Ito daw ang paborito niyang damit: Si Crispin “Ka Bel” Beltran matapos lumaya sa detensiyon sa ilalim ng rehimeng Arroyo. Nananatiling makabuluhan ang buhay at pakikibaka niyang inilaan sa pag-uunyon ng mga manggagawa at paglaban para sa pagbabagong panlipunan. (Galing ang larawan sa Yahoo.)

Makabuluhan pa rin si Ka Bel

Noong Mayo 22, naglabas ang Philippine Daily Inquirer ng editoryal na pinamagatang “Ka Bel,” parangal kay Crispin “Ka Bel” Beltran – maka-Kaliwang lider ng kilusang manggagawa at kilusang masa sa bansa, na namatay noong Mayo 20 sa edad na 75.

Kung gagawing pamantayan ang mga artikulong lumalabas sa PDI, puwede nang ikatuwa ng mga kasama’t kapanalig ni Ka Bel ang buong editoryal – maliban na lang sa bahaging ito:

“Hindi kasalanan ni Beltran na ang prinsipyong buong-buhay niyang ipinaglaban, ang karapatan ng mga manggagawang mag-organisa sa sariling hanay, ay nabawasan ng kaunting kakagyatan nito at nawalan ng pang-akit. Nagiging manipis ang hanay ng mga manggagawang organisado, sa Pilipinas gayundin sa ibang bansa. Sa kalakhan, resulta ito ng paghusay ng mga kalagayan sa paggawa. (Lagi itong kahinaan kay Marx, ang kawalan ng kakayahang makitang maaaring may kapasidad ang kapitalismong pagalingin ang sarili [self-healing capacity].)”

Dagdag pa nito, “[K]ahit may naliliwanagang mga may-ari ng negosyo o modernong mga praktika sa pagnenegosyo, nasa panganib pa rin ang mga manggagawa. (Ito ang katangian ng malayang pamumuhunan.)”

(1) Implikasyon

Ano ang sinasabi nito? Na lipas na ang batayang mga prinsipyong isinabuhay ni Ka Bel, at ang pagtunggali sa masasamang rehimeng tulad ng kay Arroyo na lang ang makabuluhan sa buhay at pakikibaka niya. Na, kung batayang mga prinsipyo niya ang pag-uusapan, okey siya noong panahon niya – pero hindi na ngayon. Na, kung posisyong pampulitika ang pagbabatayan, kasing-halaga lang siya ng sanlaksang personalidad na kontra-Arroyo – mula kay Fortunato Abat, halimbawa, hanggang kay Manuel L. Quezon III.

Gusto ng sumulat ng editoryal ng PDI, sa madaling salita, na bigyan ng huling parangal si Ka Bel at ng disenteng libing pagkatapos – sa limot, marahil.

Kung bumubuti na ang lagay ng mga manggagawa sa kapitalismo at sa gayo’y hindi na kaakit-akit ang kahit magtayo o sumali ng unyon, sinasabi ng sumulat ng editoryal na lalong hindi na kailangang baguhin ang kapitalismo. Na napatunayan naman palang tutugma ang pagsasamantala ng kapitalista sa mga manggagawa at ang pagsulong ng karapatan at interes ng huli: Ang pabrika na ang unyon at ang kapitalismo ang sosyalismo. Mabuhay ka, kasamang propagandista!

Sa mga pahayag ng mga kasama’t kapanalig ni Ka Bel sa progresibong kilusan, malinaw na gusto nilang pamarisan siya, at dumami ang tulad niya sa kanilang hanay. Pero para sa sumulat ng editoryal ng PDI, dapat dumami ang mga tulad ni Ka Bel sa hanay ng mga taong-gobyerno – mula pulis hanggang pangulo – at mga taong-NGO. Ito ang implikasyon ng hindi pagkilala sa prinsipyo’t praktika ng pag-oorganisa ng mga manggagawa para sa tunay na panlipunang pagbabago.

(2) Pinagmulan

Anu’t anuman, galing ang teoryang ito ng “self-healing” ng kapitalismo sa mga teorista sa abanteng kapitalista mga bansa. Isa ito sa mga paliwanag nila sa pagkabigo ng pinantasya nilang rebolusyon sa sariling bayan. Sintomas ito ng pagkabigo nilang unawain kung paanong ipinapasa ng imperyalismo ang krisis nito sa mga kolonya at mala-kolonya.

Isang halimbawa ng ganitong teorista ang pilosopong Alemang si Jurgen Habermas, tagapagmana ng tinatawag na Frankfurt School ng “Marxismo” at pana-panahong tagapagtanggol ngayon ng mga giyerang agresyon ng US. Pero siya, sa partikular, tutol na sa aktibismo ng mga estudyanteng Aleman noon pa mang dekada 1960.

Tulad ni Pang. Arroyo, “feeling First World” ang sumulat ng editoryal – “feeling” tulad ng “Ramdam na ang pag-unlad” na propaganda ng gobyerno. Sa mga pelikula, siya ang hangal na sinasampal at sinasabihan ng “Magtigil ka, Digna!”

(3) Pluto

Ang problema sa editoryal: Mali – oo, mali, hindi tama – ito sa pagsasabing bumubuti ang kalagayan sa paggawa ng mga manggagawa sa bansa.

