Hindi pa sila “jologs.” Paglaki pa nila. Sa isang banda’y kinakaawaan pa sila ng mga petiburgis. Paglaki nila, kapag niyakap na nila ang pagkahubog sa kanila bilang kabataan, baka hindi na. (Galing ang magagandang larawan sa Bampogi.multiply. Salamat!)

Anatomiya ng Jologs

[1] Mga kabataan sila, tinedyer at mas matanda pa. Kadalasan, nakatira sa mga komunidad ng maralitang tagalungsod – iyung tinatawag ng iba na “iskwater,” “iskwa-kwa,” “iskwating” – o maralita sa kanayunan. Mga anak ng mga manggagawa, magsasaka at mala-manggagawa, gayundin ng mga tinatawag na “lumpen” – mga sangkot sa mga gawaing anti-sosyal: nagnanakaw, nagbebenta ng droga, sangkot sa prostitusyon.

[2] Lantad sila sa iba’t ibang midya: telebisyon (ang iba’y may cable TV, at karamiha’y may mga programa at estasyong nagpapalabas ng mga music video), radyo, Internet. Gayundin sa iba’t ibang gaheto para sa midya: cellphone para sa musika at video, murang mga DVD player at DVD para sa mga pelikula, ang iba’y may mga i-pod para sa musika.

[3] Kung papaniwalaan ang suri ni Fredric Jameson, Marxistang Amerikano, na tampok na kahulugan ng “globalisasyon” sa antas ng kultura ang pag-igting ng komunikasyon at midya – na resulta ng pag-unlad ng teknolohiya para sa mga ito – masasabing anak ang mga “jologs” ng globalisasyon. Hindi aksidenteng nagsimula silang tawaging ganyan noong huling bahagi ng dekada ’90, matapos ang pagrurok ng magagandang retorika kaugnay ng “globalisasyon” – bagamat tiyak na sintomas din sila ng pagpapatuloy ng isang matagal-nang tradisyon ng pag-uugnayan ng mga uri sa lipunan.

[4] Noong huling bahagi ng dekada ’90, “hip-hop” ang subkulturang makikita sa kanila. Nitong huli, iba na: iyung tinatawag na “punk” bagamat malaganap din ang tinatawag na “emo rock.” May pagkakatulad ang hip-hop at punk: Nagmula ang una sa maralitang mga komunidad ng mga Aprikano-Amerikano sa US, nagmula ang ikalawa sa mga komunidad ng manggagawa sa Britanya. May hibo ng angas at protesta sa rasista at elitistang lipunan, bagamat madalas na seksista rin, ang una. Mas tampok ang angas at protesta sa elitistang lipunan ng ikalawa. Pareho silang palaban, taas-noo.

[5] Ang“emo rock,” sa kabilang banda, ay tila mas impluwensya ng mga bandang Kano. Mahilig sa itim, naglulunoy sa kalungkutang kadalasa’y resulta ng pag-ibig. May nakapagsabing kakatwa ang mga titik ng mga kantang “emo”: kadalasang tungkol sa pag-ibig na hindi nauunawaan, dahil hindi naman nasasabi at inuunawa, at nagdudulot ng grabeng pighati sa personaheng kumakanta. Kabaligtaran samakatwid ng mga titik ng mga kanta ng Bon Jovi, halimbawa, na OA – “over-the-top,” sabi ni Kenneth Guda – ang pagpapahayag ng pag-ibig: “I wanna lay you down in a bed of roses / Cause tonight I sleep in a bed of nails / I wanna be just as close as the Holy Ghost is…”

[6] Pananamit at pisikal na itsura ang tampok na tatak nila. Nakakabili sila sa mga murang tindahan ng damit, ukay-ukay at mumurahing stall sa mga mall. Kasabay ng paglalako sa kanila ng iba’t ibang subkultura, binibihisan din sila; kasabay ng pagbibigay ng pantasya ang pananamit. Maaaring ang mga damit na ito ang binibili nila sa perang dati na nilang inilalaan sa damit, maaaring katas ng pinaghirapan ng mga magulang o kamag-anak na OFW, nagtatrabaho, o gumagawa ng mga aktibidad na anti-sosyal. Mayroon din silang bukod-tangi at tawag-pansing mga estilo sa buhok.

[7] May mga espasyo rin sila, kung saan madalas silang nakikita ng mga tumatawag sa kanilang “jologs”: mga mall, lalo na iyung hindi pang-alta sosyedad, mga bakanteng lote para sa mga nagse-skateboard, mga Internet café. Parang ulap na punung-puno ng ulan, naglalakad sila sa kalsada, sama-sama sa pagdalo sa mga konsyertong rock.

[8] Hindi naman sila nagpipilit na magmukhang mayaman. Isa lang ang subkulturang niyayakap nila sa iilang imahe at molde ng pagiging kabataan – at oo, ng “uso” at “astig” din – na nakahapag sa kanila, na ipinang-aakit at idinidikdik din sa kanila. Wala silang gaanong pagpipilian. Pero dahil dito, tinawag at tinatawag silang “jologs.”

[9] Hindi tinatawag na “jologs” ang mahirap na nakasuot ng damit na karaniwan nang itinuturing na pang-mahirap tulad ng maruming t-shirt at pantalong maong. Hindi “jologs” ang magsasakang naka-kamisa chino, kahit ang taong-grasa, ang manggagawang naka-uniporme. Pero “jologs” ang mga maralita na tila umaalis sa pang-kulturang “lugar” na itinatakda sa kanila ng lipunan – tumutulad sa mga Amerikano, lumilibot sa mga espasyo kung saan nakikita sila ng iba. Tiwala sa sarili, masayang ipinapakita ang kanilang subkultura, bagamat parang may sariling mundo sa pagsasaya.

