Para sa babaeng ito, kay Gng. Editha Burgos, at sa mga katulad niyang ina at asawa ng mga desaperacido sa bansa, wala akong maalalang nagpahayag ng pakikisimpatya o pakikiramay – man lang, kahit pakitang-tao – si Gng. Arroyo. Ano ang malupit na leksyon sa kanila ng pagpapahayag ni Gng. Arroyo ng ganito kay Katrina Halili? (Gawa ang mga imahen sa ibaba ni Jorge Meijide. Gracias!)

Nasa Halili ang Pagsisisi

SA TELEBISYON

Kagabi, napanood naming magkakaibigan ang live na panayam sa nanay ng kontrobersyal na si Hayden Kho sa TV Patrol World. Hindi siya nakakuha ng simpatya. Bukod sa lumabas na bagong yaman (nouveau riche) ang pamilyang Kho at handang gamitin ni Gng. Kho ang Diyos, partikular ang hawak niyang krus at Bibliya, para banatan ang mga naglalantad sa anak niya – si Katrina Halili mismo, sina Lolit Solis at Sen. Bong Revilla – lumabas na wala siyang pagkilala sa pagkakamali ng anak niya.

Masagwa ang pagkakainterbyu nina Karen Davila at Julius Babao, parang gusto lang pigain ang bago at pasabog na sasabihin ni Gng. Kho. Ni hindi man lang tinanong kung ano ang pagtingin niya sa pag-video ng anak niya sa pakikipagtalik sa iba’t ibang babae nang lingid sa kaalaman ng mga ito, sa panahong magkarelasyon sila ni Dra. Vicki Belo. Baka lang, ha: Kung naitanong ito, baka nabalanse man lang ang gigil ni Gng. Kho.

Pero nakakapagtaka na rin nga ang mga sinasabi ng mga kakampi ni Hayden. Bagamat inamin na ni Atty. Lorna Kapunan na isang “sexual deviant” at “pervert” ang kliyente niya, lumabas siya sa telebisyon para sabihing binigyan ni Katrina ng droga si Hayden. Bago lumabas si Gng. Kho, sinabi naman ni Dra. Belo na hindi dapat makipagrelasyon ang isang babae sa may karelasyon na. Tapos ngayon, ang mga pasabog ni Gng. Kho.

Ano ang taktika nila? Ikalat ang “kasalanan” sa balangkas ng pagsisiwalat ng katotohanan tungkol sa isyu? Sino bang humahawak ng publisidad pabor kay Hayden? Si Hayden mismo? Kung sinuman, isang payo lang: Tigilan na ninyo. Una, nagiging kaduda-duda kung totoong nagsisisi si Hayden sa maling nagawa niya. Pangalawa, napakasagwa: Sinisisi nila ang mga babaeng pangunahing biktima sa nangyari. At ikatlo, hindi tanga ang mga manonood para hindi masapul ang iba pang mali sa isyu.

Pagkatapos ng TV Patrol, naghihiyawan ang mga kaibigan ko na ilipat sa Saksi dahil sigurado kaming sasagot – live! – ang di-patatalong si Lolit Solis. Bigo kami noong una dahil hindi si Lolit ang nasa ere pagkalipat namin. Pero gagap ng mga kaibigan ko ang midya at publisidad sa bansa. Hindi nagtagal, ayan na, si Lolita – tinitira si Gng. Kho. Maikli at matalas ang sagot niya, siya naman ang taga-midya. Nakakabagabag: “Papa Mike” ang tawag niya kay Mike Enriquez at “Nanay Lolit” ang tawag sa kanya ni Mike.

SA DYARYO

Nakahawak ako ng kopya ng Philippine Daily Inquirer, 23 Mayo 2009, Sabado.