Dati, naaadwaan ako sa mga kapwa-aktibista o kapwa-progresibo kapag nananawagan sila sa katunggaling mga manunulat na lumabas sa komportableng hawla at lumubog sa batayang masa – at tigilan muna marahil ang pagse-surf sa Internet o pagba-blog. Pero sa pagkakataong ito, sa harap ng manunulat na mangmang – oo, mangmang, hindi maalam – sa lagay ng nakakarami’t nagkalat naman sa bansa, wala akong magawa kung hindi ang sumang-ayon.

Saang planeta ba nagmula ang sumulat ng editoryal? Bumubuti ang kalagayan sa paggawa? Sa Pilipinas? Baka naman hiniram lang ng PDI ang sumulat ng editoryal para isulat ito. Saan kaya? Sa Pluto Daily Inquirer? Napaka-pangkalahatan na nga ng nasabi tungkol sa lagay ng mga manggagawa, mali pa.

(4) Opensiba

Kung hindi bumubuti ang kalagayan sa paggawa, bakit “nagiging manipis” o kumakaunti ang hanay ng mga manggagawang organisado o unyonisado? Bakit, maidadagdag pa, nakapagmalaki si dating Sek. Arthur Brion ng Department of Labor and Employment na sa bansa, “pinakamapayapa” ang 2007 sa larangan ng paggawa, taong pinakakaunti ang nairehistrong welga sa huling kasaysayan?

Sagot: Dahil napakatindi ng bugso ng opensiba ng dayuhang mga korporasyon (partikular ang mga monopolyo-kapitalista) at malalaking lokal na namumuhunan (partikular ang mga burgesya-komprador) sa pakikipagsabwatan ng Estado. Sa pangkalahatan, ganito ang diwa ng opensibang itong binubuo ng samu’t saring programa’t patakaran ng gobyerno: Kung anu-ano na lang (anything goes) pabor sa kapitalista at kung ano na lang ang pagturing sa mga manggagawa.

Dalawa ang tampok na layunin ng bugso ng opensibang ito: (1) Palakihin pa ang tubo ng dayuhang mga kapitalista at lokal na burgesya-komprador, at (2) durugin ang sama-samang paglaban ng mga manggagawa, tampok ang pagbubuo ng mga unyon. Sopistikado ang opensibang ito, masasabing nagdala sa mas mataas na antas sa sinabi ni Martin Levith sa libro niyang Confessions of a Union Buster na “Ang tanging paraan para durugin ang isang unyon ay ang magsinungaling, mambaluktot, magmanipula, manakot, at lagi, lagi’t laging umatake.”

Kasabay ng bugso ng opensibang ito ang pagpapatupad sa mga programa’t patakarang naghahatid sa atin ngayon ng pagtaas ng presyo ng bigas, pagkain, langis, kuryente, gamot, edukasyon at iba pang batayang kalakal at serbisyo. Sinimulan silang ipatupad noong unang bahagi ng dekada ’90, panahon nina dating Pang. Aquino at Ramos. Masasabing isinulong sa mas mataas na antas at pinabilis nila ang mga atake sa mga manggagawa at pag-uunyon na nariyan na’t umiral bago ang panahong ito.

Wala lang: Pinaghiwalay noong ipinanganak? Si Sek. Margarito Teves ng Pinansiya at ang pilosopong Pranses na si Jacques Derrida. (Galing ang larawan sa imf.org at humanities.uci.edu.)

(5) Paggawa

Isang napakahalagang dokumentong nagsisikap gagapin ang bugso ng opensibang ito sa mga manggagawa at kilusang paggawa sa Pilipinas ang isinulat ni G. Paul Quintos ng Ecumenical Institute for Labor Education and Research, ang “Labor Flexibilization and Imperialist Crisis: Intensifying Exploitation, Dismantling Job Security, Liquidating Unions” na lumabas noong 2000. Inilathala itong muli sa librong Jobs and Justice: Globalization, Labor Rights and Worker’s Resistance na inedit ni Antonio A. Tujan Jr. at inilabas noong 2007 ng Ibon Books. Dapat mabasa ng lahat ang papel na ito.

Sa isang seksiyon ng sanaysay, masinsing inilarawan ni G. Quintos ang dalawang porma ng tinatawag niyang “pleksibilisasyon ng paggawa” na makabuluhang unawaing bahagi ng pangkalahatang “deregulasyon ng pamilihan ng paggawa” (deregulation of the labor market): ang eksternal at internal na pleksibilisasyon.

(1) Tinutukoy ng “eksternal” na pleksibilisasyon ang “mga iskema ng pagpapatrabahong nagpapahintulot sa mga employer na baguhin ang laki at komposisyon ng puwersa ng paggawa sang-ayon sa demand. Mulat na pinapagaang ng mga iskemang ito ang ugnayang employer-empleyado para padaliin ang tanggalan at pagpapatrabahong muli (labor turnover) ng isang puwersa ng paggawa na nasa gilid (peripheral) habang nagpapanatili ng istableng bag-as (core) ng mga manggagawa.”

Halimbawa nito ang (a) outsourcing o subcontracting (labor-only-contracting, subcontracting, agency-hiring), at (b) panandaliang trabaho o contingent employment (pagkuha ng mga part-timer, casual, contractual, apprentice, trainee).

(2) Tinutukoy ng “internal” o “pambag-as” na pleksibilisasyon “ang internal na mga kaayusan sa istruktura at organisasyon ng paggawa para sa mga manggagawang regular o core workers.”