[10] Kaya pang-distansya ng mga nasa nakatataas na uri ang salitang “jologs” – pagmamaliit (sa mga binabansagan) at pagmamataas (ng mga nagbabansag). Partikular ang uring gumagamit nito: petiburgis – mga estudyante, propesyunal. Sila ang mas lantad sa mga “jologs,” hindi ang mga anak ng mga burgesya-komprador at malalaking panginoong maylupa. Bihira sigurong marinig ang salitang ito sa mga mansyon ng mga Cojuangco at Lopez. Kaya nilang iwasan at layuan ang mga “jologs.” Ang mga petiburgis, hindi. Sila ang nababastusan sa mga ito, naaalibadbaran, nandidiri.

[11] Jologs ang Cueshe, hindi ang Bamboo – “far from it!” pahabol pa ng iba. Jologs si Vhong Navarro, hindi si Billy Crawford. Jologs si Andrew E. pero hindi si Gloc-9. Jologs si Marian Rivera, bagamat hindi na daw si Judy Ann Santos. Sa mga sirkulo ng mga petiburgis, tinatawag nang “jologs” ang kung anu-ano at kung sinu-sino na maaaring niyayakap sa aktwal ng mga tinatawag na “jologs” at maaari ring hindi. Ang hindi niyayakap ng mga “jologs,” may marka nila, ng pagiging “masa”: malabis sa emosyon o kaya’y kengkoy, may palatandaan ng pagiging maledukado at mahirap.

[12] Obserbasyon ni Barbara Ehrenreich, progresibong manunulat na Amerikana, paunti nang paunti ang pagkakataong magkita nang mata-sa-mata ng mayayaman at mahihirap sa US. Ang mayayaman, sa ibang lugar nakatira, nagtatrabaho, namimili, nagpapalipas-oras, nagrerelaks. May mga sasakyan sila – ang iba’y panghimpapawid pa – para makalipat-lipat sa kanilang mga espasyo. May katulad na obserbasyon si Neferti Xina M. Tadiar, feministang Pinay, sa sikat niyang sanaysay hinggil sa mga flyover sa Metro Manila. Aniya, paraan din ang mga istrukturang ito para malampasan at maiwasan ng mayayaman sa bansa ang mga espasyo ng mahihirap na naglawa sa ibaba – tindahan sa bangketa, barung-barong, traysikel at pedikab.

[13] Pagpapatuloy ng tunguhin at lohikang ito ang panukalang magtayo ng pader paikot sa UP: ang ilayo ang mga anak-mayaman at umaastang anak-mayaman sa “banta” ng mga “jologs” at ng mga kauri nila – kasama na ang kontrobersyal na mga krimen sa kampus. Natural na sa UP ito magiging isyu, dahil matagal nang nababakuran ang Ateneo, La Salle at iba pa. Gusto nitong panatilihin ang pantasyang liberal ng isang unibersidad ng malayang talakayan sa balangkas ng konserbatibong mga hakbangin – kasama ang pag-demolish sa mga tahanan ng mga maralita sa paligid ng kampus. Ang pagkilala na bahagi ang UP ng lipunan ay nagtutulak ng pagpapatianod sa mapanupil na mga hakbanging ginagamit ng lipunan laban sa maralita.

[14] Ang paghubog ng mga bagong midya sa kabataan, na isa sa mga nagluwal ng “jologs” ay isa ring dahilan sa naikwento ng isang kaibigang organisador ng mga kabataan at estudyante: Na mabilis dumami sa mga komunidad ng maralita ang Karatula o Kabataang Artista para sa Tunay na Kalayaan, makabayang organisasyong pangkultura ng kabataan.

[15] Ang “jologs” na ba ngayon ang dating “bakya”?

(Salamat kina Angela at Katrina Stuart-Santiago, nabalitaan ko ang talakayan sa blogosphere tungkol sa insidente ng “panggugulo” ng mga “jologs” sa fair ng Unibersidad ng Pilipinas noong Pebrero 13.)

19 Pebrero 2009

Heto naman ang isinulat ni Prop. Roland B. Tolentino tungkol sa mga “jologs” at ng makatang si Jose F. Lacaba tungkol sa mga “bakya.”

Nood tayo! Ipapalabas palang muli ang Pagsambang Bayan, sikat na dula ng isa sa pinakamasipag – jingle lang ang pahinga! – at pinakamahusay na progresibong manggagawang pangkulturang si Bonifacio P. Ilagan.

Para ngayong Valentine’s Day, ang mga sikat na linya ni Andres Bonifacio, dakilang bayaning anakpawis: “Aling pag-ibig pa ang hihigit kaya / sa pagkadalisay at magkadakila / Gaya ng pag-ibig sa sariling lupa? /Aling pag-ibig pa? Wala na nga, wala.” Maligayang pagmamahal sa mga personal na minamahal at sa bayan!

Seks at Sosyalismo

Matagal nang may nagpadala sa akin – Hi JPC! – ng link ng rebyu ni Joel Rocamora sa libro ng kaibigan niyang si P. N. Abinales na Love, Sex and the Filipino Communist [2003]. Dahil tungkol ito sa “pag-ibig at pagtatalik” sa pinakamalaking pormasyon ng Kaliwa sa Pilipinas, naisip kong magandang tungkol dito ang maging entri ko para sa Valentine’s Day ngayong taon.