(1) Kahit sa isyu ng mga sex video nina Hayden Kho at Katrina Halili, gustong magpapogi ng rehimen. Nahindik (appalled) daw si Gng. Arroyo sa sex videos. Inutusan daw niya ang Optical Media Board na paigtingin ang “kampanya laban sa pornograpiya sa pormang video.” Ito ang klase ng direktiba na wala naman talagang kwenta. Matagal nang dapat ginagawa ng OMB iyan, pero ito pa rin ang panahong pinakamadali para sa karaniwang tao na bumili ng naglipanang pornograpiya sa video.

Sabi pa raw ni Press Secretary Cerge Remonde – na pinuna nang minsan nina Prop. Luis V. Teodoro at Dr. Carol Pagaduan-Araullo – “Parehong babae at ina si Presidente Arroyo. Nababahala at nakikisimpatya siya nang husto sa ilang babaeng naging biktima sa isyung ito.” Ano ang malupit na leksyon para kina Gng. Editha Burgos, Concepcion Empeño, Erlinda Cadapan at iba pang ina at asawa ng mga desaperasidong dinukot sa ilalim ng rehimeng Arroyo na ni hindi man lang nakarinig ng pagkahindik, pagkabahala at simpatya ng pangulo? Baka kailangan nilang gumawa ng sex video?

Sumabit pa ang Malakanyang, patunay na ipokrito talaga ito: “Sinabi ni Remonde na napanood na ng staff niya ang video at na-entertain sila nito.” Ano kaya ang magandang salin ng “entertain”? Naligayahan? Nasiyahan? Parang nanood lang ng Bubble Gang, ah.

(2) Sabi ni Sen. Joker Arroyo, “nag-aala Ninoy” si Sen. Manny Villar sa hindi pagdalo sa paglitis sa kanya ng Senado. Bagamat mukhang tagibang nga ang mga alituntunin ng Senado sa paglitis kay Villar, masyado naman ang ihambing siya kay Ninoy. Hindi naman nakataya ang buhay niya – o nakataya nga ba dahil buhay niya ang maging presidente ng bansa? – at mayroon namang midya. Bukod pa diyan, kaso ng katiwalian ang nakahapag laban sa kanya, kaya interes ng taumbayan na malaman ang totoo.

(3) Makabuluhan: Ayon sa Bagong Alyansang Makabayan, kumikita ang tatlong pinakamalaking kumpanya ng langis – o “Big Three” – sa bansa ng P164 Milyon kada araw. Pagkatapos, gusto nilang magpasalamat tayo sa mga programa ng corporate social responsibility nila. Hindi lang iresponsable ang kumita nang ganito, kundi kriminal.

(4) Sa “Where CARP failed,” tinasa ni Prop. Solita Collas-Monsod ang Comprehensive Agrarian Reform Program. Sabi niya, nabigo talaga ito sa “sapilitang pagkuha (compulsory acquisition) ng mga lupang pribado, na sa totoo’y siyang mas produktibong mga lupang pansaka.” Kasi daw, sa ulat ng nagawa ng CARP, mahigit 80% ng target nito ang “nareporma” na, pero mas mababa sa 20% ng target na mga lupang dapat ay sapilitang kuhanin ang “nareporma” na. Ano kaya ang “nareporma”? Naipamahagi? Pinakanahirapan din daw ang CARP sa mga lupang laan sa pagsasaka ng tubo.

Tungkulin ng mga ekonomista, at ito ang ginagawa sa ibang pagkakataon ni Mareng Winnie, na suriin at busisiin ang mga datos – pero mukhang masaya na siya sa mga datos na ito ng gobyerno. Anu’t anuman, ni hindi niya binanggit ang napakaraming lupang una sa lahat ay in-exempt o inetsapwera sa saklaw ng CARP – na siyang pinakamalinaw na patunay na hindi ito nagtagumpay, kundi nabigo. Bigung-bigo.