Halimbawa nito ang (a) pleksibleng oras ng paggawa (puwersahan o regular na pago-overtime, 24 oras na relyebo, trabaho kahit Sabado at Linggo), (b) pleksibleng gawain (multi-tasking, pagsasalo sa trabaho, job levelling, teamwork, sirkulong pangkalidad), at (c) pleksibleng sahod kung saan nakabatay ang sahod ng manggagawa sa “indibidwal na performance” para maksimisahin siya.

Mahalaga ring patampukin sa sanaysay ni G. Quintos ang pagpasa sa Wage Rationalization Act ng 1989 na bumuo sa mga Regional Tripartite Wages and Productivity Board na siyang dumidinig at nagpapasya sa mga panukalang pagtaas ng sahod ng mga manggagawa sa bawat rehiyon. Pahirap ito sa mga manggagawa dahil pagbarat ito sa sahod nila at pagpapahirap sa kanilang sama-samang makakuha ng umento.

(6) Wolverine

Ang sumusunod ang ilan sa mga salik na nagpapahirap sa pagbubuo ng mga manggagawa ng kanilang unyon: ibayong pagdami ng kontraktuwal o kaswal na mga manggagawang bawal mag-unyon at madali lang tanggalin sa trabaho; samu’t saring hadlang sa pag-uunyon, hanggang sa panunupil at pagpaslang sa mga unyonista’t lider-unyon; kontra-manggagawang katangian ng mga batas at sistemang hudisyal; at maging ang napakatinding opensibang pampropaganda at pang-ideolohiya laban sa mga unyon, pag-uunyon at mga unyonista.

Ibig sabihin, hindi ordinaryong opsiyon lang para sa mga manggagawa ang mag-unyon, kung paanong opsiyon marahil ng sumulat ng editoryal na mag-blog ngayon o matulog o mag-surf sa Internet para dumami ang nalalaman.

Ang mga opensibang ito mismo’y nagpapahirap sa kabuhayan – o kalagayan sa paggawa – ng mga manggagawa: pagpapatindi ng pagkayod at pagpapaliit sa sahod. Dagdag pa, dahil hinahadlangan nila ang pagbubuo ng mga unyon – na siyang armas ng mga manggagawa sa paglaban para sa sahod, trabaho at karapatan – nagdudulot pa sila ng ibayong paghihirap ng mga manggagawa. Idagdag pa dito ang pagtaas ng presyo ng halos lahat ng binibili sa kasalukuyan.

Ibig sabihin, hindi porke’t kumakaunti ang mga manggagawang unyonisado ay bumubuti na ang lagay ng mga manggagawa sa bansa. Ang totoo, hindi bumubuti ang lagay nila. At hindi nagagamot ng kapitalismo ang sariling sakit, lalo na sa Pilipinas – bagamat totoong kaya nitong magpaalwan ng buhay ng mga blogger, kolumnista at posibleng TV personality na magsasabing ito nga si Wolverine na kayang paghilumin ang sariling sugat at kumuha ng lakas sa sarili.

Sasabihin mong nagagamot ng kapitalismo ang sarili? Para mo na ring ipinagdiwang ang kapitalismo at tinalikuran ang paghihirap ng mga manggagawa. Sa loob ng nakaraang daantaon, lalo pa ngang umigting ang kahirapan sa mundo at umigting din ang yaman ng iilan dahil sa pagsasamantala. Nananatiling walang habas na pagtatrabaho ang buhay ng nakakarami sa ilalim ng kapitalismo.

(7) Makabuluhan

Ibig sabihin, nananatiling makabuluhan sa panahon natin ang batayang mga prinsipyo ni Ka Bel, gayundin ang pagsasabuhay niya sa mga ito. Napakahalaga pa ring magsama-sama at mag-unyon ng mga manggagawa hindi lamang para labanan ang mga “panganib” sa kanila o isulong ang kanilang kagyat na mga interes – kundi para baguhin ang sistemang kung nagagawa mang gamutin ang sarili’y hindi kailanman sa paraang nakabuti o nakainam sa kalagayan nila.

Makabuluhang idiing nagpunyagi si Ka Bel, at ang mga kasamahan niya, na itayo ang isang tunay, palaban, at makabayang sentrong unyon ng mga manggagawa – ang Kilusang Mayo Uno – sa panahon ng pasismo ng Batas Militar. Tulad ni Ka Bel noon, nahaharap ang mga manggagawa ngayon sa mga kalagayang napakamapanupil sa pag-uunyon ng mga manggagawa.

Napakaraming mabuting katangian ni Ka Bel ang pinuri’t pinarangalan nitong huli. Sa pagkakataong ito, mainam patampukin ang ilang bagay: ang mahigpit na pagyakap sa buhay at pakikibaka ng mga manggagawa at masang anakpawis, ang kakayahang kongkretong suriin ang kongkretong mga kalagayan, at ang optimismong wala nang mas angkop na paglalarawan kundi ang salitang “rebolusyunaryo.”

Nabuhay si Ka Bel nang gayon – nang simple at marangal – hindi lamang dahil pagpapakatao ang gayon. Nabuhay siya nang gayon para mahusay na maisulong ang mithiin ng mga manggagawa at sambayanan – mithiing inangkin niyang waring kanyang-kanya – para sa pagbabagong panlipunang wala nang mas angkop na paglalarawan kundi ang salitang “rebolusyunaryo.”