Pinuri syempre ni Rocamora ang libro ni Abinales. Para namang nirebyu ni Batman ang libro ni Robin tungkol kay Joker, dinagdagan pa ng sariling mga hirit. Tungkol ang libro ni Abinales sa mga alituntunin sa pagrerelasyon at pag-aasawa – tawagin na lang nating “Mga Alituntunin” – ng Communist Party of the Philippines. Syempre, tinuligsa niya ito. Syempre, nagdeliryo sa ligaya si Rocamora. Sa sobra-sobrang galak niya, na kitang-kita sa pagsisikap niyang magpatawa, marami tuloy siyang nasabing nakakapaglantad sa kanya.

Nagpilit namang maging balanse ni Rocamora. Pinuri niya ang pagkilala ng Kilusan sa karapatan ng kababaihan sa maraming larangan ng pagrerelasyon at pag-aasawa, sa aktwal: sa panliligaw, pagpili ng magiging karelasyon, pagpapasya sa pagpapamilya at pakikipagdiborsyo. Kakatwa nga lang na tahimik ang rebyu niya sa pagkilala ng Kilusan sa ganoon ding mga karapatan ng mga homosekswal. Kinilala rin niya ang positibong epekto sa Kilusan bilang organisasyon ng “Mga Alituntunin” nito, katambal ng iba pang hakbangin nito.

Pero kitang-kita ang ipinaghihimutok ni Rocamora – at ni Abinales din, malamang – sa “Mga Alituntunin”: na hinihikayat nito ang mga magkarelasyon sa Kilusan na huwag o iwasang mag-seks bago magpakasal. “Hinihikayat” ang salita dahil malinaw ditong hindi aksyong pandisiplina kundi “pagpuna at pangangaral” ang ibinibigay sa mga makakalabag. Pero malaking isyu ito para kay Rocamora. Para siyang kunsintidor na kabarkada na bumubulong ng “Ayos lang mag-seks” o mamboboso na bumubulong sa sarili ng “Seks, seks, seks!”

Dalawang bagay tungkol sa usaping ito ang hindi sapul ni Rocamora:

Una, na para sa mga miyembro ng Kilusan, buhay-at-kamatayan, ubos-lakas at puspusan na gawain ang pakikibaka. Hindi ito kasing-komportable ng buhay ni Rocamora na nasa opisina at pana-panahong naglalabas ng mga “analisis.” Pagmumulat, pag-oorganisa at pagpapakilos ito sa nakakarami para sa matagalan, masalimuot at sinusupil – pero maligaya rin – na pagkilos para sa pagbabago. Kaya mulat nilang pinaplano ang pagrerelasyon at pag-aasawa. Pero taliwas sa sinabi ni Rocamora, sa pangkalahatan – maliban siguro sa ilang di karaniwang sitwasyon – ay hindi tinatalakay ang buhay-seks ng mga miyembro.

Ikalawa, na dahil nakatanaw ang pagrerelasyon ng mga magkasintahan sa Kilusan sa pagtatayo ng rebolusyunaryong pamilya, kailangan munang palalimin ang pagkakakilanlan ng mga magkasintahan – mula sa kadalasang pagsisimula sa batayan ng atraksyong pisikal. Na, kadalasan, nakakagulo ang seks sa prosesong ito – bilang artipisyal na tagapagsara ng mga usapin, halimbawa, at lalo na kung hahantong sa pagbubuntis at biglaang pagpapakasal. Masalimuot din ito: Kailangan nilang kilalanin ang isa’t isa sa panahong kadalasan ay kinikilala rin nila ang sarili nila, at kumikilos para sa pagbabago.

Hindi niya naiintindihan ang una dahil hindi na siya naniniwala sa rebolusyon, o naniniwala siya sa tinatawag niyang “rebolusyon” na hindi rebolusyon. Mas angkop na tawagin ang pulitika ni Rocamora na isang repormismong mulat na kumukontra sa rebolusyunaryong Kilusan. Hindi niya naiintindihan ang ikalawa dahil hindi na siya naniniwala sa rebolusyunaryong pagrerelasyon at pagpapamilya. Lumalabas na burgis-liberal ang pananaw niya sa pagseseks – mas angkop sa mga kampus sa US kaysa sa mga kampo ng mga gerilya sa bansa.

Sa isa niyang sinabi, naghahalo ang pagpapatianod o pakikiuso sa burgis-liberal na pananaw sa pagtatalik at ang pa-machong pagpapakita na kaya rin niyang tapatan ang ibang lalake sa lipunang Amerikano: “Kung kumalat sa aming mga sirkulong pampulitika sa San Francisco na tumanggi akong sumiping sa girlfriend ko dahil hindi kami kasal, iisipin ng mga tao na may mali sa akin.” Kawawa naman si Rocamora, napwersang makipagsiping sa karelasyon niya! Magrarason na lang kasi, ipokrito pa. Tiyak na hindi ito ang tunay na dahilan.

Bukod sa sentral na mga puntong ito, napakaraming mali sa sanaysay ni Rocamora. Para masagot ang mga ito, nagtanong ako sa kaibigang itago na lang natin sa pangalang “Catherine.” Full-time siyang kumikilos sa Kilusan.

[1] Hindi naman tinitingnan ng Kilusan ang “pag-ibig at seks” na kaaway. Dahil nga mismo “makapangyarihang kaaway” ang “Estado,” kailangang maging maayos, hindi magulo, ang pag-iibigan at seks sa loob ng Kilusan. Kaya nga kailangan ng alituntunin.