(5) Ito namang si Alberto A. Lim ng Makati Business Club, akala mo siya o sila lang ang nag-iisip dito sa bansa. Sa “Corruption spawns poverty,” matapos ilitanya ang napakaraming likas na yaman  ng bansa, inilahad niya ang mga datos ng kahirapan dito. Sabay tanong: “Bakit wala pang gumagawa ng koneksyon? Mayroon tayong yaman. Pero, bakit napakahirap ng Pilipinas?” Naks. Baka bagong pakinggan ang bagay na iyan para sa mga nagbabasa ng “Business Matters” pero hindi ng mga makabayang Pinoy simula kay Claro Mayo Recto hanggang sa kasalukuyan. Iyan din kaya ang unang pangungusap ng Lipunan at Rebolusyong Pilipino, nalathala noong 1970.

(6) Sinipi ni Gng. Arroyo si Santa Rita sa ika-13 pagbisita niya sa Pampanga ngayong taon: “Walang imposible.” Nabibigyang-diin ang pagkainutil ng rehimen sa harap ng matinding krisis at pagbabago ng klima ng mundo. O baka naman gustong ipahiwatig ni Gng. Arroyo ang personal niyang pamumulitika: Wala nga namang imposible, makakatakbo siyang kongresista sa Pampanga, at magiging punong ministro ng bansa. Sa pag-iwas sa mga kaso at parusa sa kanya, walang imposible para sa kanya.

Sabi ni LoreLIE este Lorelei Fajardo, pangalawang tagapagsalita ng presidente, “Panahon ito ng pagtanaw ng utang na loob (payback time) sa mga kaprobinsya” ng pangulo. Pwede iyan? Inaamin ang probinsyalismo sa midya? Nasasabi, halimbawa, na mabuti na rin lang na pinaunlad ni Marcos ang Ilocandia, kaysa wala man lang siyang pinaunlad. Puro palusot at pampalubag-loob, wala talaga sa mga pulitiko ang solusyon.

(7) Mabuti na lang at may tulad ni Dr. Eleanor A. Jara ng Center for Health and Development! Sa liham niya sa patnugot, tinuligsa niya ang programa ng Department of Education na naglaan ng P400 Milyon sa 19 milyong pakete ng instant noodles na “naipamahagi” sa mga estudyante ng mga pampublikong paaralang pang-elementarya.

Kinwestyon niya ang halagang pangnutrisyon ng mga instant noodles. Pakitang-tao lang daw ang programa ng gobyerno at pagkakataon para sa korupsyon. Ang kailangan, aniya, ay nakakabuhay na trabaho at akses sa batayang mga serbisyong panlipunan para sa mga Pinoy. Nanawagan siyang imbestigahan ng mga mambabatas ang isyu. Oo nga naman. Sino kaya ang namigay? Sina Sen. Kiko Pangilinan at Megastar Sharon Cuneta? Para makatikim naman ng masustansyang midnight snack nila ang mga bata?

(8) Ano ba iyan? Kung taga-Unibersidad ng Pilipinas ako, mahihiya ako sa sagot ng taga-UP na nanalo ng Ten Outstanding Students of the Philippines sa National Capital Region: “Gusto kong magsilbi sa ating Department of Foreign Affairs o pwedeng sa isang ahensya ng United Nations. Ang pangarap kong career ay maging embahador ng Pilipinas o opisyal ng UN.” Glamoroso at komportableng mga trabaho na kwestyonable ang pakinabang sa bayan. Ganyan na ba ang mahuhusay na estudyante ngayon sa bansa, sa NCR? At tagapangulo pa raw ng konseho ng mag-aaral ng kolehiyo niya!

Mabuti pa ang taga-Politeknikong Unibersidad ng Pilipinas: “Gusto kong magkaroon ng karanasan sa pagtatrabaho sa mga [non-government organizations] at kilusang kooperatiba kung saan pwede akong makakuha at makapagbahagi ng kakayahan… ko sa gawaing pagpapaunlad ng komunidad. Kailangan ko ring paunlarin ang sarili ko bilang mahusay na mananaliksik, organisador sa komunidad, tagapag-ugnay ng mga treyning at tagapagsalita para ituloy ang kagustuhan kong maglingkod, mamuno at magbago ng mga buhay ng mga tao gayundin ang layunin kong tumulong sa kooperatiba at komunidad sa mga paraang simple pero epektibo.” Panalo, hindi ba?

