mga baryo ng karaniwang tao. Sa isang State of the Nation Address o SONA mismo, pinuri siya ni Gloria Macapagal-Arroyo.

May panahong naging karaniwan na para sa mga aktibista na makatanggap ng mensaheng text tungkol sa mga kapwa-aktibista na pinakabagong biktima ng pagpatay at pagdukot – magkakasunod sa loob lang ng ilang araw. Naging laman ng midya, lalo na ng alternatibong midya, ang mga larawan ng mga pinaslang at dinukot, minsan kasama ang mga duguang bangkay nila – silang mga nanay, tatay, asawa, anak, kapatid, kaibigan, at kasama sa pakikibaka.

Mga kasama at mga kababayan! Ininsulto ni Palparan ang sambayanang Pilipino! Bawat pagpaslang, pagdukot at paglabag sa karapatang pantao ay pagdura sa mukha ng sambayanan. Ipinamukha niya sa atin na wala tayong magagawa, hindi natin siya mapipigilan, at wala tayong kapangyarihan para papanagutin siya.

Pero ngayong umaga, mga kasama at mga kababayan, tumitindig tayo dito sa harap ng NBI dahil pinatunayan ng sambayanan na mali si Palparan. Mali si Palparan!

Ralph Fasanella2

Hindi ilulutang ng gobyerno ni Noynoy Aquino si Palparan kung hindi lumalakas ang mga protesta at pagkondena ng sambayanan sa Pork Barrel King dahil sa katiwalian sa pamahalaan. Naghahanap si Noynoy ng pampabango sa publiko at pagdidiin na si Gloria pa rin, diumano, ang kalaban. Ilinaw natin: Hindi utang ng sambayanan sa gobyernong Aquino ang paglutang kay Palparan; matagal nang utang ito ng gobyernong Aquino sa atin!

Hindi rin ilulutang si Palparan kung hindi dahil sa pagpupunyagi sa loob ng maraming taon ng sambayanan na ilantad siya bilang berdugo. Hindi ilulutang si Palparan kung hindi dahil sa pagpupunyagi sa loob ng maraming taon ng sambayanan na labanan si Gloria na mandaraya, korap, pahirap, pasista at papet. Tandaan natin: inilabas ang warrant of arrest kay Palparan noong gustong ipakita ng gobyernong Aquino na seryoso ito sa pagpapanagot kay Gloria!

Mga kasama at mga kababayan. Hindi dito nagtatapos ang pakikibaka natin para kamtin ang katarungan at papanagutin si Palparan; ang totoo, bagong simula lang ito para sa ating pakikibaka. Kailangan nating tiyaking walang espesyal na pagtrato sa kanya, na mahahatulan siyang maysala, at mabubulok siya sa bilangguan.

Ang gusto lang nating sabihin: Wala mang tunay na katarungan para sa sambayanan sa ilalim ng sistemang pinaghaharian ng iilang mayaman at makapangyarihan, magagawa nating magpanagot, sa iba’t ibang paraan, lalo na ng pinakamalalaking berdugo sa sambayanan. Gaano man kabagal ang takbo ng gulong ng katarungan kapag para sa sambayanan, magagawa nating magpanagot!

Ngayong araw, nagkaroon tayo ng dagdag na patunay para sabihing: Dahil patuloy na lumalaban ang sambayanan, at dahil patuloy na lumalakas ang paglaban ng sambayanan, may araw rin ang mga pasista. May araw rin sila! Mabuhay ang sambayanang lumalaban! Patuloy nating isisigaw at ipaglalaban: Katarungan, katarungan, katarungan!

18 Agosto 2014

Galing ang mga larawan dito.

Magandang artikulong praymer sa Liberation Theology sa Latin America ng iskolar na si Michael Lowy. Malaman bagamat nanenermon na diyalogo ni Bertolt Brecht na sinipi ni Karlo Mongaya. Matapos maghari-harian noon, nagpapakita na raw ng takot si Palparan ngayon.

Maanghang ang kolum ni Arnold Alamon tungkol sa dalawang dating propesor na sina Randy David at Walden Bello. Mapagmuni naman ang kolum niya tungkol sa pagkamatay ng komedyanteng si Robin Williams. Mga rebyu ni Richard Bolisay sa pelikulang She’s Dating the Gangster at iba pang pelikula sa Cinemalaya.

Para kay Vice Ganda

Kandinsky1

Magandang araw. Nabasa ko ang limang tweets mo kaugnay ng State of the Nation Address ni Pang. Noynoy Aquino noong Hulyo 28. Sumusulat ako sa iyo dahil impluwensyal ka, maraming kababayan natin ang nakikinig at tumutulad sa opinyon mo sa maraming bagay. Mahalaga para sa akin na isang aktibista na masagot ang pagpuri mo kay Aquino at pagtuligsa sa mga nagprotesta. Iyun nga lang, hindi kita masagot sa pormang tweet din, at mas mainam na siguro iyun para mas matalakay ang mga usapin. Gusto ko rin talagang ipakita na mas kumplikado ang mga isyu para sa pormang tweet.