[2] Bagamat binabaka ng Kilusan ang pyudal-patriyarkal na kagawian sa lipunan, patuloy pa ring binabaka nito ang ganyang kagawian sa loob nito. Kaya tulad ng sabi ng feministang si Sylvia Estrada-Claudio, tiyak na may papel ang “patriyarkal na mga praktika at aktitud” sa “mga paglabag sa karapatang pantao” na naganap sa Kilusan. Pero hindi laging nagdudulot ang una ng ikalawa. Higit sa “mga praktika at aktitud” na ito ang sanhi ng mga naganap – at hindi ito “dumadami.”

[3] Maling maliitin ang praktika, maging sa pagrerelasyon, ng matagumpay na rebolusyong Tsino kung ikukumpara sa mga progresibong kilusan sa Latin America at Aprika.

[4] Di hamak na mas mahirap mag-fulltime sa Kilusan kaysa sa “mga kadre” ng Simbahang Katoliko. Oo, titigil siya sa pag-aaral sa unibersidad – kolonyal, komersyalisado at mapanupil ang edukasyon dito – pero buong-buhay siyang mag-aaral sa pagrerebolusyon. Sa unang pag-fulltime ng isang anak, oo, nagagalit ang mga magulang. Pero walang magulang na nagtatakwil sa anak, nakakabig pa nga ng Kilusan. May “karera” ang mga fulltime: rebolusyon. Pamilya? Pinagtutulungan iyan.

[5] Ipinakita na ng karanasan na hindi kaya ng Kilusan na magtagumpay noong huling hati ng dekada ’80. At nagdulot ang pagpipilit na magtagumpay noon ng malalaking pagkakamali at pag-atras – kasama na ang “mga kampanyang anti-impiltrador” na laging kinokondena ng mga tulad ni Rocamora pero bihira nilang inuugat sa kasaysayan.

[6] Syempre, babanat si Rocamora kay Jose Maria Sison. Kailangan pa bang i-memorize iyan? Kung nalabag man ni Sison ang “Mga Alituntunin,” hindi nito sinisira ang katumpakan nito.

[7] Marami ang hindi na lang pumansin sa “Mga Alituntunin”? Baka noong panahon nina Rocamora sa Kilusan, noong napakababaw ng pagkokonsolidang pang-ideolohiya sa mga miyembro – pang-party-list lang, hindi pampartido. Kapag may gustong silipin sa kasama, gagamitin ang “Mga Alituntunin”? Baka nga noong panahon nila.

[8] Napakakitid sabihing seks lang ang sukatan ng “paglago” ng kabataan, tulad ng sinasabi ng isang Joey Flora. Porke ba Flora ang apelyido niya eh mahilig na siya sa “paglago”? Hindi nakakahadlang sa pag-unlad ng kabataan ang “Mga Alituntunin” at nagagawa itong tanganan, hindi laging labagin. Magiging “dysfunctional” ang mga susunod dito? May halimbawa ba? Magandang hamon ito kay Rocamora: Tingnan niya ang hanay ng mga kabataan nila at ng mga kabataan ng Kilusan. Pagkatapos, sabihin niya kung nasaan ang maraming dysfunctional. Baka mapahiya siya.

Sa usaping ito, at tiyak sa maraming iba pa, kailangang tindigan ng Kilusan ang mga layunin at prinsipyo nito laban sa pangungutya ng mga petiburgis na gusto itong itulak na makiuso.

14 Pebrero 2009

Gusto ninyo ng babasahin? Heto:

Magandang balita: Pinalaya na si Atty. Remigio L. Saladero, Jr.! Padayon sa puspusang pag-aabogado para sa mga manggagawa!

Pagbati rin sa mga iskolar ng Unibersidad ng Pilipinas sa tagumpay nila kaugnay ng pagpili ng rehente ng mag-aaral! Narito ang ulat ni Bikoy Villanueva. Huli ko na nalaman, pero pagbati kay Prop. Judy M. Taguiwalo, progresibong guro at unyonista sa UP, na siyang bagong rehente ng kaguruan ng UP!

Sabi ni Prop. Jose Maria Sison, napapanahon ngayon ang hayag na talakayan tungkol sa Marxistang ekonomiyang pampulitika. Heto ang isang tugon: ang Tanaw o Towards A New World. Samantala, nasa Internet na ang Pambansa-Demokratikong Paaralan, Bok! May isinulat si Mong Palatino tungkol sa ika-70 kaarawan ni Prop. Sison.

Patuloy ang laban para sa tenure ni Prop. Sarah Raymundo: Maraming bagong sulatin sa blog na laan dito. Kaugnay ng nagaganap kay Prop. Raymundo, may mga pagmumuni at tanong si Tanglad tungkol sa pagiging “iskolar.”

Matagal na ito, pero nakakatuwa ang pagtuligsa ni Carlos H. Conde sa kontra-Kaliwang blogger na si Dean Jorge Bocobo sa blog ni Angela Stuart-Santiago. Salamat din sa isang entri niya, hindi na ako umiinom ng naglipanang mga juice at iced tea ngayon – delikado pala.

Nabanggit ko na minsan sa seksyong komento ng blog na ito, pero uulitin ko: Heto ang tila tugon ni Edel E. Garcellano sa mga artikulo sa Philippine Daily Inquirer tungkol sa Kaliwa na lumabas noong Disyembre.

Nakakaaliw ang larawang ito nina Prop. E. San Juan, Jr. at Prop. Delia A. Aguilar. Ngayon ko lang nakita ang artikulo ni Prop. San Juan na tumutuligsa kay Fredric Jameson tungkol sa pagsusuri ng huli sa globalisasyon. Heto ang isang makabuluhan at napapanahong sanaysay ni Prop. Aguilar.