(9) In fairness, magaganda ang kantang napili ni Billy Crawford na i-revive sa bagong album niya, pa-egoy. Kinaya kaya niyang ibirit ang “One Last Cry” ni Brian McKnight?

26 Mayo 2009

Yes! Dalawang taon na ang blog na ito. Salamat sa lahat ng mambabasa, lahat ng nagkokomento at lahat ng nagbibigay ng pagkakataon para makapag-isip at makapagsulat dito! (Galing ang mga patok na larawan sa ibaba kay Nansan. Maraming maraming salamat! Sa uulitin! Hehe.)

Dalawang Taon na!

Ngayong buwan, dalawang taon na ang blog na ito. Mayo 2007 ko ito binuo at nilagyan ng mga lumang sanaysay na isinulat ko simula Hunyo 2005 – para sa isang pamprobinsyang pahayagang pag-aari ng isang kaibigan, bilang raket. Bago nito, matagal na akong kinukumbinsi ng ilang kaibigan na mag-blog at i-blog ang mga isinusulat. Mayo 2007 lang ako nagpahikayat, salamat at may mapagpasensyang nagturo.

Ano naman ang nahita ko sa pagsunod sa mga payong kaibigan? Mambabasa? Disente ang stats ng blog na ito: Ayon sa WordPress, may mga buwang hindi bababa sa 250 ang tumitingin kada araw at may mga buwan ding hindi bababa sa 100, tulad ngayon. Mas madalas ang nauna. Nakakahikayat na ring magsulat, kahit pakiramdam ko’y napapadaan lang ang mga nagbabasa – o tumitingin – dahil may na-Google sila na nag-landing dito.

Nakakatuwa ring siguro’y naiisip ng iba na may kabuluhan ang ilang entri. Isinama ang “Para kay Nanay Concepcion” sa Serve the People: Ang Kasaysayan ng Radikal na Kilusan sa Unibersidad ng Pilipinas, librong koleksyon tungkol sa radikal na kasaysayan sa UP. Binasa rin ito, sa presensya ni Nanay Concepcion, sa forum na inilunsad kaugnay ng ikalawang taon ng pagdukot kina Karen at Sherlyn. Ewan ko ba, kinilabutan ako noong binabasa. 

Noong pagkalaya ni Donato Continente, bilanggong pulitikal simula noong rehimeng Aquino, dumalo siya sa isang mobilisasyon at binasa niya ang isang “tula” na ang totoo’y bahagi ng entring “Magkano ang Buhay ng Aktibista?” na sinipi ko kay June Jordan, maka-Kaliwang manunulat. Sabi ng isang kaibigan, naisama rin ang entri sa literary folio ng Kabataang Makabayan, lihim na organisasyong rebolusyunaryo. Ewan ko kung paano.

May humingi ng permiso ko, at pinayagan ko naman, na ilathala ang isang entri sa isang librong pangkolehiyo. Wala akong balita kung nalathala nga. Binibigyan naman ng Pinoy Weekly ng dangal ang mga isinulat ko sa paglalathala sa publikasyon nila simula sa “Ratings, o Kahirapan at Pananagutan.” Sinunod ko ang ortograpiya nila – “puwersa” hindi “pwersa,” “eleksiyon” hindi “eleksyon” – pero hindi na ngayon, balik na ako sa dati.

Dahil disente naman ang stats, mas nakakapagpasaya sa akin kapag binubuksan ang blog na ito ang mga bagong komento. Kahit anong komento! May mga regular nang nagkokomento – kilala na ninyo ang mga sarili ninyo – at nagpapasalamat ako sa kanila. Tumutulong silang patalasin pa ang mga ideyang nailahad at nagbibigay sila ng impormasyon, bagong papaksain at katiyakang kahit paano’y may mga nagbabasa naman pala rito.