Kung susuriin, inilabas mo sa naturang tweets ang lahat ng armas mo na dahilan kung bakit ka sikat ngayon, mga armas na tila manerismo na lang para sa iyo na mahusay na komedyante: Iyung pagbatay sa pagdama o emosyon sa paggawa ng husga, paghalaw sa moralidad ng karaniwang tao, paglalantad ng totoong makitid na motibo sa likod ng marangal na aksyon, mabilis na pasaring sa nakakasagutan, at pagkutya sa masagwang aksyong kabaligtaran ng matayog na pahayag. Ang mga ito ang madalas mong gawin bilang komedyante — at tagahubog ng opinyong publiko, namamalayan mo man o hindi.

At ginamit mo ang mga armas mo pabor kay Aquino at kontra sa mga nagprotesta. Nagbatay ka sa pagdama noong sinabi mong naapektuhan ka ng talumpati niya. Humalaw ka sa moralidad ng karaniwang tao nang punahin mo ang mga tumutuligsa sa kanya dahil walang perpektong pangulo. Inilantad mo ang “totoong motibo” sa likod ng mga “nag-aaklas” — ang “pambili ng bigas.” Nagpasaring ka kay Teddy Casiño na hindi siya nakatanggap ng pera mula sa kontrobersyal na DAP kaya siya “tumatalak.” Kinutya mo ang mga nagprotesta sa maruming pulitika dahil nag-iwan sila ng dumi sa kalsada.

Bakit ganoon? Bakit naramdaman mo ang emosyon sa SONA ni Aquino, pero hindi ang galit ng mga nagprotesta sa labas? Bakit mas pinipili mong panghawakan iyung kawalan ng perpekto at hindi ang dapat na pagpapanagot sa nagkasala? Bakit iyung motibo ng mga nagpoprotesta, pinupulaan mo, pero bulag ka sa totoong motibo sa paiyak-iyak ni Aquino, ang magpaawa dahil arogante siya sa pagtatanggol sa DAP? Bakit hindi mo alam na kaiba ang grupo ni Casiño sa mga nasusuhulang tradisyunal na pulitiko? Bakit hindi mo kutyain na naging fashion show ang pag-uulat ng lagay ng maralitang bansa?

Kandinsky2

Hindi kita gustong sumbatan; seryosong mga tanong iyan. Ang gusto kong sabihin: Iyung mga nagprotesta, may mga dahilan, mga batayan — lampas sa paghahanap ng perpekto, lampas sa pambili ng bigas, lampas sa hindi pagtanggap ng pera galing DAP, nakapag-iwan man sila ng dumi sa kalsada o hindi. Ito ang pinakamalaking protesta sa limang SONA ni Aquino. Tinakot sila gamit ang maraming pulis at militar, ginawang garison ang lugar ng protesta nila, at binomba pa sila ng tubig — pero nanatili sila. Hindi kaya karapat-dapat sila sa pagrespeto’t pakikinig man lang, at hindi agad na paghusga?

Hindi ko gustong baguhin ang pagpanig mo; hindi iyan kayang gawin ng isang sulat. Pero nakapag-aral at matalino ka. Sana palawakin mo pa ang pananaw mo, Vice. Sumikat ka dahil sa masa at, sa kasaysayan ng bansa natin, talagang nagpoprotesta ang masa dahil sa kalagayan nila lalo na’t may nalalantad na korupsyon sa gobyerno. Bakla ka, na nakakaramdam ng diskriminasyon at pang-aapi; may ganyan ding nararanasan ang masa, at mas matindi pa. Nagbago na ang uri o katayuan mo sa buhay pero Viceral ka pa rin, at napakasagwa kung mag-aasta kang para kang Cojuangco tulad ni Kris.

Sasabihin mo siguro nang pakutya, “Para limang tweet lang, andami nang sinabe?” Pasensya na, hindi kasi ganoon kasimple. May mapupulot sa Bibliya sa usaping ito: “At sa sinumang binigyan ng marami ay marami ang hihingiin sa kanya: at sa sinumang pinagkatiwalaan ng marami ay lalo nang marami ang hihingiin sa kanya.” Uulitin ko: namamalayan mo man o hindi, humuhubog ka ng opinyong publiko. Hindi ka na lang basta nagpapahayag ng saloobin ngayon. Sana, huwag kang basta magsalita batay sa paimbabaw na persepsyon at sana, tiyakin mong makamasa ang iyong mga deklarasyon.

30 Hulyo 2014

Galing ang mga larawan dito.

At ito na ang pinakamabentang kolum ko sa Pinoy Weekly, kung saan mainit ang sagutan sa seksyong komento.

Basahin si Robin D. G. Kelley tungkol sa laban ng sambayanang Palestino. Itigil ang pambobomba! Kalayaan para sa Palestina!

