Para kay Solita ‘Mareng Winnie’ Monsod (1)

Tutularan kita, diretso sa punto: Sumulat ako sa iyo tungkol sa ipinapalaganap mong posisyon sa krisis pampulitika sa bansa at pagpapatalsik kay Pang. Macapagal-Arroyo.

Naninimbang ako. Sa isang banda, may mga labang tumindig ka para sa bayan – at hindi lamang mula sa punto-de-bista mo kundi sa pagtingin ng mga makabayan at progresibong grupo at intelektwal sa bansa. Kasama ka sa mga lumaban at nagpatalsik kay Marcos noong 1986 at kay Estrada nitong 2001. Noong 1986, nanawagan ka kay dating Pang. Cory Aquino na gamitin ang prestihiyo niya para hingiin sa ibang bansa na patawarin ang ating bansa sa mga utang panlabas na hindi pinakinabangan ng bayan.

Pero bukod sa mga labang ito, kadalasan, nasa panig ka ng mga kalaban ng bayan. Pabor ka sa pagratipika sa bulok na kasunduan sa pagitan ng Pilipinas at Estados Unidos noong 1991 na magpapanatili ng mga base militar sa bansa. Lagi’t lagi, tutol ka sa panukalang pagtaas ng sahod ng mga manggagawa, kahit kumakalam na ang mga sikmura nila. Nitong huli, ikaw at ang mga kasapakat sa Unibersidad ng Pilipinas o UP ang nagtulak sa gobyernong Arroyo na itaas ang kinokolektang buwis sa taumbayan.

Noong 1996, isa ka sa mga pinakamaingay na sumuporta sa “malayang kalakalan” at “malayang pamilihan” at sa Asia-Pacific Economic Conference o APEC – na pawang bumihag sa bansa sa kahirapan. Iyan naman talaga ang tugma sa uri ng economics na itinuturo mo sa loob at labas ng klase, lalo na sa midya. Lagi’t lagi, nauuna ang pagpanig mo sa negosyo, mga negosyante, sa pantasya’t panlilinlang ng “hindi nakikitang kamay” ng pamilihan na diumano’y nagtatama at nag-aayos ng ekonomiya.

At diyan ka sumikat: Ang tinatawag na “autistic economics” o economics na may sariling mundong hiwalay at napakalayo sa tunay na mundo ay nailalapat mo sa malinaw na Ingles o Pilipino. Naipagtatanggol mo ang pagsusuri ng mga matataas na opisyal ng gobyerno at mga propesor sa economics sa salitang jolog – direkta sa punto, matalas para sa inyo. Marahil, kahit ang absurdong panukalang kusang pababain ng bansa ang halaga ng piso kontra sa dolyar ay magiging kapani-paniwala kapag ikaw ang nagdala.

At ngayon ito: Matapos ang pagsama mo kay dating Pang. Aquino sa pagdarasal para humingi ng kalinawan sa kasalukuyang krisis, kumalas ka sa kanya at ipinapagtanggol si Arroyo. Sabi mo, malinaw na nanalo si Arroyo sa nakaraang halalan, ayon sa surveys at patotoo ng mga dayuhang tagamasid. Sinang-ayunan mo si Mike Defensor na kahit ibigay sa kalaban ni Arroyo ang lamang niya sa Mindanao – na pinagtatalunan ngayon – ay lalabas na panalo pa rin siya sa buong bansa. Hindi siya dapat magbitiw sa pwesto.

Hindi talino ang ipinapakita mo, kundi imoralidad. Napakababa ng pagtingin at paggalang ng ganyan sa Pilipino. Kapag nahuli ang isang estudyante na nandadaya sa eksamen, hindi na tsine-check ng guro ang papel niya para malaman kung pumasa o bumagsak siya. Pinapatigil na siya at pinaparusahan. Kapag nahuli ang isang mandurukot sa palengke o matataong lugar, hindi na inaalam kung malaki o maliit ang perang laman ng pitakang nakuha niya. Binubugbog na siya at ipinapa-aresto sa pulis.

Ngayon, ang gusto mo, ang “pangulo” ng bansa na nahuling nandaya sa halalan ay hayaang magtagal sa pwesto? Napakarami sa ating kababayan ang magsasabi sa iyo niyan: Na nandaya si Arroyo. Tanging talinong galing sa UP School of Economics – katulad mo at ni Arroyo – ang makakaunawa sa katwiran mo. At hindi lamang pandaraya ang ginagawa niya bilang pangulo. Lalo niyang ibinaon sa kahirapan, pagsasamantala at pambubusabos ang ating mga kababayan. Kasalanan niya iyang dapat panagutan.

Hindi pa kita huhusgahan, kahit mas tampok sa rekord mo ang pagkakanulo sa bayan. Lalong nakikita iyan sa pagkampi mo kay Arroyo. Mag-isip ka. Hindi pa huli ang lahat.

10 Nobyembre 2005

Sa Interes ng US

Minsan nitong mga nagdaang buwan, inakusahan ng Malacañang ang oposisyon ng paglapit sa gobyerno ng Estados Unidos para humingi ng suporta sa pagpapatalsik kay Pang. Gloria Macapagal-Arroyo. Sa tindi ng bangayan ng mga naghaharing uri sa bansa, maging ang gusto nilang ilihim ay ibinubulgar na nila: Na kailangan at mahalaga para makaupo at makatagal ang isang gobyerno sa bansa ang suporta ng gobyerno ng US. Pero hindi ang paggamit ng US sa oposisyon ang kagyat na panganib sa bayan.

Mas kagyat na panganib ang paggamit nito sa gobyernong Arroyo. Dahil desperadong manatili sa kapangyarihan, nagkukumahog ang gobyernong ito na ibigay lahat ng pabor sa gobyernong US, hingiin man o hindi. Nagawa nga nitong gamitin ang pangalan ng Diyos, sa pagsasabing kagustuhan ng Diyos na manalo si Arroyo sa nakaraang halalan. Mainam sana kung ibenta na lamang ni Arroyo at ng kanyang kapaksyon ang kanilang kaluluwa sa demonyo. Pero higit pa rito ang inilulubog nila sa dagat-dagatang apoy.