Sa ilang rali, may lumalapit sa akin at nagsasabing, “Huy, naiyak ako sa isang isinulat mo” – ang isa, halimbawa, sa “Ilang Pariwarang Punto Tungkol kay Sir Nic.” Biro ko naman, “Your tears are good, but I need comment.” Sana magkomento sila. May nagsabi pa ngang “tearjerker” daw ang ibang entri ko, pero bihira na ngayon akong makapagsulat ng ganoon. Nakakatuwang may nakakapansin, naaantig kahit paano, at sana’y nahihikayat din.

Pero maraming kaibigan na rin ang nagsabing “nakaka-intimidate” magkomento sa blog na ito. Mahaba raw ang mga entri, malalim ang Tagalog, kung sinu-sino ang sinisipi, at hinahagod ko raw ang kung anu-ano sa pagsusuri. Hindi ako sang-ayon na malalim ang Filipino ko, bagamat totoong hindi ko mapangibabawan ang ibang nasabi – na malinaw na kahinaan sa isang blog, lalo na sa panahon ng tinatawag ng mga ekspertong “micro-blogging.”

“Kapiraso” naman talaga ang pangako ng blog na ito na hindi ko nasusunod. Siguro, takot akong masabihang nagbubulalas lang ng mga paniniwala ng Kaliwa o kaya ng emosyon na walang kabuluhan sa iba – akusasyong laging banta sa mga blogger na maka-Kaliwa. Kaya sinisikap kong magsuri ng mga datos nang masinsin at kongkreto sa abot ng makakaya. Syempre, ang matalas ay simple, at kulang pa naman talaga ako sa pareho.

Anu’t anuman, nakakataba ng puso ang sinasabi ng ilang kaibigan na lagi nilang binabasa ang blog na ito kapag nagi-Internet. Kina-copy-paste daw ng isa sa Word ang mga entri para basahin sa bahay pagkatapos, at ipini-print naman daw ng isa para basahin at ipabasa sa iba – ang mga may katuturan siguro. Lalo na syempre ang alok ng isang kaibigang propesor at ng isa pa na ilathalang libro ang mga entri rito, para raw mabasa ng iba.   

Dahil sa blog na ito, marami akong hindi kakilala na nakilala at nakapalitan ng ideya kahit paano. Bagamat “kritika” ang laman nito, masaya akong nakapaglatag ito ng tulay ko sa iba, kasabay ng pagsunog sana ng tulay tungo sa mga kalaban ng pagbabago. Sabi nga ni Eduardo Galeano, manunulat na Uruguayano, “Nagsusulat tayo dahil sa pangangailangang umugnay (communicate) at makipag-ugnayan (commune) sa iba, para tuligsain ang mga nagbibigay ng sakit at ibahagi ang mga nagbibigay ng saya.”

WALA PA RING TENURE

Wala pa ring tenure si Prop. Sarah Raymundo ng Departamento ng Sosyolohiya ng Unibersidad ng Pilipinas–Diliman. Masamang balita. Pero positibo na ring nasasabi ito ngayon – lalo na kung iisipin kung gaano kabilis gustong tapusin ang pagtuturo niya. Hindi ba’t sinabihan na siyang huwag magturo noong Nobyembre 2008? Salamat sa tatag niya at sa sama-samang paglaban, umabot siya ngayon.

Bakit kasi ayaw pa siyang i-tenure? Gayung, maihahabol, ayaw namang dinggin ng mga ayaw siyang bigyan ng tenure ang mga datos niya – kontra sa mga datos nila – hinggil sa mga akusasyon sa kanya? Dahil kailangan nilang mas magbatay sa kanilang karanasan at kaalaman? Na ang mga makabayang guro tulad ni Prop. Raymundo ay di nakukuntento sa pagsasapraktika ng mapagpalayang edukasyon sa klasrum, kundi direktang nagrerekluta ng mga estudyante sa New People’s Army? Sa maraming karanasan, ang mga estudyante ang nagraradikalisa sa mga guro. At sa lahat ng karanasan, ang pakikipamuhay sa mga magsasaka at manggagawa – at maging pagsapi sa NPA – ay pinag-iisipang desisyong personal, mahirap at madali rin, hindi pwedeng isisi sa iba. Pero wala silang pakialam. Ang “karanasan” at “kaalaman” nila ang mahalaga, hindi ang aktwal na mga datos.