Hindi siya ang lead singer ng Maroon Five, kundi si Bertolt Brecht, Marxistang Aleman. Aniya, “Pinakamahusay na mauunawaan ang unggoy mula sa tao.” Ano kaya ang pagtingin ng mga mamamayan ng hinaharap – na sana’y malaya – sa mga kontra-Kaliwang sulatin ngayon ni Patricio N. Abinales?

Abinormal

Bago naging madalas na balita sa rehimeng Arroyo ang pagbansag sa ligal na mga organisasyong progresibo bilang mga “prente” ng Communist Party of the Philippines at New People’s Army gayundin ang paninira sa kanila, sa Forum – isang publikasyon sa Unibersidad ng Pilipinas – ay may lagi nang gumagawa ng ganito. Ang pangalan: Patricio N. Abinales o P. N. Abinales o Jojo Abinales, dating guro sa UP na nagtuturo ngayon sa Kyoto University, Japan.

Gusto niyang palabasing “eksperto” siya sa Kaliwa sa Pilipinas, Marxismo, at mga usapin sa Mindanao – mga laging paksa ng mga sulatin niya. Noong nasa kolehiyo pa, may kolum siya sa Philippine Collegian na ang titulo ay “Abinalysis” – patunay ng walang-kahihiyang pagbibida sa sarili. Bilang dating kaibigan at ka-dorm ni Leandro “Lean” Alejandro, dating pangkalahatang kalihim ng Bagong Alyansang Makabayan na pinaslang noong rehimeng Aquino, nagsimula siyang may simpatya sa Kilusan kahit pa kritikal na rin dito.

Pero noong tumagal, naging magaspang na ang mga atake niya sa huli. May libro siya, ang Fellow Traveler: Essays on Filipino Communism [2001], na koleksyon ng mga banat niya. Bukod sa isang rebyu sa Kasarinlan, gayunman, wala nang gaanong pumansin dito. May isa pa siyang libro, ang Love, Sex and the Filipino Communist [2003] na ibinebenta na ngayon sa National Bookstore nang bagsak-presyo, P100. Bukod sa isang rebyu – sa Kasarinlan pa rin– wala na rin gaanong pumansin dito. Parehong paninira ang mga librong ito sa Kilusan.

May plano ako dating rebyuhin ang unang libro kaya humingi ako sa isang kaibigan. Bakit naman ako bibili? Bilang paghahanda, sinalungguhitan ko ang mga diin ni Abinales at kinomentuhan ang sa tingin ko’y mga mali. Kumusta naman? Nangalay ako! Namula ang mga pahina. Tumatama lang si Abinales kapag sumisipi ng mga pahayag ng iba. Sa dami ng mali sa librong ito, na madali lang naman sanang naiwasan, hindi mo maiwasang isiping produkto ito ng matinding pagkasuklam sa Kilusan, lalo na kay Jose Maria Sison.

Noong bisperas ng pagkakapatalsik sa rehimeng Estrada, may magiting na prediksyon si Abinales: Hindi raw ito mapapatalsik. Magtatagal daw ang krisis pero babalik din sa normal ang mga bagay. Sa halimbawang ito makikita ang dalawang bagay na hadlang kay Abinales na maging obhetibo sa pagsuri: ang kagustuhan niyang laging kumontra at tumuligsa sa Kaliwa at ang pagiging malapit niya sa mga umalis o pinatalsik na dating kasapi ng Kilusan – na ang marami-rami, sa panahong ito, ay nagsisilbi sa rehimeng Estrada.

Ngayon, may kumakalat sa mga e-group na bagong sanaysay niya: “Insurgency Re-examined.” Tama ang susing obserbasyon niya kaugnay ng Kaliwa ngayon sa bansa: Mas masigla ang mga aksyong militar ng NPA kumpara sa mga aksyong masa sa lansangan. Pero mali ang analisis niya kung bakit. Tulad ng dati, “abinormal” ang “abinalysis” niya sa lagay ng Kaliwa sa bansa.

(1)

Una, hindi totoo na mula sa pagiging malakas noong bago at pagkatapos mapatalsik ng diktadurang Marcos ay humina na ang CPP-NPA dahil sa kilusang pagwawastong inilunsad nito noong simula ng dekada ’90.

Ganito ang nangyari: Totoong malakas ang CPP-NPA noong bago at pagkatapos mapatalsik ng diktadura. Nakaugat ang lakas na ito sa pagtangan sa batayang mga prinsipyo nito noong itinatag. Pero pumasok sa ulo ng ilang lider nito ang lakas na ito at inakala nilang kaya nang magtagumpay ng rebolusyon. Kaalinsabay, pumasok din sa ulo nila ang mga teorya ng pagrerebolusyon na halaw sa anti-imperyalista pero petiburgis na mga pag-aalsa sa Latin America na mabilis ding nabigo at nagsiatras ilang taon pagkatapos. Dahil dito, ginusto at sinikap nilang madaliin ang pagtatagumpay ng rebolusyon.

Dahil sa pagmamadali sa tagumpay – at narito malamang ang ibinibida ni Abinales na pagiging “maparaan” ng mga dating kadre ng Kilusan – ipinatupad ang tinatawag na insureksyunismong lungsod at adbenturismong militar. Bahagi nito ang maiingay na aksyong masa sa kalunsuran at aksyong militar sa kanayunan – na siyang pinupuri ni Abinales. Pangunahing itinulak ito ng mga dating kadreng ipinagtatanggol niya – Romulo Kintanar, Filemon Lagman, Arturo Tabara at maging si Ricardo Reyes, isa sa mga lider ng Akbayan.