Noong Hulyo 8, araw ng pagkalas kay Arroyo ng mga dating alyado niya – sina Dinky Soliman at Hyatt 10, dating Pang. Cory Aquino at Senate Pres. Franklin Drilon at Partido Liberal – maagap din ang tugon ng kampo ni Arroyo. Nagpatawag ito ng press conference kasama si dating Pang. Fidel Ramos, nag-anunsyo rito ng pagkakaisa’t pagtutulungan, at nagpahayag ng kahandaang baguhin ang Saligang Batas. Ayon sa mga kakampi ni Arroyo, pangako niya ito noon pang tumakbo siya sa pagkapangulo.

Maraming bagay ito: Panlilito sa taumbayan hinggil sa hinaharap ng bansa at sa sinseridad ng kasalukuyang gobyerno na magpatupad ng mga pagbabago, gayundin ang panlilito sa mga kalaban sa pulitika hinggil sa kahandaan ni Arroyo na bumitaw sa kapangyarihan bago pa man matapos ang kanyang termino sa 2010. Pero higit sa anupaman, pag-apila ito sa US na ang kanyang kampo ang kampihan, hindi iyung sa kalaban. Dahil siya ang magbibigay ng mas malaking pakinabang sa US mula sa bansa.

Nakatagal pa si Arroyo. At noong hindi rumagasa ang kilos-protesta kahit barubal at bruskong ibinasura ang kasong impeachment sa Kongreso, tumaas ang tiwala ng paksyon nito sa sarili. May indikasyong ginusto nitong talikuran ang pangakong baguhin ang Saligang Batas para makatagal hanggang 2010. Nagkaroon ng alingasngas sa Kongreso sa pagkalas ng maliit na partido ni Arroyo sa partido ni Speaker Jose de Venecia – tagapagtaguyod ng pagbabagong ito – at pagsabing hindi sila susuporta rito.

Naging tahimik ang gobyernong Arroyo sa pagbago ng Saligang Batas. Pagkatapos ng isang byahe sa ibang bansa, pagbanat sa mga kalaban sa pulitika ang inatupag nito. Sa ganitong kalagayan mauunawaan ang paglutang ng US sa balitang sangkot si Ramos sa pagplano ng isang kudeta para patalsikin si Arroyo. Pangiggipit at panggugulantang ito ng US sa gobyernong Arroyo para tumalima sa naunang napagkaisahan: na baguhin ang Saligang Batas ng bansa. Ngayon, tumatalima na uli si Arroyo at mga kakampi niya.

Ibayong pakinabang sa US ang ganito: 100% pag-aari ng mga negosyo sa bansa, todo-todong pagmimina, at walang-awat na pagpasok ng mga tropang Amerikano. Bukod sa pagbago ng Saligang Batas, napakarami pang pabor ang nakuha ng US: Pagpasa sa Expanded Value Added Tax (E-VAT) para may pambayad sa utang panlabas ang bansa, pagbigay ng napakalaking bahagi ng pambansang budget sa pagbayad sa utang panlabas, kabi-kabilang pagsasanay-militar ng tropa ng US sa bansa, at iba pa.

Sa pagpipilit ng gobyernong Arroyo na kumapit sa kapangyarihan, sa pagpipilit nitong mabuhay, lalo lamang binubuo at binubuyo nito ang galit ng sambayanan, lalo lamang nitong hinuhukay ang sariling libingan. Lalong nagiging sunud-sunuran ito sa US, pero hindi US ang lalasap ng galit at pagkilos ng taumbayan. Nasusubok pang lalo ang pagkatuta ni Arroyo ng napabalitang panggagahasa ng mga sundalong US sa isang Pilipina. Mula pandaraya, lalong lumalalim ang dahilan ng bayan para patalsikin siya.

10 Nobyembre 2005

Para kay Vivian Yuchengco

Natatandaan kita, hindi ko man matandaan ang tamang spelling ng pangalan mo. Dati kang opisyal ng Philippine Stock Exchange noong 2000 at 2001 – noong pinapatalsik ng taumbayan si dating Pang. Joseph Estrada sa pagka-pangulo. Natutuwa ako sa iyo noon, katulad siguro ng maraming nakakita sa mga tindig at aksyon mo. Kaisa ka sa panawagan at pagkilos para pababain sa pwesto si Estrada. Kasama sa isang libro ng mga larawan ng kampanyang iyon ang mukha mo, na may headband na “Erap Resign!”

Kung babalikan ko ngayon, naiisip kong wala pa akong gaanong alam sa pulitika sa bansa noon. Nakikialam ako sa mga nangyayari sa bansa at kumikilos para patalsikin si Estrada, pero wala pa talaga akong muwang sa pulitika. Paano, bilib na bilib ako sa iyo – at sa ibang katulad mo – noon. Inunawa ko ang pagsama ng mga tulad mong kasapi ng naghaharing uri sa pagkilos para patalsikin si Estrada bilang patunay na ang mga anak ng naghaharing uri ay pwedeng maging kritikal at palaban. Pwede nga naman.

Pero hindi iyun dakila at makabayang pagtalima at paglilingkod sa interes ng bayan. Nakabatay iyun sa interes at pulitika ng mga paksyon ng mga naghaharing uri sa isang panahon. Ikaw, halimbawa, ay hindi nanawagan at kumilos para patalsikin si Estrada dahil sumusunod at naglilingkod ka sa bayan. Ginawa mo iyun dahil kaibigan mo si Jose Miguel “Mike” Arroyo – ang asawa ng bise-presidenteng direktang makikinabang sa pagpapatalsik kay Estrada. Alam mong makikinabang ka kapag napatalsik si Estrada.