DAPat Managot

aquino primetime speech dapKMU Noynoy DAP

Simula nang ideklara ng Korte Suprema noong Hulyo 1 na labag sa Konstitusyong 1987 ang Disbursement Acceleration Program (DAP), marami nang nasulat at nasabi ang mga kritikal sa naturang programa. Dumami pa ang mga ito nang ipagtanggol ni Pang. Noynoy Aquino ang DAP sa kanyang talumpati sa telebisyon noong Hulyo 14. Matapos ang pagdepensa sa sistemang pork barrel, kriminal na pagpapabaya sa mga biktima ng superbagyong Yolanda, at pag-apruba sa Enhanced Defense Cooperation Agreement, ang Hol-DAP na ang pinakamalaking kontrobersyang yumanig sa rehimen ni Aquino.

Matibay ang mga batayan nila: (1) Inilihim ng rehimen ang pagpapatupad ng DAP sa mga taong 2011-2013, nasiwalat lang nang ibulgar ni Sen. Jinggoy Estrada ang P50-milyong suhol sa mga senador matapos ang pag-impeach kay dating Chief Justice Renato Corona. (2) Labag sa Saligang Batas ang DAP, partikular sa prinsipyo ng solong kapangyarihan ng Kongreso na magtakda ng pambansang badyet, pag-iwas sa pagkontrol ng ehekutibo sa lehislatura at hudikatura sa pamamagitan ng badyet, at pagtataguyod sa dapat na “checks and balances” sa tatlong sangay ng gobyerno.

(3) Sa aktwal, ginamit na pork barrel ni Aquino ang DAP, instrumento ng korupsyon at patronage, tampok ang pagsuhol sa mga senador sa impeachment ni Corona at iba pang anomalyang natutuklasan at matutuklasan pa. (4) May pagtatakip o cover-up na patuloy na ipinapatupad ang rehimen sa paggastos sa DAP, tampok ang pagtangging i-audit ito ng Commission on Audit at ulat na pangkalahatan hinggil dito ng Department of Budget and Management. (5) Napaka-arogante ni Aquino, samu’t sari ang palusot at palabas para panindigan ang pagkakamali na napakalinaw sa marami at dumarami sa bansa.

Sa kabilang banda, napakarami na ring nasulat at nasabi ng mga tagapagtanggol ng DAP at ng rehimeng Aquino. Pero hindi matibay ang depensa nila – hindi solidong mga argumentong nakakakumbinsi, kundi parang maliliit na kahoy-kahoy na iniharang sa bumubwelong tren ng makatwirang pagtuligsa at galit ng mga mamamayan. Tampok na halimbawa ang sinabi ni Rep. Walden Bello ng Akbayan, na may mga taong kahit buhay-pag-ibig ni Aquino ay gagamitin para i-impeach ito. Nauubusan na ng depensa ang rehimen: si Bello, ang makutatang propesor, ay humantong na lang sa patutsada.

Liar Noynoy DAPKMU Noynoy DAP2

Tampok ding halimbawa ang pagyayabang ng rehimen na nakatulong sa pag-unlad ng ekonomiya ng bansa ang DAP. Masinsing sinagot ito ni Sonny Africa ng Ibon Foundation: Para makatulong sa ekonomiya ang pagbubuhos ng pondo ng gobyerno, dapat malaki ang pondo at mabilisan ang pagbubuhos, at dapat ay ilaan ito sa mga proyektong may malaking epekto sa ekonomiya. Pinagtibay ni Africa ang mga argumentong madaling maunawaan ng publiko – na hindi nakakapagpaunlad sa ekonomiya ang pork barrel gaya ng DAP, at hindi umuunlad ang ekonomiya, piryod.

Dahil matibay ang mga batayan ng mga kritikal sa DAP at rehimen at walang sinabi ang mga satsat ng mga tagapagtanggol, lumalakas kahit sa midyang mainstream ang nauna – bagamat nainterbyu pa rin si Randy David, lider ng Akbayan at kumikita ang mga kaanak sa pamahalaan, bilang “manunuring pampulitika” noong Hulyo 14. Lumalakas din sila sa social media – bagamat lumaganap pa rin si Raissa Robles na, sa kanyang estilo ng pag-ipit sa anumang orihinal na datos o pagtingin hanggang dulo ng artikulo, ay nagtangkang kumontra sa Korte Suprema at magbigay ng depensa sa rehimen.

Magandang sintomas ng panahong ito ang alagad ng sining na si Juana Change, kasama sa kilusang patalsikin si Gloria Macapagal-Arroyo na paglaon ay sumuporta kay Aquino. Dahil sinsero at seryoso siya sa pagkontra sa pork barrel at korupsyon, kritikal na rin siya sa rehimeng Aquino ngayon. Galing siya sa kampong maka-Aquino, at mas maraming Pilipino ang ni hindi nagmumula doon. Sa pagsigla ng mga talakayan sa mga komunidad, sakahan, empresa, opisina at paaralan, titining ang tama at mali lampas sa mga palusot at palabas ng rehimen, at mas marami ang kikilos sa darating na panahon.

20 Hulyo 2014

Galing ang mga larawan ditodito, dito at dito.