Ano ang epekto? Binitawan ang hakbang-hakbang at solidong pag-oorganisa na napakahalaga sa paglakas ng Kilusan simula noong itatag ito. Mas masahol, nag-imbita ang mga hakbanging ito ng matitinding opensiba ng militar. Natalo ang NPA sa maraming labanan at nalustay ang napakaraming masang sumusuporta, kasapi, kadre, rekurso at armas ng CPP-NPA na ipinundar sa maraming taon.

Pinakamasahol, dahil sa paghahanap ng dahilan sa sunud-sunod na pagkatalo ng mga aksyong militar, napalaki nang husto ang banta ng “impiltrasyon” ng militar sa CPP-NPA at inilunsad ang barbarikong mga kampanya para tukuyin at patayin ang mga “ahente” sa loob nito. Isa na rito ang sikat na Kampanyang Ahos sa Mindanao na pinangunahan ni Reyes at pumatay sa daan-daang kasapi’t kadre ng CPP-NPA. (Pamilyar ba sa inyo ang pangalang Nathan Gilbert Quimpo? Laging nagsusulat sa Philippine Daily Inquirer kontra sa CPP-NPA? Hindi niya inaamin, pero responsableng kadre siya sa Mindanao noon.)

Sa tindi ng opensiba ng militar sa Mindanao noon, na hindi kinakaya ng CPP-NPA sa lugar, ginusto ng mga lider nito doon na humingi ng lokalisadong pakikipag-usap na pangkapayapaan sa gobyerno. Sa kilusang masa sa kalunsuran naman, noong pinagdedebatehan sa Senado ang tratado hinggil sa mga base-militar ng US sa bansa noong 1991, iilang libong mamamayan lang ang kumikilos sa lansangan kasama ng mga organisasyong progresibo. Sa harap ito ng isang historikong isyu kung saan naging mahalaga ang papel ng Kaliwa.

Sa madaling salita, bago pa man inilunsad ang kilusang pagwawasto, ramdam at kita na ang pangkalahatang paghina at pagbagsak ng Kilusan na idinulot ng mga pagkakamali noong dekada ’80 na tinawag nang “ultra-kaliwa.”

Noong inilunsad ng Kilusan ang kampanyang tukuyin at punahin ang malalaking pagkakamaling nagawa nito, lumakas ito. Makikita ang paglakas nito simula noong ikalawang hati ng dekada ’90. Kaya nga noong naupo sa poder ang rehimeng Arroyo, itinuring nitong Numero Unong kaaway ang Kilusan at pinawalan nito ang matinding pasistang atake laban sa huli. Kahit si Quimpo, sa isang sulatin noong 2002, ay kumilalang lumalakas ang Kilusan. Ang habol lang niya, nagawa ito ng Kilusan sa pag-abandona sa mga prinsipyong Maoista nito – patunay ng kitid ng pag-unawa niya sa huli. Hindi sila tugma sa suri ni Abinales. Pareho kasi silang upak lang nang upak sa Kilusan.

(2)

Ikalawa, hindi totoong nagdulot ng paghina ng CPP-NPA ang pagkawala ng mga dating kadre nitong sina Kintanar, Lagman, Tabara at Reyes.

Ipinakita ng paglakas ng Kilusan, na resulta ng kilusang pagwawasto nito, na hindi nakapagpahina rito ang pagpapatalsik sa dating mga kadre nitong hindi na tumatangan sa batayang mga prinsipyo, ayaw tumanggap ng responsibilidad sa malalaking pagkakamali, ayaw magwasto ng mga pagkakamali, lantad na umatake sa Kilusan at gumawa ng malalaking krimen laban sa Kilusan at mga mamamayan – kahit pa tinatawag silang “de-kalibre,” di-dogmatiko at “malikhain” ng isang Abinales. Hindi humina ang Kilusan sa pagpapatalsik sa kanila; sa halip, napigilan ang patuloy na paghina nito.

Noong pinatalsik sila, ipinakita nila ang tunay nilang kulay. Naging hayag ang pagiging Trotskyista at nalantad ang pagbebenta sa mga maralita ni Lagman, nakipagkutsabahan si Tabara sa AFP at mga panginoong maylupa kontra sa NPA, at naging ahente ng militar at nanumpa pang miyembro ng Lakas-NUCD si Kintanar. Sinasabi ring nakikipagtulungan sa militar si Reyes kontra sa NPA. Sila ba ang mga kadreng dapat panghinayangan ng CPP-NPA? Ni hindi na sila kaisa sa prinsipyo, paano pa sila magiging kasapi o kadre? Kung nanatili sila sa Kilusan, mas malamang na ipagpapatuloy nila ang pagsira rito mula sa loob.

(3)

Ikatlo, hindi napatunayan ni Abinales na mas mahuhusay ang mga personalidad ng Kaliwa noong dekada ’80 kaysa sa mga personalidad ngayon.

Napaka-personalistiko ng pagsuri si Abinales, kahit sa isang Kilusang nagbibigay ng ibayong halaga sa sama-samang pagmumulat, pagkilos at pag-oorganisa ng masa. Kahit sa antas ng personalidad, gayunman, kaduda-duda kung totoo ang kanyang pagsusuri. Tiyak na makikita noong dekada ’80 ang mabubuting katangiang rebolusyunaryo, pero batay sa salaysay ng Kilusan, naglitawan din ang samu’t saring personal na pagkabulok at pag-atras.