Hindi ko na sana lalagyan ng kulay ang kritikal at palabang pagkilos mo noon laban kay Estrada. Pero pinatunayan ng mga huling pangyayari – ng tindig at kilos mo sa harap ng malaganap na panawagang patalsikin si Pang. Gloria Macapagal-Arroyo – na hindi dakila ni makabayan ang ginawa mong paglaban kay Estrada. Sa pagkampi at pagtatanggol mo kay Arroyo sa harap ng napakaraming kasalanan at krimen niya sa bayan, lumilinaw na kahit noong 2001, mapagsamantala ka at hindi makabayan.

Mahirap pala kapag katulad mong anak ng naghaharing uri ang nagsasabi ng ikabubuti ng bayan. Dahil madalas, ang pakahulugan ninyo sa makakabuti sa bayan ay iyung makakabuti sa inyo. At hindi lang makakabuti sa inyo sa pangkalahatan, kundi iyung makakabuti sa yaman at kapangyarihan ninyo – mga bagay na puntirya ng pagiging mapagsamantala ninyo. Ang totoo, ang pinapatunayan ng tindig at kilos mo noong 2001 at ngayon ay ito: Gusto mo lang talagang si Arroyo ang maging at manatiling pangulo.

Dahil paano mo sasabihing hindi nandaya sa eleksyon si Arroyo sa harap ng usapang “Hello Garci” at ng natataranta o tarantadong reaksyon dito ng gobyerno? Na hindi pahirap sa taumbayan si Arroyo sa harap ng paglobo ng utang panlabas at pambayad dito mula sa pambansang budget, at ng pagbagsak ng budget sa mga serbisyong panlipunan at paglaki ng mga bayaring hinuhuthot sa taumbayan? Na wala siyang pananagutan sa napakaraming bilang ng aktibistang pinapatay sa bansa ngayon?

Alam kong hindi malinis ang konsyensya mo sa mga bagay na ito. Alam kong matalino ka para malamang responsable si Arroyo sa mga krimeng ito. Pero hindi katotohanan o pagsulong ng bayan ang gusto mo, kundi yaman at kapangyarihan ninyo. Mangunguna ka pa raw sa pagpetisyon sa tagapag-ugnay ni Pope Benedict XVI sa Pilipinas para patahimikin ang mga nagpoprotestang obispo? Itutulak pa ninyo ang konserbatibong papa na patahimikin ang nakararaming inutil at imoral na obispo niya sa bansa?

Mga taong tulad mo ang nagtutulak sa aking maniwala na ang kailangan ng bayang ito ay rebolusyon. At kailangang agawin ng masa ang pag-aari ng mga naghaharing uri.

27 Oktubre 2005

Diktadura ng Mandaraya

Kasabay ng paglilihim at panlilito sa madla hinggil sa kongkretong plano sa pagbibigay ng “emergency powers” kay Pang. Gloria Macapagal-Arroyo, patuloy ang rehimen sa pagbibigay-katwiran sa pakanang ito. Kesyo kailangan daw ito para labanan ang terorismo na nagbabanta sa bansa. Kesyo kailangan daw ito para mapahusay ang ekonomiya sa harap ng walang kaparis na pagtaas ng presyo ng langis sa daigdig. Kesyo kinonsidera naman daw ang karapatang pantao sa pagbubuo ng plano para rito.

Kung anuman, hindi maikakailang sinimulan nang gamitin ni Arroyo ang di-karaniwang kapangyarihan – hindi para labanan ang terorismo o iangkop ang ekonomiya sa pagtaas ng presyo ng langis sa mundo, kundi para supilin at salakayin ang mga kalaban niya sa pulitika, para patahimikin o bilihin ang mga ito. Ayon kay Sec. Raul Gonzales ng Department of Justice, “Kung tinutuligsa ninyo ang pangulo, sino kayo para isiping hindi gaganti sa inyo ang pangulo?” Katarungang “ngipin sa ngipin” ang alam ng baliw na ito.

Sa pamamagitan ng panunuhol sa mga kongresista, nagawa ng rehimen na ibasura ang kasong impeachment laban kay Arroyo. Malinaw na pagbara ito sa konstitusyunal na paraan para malaman ang katotohanan sa pandaraya noong 2004 at sa iba pang isyu katulad ng masaker sa Hacienda Luisita. Sa pamamagitan naman ngayon ng Executive Order 464, ginagawang inutil ng rehimen ang Senado sa iligal na pagharang sa pagdalo ng mga kasapi ng gabinete at militar sa mga imbestigasyong inilulunsad ng Senado.

Sabi nga ng isang pulitiko, inalis na sa taumbayan ang Kongreso at inaalis na rin ang Senado. Pero pinakamahalaga sa lahat, inaalis sa taumbayan ang historikal na larangan ng paglaban nito: ang lansangan. Sa pamamagitan ng patakarang “No Permit, No Rally” at “Calibrated Preemptive Response” na walang iba kundi ang lantaran at brutal na pandarahas sa mga protesta sa Mendiola at iba pang lugar, binibigyang-katwiran ng rehimen ang pag-atake sa karapatan ng taumbayan na magpahayag at mag-protesta.

Hindi pinatawad kahit si dating Bise-Presidente Teofisto Guingona – siya na matapang nang tumutuligsa noong tahimik pa at hindi makatindig si Arroyo sa pagpapatalsik kay dating Pang. Joseph Estrada – ilang obispo, taong-simbahan, pulitiko, at mamamahayag sa pandarahas. Hindi lamang daw itinutulak, pinapalo, sinisipa at sinasampal ang mga sumasama sa kilos-protesta. Nitong huli, may nagreklamong babaeng kasama sa kilos-protesta na hinubaran at hinipuan siya sa dibdib ng pulis habang binubuwag ang rali.