Takot na takot ang imperyalismo at naghaharing mga uri sa mga manggagawa. Paano mo ipapaliwanag ang santambak na mga pagbabawal at paghadlang, opensiba at maniobra, atake at kontra-atake, na ginagawa nila laban sa mga ito? Natatakot sila sa lakas na puwedeng pawalan ng puwersang itong esensiyal sa produksiyon, tagalikha ng yaman at binhi ng bagong lipunan.

Tulad ni Ka Bel, nagpupunyagi ang mga manggagawa ngayon, gayundin ang iba’t ibang uri at sektor na kakampi nila, para magluwal ng kilusan nilang may bagong lawak, lakas at tatag. Kung kailangan mang igiit na makabuluhan pa rin ang buhay at pakikibaka ni Ka Bel, iyan ay para sa kanila at sa mithiin nila.

“Tayo ngayo’y inaalipin, subalit atin ang bukas,” sabi ng “Internationale.” Pananalig ito ni Ka Bel, at ng maraming manggagawa. Manalig tayo, at makiisa, sa pagtatagumpay nila.

01 Hunyo 2008

Nakapahinga na sa paglaban sa lymphoma si Bayani “Ka Bay” Abadilla. Pero tayong mga nakasama niya, hindi bibigyan ng pahinga ng halimbawa ng buhay niya. Hindi rin naman papagurin – kundi bibigyan ng lakas para lumaban pa. (Salamat kay Ilang-Ilang D. Quijano para sa larawan.)

Bayani ng Pakikibaka

Noong Mayo 14, namatay ang progresibong manunulat at gurong si Bayani S. Abadilla sa edad na 67. Natapos na ang maalab niyang paglilingkod sa kapwa at bayan, gayundin ang mahaba-haba na rin niyang pakikibaka sa lymphoma.

Bagong kakilala ko lang si “Ka Bay,” sakto sa pagkokontribyut ko sa Pinoy Weekly, pahayagang siya ang dating patnugot sa balita at pagkalao’y katuwang na patnugot. Pumasok ako sa pag-uusap, kumbaga, sa bandang dulo na nito.

(1)

Parang laging handa, kung hindi man sabik, makipaglaban. Ganito ilarawan ng isang kakontemporaryo niya ang dating ni Karl Marx. Sa isang banda, masasabi ring ganito ang dating ni Ka Bay – na sinusuportahan naman ng ilan sa tampok niyang mga ugali. Sa mga talakayan, kahit sa karaniwang mga pag-uusap at lalo na sa mga debate, madiin siya sa mga punto niya, tumataas ang boses. “Hindi ako galit,” sagot daw niya kapag inaasar na siya, “I’m just being emphatic!”

Kaya nanibago ako sa kuwento ng bunsong anak niya noong burol niya: Tahimik, at masaya pa nga daw, siyang namaalam. Sa buong panahon ng pagpapagamot niya, lalo daw naging magagalitin si Ka Bay. Pero iba daw ang timpla niya noong gabing iyon. “Huwag na,” sagot niya noong tinatanong kung may magagawa pa sa sakit na nararamdaman na pala niya pero hindi idinadaing. Pangiti-ngiti daw si Ka Bay, hanggang sa nakatulog na – nang dilat ang mga mata, na ipinikit nila.

Dahil nagbatay ako sa dating niya, inakala kong lalaban siya nang patayan, kumbaga, hanggang dulo. Literal kong nakini-kinita na magre-“rage against the dying of the light” siya: Madamdaming gagawin ang lahat para mapahaba ang laban. Pero mali ako. Marxista talaga siya: Marunong magsuri ng kongkretong kalagayan at, bilang dati ring gerilya, marunong umatras kapag malakas ang kaaway. Matapos ang mahigit tatlong taong pakikipagbuno sa sakit, alam niya…

Parang ilaw iyon na nagbigay-liwanag sa nakaraan. Oo nga. Sa lahat ng talakayan, usapan at debate, lumaban siya hanggang kaya, nang buong alab – at anghang din minsan. Hindi siya bumibitiw kapag kanya ang mas wastong argumento – iyung makakapagpabuti sa mga bagay-bagay, sa lahat at sa bayan. Pero kapag hindi kanya o buong kanya, at naging malinaw na ito, sumasalubong siya. Mangunguna pa siyang ipagsaya’t ipagdiwang ang nakamit na pagkakaisa.

(2)

Sa misa at parangal para kay Ka Bay, nagpasalamat ang pamilya niya sa mga naging katrabaho niya sa Pinoy Weekly. Sa pagkakaalam ko, seryosong tumulong ang Pinoy sa pagpapagamot niya – huwag nang banggitin kung paano.

Naging daluyan ng tulong na ito, at nagpayaman sa tulong, sa pagkakaalam ko, si J. Isa o dalawang beses bawat linggo, sa loob ng mahigit dalawang taon, umulan man o umaraw, sinusundo at ihinahatid niya si Ka Bay sa ospital, klinika, o saanman kailangang pumunta para sa pagpapagamot at pagpapagaling.

Pinakinggan at, madalas, pinatawa niya si Ka Bay sa panahong napakahirap para sa huli. Siya ang nakasubaybay sa pagbagsak ng pangangatawan nito, nakakita sa mukha nitong may sakit o ginhawa. Bandang dulo, may halong hapdi ito para kay J, dahil naaalala niya paano nagkasakit at namatay ang tatay niya.