Bagamat may ibinubungkos sila ng ibang komentarista, may pagkakaiba talaga: Sabi raw ni Herbert Marcuse, ayon sa anak niyang si Peter Marcuse, tungkol kay Theodor Adorno, “I have always found Teddy’s ‘political’ utterances rather abhorrent.” Ang mga kakaibang pagtingin sa kasaysayan ng sosyalistang historyador na si Gabriel Kolko.

Sa tingin ko, totoo rin sa mga aktibista ang sinasabi ng artikulong ito tungkol sa motibasyon. Nakakatawang artikulo tungkol sa mga pagbabagong dulot ni Pope Francis sa Simbahang Katoliko. Nakaka-excite! May memoir na ang paboritong awtor na si Barbara Ehrenreich! Naulit at trahedya ang nagaganap ngayon sa Gaza, ayon kay David Palumbo-Liu.

Heckler Skelter

Hindi pa man humuhupa ang mga balita at komentaryo hinggil sa pag-heckle kay Pang. Noynoy Aquino habang nagtatalumpati sa Naga City noong Hunyo 12, nasa balita na ang pag-heckle sa kanya sa Iloilo City ngayong Hunyo 27.

Dinahas ang aktibistang si Emmanuel Pio Mijares sa Naga: hinila palayo sa mga tagapakinig, hinablutan ng mga telang banner na hawak, binusalan ng naturang mga banner, idinapa sa sahig, pinosasan, ikinulong at kinasuhan.

Mas maraming komentaryo ang nagsabi sa pangulo na kumalma kaugnay ng heckler. Ang manunulat na si Boying Pimentel, na kritikal sa Kaliwang kinabibilangan ni Mijares at kakampi ni Aquino, sinabihan ang pangulo na tularan si Pang. Barack Obama ng US sa maayos na pagtrato sa mga heckler. Sekundarya pala kay Pimentel ang pagiging kontra-Kaliwa at maka-Aquino sa kaisipang kolonyal.

Sa harap ng mga heckler sa Iloilo, sinunod ni Aquino si Pimentel: nagpasalamat sa mga heckler at pinilit silang ipahiya sa mga tagapakinig sa pagsasabing “Kitang-kita na ng mga taga-Iloilo sino ang tunay na magsusulong ng makabuluhan… na pagbabago.” Pero dinahas pa rin ang mga heckler: itinaboy mula sa pinagtatalumpatian ni Aquino at ayon sa maagang balita sa telebisyon ay may isang nasugatan.

Maraming maituturong dahilan kung bakit halatang nayayanig si Aquino sa mga heckler. Sinamantala ng gobyerno niya ang pagkampi ng dominanteng midya sa pagtutok sa pagkontrol sa opinyong publiko. Kaya laging malinaw ang tema ng propaganda nito: sa ekonomiya, pag-unlad para sa lahat; sa pulitika, daang matuwid; sa ugnayang panlabas, kontra-China; sa mga rebelde, kapayapaan at kaunlaran.

Mahalaga sa lahat ng ito ang pagpapakita ng umano’y malawak na suporta ng publiko at umano’y makitid na hanay ng mga nagpoprotesta. Kahit pa ang totoo, nagbago na ito dahil sa pagbayo ng iba’t ibang isyu sa gobyernong Aquino – pagiging Pork Barrel King ng pangulo, kriminal na pagpapabaya sa harap ng Yolanda, pagtutulak ng EDCA kahit masama sa bansa, at papatinding kahirapan ng nakakarami.

Isa sa mga nagpayo kay Aquino na kumalma kaugnay ni Mijares ang Philippine Daily Inquirer. Maganda ang paghahambing nito: Bakit mas malupit ang dinanas ni Mijares kumpara sa dinanas ni Maria Theresa Pangilinan, heckler ni Gloria Macapagal-Arroyo na lantad na marahas at korap? Magkaiba kasi ng yugto: malaganap na ang galit kay Arroyo noon, at sumusulak pa lang ang galit kay Aquino ngayon.

Maganda rin ang tanong na inuudyok ng pagkukumpara kay Obama. Bakit nga ba kaya ni Obama at hindi kaya ni Aquino na maging kalmado sa harap ng mga heckler at hindi maging marahas sa kanila? Dahil kaya, taliwas sa US, may kasaysayan ang Pilipinas ng pagpapatalsik sa mga pangulo? Dahil kaya, alam ni Aquino na hudyat na ang harapang pagprotesta at pagbastos sa kanya ng posibleng katapusan?

27 Hunyo 2014

Galing dito ang larawan.

Magandang panayam kay Alex Callinicos tungkol sa kanyang pag-aaral sa Das Kapital. Sa librong ito, mas mahalaga raw ang ugnayan ni Marx kay David Ricardo kaysa kay Hegel. Magandang paglilinaw ni Richard Seymour tungkol sa retorikang kailangan ng mga sekular na diktadura sa mga bansang Muslim. Parangal kay Yuri Kochiyama, tagasuporta ng mga armadong paglaban ng mga maralita.