Pangunahing salarin sa panunupil na ito sa mga kilos-protesta sa lansangan si Arroyo. Pero nagaganap ang lahat ng panunupil na ito sa Maynila dahil sa pagpayag at pagpapagamit ng mayor nito na si Lito Atienza. Kahit ang rali noon sa Plaza Miranda para sa pagpapalaya kay Angelo dela Cruz ay ipinabuwag ng mga ito. Balitang tatakbong senador si Atienza sa 2008, kaya todo-sipsip kay Arroyo. Ngayon pa lang, mangampanya na tayo: Ibasura si LA anuman ang takbuhan sa susunod na halalan!

Madaling makilala ang mga oportunista at walang hiyang pulitiko sa panahong ito. Sila ang mga nagsasabing hindi nandaya si Arroyo sa kabila ng pinapatunayan ng usapang “Hello Garci”, gayundin ng reaksyon ng rehimen sa pagkakalantad nito. Nasaan na nga ba si Garcillano? Marahil, itinatago nila si Garcillano para gamitin sa susunod na halalan. Alam nilang sa tindi ng katarantaduhan nila, daya na lamang ang pwede nilang asahan para manalo sa eleksyon at hindi danasin ang malupit na galit ng taumbayan.

Hindi sila mga tanga, mga kababayan. Matatalino sila: Matatalinong bayaran.

16 Oktubre 2005

Para kay Miriam Defensor-Santiago

Magandang araw. Kahit alam kong mas komportable kang makipag-usap sa wikang Ingles, hindi ako magpapaumanhin sa paggamit ng Filipino. Isa siguro iyan sa dahilan kung bakit kahit marami kang sinasabi, hindi ka nakakaugnay sa masang Pilipino. Makulay ang wika mo, pero mas angkop iyan sa Texas kaysa sa Batangas. Iba talaga ang dating ng “putang ina mo” sa “son of a bitch”.

Tagahanga mo ako noon. At hindi ako nagsisisi. Na noong eleksyong 1992, kahit hindi miyembro ng People’s Reform Party ay nagparami at namigay ako ng propaganda para manalo kang pangulo. Na kinabisado ko ang mga paborito mong sabihin – halimbawa, na “Para magtagumpay ang masama, sapat nang walang gawin ang mabubuti.” Na pinahalagahan ko ang mga personalidad na nadikit sa iyo noon: Herman Tiu Laurel, Isabel Ongpin, Antonio Leviste, at kahit si Ariel Rivera.

Kung may naniniwala ngayon na ikaw ang nanalo sa eleksyong iyon at dinaya ka ng baril, maton, at ginto ni Fidel Ramos na inindorso ni Cory Aquino, kasama ako sa kanila. Hanggang ngayon, paniwala kong kailangang labanan ang katiwalian sa gobyerno – ang isyu ng kampanya mo noong 1992. Ang pagkatalo mo ay bahagi ng simula ng pagkawala ng tiwala ko sa gobyerno. Dinaya ka. Marumi silang lumaban: pinakawalan pa nila si Manoling Morato para ipagkalat na baliw ka.

Hindi na nawala ang bansag na iyon: Brenda para sa brain damage. Galit ako kay Manoling dahil doon, noon at ngayon. Kung may sira-ulo na hindi kawalan ang paglaho sa pulitika, siya iyon at hindi ikaw. Tama ang sinabi ng isang propesor na sa kulturang Pinoy, madaling idikit sa baliw ang matatalino, lalo na ang sobra ang talino. Napagtitibay ang pagtingin sa iyo na ganito ng marami dahil sa pagpapasambulat mo ng salita at emosyon sa harap ng publiko, lalo na noong “Edsa 3”.

Huwag mong isiping binalikan ko ang mga ito para hiyain o insultuhin ka. Gusto kong patunayan sa iyo na may masusugid kang tagahanga. Bihira ang makulay na personahe katulad mo kahit sa makulay na pulitika ng Pilipino. Sumulat ako sa iyo ngayon dahil sa tingin ko, hindi mo ginagamit nang mahusay ang talino mo. Gusto kong sabihin sa iyo na mula noong unang beses na nahalal kang senador – ikaw lang ang ibinoto ko noon – hindi mo pa napapasaya ako na isang tagahanga mo.

Nitong nakaraang araw, lumabas sa bibig mo ang dahilan kung bakit: kung bakit mo ipinagtanggol si Erap noon at ipinagtatanggol si Gloria ngayon. Sabi mo, dahil abogado ka at propesor ng batas, ibinabatay mo ang tindig na pampulitika mo sa nilalaman ng batas. Hindi natapos ang paglilitis kay Estrada noon at hindi pa nahahatulang maysala si Arroyo ngayon, kaya sabi mo, dapat silang ituring na inosente. Ibig sabihin, dapat silang manatili bilang pangulo at hindi dapat patalsikin.

Nagulat ako sa sinabi mo. Kaya siguro parang lagi kang mapagmataas. Paano nga naman makikialam sa pulitika ang isang mekaniko, waitress, o labandera sa ganyang paniniwala? Kung may batas ka, wala silang anuman sa trabaho nila para makialam sa pulitika sa bansa. Siguro, iyun ay ang hilahod na katawan at hikahos na pamumuhay dahil sa trabahong pinapasukan. Marahil, mababa ang tingin mo kapag ang mga taong ito ay sumasama sa mga kilos-protesta laban kay Arroyo.

Ang totoo, sa maraming eksperto sa batas – at alam kong alam mo ito – nauuna ang pagtindig sa pulitika gamit ang iba’t ibang konsiderasyon bago itinutugma rito ang batas. Alam kong ganito ang nangyayari sa iyo. Pinaglilingkod mo ang galing mo sa batas kay Arroyo, hindi sa batas at lalong hindi sa bayan. Dahil kung hindi, bakit tahimik ka sa ligalidad ng patakarang “No Permit, No Rally”? Ng Executive Order 464? Ng kontrata sa Northrail Transit at iba pang patakaran ni Arroyo?