At para nilang sinabing hindi karapat-dapat sa dakilang Departamento at Unibersidad nila ang mga gurong makabayan. Na ang mga eklektiko sa teorya at repormista sa pulitika lang ang karapat-dapat magturo. Para nilang sinabing ang UP ay para lamang kina Alex Magno, Winnie Monsod at Randy David – kilalang mga propesor sa UP at kinatawan ng tampok na mga tendensiya rito. Dahil hindi sila nagrerekluta sa NPA? Sa Development Bank of the Philippines, Meralco at Akbayan siguro? Iyun ang implikasyon ng hindi nila pagbatay sa datos sa kasong ito, at pagbatay sa “karanasan” at “kaalaman” lang nila.

Kaya nga bahagi ng pampulitikang panunupil ang hindi pag-tenure kay Prop. Raymundo. Dahil hindi nakabatay sa datos ang mga akusasyon at ang resultang desisyon ng Departamento, pag-uulit at reproduksyon lang ito ng pagkiling kontra sa Kaliwa. At ano ang edukasyong “liberal” na ipinagmamalaki ng UP kung hindi nito sinasaklaw ang mga tumutuligsa sa sistema? 

21 Mayo 2009

Basahin ang isinulat ni Prop. Edberto M. Villegas tungkol kay Ernesto “Che” Guevara, kilalang rebolusyunaryo.

Gayundin ang isinulat ni Prop. Sarah Raymundo tungkol sa bisa ng Marxismo sa kasalukuyang panahon.

Kilala ba ninyo si Taylor Swift? Iyung kumanta ng sikat ngayong “Love Story”? Marxista raw siya. Sana mapagawa ko iyan kay Maja Salvador o Angel Locsin. Hehe. 

Basahin ang isinulat ni Jessica Zafra at Angela Stuart-Santiago tungkol sa pagbubuwis ng gobyerno sa mga librong imported.

May mga tula ang makatang si Mark Angeles tungkol sa isang desaperacido (Jonas Burgos) at isang biktima ng pampulitikang pamamaslang (Rafael Markus Bangit). Mabuhay ang mga makatang makabayan!

Ang kabaligtaran ang gustong gawin ni Sek. Gilbert Teodoro, Jr. ng Department of National Defense: ang durugin ang paglaban ng mga mamamayan ng pasismo. Lantad niyang inihahayag ang militaristang plano niya sa Pilipinas, kung mahahalal na pangulo.

Gilbert Teodoro para Pangulo

Nabwisit ako sa panonood ng laban nina Manny Pacquiao at Ricky Hatton noong Mayo 3. Bukod sa maraming pulitiko sa labas ng ring, marami ring pulitiko sa labas ng programa. Tinutukoy ko ang mga pang-eleksyong patalastas ng mga opisyal ng gobyerno na nagpapanggap na tungkol sa mga programa at adbokasiya nila.

Partikular na nakakabwisit ang kay Gilbert Teodoro, kalihim ng Department of National Defense at natitsismis na tatakbong presidente sa eleksyon sa 2010. Galing na nga siya sa mayamang angkan ng mga Cojuangco, lantad pa niyang ginagamit ang pondo ng gobyerno para sa patalastas niyang pang-eleksyon. Kapal ng mukha.

Pero mukhang araw talaga iyon ng opensang pampropaganda ni Teodoro. Siya rin ang nasa pabalat noon ng Starweek, panlinggong magasin ng Philippine Star – na ayon sa isang entri ni Kenneth Guda ay pwedeng tawaging “Palparan “Star” dahil sa mapagpanggap pero malinaw na pagtatanggol nito sa berdugong si Hen. Jovito Palparan.