Pagkilala ng isang Palestina, ni Loubna Qutami, sa pakikiisa at ambag ng mga Pilipino sa kanilang pakikibaka. Sobrang nakakatuwa! Okey naman ang pagpapahalaga ni Slavoj Zizek sa Wikileaks, pero hindi siguro gagawin ng Kaliwa sa Pilipinas na sabihin, halimbawa, na mas mapanganib ang “demokrasya” ni Cory sa diktadura ni Marcos dahil hindi alam ng mga tao na kontrolado sila.

Ang Hindi Magmahal

LightBulb

Bumanat na naman si Lisandro “Leloy” Claudio, ang anti-Kaliwa at maka-Akbayang akademiko. May nagpadala sa akin ng link ng pinakabagong artikulo niya sa Rappler — na tila naging publikasyon na ng Akbayan dahil may mga artikulo rin nina Sylvia Estrada-Claudio at Joel Rocamora, mga komentarista ng naturang grupo. Ang lahat ng artikulo nila, syempre pa, ay kampi kay Pang. Noynoy Aquino. Sa “CHED is not targeting Filipino language instruction,” sinagot ng batang Claudio ang mga kritisismo sa Commission on Higher Education (CHED) Memo Order No. 20, series of 2013.

Laman ng memo ang mga bagong alituntunin sa General Education sa mga kolehiyo at unibersidad sa bansa. Lumalabas na may sapat na kaalaman — at marahil ay kita rin — si Claudio sa naturang mga alituntunin dahil, batay sa pag-amin niya, siya’y “tumutulong magdisenyo” ng isa sa mga kurso ng CHED sa General Education. Ang sentral na argumento niya: Hindi “tinarget” ng memo ang wikang Filipino dahil inalis man ang pagtuturo nito sa kolehiyo, inilagay naman ito sa sekundaryang edukasyon. Katunayan, aniya, dumami ang mga yunit sa naturang asignatura at kasama nito ang wikang Ingles.

Banggain natin nang direkta ang punto ni Claudio: Tinarget o inatake ng memo ang wikang Filipino. Ang kahit anong aralin, magkaiba ang pagtuturo sa sekundaryang edukasyon at pagtuturo sa kolehiyo. Mahalaga ang pareho, pero may natatanging halaga ang pagtuturo sa kolehiyo. May kakaibang paggagap ang mga estudyante sa kolehiyo sa mga aralin at may ibang epekto ang mga ito sa mga magiging landas nila sa buhay. Ang pag-alis sa pagtuturo sa wikang Filipino sa kolehiyo ay pag-atake rito. At hindi dahilan na kasama naman nito ang wikang Ingles, dahil iba ang pagpapahalaga sa huli sa bansa.

Ano ngayon ang problema? Nasasaling lang ba ang ating nasyunalismo? Na tila irasyunal at sentimental lang para kay Claudio? Higit pa diyan. Ayon mismo sa kanya, “Hindi mauunawaan ang memo ng CHED labas sa konteksto ng K-12.” At ano ang problema sa K-12? Pinapatampok nito ang dalawang tunguhin ng edukasyon sa bansa: ang magprodyus ng una, murang lakas-paggawa at ikalawa, elite na nakapagkolehiyo. Hindi na bago ang pagkakahati, na tinalakay na ng iskolar na si Bienvenido Lumbera sa “Edukasyon para sa Iilan: Kung Bakit Asal-Mayaman si Pedrong Maralita (1972).”

Loneliness

Sa K-12, karamihan sa mga bagong-tapos sa pinalawig na hayskul ay edad 18 — ibig sabihi’y ligal nang magtrabaho. Kaya nga ipinasok na rin sa hayskul ang mga araling teknikal at bokasyunal. Hindi na nila kailangang magkolehiyo — na inirereserba sa mga “seryoso” sa pag-aaral, kayang magbayad sa harap ng pagtataasan ng matrikula at ng pagtakas ng gobyerno sa tungkuling pondohan ang edukasyon. Ang resulta: dagat ng murang lakas-paggawa sa isang banda at elite na nagkolehiyo sa kabila. Mas nakatipid ang mga naghaharing uri sa paglikha ng dalawang grupong pagsasamantalahan nila.

Ano ang problema sa magiging pwesto ng wikang Filipino sa kalagayan ng K-12? Lumalabas na sintomas lamang ito ng mas malalaking usapin. Ang pagkapunta nito, kasama ng wikang Ingles, sa hayskul ay bahagi ng paglikha ng murang lakas-paggawa: kailangang marunong sa komunikasyon sa amo at sumunod sa mga instruksyon sa paggawa, halimbawa. Ang pagkaalis nito sa kolehiyo ay bahagi ng pagkahiwalay ng mga magkokolehiyong elite sa komunikasyon sa nakakaraming Pilipino at karaniwang tao, ng pagkagumon nito sa espesyalisasyon, at ng pagkalulong nito sa sariling sirkulo.