Nalulungkot akong makita kang ginagawa ang makakabuti para kay Arroyo. Naging tagahanga mo ako dahil ang kinatawan mo noon ay hindi ang batas, kundi ang tama at totoo, ang bago at malinis sa pulitika. Binakante mo ang pwestong iyon sa kaisipan ng madla, kaya nakapasok si Raul Roco. Maysala si Arroyo sa pandaraya. Kung hindi man iyan napatunayan sa korte ng impeachment na pinatay ni Arroyo, ilang ulit nang pinatunayan iyan ng mga hakbang niya sa pulitika.

Matalino ka, alam mo na iyan. O bukod sa matalino’y ubod-sama ka na rin ngayon?

08 Oktubre 2005

Matapos ang Impeachment

Matapos ibasura ng Kongreso ang kasong impeachment, abalang-abala pa rin ang kampo ni Pang. Macapagal-Arroyo sa pagpigil sa pagpapatalsik sa kanya sa pwesto.

Pinipilit nitong sindakin ang taumbayan para umiwas sa mga kilos-protesta. Gumagamit ito ng mga taktika ng Batas Militar ni Marcos kahit hindi tahasang idinedeklara ang Batas Militar at nagpapasaring lamang hinggil dito. Ipinagpatuloy nito ang pagpatay sa mga lider-aktibista, matapos pansamantalang humupa ito noong nagsimula ang kontrobersya sa usapang “Hello Garci”. Huling pinatay si Diosdado “Ka Fort” Fortuna, pinuno ng mga manggagawa sa Nestlé sa Laguna at lider-manggagawa sa buong Timog Katagalugan.

Nagbago ito ng patakaran sa mga kilos-protesta, mula “Maximum Tolerance” tungong “Calibrated Pre-emptive Response”. Mahigpit nitong ipapatupad ang patakarang “No Permit, No Rally”. Ibig sabihin, marahas na bubuwagin ang mga kilos-protesta saanman sa bansa, kahit pa mismong Commission on Human Rights ang nagsabing wala itong ligal na batayan. Tinutuntungan nito ang hinaing ng ilang negosyante hinggil sa “disrupsyon” na dulot ng mga kilos-protesta, kahit pa trapiko lamang ang apektado rito.

Ginigipit nito ang mga kaaway sa pulitika para maitulak na makipag-usap at mag-kompromiso sa kanya. Babalasahin ang mga komite sa Kongreso para tanggalin sa pwesto ang mga alyado ni Arroyo na bumaligtad. Pinapaugong nito ang ganitong hakbang sa Senado. Binabantaang tatanggalan ng lupain ang pamilya ni dating Pang. Cory Aquino kaugnay ng welga ng mga manggagawang bukid sa Hacienda Luisita. Sinampahan din ng kaso si Dinky Soliman na dating kasapi ng gabinete ni Arroyo.

Ginagawa nito ang lahat ng paraan para huwag sumingaw ang mga baho nito. Nawawala pa rin si Virgilio “Garci” Garcillano. Sinasamantala nito ang sakit ni Norberto Gonzales para hindi makapagsalita hinggil sa kontrata sa Venable. Naglabas ito ng Executive Order 464 na nagbabawal sa mga opisyal ng gabinete at militar na magsalita sa mga imbestigasyon ng Kongreso at Senado. Sinibak nito sa tungkulin at siniraan ang mga lider-militar na naglantad sa matinding pandaraya sa Mindanao sa halalang 2004.

Nagpapaulan na ito ng mga suhol sa mga kakampi nito. Itinutulak nito ang pagbabago ng Konstitusyong 1987 para matiyak sa gobyernong US ang pagiging sunud-sunuran nito sa mga dikta. Napakalaki ng panukalang budget para bayaran ang utang panlabas. Dumadaloy na ang pondo para sa mga proyektong ipinambili sa mga kongresistang nagbasura sa kasong impeachment. Napakalaki ng panukalang budget sa militar sa 2006, na ang malaking bahagi ay napupunta sa kurakot ng matataas na opisyal.

Ang binuo nitong komisyon para sa pagbabago ng Saligang Batas o Constitutional Commission ay pinagtalagahan ng mga alyado nito, hindi ng mga eksperto sa batas o sa pulitika at ekonomiya ng bansa. Nagrereklamo si Sen. Richard Gordon sa pagpabor ng Malacañang sa iligal na negosyo ng mga kalaban niya sa pulitika sa Zambales, kapalit ng pagkampi ng isang kongresistang party-list. Patuloy ang pagtanggap ng mga obispo ng pondo mula sa Philippine Amusement and Gaming Corporation o PAGCOR.

Napakarami pa ng ginagawa nito para manatili sa pwesto. Patunay ang lahat ng ito na sistematiko at ubos-kaya ang pagsisikap ng kampo ni Arroyo na manatili sa kapangyarihan – at labanan ang interes ng bayan para sa katotohanan at pagbabago. Hindi lang patunay ang mga ito na guilty si Arroyo sa mga akusasyon sa kanya. Sa paggawa ng mga ito, lalong nadadagdagan ang kasalanan ni Arroyo sa bayan.

30 Setyembre 2005

Bentador ng Bayan

Nagsalita si Pang. Gloria Macapagal-Arroyo sa kakatapos na United Nations (UN) Security Council Summit. Sinasabing siya ang unang Asyano at babae na nangulo o nag-preside sa pulong na ito. Tuwang-tuwa ang mga alyado ng pangulo na kasama, gayundin si Arroyo mismo. May dapat nga bang ikatuwa?

Nakilala ang talumpati ni Arroyo sa panawagan niya tungkol sa utang panlabas ng Pilipinas at iba pang mahihirap na bansa. Nanawagan siya sa mga mayayaman at makakapangyarihang bansa para sa iskemang “debt-for-equity”. Sa partikular, panukala niyang bayaran ang 50% o kalahati ng utang panlabas ng bansa sa pamamagitan ng mga programang pagtutulungan ng Pilipinas at mga bansang pinagkakautangan nito. Bawal man, nagpalakpakan ang mga hakot ni Arroyo sa UN.