Siguro, isa sa mga umagang ito, gigising siya nang maaga, maghahanda ng sarili at maglilinis ng sasakyan para manundo, magkakape habang naghihintay ng tawag o text ng pagkumpirmang tuloy ang lakad – para lamang mabigo at magulat, mahimasmasan, mapailing. “Oo nga pala. Wala na nga pala…”

Kakalmahin niya ng sarili: Mabuti na rin iyon, nakapagpahinga na siya. Pero tayong nanatili, na hinaplos at binago sa kung anong paraan ng buhay ni Ka Bay, hindi pa rin makapahinga. Sariwa pa ang mga alaala, at kung gusto talaga natin siyang parangalan, papanatilihin nating sariwa ang halimbawa ng buhay niya.

Hindi tayo bibigyan nito ng pahinga, pero hindi rin tayo papagurin. Bibigyan tayo nito ng lakas na lumaban, nang maalab – at maalam din – katulad niya.

18 Mayo 2008, araw na inihatid sa “huling hantungan” si Ka Bay.

Basahin ang mga parangal nina Edel E. Garcellano, Ilang-Ilang D. Quijano (kung saan naroon ang parangal nina Prop. Bienvenido Lumbera, E. San Juan, Jr. at Ninotchka Rosca), at Kenneth Roland A. Guda.

Progressive writers Jun Cruz Reyes (left) and Gelacio Guillermo. Guillermo complains about a poem written by Eugene Gloria about a certain “Gellacio Guillermo.” (Thanks to Kenneth Roland A. Guda for the photo.)

Gelacio Guillermo on Eugene Gloria’s Poem

“Please disseminate Gelacio’s complaint,” said the e-mail message. The thought of posting the “complaint” in this blog didn’t initially cross my mind, thinking that Gelacio Guillermo – activist poet, writer, cultural worker and critic – can wage his battles all by himself. He can, of course, though I realized that it would be an honor to help Guillermo and have his essay posted here.

The name “Gelacio Guillermo” – along with “Edel Garcellano,” “Domingo Castro de Guzman,” “Petronilo Bn. Daroy,” and “Alice Guillermo” – first made a mark in my juvenile radar, as it were, when I was reading the book The Alfredo E. Litiatco Lectures of Isagani R. Cruz, edited by Jonathan Y. Bayot. I was studying literary theory at that time, and Cruz had a taxonomy of books of sorts at the end of his book: “Post-Istrukturalismo,” “Istrukturalismo” et cetera.

When I saw all of Virgilio S. Almario’s books on literary criticism – most of which I have read earlier, thanks to a nationalist critic’s essay praising Almario to high heavens – under the heading “Makabagong Marxismo,” I knew I was reading a piece of crap. Almario, who started out as an activist poet but became a cultural functionary of the Marcos regime and a formalist critic, could not possibly be a neo-Marxist literary critic. Anti-Marxist, puwede pa.

I decided to read most of the authors whom Cruz chose to subsume under the label “Makalumang Marxismo”: Guillermo and the others enumerated above. What can I say? Thanks to Cruz, I was able to read the sharpest essays on progressive-revolutionary literature and art in the country.

Here’s Guillermo’s “complaint” against a poem written by US-based Eugene Gloria:

Dear Eugene,

I came to read your poem “To Gellacio Guillermo in Iowa City.” (Literary Review, 22 March 2000) only this month when a poet-friend e-mailed me a copy. Despite the mis-spelling proceeding from mispronunciation of foreign names so typical among North Americans, I thought I was being referred to in the poem and would like to take issue with you on the question of the poet’s responsibility when he takes on the life history of a dead or living person as subject for creative work.

The trajectory of the poem runs along this line: ‘Gellacio’ goes to the “mountains” >> ‘Gellacio’ “renounce[s] the revolution” >> ‘Gellacio’ sweats it out under the “Iowa sun” (as a field hand?) >> ‘Gellacio’ as manservant to a devout wealthy matron.

For a poem this short, the time span is indeed long, extending down to the present (note the change in tenses). Only two facts about Gelacio need concern us here: first, he was a U.P. working student from 1957 to 1964, for an AB degree in English; and second, he was handed a fellowship (he did not apply) at the International Writing Program in Iowa University from October 1970 to April 1971 and returned to the Philippines to resume teaching at the U.P. He kept to his post up to September 21, 1972, when he decided to quit upon the declaration of martial law by Marcos.

Given these lackluster facts, the speaking persona insinuates that as a student I went to the “mountains,” meaning that I had joined the CPP-NPA forces in the guerrilla fronts. Now, in the early sixties, this idea did not yet exist, and when it did during the late sixties onward, there was enough movement work to keep me in Manila, at the same time trying to help my family survive the most difficult years of martial rule. In short, I was not our dear Emman Lacaba.

As to renouncing the revolution, nothing could be more preposterous, although for some former revolutionaries who did/do renounce it, this betrayal can be rewarding (they are given government posts, for one) or dangerous especially to those who engage in counter-insurgency activities. Gelacio during his activist years may not have been an efficient movement worker or may have caused problems to his collectives, but he had never, nor will he ever, renounce something which he holds to be the best that is happening in our country today. Without this revolution the Filipino people have nothing to live, work and fight for to transform society. This is the dream (as Lenin uses the word) for a new people’s history.