Kung susuriin ang pinag-uugatang pananaw ni Claudio sa edukasyon, lalabas na mababaw na liberal ito: nagpapasya batay sa umano’y mahuhusay o magagandang asignatura. Walang pag-unawa sa pangkalahatang lugar, silbi at oryentasyon ng edukasyon sa bansa para sa mga naghaharing uri. Diyan siya nahulog sa kakaiwas niya sa nasyunalista o makabayang pananaw — na sa Pilipinas ay mahigpit na kaugnay ng pananaw na progresibo o maka-Kaliwa. Hindi lang sa ipinagtanggol niya ang dominanteng tunguhin ng edukasyon sa bansa, naging bahagi na siya ng paglikha nito.

Kaya nga simple lang, para kay Claudio, ang solusyon sa pagkatanggal sa trabaho ng mga guro sa kolehiyo dahil sa K-12: Eh di lumipat sila sa pagtuturo sa hayskul. Kung titingnan sa usapin ng numero ng trabaho at may-trabaho, walang problema sa panukala. Pero sa perspektiba natin bilang bayan, hindi ba’t may problema? Tampok na porma ng neoliberalismo ang denasyunalisasyon, at hindi ba’t nawawalan ng yaman ang bansa sa pagbitiw ng mga guro sa kolehiyo sa kanilang kakayahan at paglipat sa hayskul? Ang kakayahan nila sa pagtuturo sa mga mas abanteng asignatura sa kolehiyo, isusuko.

TerminalVelocity

“Hindi ka iiwasan ng kasaysayan kahit iniiwasan mo ito.” Isa iyan sa mga sikat na islogan ni Fredric Jameson, progresibong intelektwal na Amerikano. Ganito rin siguro ang isang pagsagot kay Claudio kaugnay ng nasyunalismo: Iwasan man niya, ang lakas-paggawa ng mga Pilipino ay pinagsasamantalahan bilang may mga katangiang “Pilipino.” Ang call center na ipinagyayabang ng gobyerno, nakabatay sa umano’y husay sa Ingles at nyutral na accent ng mga Pinoy. Ang elektroniks na numero unong eksport ng bansa ay nakabatay sa umano’y maliliit at malalambot na daliri ng ating kababaihan.

Sabi ng historyador na si Ambeth R. Ocampo, ang nagsabing “Ang hindi magmahal sa kanyang salita / mahigit sa hayop at malansang isda” ay hindi ang bayaning si Jose Rizal. Pwedeng isa raw sa mga makatang sina Herminigildo Cruz o Gabriel Beato Francisco. Anu’t anuman, nagpapakita ang bantog na sipi ng pagkutya at pagmamaliit sa mga Pilipinong hindi nagmamahal sa sariling wika. Kahalintulad siguro ang masasabi sa mga tulad ni Lisandro Claudio: Ang hindi magmahal sa kanyang salita, nagiging kapanig ng pagsasamantala ng iilang naghahari sa lakas-paggawa ng nakakarami sa bansa.

20 Hunyo 2014

Galing ang mga larawan dito.

Kritisismo kay Dilma mula kay Boaventura de Sousa Santos, tagasuporta ni Lula. Makulay pala ang buhay ni Rosie Perez, paboritong aktres dati. Bakit daw laging naka-itim na tie sa Amerkana si Cornel West? Basahin dito. Isang engkwentro ng isang manunulat kay Eduardo Galeano at may bonus na kwento tungkol sa pinakamahirap na pangulo sa mundo.

Magandang paglilinaw ng kakamatay na progresibong historyador na si Gabriel Kolko tungkol sa esensyal na pagkakapareho ng patakaran ng Democrat na si Franklin Delano Roosevelt at ng Republican na nauna sa kanya na si Herbert Hoover.

Sabi ni Terry Eagleton, “Kayang sabihin ni [Edward W. Said] nang walang hirap kung sinu-sinong makata ang sumisikat sa Pilipinas” noong nabubuhay pa, syempre pa, ang huli. Totoo kaya ito? O eksaherasyon? May napapanahong paalala si Fredric Jameson, mula kay Karl Marx, tungkol sa kawalang-trabaho.

Paalala ng Maruming Gera

Henrik Drescher1

Sa mga mata ng sinumang taong nag-iisip nang matino, mahirap nang ikaila ang pananagutan ng gobyernong Aquino sa pagkamatay ng dalawang-araw na gulang na sanggol na si Diona Andrea nitong Mayo 18. Inaresto at ipiniit ang kanyang ina, si Andrea Rosal, noong pitong buwan siya sa sinapupunan. Tiyak na nagdulot ang pagkaaresto ng matinding stress at masamang lagay sa kulungan sa kanyang nanay.

Na hindi naman dapat, o ligal. Ang bintang ng militar at gobyerno kay Andrea Rosal ay lider siya ng New People’s Army, pero inaresto siya sa Caloocan City, hindi sa labanan. Nang maaresto siya, ipinanawagan na palayain siya agad sa batayang humanitarian o makatao, dahil buntis siya, pero hindi ito pinakinggan. Ipinanawagan din ang espesyal na atensyong medikal sa kanyang pagbubuntis, pero nagbingi-bingihan din dito.