Hindi na matalikuran ni Arroyo ang panawagan ng iba’t ibang grupo na baguhin ang patakaran sa utang ng bansa. Mangyari, mula 20.7% noong 2000, umabot na sa 33.2% ng pambansang budget ngayong 2005 ang inilalaan sa pagbayad ng utang panlabas. Samantala, mula 31.2% noong 2000, sumadsad na sa 28% ngayong taon ang bahagi ng pambansang budget na inilalaan sa mga serbisyong panlipunan katulad ng edukasyon, kalusugan at pabahay para sa mga maralita.

Pero hindi nakakatuwa ang panawagan ni Arroyo. Matagal nang sinasabi ng iba’t ibang grupo sa bansa na marami sa ating mga utang panlabas ang kasuklam-suklam (odious) at ibayong pahirap (onerous). Marami ang hindi pinakinabangan ng bayan tulad ng dinambong nina Marcos at Estrada; napunta sa mga proyektong pinagkakitaan ng ilang mayaman pero hindi pinakinabangan ng taumbayan – tampok ang Bataan Nuclear Power Plant – at binayaran na nang sobra-sobra pa.

Sa panawagan ni Arroyo, ipinakita niyang kinikilala ng gobyerno niya ang lahat ng utang panlabas. Walang kasuklam-suklam, walang pahirap – lahat ng utang, babayaran. Nakakapagpakitang-gilas na ang kanyang gobyerno – na kunwari ay may ginagawa ito para ayusin ang problema sa utang panlabas – napasaya pa ang mga dayuhang bangko at gobyerno na kanyang gustong bundatin ng kita dahil para patuloy siyang suportahan sa harap ng mga pagkilos ng taumbayan para patalsikin siya.

Bentador ng bayan si Arroyo. Pinatunayan pa ito ng natuklasang kasunduang pinasok ng gobyerno niya sa kumpanyang Venable LLP ng Estados Unidos. Pumirma si National Security Adviser Norberto Gonzales sa kasunduan na magbibigay sa Venable ng $900,000 o P50.4 milyon sa loob ng isang taon. Sa gabinete ni Arroyo, si Arroyo lang ang nagsabing alam niya ang kontrata. Sa pagtatanong ng mga senador, hindi masagot ni Gonzales kung saan manggagaling ang pambayad dito.

Ang Venable ay kabilang sa 100 na pinakamahusay na kumpanya sa batas sa US. Sa kasunduan, lilikom ng pondo ang Venable mula sa gobyerno ng US para sa pagbago sa Konstitusyon – na proyekto ng gobyernong Arroyo. Walang maisip na mabuting motibo ang marami para gawin ito ng gobyerno. “Pambubugaw” sa bansa ang itinawag dito ni Sen. Aquilino Pimentel, Jr. Paano, pagkilala ito ng gobyernong Arroyo na makikinabang ang gobyernong US sa pagpapalit ng Konstitusyon ng bansa.

At dahil makikinabang ang gobyernong US , humingi rito ng pondo ang gobyerno. May kapalit ito. Hindi lang pampulitikang istruktura ang gustong palitan ng gobyernong Arroyo sa Konstitusyon, kundi mga probisyong hadlang sa todo-todong pagkontrol at pagpapakasasa sa ekonomiya ng bansa ng mga dayuhan. Hindi kataka-takang pina-ingay ni Arroyo ang pagbago sa Konstitusyon noong inaabandona siya ng mga kakampi niya: Bayad iyon sa US para sa pagsaklolo sa kanya.

Gagamitin ang malilikom na pera sa gobyerno ng US para ikampanya ang pagbabago ng Konstitusyon: suhol sa mga mambabatas at mga personalidad at grupo, pambayad sa mga hahakutin sa mga rali pabor sa pagbabago ng Konstitusyon, paglalabas ng mga propaganda at iba pang pakana. Ibig sabihin, mulat itong paghatak sa US para lalong makialam sa pulitika sa bansa, para isalaksak sa bayan ang hakbangin ng gobyernong papakinabangan ng US at hindi ng sambayanang Pilipino.

Panawagan kina Tiglao, Claudio, Defensor at Saludo: Magsalita kayo. Magsalita lang kayo nang magsalita. Ipagtanggol ninyo sina Gonzales at Arroyo. Sa pagbagsak ng pangulo, nakakatuwang makitang makakasama niya kayo.

22 Setyembre 2005

Kabang-Bayan, Pambayad-Utang

Marami man ang magagandang pangako ng mga nagdaan at kasalukuyang gobyerno ng bansa, marami ring paraan para malaman kung tapat ito sa mga pangako. Isa na rito ang pag-aaral sa paglalaan nito sa kabang-yaman ng bansa o pambansang budget bawat taon. Dito natin makikita ang priyoridad o pagpapahalaga ng gobyerno: sa bayan at dayuhan, nakakarami at iilan, serbisyong panlipunan at pambayad-utang.

Lumabas na ang panukalang pambansang budget ng gobyernong Arroyo para sa 2006. Taun-taon, ganitong panahon nagsisimula ang pagbubuo ng budget: Maglalabas ng mungkahi ang Department of Budget and Management, tatalakayin sa Kongreso at pagkatapos ay sa Senado, pagkakasunduin ang panukala ng dalawang huling nabanggit, at pagkatapos ay pipirmahan ng pangulo ng bansa. Sa gabinete ng pangulo magsisimula ang mungkahi at sa pirma ng pangulo mapipinal ang pambansang budget.

Kaya pananagutan ni Arroyo ang panukalang pambansang budget sa 2006. Muli, pinakamalaking bahagi nito ang ipambabayad sa utang panlabas ng gobyerno. Sa P1.144 trilyon na budget, P313 B ang pambayad sa interes ng utang at P361 B sa prinsipal. Halos 28% ng budget ang nakalaan sa interes. Bukod pa rito ang pambayad sa prinsipal, na tinatawag na off-budget item – ibig sabihin, hindi isinasama sa pagkwenta ng buong budget. Samakatwid, P2 B bawat araw ang pambayad-utang.