No, Gelacio did not dream “of corn and the language of Iowa.” My country has enough corn (have you tried Cornix from Vigan?) and enough of the English language (or a species of the world’s scores of englishes) for bureaucrats to pen anti-people executive orders and for OFWs, the regime’s main export of warm bodies and source of revenue to keep the economy afloat, to follow orders from their bosses. If I had dreamt of a foreign country or city, it was Paris for too much reading (in English!) of the Symbolist poets of the 19th century in the poetry class of Virgie Moreno who turned us all into poseurs this side of the Pasig River. Yes, I’d been to the Louvre. Did you know that Arthur Rimbaud was a propagandist of the Paris Commune?

(Image from chinahistoryforum.com.)

The reference to the indigenous groups herded like cattle at the St. Louis exhibition during the early years of American colonization of the Philippines betrays the continuing fascination of Americans for the exotic, and worse, their nonchalance regarding the fate of peoples subjected to imperialist policies of their government. Gelacio is clear enough about his anti-imperialist stand in his poetry to have evoked such jaded comparison. The “brindled skin” has a far earlier provenance: the black slaves during those centuries of slave trading were assessed, like livestock in the market, according to their animal strength and the gloss of their leather. “Brindled” originates from the late ME “brended,” a variety of “branded.” Vestiges of racist arrogance of the West die hard.

The speaking persona says she reads ‘Gellacio’ “in English.” If she were indeed ‘Gellacio’s’ classmate and that was a long time ago, she can now try reading Gelacio in Filipino because that is the true language of a Filipino poet.

‘Gellacio’/Gelacio can never be her or anybody’s manservant.

And, yes, there is no truth to what this illegitimate President Gloria here said earlier this month in Hong Kong, that the Filipino people are “the most pro-American people, more pro-American than the Americans themselves.” That’s what she is, a Bush bitch.

You’re American. Speak for us in a true way.

The point in all this belaboring is, what drove you to write a poem like this, a direct address/statemental verse that’s neither fish nor fowl? That speaking persona (I am named; why isn’t she?) turns an actually existing person (see poeziecentrum) into a creature of her sacerdotal, manorial, white supremacist fancies. You and I hardly know each other although it’s now so easy to google/yahoo through the Internet to find out how we are faring in our respective literary endeavors. I did ask my son to access entries under your name from his computer since I don’t have one myself, nor do I maintain an e-mail address. I occasionally use any of the computers in the house like a typewriter mainly for encoding purposes. If you care to reply, you may use aliceguillermo@yahoo.com

My best wishes to you and Karen.

Gelacio Guillermo

23 April 2008

————————–

To Gellacio Guillermo in Iowa City
(Literary Review, Spring, 2000 by Eugene Gloria)

My window is serenaded by crickets.
I try to sleep through the sawing
of their cellos’ sad music.
Forgive me, I want none of it.
You were in the mountains when my father’s soldiers
strolled into our classroom to escort me out
of the campus. The army had infiltrated
our cause to pluck from our ranks their own.

You left before my father retired as a full colonel,
before the nuns knelt in front of the dictator’s tanks
before the Maneros and the Alsa Masa
scooped out and ate the brains of the dissident priest.

And when you renounced the revolution
and dreamed of corn and the language of Iowa,
I came back to the Church, and then left again.
Found true rebellion in marrying
a man who spoke Hebrew and wanted to take me
to Tel Aviv. Gellacio,
I am reading you in English.
Your brindled skin is sweating Iowa sun,

your hair in a tight chignon,
you, barefoot and G-stringed like the Manobo
prince in St. Louis one hundred years ago.
I want the Church to beg me back,

long for the faint tinkle of the hand bell
before the Elevation,
the monstrance gold as unhusked grain
drying on the asphalt road.

I want to believe that sentences
can hold bread in baskets, and multiply.
Let the salvaged, naked as drowned cattle,
find their way to my house.

Ring the bell and call them in, Gellacio.
Anything but this music,
all silence and this nothing music.

16 Mayo 2008

Bulok, burgis at bobo: Ganito ang pag-aargumento ni G. Dean Jorge Bocobo (nasa larawan) sa kanyang pag-atake sa mga komento ni Prop. Luis V. Teodoro hinggil sa pagba-blog. (Galing ang larawan sa flicker.com.)

Luis in the Sky with Dean Bocobo

(1) Sa pagtuligsa ni G. Dean Jorge Bocobo sa mga pahayag ni Prop. Luis V. Teodoro hinggil sa pagba-blog, tumatampok ang ilang kakatwang salungatan – hindi lamang sa pagitan ng isang mas kampi sa mga blogger at isang mas kampi sa mga mamamahayag. Sa isyung ito, nagtutunggali ang maka-Kaliwang matatag na nagtataguyod sa mga panuntunan at pamantayan ng pamamahayag at ang maka-Kanang naghuhumiyaw sa pagrerebelde sa mga ito – ang malinis-tingnang taga-UP at ang maruming tingnang taga-… saan nga ba?