Malinaw ang suri ng mga progresibong organisasyon at indibidwal sa social networking sites: ang tanging kasalanan ni Andrea Rosal ay anak siya ni Gregorio “Ka Roger” Rosal, na noong nabubuhay pa ay mukha ng NPA at tagapagsalita ng Communist Party of the Philippines. Bukod pa sa ang kanyang ina ay namatay rin na isang NPA. Sa pagdakip sa kanya, waring sinentensyahan na ng kamatayan ang anak niya ng militar at gobyerno.

Ngayon, walang propaganda ng militar at gobyerno ang nakakapaglinis ng dugo ng sanggol sa kanilang mga kamay. Nagpahayag sila ng pakikiramay, na itinuring na insulto mula sa pumatay. Hindi rin pinaniwalaan, at nagsilbing patunay ng kalupitan, ang sinabi nilang ang matinding stress na dinanas ni Andrea Rosal ay dahil sa pagtatago umano sa batas. Ginawa pa nilang napakaiksi ng oras niya kasama ang patay na anak.

Nabalik sa alaala ng marami si Rebelyn Pitao, noo’y 20-taong guro ng pampublikong paaralan na pinatay ng militar noong Marso 4, 2009 sa salang pagiging anak ni Leoncio Pitao, “Kumander Parago” ng NPA sa Mindanao. Ayon sa imbestigasyon, ginahasa at sinaksak si Rebelyn ng mga dumukot sa kanya mula sa sinasakyan niyang traysikel noong pauwi sa bahay, bago iniwan ang kanyang bangkay sa isang daluyan ng irigasyon.

At napakarami pa ng dapat maalala. Pinakahuli lamang si Diona Andrea sa malaon nang tinawag na “maruming gera” ng gobyerno laban sa mga mamamayan. Marumi dahil hindi pinag-iiba ang NPA at di-armadong aktibista, at lalong hindi kinikilala ang karapatan ng mga inakusahang NPA. Marumi dahil hindi sinasanto ang internasyunal na makataong batas tungkol sa mga gera. Marumi dahil pinipiling maging marumi.

Henrik Drescher2

Maaalala ang napakaraming biktima ng ekstrahudisyal na pagpaslang at pagdukot. Ang daan-daang bilanggong pulitikal. Mga pambansang minorya at magsasakang biktima ng militarisasyon. Mga dumanas ng tortyur sa kamay ng militar, kapwa buhay at patay. Mga iligal na inaresto at ikinulong na dapat ay katransaksyon ng gobyerno sa usapang pangkapayapaan. Mga sinampahan ng gawa-gawang kaso, kapwa nakapiit at nagtatago.

Marami pang pwedeng alalahanin. Ang mismong human-rights worker na pinaslang. Ang taong simbahang pinatay sa pinalabas na insidente ng pagnanakaw. Ang babaeng NPA na ginahasa muna bago pinatay at niluray ang katawan. Ang sinaktan sa ari sa proseso ng tortyur. Ang pamilyang minasaker. At marami pang iba, na parang duguang lubid na nagdudugtong sa kasalukuyang gobyerno sa mga dayuhang sumakop sa bansa.

Ipinapakita ng pagpatay kay Diona Andrea na ipinagpapatuloy ni Noynoy Aquino ang maruming gera. Gamit ang midyang mainstream, pinagtatakpan niya ito ng paglaban umano sa korupsyon. Ipinagyayabang rin niyang umuunlad umano ang bansa, pero ipinapakita ng panunupil ng militar at gobyerno niya ang desperasyon sa harap ng tumitinding kahirapan at kagutuman na siyang nagpaparami sa mga NPA at aktibista.

At tuluy-tuloy na nakikita sa ilalim ni Aquino kung para kanino inilulunsad ang maduming gerang ito. Para sa US na binigyan ng karapatang magtayo ng base-militar saanmang bahagi ng bansa at kung gaano man katagal. Sa mga dayuhang kapitalista na gustong bigyan ng 100 porsyentong pag-aari ng lupa at negosyo sa Pilipinas. Sa mga kurakot sa gobyerno na kanyang pinoprotektahan o pakitang-tao lang na inuupakan.

Silang lahat, at ang kanilang paghahari, isinasakdal ng pagkamatay ni Diona Andrea.

21 Mayo 2014

Galing ang mga larawan dito.

Panayam sa Aprikano-Amerikanong feministang si bell hooks, isa sa mga paboritong awtor: makukuha ang impresyong pesimistiko siya sa lagay ng pagbabago at daigdig, at humahanap ng lakas sa kanyang kalooban.

May rasismong dapat bakahin ang Kaliwa ng US, sabi ni Gary Younge. Magandang pagsusuri at mga datos ni John Pilger hinggil sa kapangyarihang militar ngayon ng imperyalismong US. Nahuling maligayang kaarawan kay Fredric Jameson!