Samantala, P293 B lamang ang nakalaan sa mga serbisyong panlipunan katulad ng kalusugan, pabahay, at edukasyon – na pinaglaanan ng P119 B lang. Mapupunta ang kalakhan ng budget sa edukasyon sa sahod ng mga guro, hindi sa pagpaparami ng mga bagong guro at paaralan. Ang pinagsamang budget ng militar at pulisya ay aabot ng kulang-kulang P100 B – hindi pa kasama ang pondo para sa paniktik o intelligence funds na nakatanim sa mga opisina ng gobyerno, pinakamalaki sa Malacañang mismo.

Sa mga nagdaang taon, karaniwan ang ganitong paglalaan ng kabang-bayan. Nilalabag ng gobyerno ang mismong Konstitusyon na nagsasabing dapat pinakamalaking bahagi ng budget ang ilaan sa edukasyon. Palaging pinakamalaki ang para sa pambayad-utang, pangalawa ang militar at pangatlo lamang ang edukasyon. Napakaliit ng budget para sa kalusugan at pabahay, na sa ilang taon ay kinakaltasan pa. Malinaw sa ganitong pagtutuos na may pondo ang gobyerno, pero hindi para sa bayan ito inilalaan.

Tiyak na mas masahol ang partikular na itsura ng budget sa termino ni Arroyo. Hindi lamang literal na utang ang binabayaran ng gobyerno, kundi utang na loob – na may katumbas na literal na bayad – sa mga pwersang pulitikal na tumulong na manatili ito sa pwesto. Sa mga dayuhang bangko at gobyerno, na hindi tuluyang bumitaw kay Arroyo. Sa mga matataas na opisyal ng militar, na hindi bumaligtad katulad noong Edsa 1 at Edsa 2. Sa mga pulitiko, na kumampi sa kanya sa pagbasura sa kasong impeachment.

Kitang-kita ang problema sa sistema ng gobyerno sa bansa: Namamayani ang interes ng mga dayuhang bangko at gobyerno, mga pulitiko – lalo na iyung kakampi ng pangulo – at matataas na tao sa militar. Hindi kailanman inuuna ang interes ng taumbayan para sa libre o abot-kayang edukasyon, serbisyong pangkalusugan at pabahay. May kapal pa ng mukha ang gobyerno na dagdagan ang buwis ng karaniwang tao. Oo nga pala, saan kaya galing ang pondo para buhayin sa ibang bansa si Virgilio “Garci” Garcillano?

15 Setyembre 2005

Mga Pakulo sa Opinyong Publiko

Hindi militar o simbahan ang magiging mapagpasya sa pagpapatalsik kay Pang. Gloria Macapagal-Arroyo. Kahit sa pagpapatalsik kay Marcos noong 1986 at kay Estrada noong 2001, bagamat mahalaga ang papel na ginampanan ng mga ito, ang lumalawak at tumatapang na kilos-protesta ng masa ang naging mapagpasya sa pagpapatalsik. Ito ang nagtulak sa militar at simbahan para pumanig sa taumbayan.

Mahalagang igiit ito sa harap ng pagbaling ng tingin ng publiko sa militar at simbahan para patalsikin si Arroyo. Tinuntungan pa ito ng ilang taong may bulok na utak katulad ni Sen. Juan Ponce Enrile para sabihing militar, hindi taumbayan, ang nagpatalsik kay Marcos noong 1986. Gayundin, nagbabalik-gunita ang simbahan sa naging papel nito sa mga pag-aalsa ng sambayanan para magpatalsik ng pangulo.

Madalas sabihin ng mga aktibista na masa ang lumilikha ng kasaysayan. Pinapatunayan ito ng kasalukuyang pagkakataon, bagamat sa kakaibang paraan. Sa bawat hakbang ng pangkating Arroyo, iniiwasan nito ang protesta at pag-aalsa ng taumbayan. Higit sa anumang konsiderasyon – batas, proseso, o kagalingan ng bansa – pagpigil sa protesta ng taumbayan ang batayan ng pangkating ito sa bawat galaw.

Sa ganito dapat intindihin ang sinabi ni Dinky Soliman, dating kasapi ng gabinete ni Arroyo, na hindi pamamahala sa bansa ang inaatupag nito, kundi “pananatili sa anumang paraan” (“survival at all costs”). Aniya, “micro-management” ang ginagawa ni Arroyo sa pampulitikang krisis – ibig sabihin, masinsing pangangasiwa hanggang sa detalye ng mga aksyon ng gobyerno para manatili sa kapangyarihan.

Malinaw na pagkakaiba ito ni Arroyo kay Estrada. Si Estrada noon, hapon na dumarating sa opisina dahil puyat sa pag-inom ng alak. Si Arroyo ngayon, nakadirekta sa mga taktika at hakbangin ng administrasyon. Kaya kapansin-pansing mas marami talagang taktika at hakbangin ang administrasyon ngayon para pigilan ang protesta at pag-aalsa ng taumbayan at para panatilihin ang sarili nito sa pwesto.

Bukod pa sa negosasyon ng panunuhol sa iba’t ibang pangkatin ng mga naghaharing uri at maging sa simbahan, nagpakawala ang pangkating Arroyo ng napakaraming pakulo sa opinyong publiko. Para sa pangkating Arroyo, malinaw na hindi lamang pagsusuri ang ipinauso nitong “pagod sa People Power” (“People Power fatigue”) noong simula ng krisis pampulitika sa bansa. Itinuring nila itong layunin at tungkulin.

Nilunod ang talakayan sa impeachment sa teknikalidad at ligalismo. Pinanatili ito sa Kongreso, kung saan marami ang sangkot. Naglabas ng mga gawa-gawang kontra-ebidensya sa wiretapped na usapan at mga dinoktor na dokumento ng eleksyon. Pinaugong ang negosasyon sa oposisyon. Nanuhol sa mga testigo sa jueteng para bumaligtad. Nagpondo sa mga pahayag ng suporta sa pangulo ng iba’t ibang grupo.