Magpokus muna tayo sa punto ng mga komento ni Prop. Teodoro. Dapat bang manaig ang mga panuntunan at pamantayan ng pamamahayag sa pagba-blog? Para sa akin, kung maglalahad ka ng datos, dapat tiyakin mong tama ang datos mo. Kung tutuligsa ka, dapat prinsipyado at hindi personal – at lalong hindi mapanirang puri. Pero kailangan bang laging kuhanin ang kabilang panig – gaya ng sabi, hindi ni Prop. Teodoro, kundi ni Prop. Chay Hofileña? Hindi naman. Iyun nga ang kalakasan ng pagba-blog: ang personal at may-kiling na pagtingin sa mga isyu. Mas pagpapahayag (expression) ito kaysa pamamahayag (journalism).

Sa isang sanaysay ni Prop. Teodoro sa libro niyang The Summer of Our Discontent [1990], tinuligsa niya ang kilalang mga manunulat na mahigpit na nagpapatangan sa mga panuntunan at pamantayan ng “malikhaing pagsulat” sa mga unibersidad. Sabi niya, para na rin nilang sinabing sila – silang mga manunulat na “propesyunal,” kung hindi man kanonisado – na lang talaga ang karapat-dapat magsulat ng mga tula, nobela, maikling kuwento, sanaysay. Ibig sabihin, hindi ubra ang mga magsasaka at manggagawa na sinisikap pagsulatin ng progresibong kilusan.

Sa paggigiit ni Prop. Hofileña na laging kuhanin ang kabilang panig sa pagba-blog, para na rin niyang sinabing ang mga mamamahayag sa midyang mainstream lang talaga ang karapat-dapat mag-blog. Mabubuwisit talaga ang mga blogger. Bukod sa hindi tinitingnan ng mga blogger – kasama na ako – na tungkuling kuhanin ang kabilang panig para maging “obhetibo” o “patas,” may dating pang mapangmaliit at mapanghawi (exclusionary) ang ganitong komento. Mabuti sana kung nasasabi na sa mainstream ang mga gustong sabihin ng mga blogger. Ako, halimbawa, hindi ko na ibina-blog ang nakikita kong naisulat na sa mainstream.

(Galing ang larawan sa fractalontology.wordpress.com)

(2) Ang problema sa mga sinabi ni Prop. Teodoro, gusto niyang gawing huwaran ng mga blogger ang mga mamamahayag – at sa gayo’y ang LAHAT ng mamamahayag. Kakatwang sinabi ito ni Prop. Teodoro, na nasa pinakamainam na posisyong sabihin ang punto ni G. Bocobo laban sa kanya: Na “batbat ng korupsiyon, di-etikal, di-propesyunal, mapanlinlang at itinutulak ng komersiyo” ang midyang mainstream. Parang nangangaral si G. Bocobo sa kapwa-obispo sa puntong ito. Pero marami talagang bulok na kamatis sa midyang mainstream – kaya hindi ubrang sabihing magiging huwaran silang lahat kung magba-blog.

Hindi ko rin maintindihan ang sinabi ni Prop. Teodoro na “Minsan, nagiging mapanira ito. Ginugulo nito ang demokratikong diyalogo.” Wala namang diyalogong tunay na demokratiko sa bansa natin. Demokratiko ito para sa imperyalismong US at naghaharing mga uri – na ipinapataw nila bilang diktadura sa sambayanan, sa tulong na rin ng mayorya sa midyang mainstream. Dahil napapahintulutan ng teknolohiya ng pagba-blog ang ilang tunay na maka-masang komentaryo, nagugulo talaga ang di-demokratikong monologo ng mga naghahari – na mainam din naman, bagamat limitado.

Maganda ring palamanan pa ni Prop. Teodoro ang sinabi niyang “iresponsable” ang karamihan sa laman ng mga blog, bagamat may ilan na rin akong kilalang ginamit ang blog para iresponsableng umatake sa mga taong puwede naman nilang kumprontahin – para hindi na lumabas pa sa blogosphere at mabasa ng iba – pero hindi makumpronta.

Maraming mali sa pagba-blog ni Brian Gorrell at kasuka-suka sa paga-upload ng video ng operasyon sa Vicente Sotto Memorial Center – pero hindi kasama sa mga maling ito ang pagsira sa “demokratikong diyalogo.” Hindi iyun ang tamang asunto laban sa kanila. Hindi sa gusto ko ang mga pangyayaring nailahad sa Internet sa dalawang kasong ito pero, sa tingin ko, mas nakabuti pa nga sa paglaban para sa demokrasya ang maingay na pagtugon sa mga ito ng iba’t ibang sektor, kasama na ang mga blogger. May mga binuksan silang mga usapin na mahalaga rin namang tumining sa kamalayan ng publiko.

(Galing ang larawan sa philippinerevolution.net.)

(3) Ang problema naman sa sagot ni G. Bocobo, kawangis nito ang komentaryo ni Prop. Teodoro: Kung ginawang huwaran ng huli ang lahat ng mamamahayag, ipinagtanggol naman ni G. Bocobo ang LAHAT ng blogger. Hindi ako sang-ayon na maipagtatanggol ang hindi maganda sa blogosphere sa paghahambing nito sa hindi maganda sa midyang mainstream. Away ng mga bata ang labas niyan: “Eh bakit ikaw…?” – na siya na ngang nangyari sa kagustuhan ni G. Bocobo na maliitin ang midyang mainstream.