Malayo raw ang “sakiting” si Gregorio “Ka Roger” Rosal kumpara kay Kintanar? Bakit sila ipinagkukumpara? Noong kumikilos si Kintanar, kumander siya ng NPA samantalang tagapagsalita ngayon ng CPP si Rosal. Pero narito ang paghahambing: Nananatiling matapat na NPA si Rosal samantalang namatay na ahente ng gobyerno si Kintanar – na kinumpirma mismo ni Gloria Arroyo.

Malayong gaya-gaya si Renato “Nato” Reyes, pangkalahatang kalihim ngayon ng Bayan, kay Lean Alejandro? Nakakapag-ambag ang mga lider-masa sa paglakas ng kilusang masa pero ang susi sa pagsikat ng mga lider-masa ay ang paglakas ng kilusang masa. Sumikat si Lean dahil sa malalaking aksyong masa noong panahon niya, higit sa personal niyang kakayahan. Hindi porke hindi pa kasing-sikat si Nato ay hindi siya mahusay. Kilala kaya ni Abinales si Nato? Napakinggan na kaya niya na magtalumpati si Nato sa mga mobilisasyon – na nakakapagpataas ng balahibo sa ahitasyon? Nabasa na kaya niya ang mga isinulat ni Nato? Ewan ko sa iba, pero sa tingin ko, maihahambing, kung hindi man mas matalas pa, ang mga isinulat ni Nato kumpara sa mga isinulat ni Lean.

Kesyo ang pinakamahusay na gawain sa pakikipagkaisang prente nina Teddy Casiño at Satur Ocampo sa Kongreso ay ang lihim na pakikipagkasundo sa mga panginoong maylupa. Gusto niyang palabasing tunay na maka-magsasaka ang isinusulong na “CARP Extension with Reforms” ng Akbayan at iba pang grupo. Patunay ng pag-atras ng mga dating progresibo na nasa Akbayan ngayon na nagsusulong sila ng programang kinokondena nila noon bilang peke at pabor sa mga panginoong maylupa. Ang talagang bangga sa interes ng mga panginoong maylupa ay ang rebolusyong agraryong isinusulong ng NPA, hindi ang anumang batas na kayang ibigay ng Estado ng mga panginoong maylupa.

Kesyo ang mga yunit ng NPA na “nilikha at pinrotektahan sa madugong internal na pamamaslang noong dekada ’80” ni Kintanar ang siyang nangunguna sa buong bansa ngayon sa mga taktikal na opensiba. Ano ang gustong sabihin ni Abinales? Salamat kay Kintanar para sa mga opensibang ito halos dalawang dekada mula nang mapatalsik siya? Humina ang CPP-NPA sa Mindanao matapos ang adbenturismong militar ni Kintanar. Mismong ang yunit dito ay hindi nagpapasalamat, kundi nangunguna sa pagkondena sa mga krimen niya.

(4)

Ikaapat, mas masigla ngayon ang mga aksyong militar ng NPA kumpara sa mga pagkilos ng kilusang masa sa kalunsuran hindi lang dahil gusto ng CPP-NPA na magpanatili ng imahe bilang “pinakamalaking banta sa gobyerno.”

Mababasa sa mga dokumento ng CPP-NPA na ang gusto nila, sa yugtong ito ng pakikibaka, ay magsalimbayan ang malalawak na aksyong masa ng kilusang masa sa kalunsuran at ang malalakas na taktikal na opensiba ng NPA sa kanayunan. Sa tingin nila, gayunman, naglilingkod ang dalawa sa kongkretong mga layunin – pagkakamit ng taktikal na ginhawa para sa masa at pagprotesta sa masasamang patakaran sa una, at pagpapahina sa militar at pag-agaw ng mga armas sa ikalawa. Ibig sabihin, hindi ginagawa ang mga ito para lang magpatatag ng imahe – bagamat, totoo, sa paggawa ng mga ito, nagiging pinakamalaking banta ang Kilusan sa Estado.

Natural, gayunman, na may negatibong epekto ang pasistang atake – ang panghaharas, ekstrahudisyal na pagpaslang, at pagdukot sa mga lider at miyembro ng progresibong mga organisasyon, at ang takot na nalilikha ng mga ito – ng rehimeng Arroyo sa hayag na kilusang masa. Siguro, isa ito sa maituturong dahilan kung bakit mas malalaki ang mga aksyong masa sa kalunsuran sa nakaraang mga taon kumpara ngayon. Siguro, isa rin ito sa maituturong dahilan kung bakit mas tampok ngayon ang mga taktikal na opensiba sa kanayunan kumpara sa mga aksyong masa sa kalunsuran.

Pero bago magdiwang si Abinales, ang AFP, at ang mga tagapagtanggol ng sistema, kailangang idiin na nagpapatuloy ang mga aksyong masa sa kalunsuran. Masasabi sigurong napapabagal pa ngayon ng pasistang atake ang pagsulong nito – “pa ngayon” dahil ipinakita na ng kasaysayan na kayang umangkop at lumakas ng Kilusan kahit sa harap ng pinakamapanupil na mga hakbangin ng Estado, noong Batas Militar halimbawa. Pero napapabagal lang, hindi napapatigil. At makabuluhang pahayag na ito: Patunay ng tatag ng Kilusan na hindi ito sumusuko, bagkus ay patuloy na nagsisikap, sa harap ng patraydor na pasistang mga atake ng Estado. Patunay din ito ng posibilidad ng muli at mas malakas na pagsulong nito sa hinaharap.

(5)

Ikalima, humihina at umaatras ngayon ang mga organisasyong itinayo ng mga dating kadre ng CPP-NPA noong matapos nilang mapatalsik sa huli.