Iisa lang ang layunin ng mga hakbang na ito: guluhin ang isip ng taumbayan at pagurin sila para huwag makialam sa krisis pampulitika, at huwag sumama sa protesta at lalo na sa pag-aalsa. Sa dalawang matagumpay na pag-aalsang Edsa, malinaw ang moral na dahilan para patalsikin ang pangulo. Ngayon, sa simula pa lamang ay pinapagod na ang isip ng taumbayan para hindi humantong sa ganoong kongklusyon.

Hindi kailangang totoo o wasto ang mga pakulo ng pangkating Arroyo sa mga usaping ito. Kadalasan nga ay hindi at madaling masagot o maalpasan. Pero ang punto talaga ay guluhin ang isipan ng taumbayan at pahinain ang kapasyahan nilang lumaban para mapatagal si Arroyo sa pwesto. Sa ganitong kalagayan na nila madaling mailulusot ang paggamit ng pwersa ng mayorya sa Kongreso, halimbawa.

Sa pananatili ng mga batayan para patalsikin si Arroyo, sana ay maagap at matalas na tugunan ng mga grupong kontra-Arroyo ang mga pakulo ng administrasyon. Dito lang magiging malinaw sa taumbayan ang dahilan para tuluy-tuloy na kumilos at mag-alsa sa lansangan. Sa mas marami at matapang na pagkilos lamang ng taumbayan makakaasang kikilos din ang simbahan at militar para patalsikin si Arroyo.

09 Setyembre 2005

Bulok na Pangulo, Bulok na Gobyerno

Nitong Agosto 30, nag-walkout ang mga kongresista ng oposisyon sa impeachment hearing ng Committee on Justice ng Kongreso. Brusko at barubal na iginiit ng mga kongresistang maka-administrasyon o maka-Arroyo – na siyang bumubuo sa mayorya ng Kongreso at ng komite – na tanging ang naunang kasong isinampa ni Atty. Oliver Lozano ang diringgin ng komite. Ayon sa oposisyon at mga komentarista, ang kasong ito ang pinakamahina sa lahat ng tatlong kasong isinampa laban kay Pang. Arroyo.

Pagkatapos, nitong Agosto 31, kahit wala ang mga kongresista ng oposisyon na kasapi ng komite, nagbotohan ang mga kasaping maka-Arroyo ng Committee on Justice para ideklarang “insufficient in substance” o hindi sapat sa nilalaman ang pinili nilang kasong isinampa ni Lozano. Sa pagkakataong ito, may mga nagprotesta sa mga nanonood ng hearing, gayundin sa labas ng Kongreso. Habang isinusulat ang artikulong ito, nagpapatuloy at nagbabanta ang mas marami pang protesta para patalsikin si Arroyo.

Noong umaga ng Agosto 30, bago ang walk-out ng mga kongresista ng oposisyon, inilantad ni Corazon “Dinky” Soliman, dating kasapi ng gabinete ni Arroyo, na pakana ni Arroyo ang maagang pagsasampa sa kaso ni Lozano at pagi-endorso rito ng maka-administrasyong kongresistang si Rodante Marcoleta. Alam ng kampo ni Arroyo na mahina ang kaso ni Lozano at hindi nito kayang maparusahan si Arroyo, kaya nagkumahog ito na agad i-endorso ang kaso para maunahan ang iba pang kaso.

Idinaan sa maling teknikalidad ng mayorya sa Kongreso ang pagpili sa mahinang kaso ni Lozano. Ayon sa Konstitusyon ng 1987, isang beses lamang sa isang taon maaaring magsimula ng impeachment proceedings o proseso laban sa isang opisyal na pwedeng ma-impeach, katulad ng pangulo. Ang totoo, ayon sa maraming eksperto sa batas, iba ang proceedings sa kaso. Isang beses lamang pwedeng magkaroon ng proceedings, pero maaaring magsampa ng maraming kaso – na siyang aayusin sa isang proceeding.

Pero iginiit ng mayorya ang lakas ng bilang nila. Pinag-isa nila ang kahulugan ng kaso at proceeding, ibinasura ang mas malakas na kaso, at pinili ang naunang kaso ni Lozano. Pagkatapos, hinusgahan nilang kapos sa nilalaman ang pinili nilang kaso. Ang kinakalabasan: Nasusunod ang kagustuhan ng kampo ni Arroyo na maibasura ang kaso ng impeachment, mapagtakpan ang katotohanan sa pandaraya nito sa nakaraang halalan at iba pa nitong krimen sa taumbayan, at manatili si Arroyo sa pagka-pangulo.

Walang ibang itinuturo ang mga pangyayaring ito kundi ang kabulukan ng kampo ni Arroyo at ng sistema ng gobyerno at pulitika sa bansa. Sunud-sunod ang mga kasinungalingan, panunuhol, at pakana ni Arroyo para manatili sa pwesto. Wasto ang sinabi ni Soliman tungkol kay Arroyo: “Matalino siya para gumawa ng kasamaan.” Pero dahil umuubra ang kabulukan ni Arroyo, napapatunayan lamang na hindi lang siya ang bulok, kundi ang buong gobyerno at pulitika na tumatanggap ng ganitong kabulukan.

Gusto ng kampo ni Arroyo na gamitin ang impeachment para patahimikin ang protesta at paglaban ng taumbayan. Pero sa pagpapakita kung gaano ka-bulok ito at ang pulitika at gobyerno sa bansa sa paglarga ng mismong proseso ng impeachment, lalo lang ginagalit ng kampo ni Arroyo ang taumbayan para mag-protesta at lumaban. Mahusay ito: Nakikita ng taumbayan na hindi sa pagpapatalsik kay Arroyo matatapos ang laban. Dapat baguhin ang bulok na sistema ng gobyerno at pulitika sa ating bayan.

01 Setyembre 2005