Bagamat ibinukas ni Prop. Teodoro ang sarili sa ganitong atake dahil sa pagturing niyang huwaran ang lahat ng mamamahayag, hindi rin naman tamang maliitin ang mga punto niya dahil lang sa kabulukan ng midyang mainstream. Marami naman ang nakakaalam na “tinig sa ilang” si Prop. Teodoro sa midya – inirerespeto at pinupuri ng marami pero sinusunod sa aktuwal ng iilan lang. Siguro, ang iilang ito lang ang tinutukoy niyang dapat maging huwaran – na ubra naman, basta huwag igiit sa mga blogger na palaging kuhanin ang kabilang panig.

Pataasan ba ng ihi, pagalingan at patalsikan ng laway ang gusto natin? O pagpapaunlad sa nilalaman ng blogosphere? Kung ang una ang gusto natin, susundan natin ang ginawa ni G. Bocobo: manumbat, mang-asar, mambato ng putik. Kung ang ikalawa ang gusto natin, kuhanin natin ang butil ng katotohanan sa sinabi ni Prop. Teodoro at ipakita sa mga blog natin. Kung sa isang banda’y materyalista sa pilosopiya ang pagsusuri ni G. Bocobo – inilugar sa materyal na lokasyon ang mga punto ni Prop. Teodoro – materyalistiko din ito: Pakikipag-away para sa mambabasa at kapangyarihang simboliko.

(4) Kung pagtatanggol maging sa di-magandang mga bahagi ng blogosphere ang laman ng sanaysay ni G. Bocobo, pagtatanghal din sa mga bahaging ito ang porma niya. Tinawag niyang “professional CPP-NPA front man” si Prop. Teodoro. Tanong pa niya: “Hindi ba’t dating nage-edit at regular na nagko-kontribyut si Teodoro sa basahang propaganda ng CPP-NPA, ang Ang Bayan – iyang huwaran ng demokratikong diyalogo? Malay natin, ginagawa pa rin niya ito.” Pagbabansag o name-calling ang tawag sa una. Maruming pag-iimbento naman ng datos at pagpapasama sa mga maka-Kaliwa ang ikalawa.

May tatlong panglarawan sa ganitong estilo ng pakikipag-argumento: Bulok, burgis, at bobo. Bulok dahil naninindak, lumilikha lamang ng init, hindi ng liwanag. Burgis dahil indibidwalistikong paggigiit ng katumpakan ng sariling posisyon. At bobo dahil sumasakay sa estupidong propaganda at mga palagay na pinapalaganap ng imperyalismo at naghaharing mga uri sa bansa tungkol sa Kaliwa. Ang kakatwa, maliban sa maka-Kaliwang sumangkot sa debateng ito, walang pumuna kay G. Bocobo sa ganitong mga kalabisan. Okey lang ba ito sa mga blogger?

Hindi itinatago ni Prop. Teodoro ang pagkiling niya sa Kaliwa, at minsan pa nga niyang ipinagtanggol si Prop. Jose Ma. Sison, tagapangulo sa pagkakatatag ng Communist Party of the Philippines. Pero ang banggiting “propesyunal na front man ng CPP-NPA” si Prop. Teodoro – anuman ang ibig sabihin nito – ay paglalagay sa buhay niya sa panganib, gayung mahirap namang patunayang kaugnay siya sa Ang Bayan. Sa konteksto ng pagbanggit ni Prop. Teodoro ng “demokratikong diyalogo,” sumasakay ito sa bobo at mapanlinlang na mga palagay tungkol sa Kaliwa: Na anti-demokratiko o “totalitaryan” pa nga ito.

(Galing ang larawan sa fractalontology.wordpress.com)

(5) Kung paglalathala ng maraming magkakatunggaling pagsusuri, posisyon at panawagan ang pakahulugan ng “demokratikong diyalogo,” sigurado ngang hindi huwaran ang Ang Bayan. Eh ano naman? Hinihingi mo ba sa internal na pahayagan ng Makati Business Club o ng Armed Forces of the Philippines na lamanin ang pagsusuri kahit man lang ng makabayang historyador na si Renato Constantino?

May isa pang mayor na kaibahan ang internal na mga publikasyon ng MBC at AFP sa Ang Bayan: ang laman nila, laman din ng maraming midya sa bansa, lalo na ng mainstream. At kahit pa nga ng blogosphere – tingnan na lang ang mga blog ng sikat na mga blogger sa bansa, kasama na si G. Bocobo. Sa Ang Bayan na nga lang makakapaglathala ng sariling pagsusuri, posisyon at panawagan ang CPP-NPA, ipagkakait mo pa ba ito sa kanila?

Porke walang debate at magkakatunggaling nilalaman ang Ang Bayan, hindi ibig sabihing walang internal na “demokratikong diyalogo” na nagaganap sa CPP-NPA. May kakilala kayang miyembro ng CPP o NPA si G. Bocobo? Kung mayroon man, malalaman niyang napakalaking bahagi ng buhay ng mga ito ang balitaktakan, debate at tunggalian.

At hindi lang paramihan ng posisyon ang “demokratikong diyalogo.” Ang mas mahalaga, nagsusulong ang talakayan ng interes ng nakakaraming pinagsasamantalahan at inaapi sa lipunan. Kasama na rito ang pagbago sa bulok na sistemang nagpapahirap at nagsasamantala sa nakakarami – hindi ang pagreporma lamang dito at paggamot pa nga sa mga sakit nito, tulad ng gusto ni G. Bocobo.

10 Mayo 2008