Ayon kay Abinales, “humihina” ang Kilusan dahil pinatalsik nito noon ang mga kadre nito. Pero kumusta ba ang mga organisasyong itinatag ng mga dating kadreng ito? Humihina sila at umaatras, malayo sa antas ng Kilusan ngayon.

Iyung mga nagyayabang na nagbibigay sila ng importansya sa parlamentaryong pakikibaka, hindi nakikitang mamuno sa malalaking mobilisasyon sa lansangan. “Lumalanding” lang sila sa midya kapag gumagawa ng mga aksyong dramatiko o ma-gimik. Iyun namang mga nagsusulong pa rin ng “armadong pakikibaka,” hindi lumalawak ang teritoryong saklaw, nakikipagkutsabahan sa militar kontra sa NPA, at nakikipagkutsabahan sa mga panginoong maylupa kontra sa masa.

Makikita ang paghina ng mga organisasyong ito maging sa mga personalidad nila. Sa kabila ng ipinagmamalaking lakas ng Akbayan, si Risa Hontiveros-Baraquel ang kongresista nito – isang sosyal-demokratang ni hindi tumampok sa kahit anong pakikibakang masa sa nakaraan at minsan pang umupo bilang kinatawan ng gobyerno sa usapang pangkapayapaan sa National Democratic Front. Kahit anong pagpapapansin – tampok ang paglahok sa pagkilos sa Manila Peninsula ni Sen. Antonio Trillanes IV, na palpak ang pagkakaplano – hindi pumapatok sa midya o madla sina Atty. Argee Guevara at Atty. JV Bautista ng Sanlakas. Bihira ring lumabas sa midya si Rep. Renato Magtubo ng Partido ng Manggagawa – at hindi lang siguro dahil sa dating ng apelyido niya.

Sina Joel Rocamora at Mon Casiple, pana-panahong lumalabas sa midya bilang mga “manunuring pampulitika,” hindi bilang mga teorista o tagapagsalita ng mga kilusang masa. Tila mas komportable sila sa mga institusyon at NGO na nabubuhay sa suporta ng mga dayuhang funding agency at hindi lubog sa kahit anong kilusang masa. Si Quimpo ay matagal nang nagbubuhay-akademiko sa ibang bansa at minsang nalalathala, kapag bumubukas ang masmidya sa mga banat niya sa Kaliwa. Si Reyes, siya na mismo ang sumigaw noon sa Kongreso para sa ekstensyon ng CARP – patunay ng kaliitan o kawalan ng baseng masa.

Naalala ko tuloy ang paglalarawan ni Ka Barry (aka Quimpo) sa tunggalian sa loob ng Kilusan noong maagang bahagi ng dekada ’90. Nasa isang banda, aniya, ang bagamat malakas ay unti-unti nang humihina dahil sa dogma nito (ang CPP diumano). Sa kabilang banda, aniya, ang bagamat mahina ay unti-unti nang lumalakas dahil sa bagong mga prinsipyo (ang mga pinatalsik sa CPP). Mahigit 15 taon matapos, walang patunay na tama ang mga prediksyon niya.

(6)

Batay sa mga nabasa kong sulatin niya, hindi kalabisang sabihing magandang halimbawa ang huling sanaysay ni Abinales ng mababang kalidad at magaspang na atake ng napakaraming sulatin niya kontra sa Kilusan. Kung hahalaw nga sa isang kritiko, dalawang milya ang saklaw – at minsan, pati haba – ng mga sulatin ni Abinales tungkol sa Kaliwa, pero dalawang pulgada lang ang lalim.

Hindi siguro pinapaniwalaan ng mga gumagawa ng mga taktika at estratehiya na kontra sa rebolusyon ang mga isinusulat ni Abinales – dahil puro pang-aasar ito at hindi kumikilala sa kalakasan ng Kilusan, kahit mayroong dapat kilalanin. Pero nakikinabang sila sa gamit ng mga sanaysay niya: Ang panatilihing payapa ang konsensya ng mga nasa panggitnang uri na “kritikal” sa gobyerno at sa pagiging “kritikal” din sa Kaliwa ay walang magawa kundi magdeklarang gusto ring baguhin ang naghaharing sistema sa bansa – habang sa aktwal ay mabuting mga mamamayan ng mapanupil at mapagsamantalang neo-kolonyal na Estado.

Dahil pag-atake sa Kilusan ang palaging laman ng mga sulatin niya, na napakahalaga sa pagpapanatili ng katayuang akademiko niya, hindi kalabisang sabihing pinagkakakitaan ni Abinales ang pagtuligsa sa Kilusan. At kumita na nga siya. Masarap ang buhay niya: Nagtuturo at may posisyon sa isang unibersidad sa Japan, nakakadalaw sa Pilipinas kapag gusto. Mula sa ganitong buhay niya isinusulat ang mga tuligsa sa Kilusang ayaw niyang magtagumpay.

Pero ibang bagay pa kung bibigyang-halaga ang mga sulatin niya ng mga Pinoy na intelektwal, kabataan at mamamayan sa hinaharap. “Pinakamahusay na mauunawaan ang unggoy,” ayon kay Bertolt Brecht, Marxistang Aleman, “mula sa tao.” Mula sa isang lipunang karapat-dapat sa tao, paano kaya babalikang-tanaw ang mga isinulat ni Abinales? Katulad ng mga pagsisikap ng unggoy na unawain ang tao? Malapit na siguro ang ganoon, pero insulto iyun sa unggoy.

01 Pebrero 2009