Interesanteng pagtingin sa konsepto ng “Western Marxism” ni Perry Anderson ni Peter D. Thomas, eksperto sa mga sulatin ng Italyanong Komunistang si Antonio Gramsci. Awtoritatibong kritika ni David Harvey sa kontrobersyal na librong Capital ni Thomas Picketty.

Sakripisyo ang Panawagan ng Pangulo

Brian Morgan Blind Patriotism

Kahit Semana Santa, hindi raw naging mapagpatawad ang mga Pilipino sa mensahe ng pangulo para sa okasyon, sabi sa balita. Matapos gunitain ang paghihirap at kamatayan ni Hesukristo, sabi ni Pang. Noynoy Aquino: “Bilang Kanyang mga tagasunod, nawa’y maging handa rin tayong tumanggap ng sarili nating sakripisyo.” Para raw ang naturang sakripisyo sa “ikabubuti ng mas nakakarami.” Tanong pa niya, parang nangongonsensya, “At di po ba, napakaliit lamang ng hinihingi sa atin kumpara sa ibinigay ni Hesukristo?”

Mabilis at matalas ang mga tuligsa sa Internet, wala pa man ang mga kilalang kritiko ng gobyerno. Ang pahayag ay para raw pagdildil ng asin sa sugat (mas mahapding salin ng “adding insult to injury”). Matagal na raw nagsasakripisyo ang mga Pilipino: mula pagsakay ng LRT at MRT hanggang kawalang-trabaho, mula kawalang-imprastruktura hanggang korupsyon. At para kanino? Sa mga pulitikong kurakot at maluho? Hindi raw alam ni Aquino ang ibig sabihin ng sakripisyo, at dapat siya naman ang magsakripisyo.

Maraming problema sa pahayag ni Aquino. Kapag sinabing sakripisyo, maiisip ang mga dagdag na pahirap sa normal na kalakaran ng buhay: ang pagsakay sa MRT at LRT, halimbawa. Pero napakahirap pag-ibahin ng dagdag na pahirap mula sa normal na kalakaran kapag ang huli ay puno na ng araw-araw na pagdurusa, katulad sa Pilipinas. Dito mailulugar ang pagbanggit sa kawalang-trabaho, at ang kakambal nitong hindi nabanggit, ang kawalan ng disenteng trabaho. Sa ganito, araw-araw ang “sakripisyo.”

May elemento rin ng pagpili, o pagtanggap kahit napilitan, ang sakripisyo. Pero marami sa mga nabanggit na pahirap, ipinataw lang sa mga mamamayan, walang pagpipilian. May elemento rin ng patutunguhan ang sakripisyo: para saan at para kanino? Sa mga nabanggit na kalagayan, hindi malinaw na ang sagot ay “para sa mga mamamayan.” Ipinaalala ng pahayag ni Aquino ang iilang mayaman at makapangyarihan. Nahuli pa tuloy siya sa aktong gumagawa ng kakatwang palusot: “ikabubuti ng mas nakararami.”

Pilit ginamit ni Aquino si Hesukristo para sa sariling pakinabang. Para ipatanggap sa mga mamamayan ang kasalukuyang pagdurusa at maging ang pag-igting nito sa hinaharap. Para ipatanggap din ang mga resulta ng mahigit tatlong taon niya sa pwesto at ang mas masahol na resulta ng nalalabing mga taon niya sa pwesto. Nag-ugat ang sakripisyo ni Hesukristo sa pagmamahal at malasakit sa tao. Ang panawagan ni Aquino, nag-uugat sa kawalang-malasakit, kundi man kalupitan, sa dusa ng karaniwang tao.

Kaya magandang balita ang pagtanggi ng mga netizens sa paggamit ni Aquino kay Hesukristo. Ang ipinakita nito, hindi bulag na tinatanggap ng mga mamamayan ang anumang pahayag na bumabanggit kay Hesukristo, kahit pa galing sa masigasig na makinaryang pampropaganda ng gobyerno. Sa makasariling paggamit ni Aquino kay Hesukristo, lalong nalalantad ang turo ng kasaysayan: Hindi lang ganoon ang relihiyon, pero ginagamit ito ng mga naghahari para ipatanggap ang kanilang dominasyon.

19 Abril 2014

Galing ang larawan dito. Pitong taon na pala ang blog na ito!

Mahaba pero nakakapanabik ang salaysay ni Gabriel Garcia Marquez sa kudeta sa Chile ng 1973. May malinaw na pampulitikang pagsusuri, at kung ngayon niya isinulat iyan ay tiyak na babansagan siyang propagandista, hindi mamamahayag o manunulat.

Nakakatuwang may website na ng mga akda niya ang makata at iskolar na si Carlos Piocos III. Magandang mga paglilinaw ni Michael Roberts sa mga pambabaluktot ng ilang bloggers na kinonsulta ng New York Times tungkol kay Marx.

Makabuluhang sulatin ni Nelson Laviña hinggil sa pagpapaigting ng presensya ng mga tropang Kano sa Pilipinas. Kakaibang ligaya ang dulot nito: Terrible real estate agents photographs.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 148 other followers