MILITARISTA

Sa artikulong “Defense Secretary Gilbert Teodoro: Setting his Sights on the Palace,” tinalakay ni James C. Mananghaya ang nasa pabalat ng magasin. Inilatag niya ang mga patakarang gustong ipatupad ni Teodoro, ang nakaraan at pagkatao nito, at ang kakayahan nitong tumakbo at manalo bilang pangulo sa darating na eleksyon.

Ganito ang panimula ni Mananghaya: “Nahaharap sa maraming klase ng problema – mula sa kapayapaan at kaayusan hanggang sa pandaigdigang krisis pampinansya hanggang sa isang nagbabantang pandemiko (pandemic) – tiyak na haharap sa gabundok na mga hamon ang susunod na pangulo ng Pilipinas.”

Sa sunod na talata, biglang partikular: “Itinakda rin ng gobyerno ang 2010 bilang target na deadline para gapiin ang deka-dekada nang insurhensyang Komunista, ang banta ng terorismo ng Abu Sayyaf, at kamtin ang makatarungan at tumatagal na kapayapaan sa Mindanao.” Pasakalye ito para ipakilala ang magandang “rekord” ni Teodoro.

Blasphemy: Separated at birth?

Ang galing ni Mananghaya, hindi ba? Tatlo ang posibilidad: (1) May problema siya sa lohikal na paghahanay ng mga punto, (2) napwersa siyang isulat ang artikulo batay sa kakarampot na pananaliksik, o (3) gusto talaga niyang ipahiwatig ang militaristang paniniwala na ang paggapi sa mga rebelde ang pinakamahalaga at susing problema ng bansa.

Sabay pasok ang pananalitang “matalino” ni Teodoro: “Sa tingin ko ang mas malaking problema, ang leksyong natutunan, ay ang aspekto ng pagmamantine (hold aspect). Ipagpalagay nang nakapagnyutralisa tayo, paano natin hahadlangan ang mga bantang ito, paano natin sila pipigilang maulit, at konsolidahin sa wakas ang bagong bawing mga erya?” Syempre, tinutukoy niya ang pagharap sa New People’s Army at Moro Islamic Liberation Front – na bara-bara niyang ihinanay sa Abu Sayyaf.

Sinagot ni Teodoro ang tanong niya: “Kailangan natin ng pagpaparami ng pwersa at ng muling pagsasaayos at muling pag-aaral sa ating mga alituntunin at estratehiya sa operasyon natin sa erya. Mayroon tayong kakayahang ipagtanggol ang mga komunidad at umookupa na tayo ng mga tiyak na erya. Gayunman, sa mas mahalaga at mas tiyak na mga larangang pang-operasyon, o sa mga usaping tiyak ang target, kulang ang kakayahan natin.”

Sabi pa niya, kailangang magparami ng mga pulis para sila na ang humarap sa mga usaping internal sa bansa, at para makatutok ang militar sa mga usaping eksternal. Sa mga salita ni Mananghaya, dapat na kaalinsabay nito ang “mga proyektong pangkaunlaran” na “hindi magiging epektibo kung walang matatag na hakbangin ng pagharap sa armadong aspekto ng mga grupong rebelde at terorista.”

Natutuwa siya na nagtulak ang sangay-ehekutibo at tumugon nang positibo ang sangay-lehislatibo na magkaroon ng “dagdag na tatlong batalyong infantry” bukod pa sa “pagrerekluta ng tatlo pang ibang batalyon, para punuan ang mga yunit.” Dapat daw na magpatuloy ang pagpaparaming ito. “Sa tingin ko, kailangan natin ng hindi bababa sa 12.” Ito na ba ang bagong hanapbuhay na hinihintay ng mga walang trabaho sa bansa?

Sa madaling salita, militarismo at militarisasyon ang programa para sa bansa ni Teodoro. At komportable lang siyang talakayin ito nang gamit ang teknokratikong wika o jargon ng militar – pinapanatag ang mga nasa gitna at nakatataas na uri na may kung anong lohika at katwiran sa likod mga hakbangin ng militar.

Pero hindi rebelyon ang ugat ng kahirapan ng mga mamamayan. Baligtad: Kahirapan ang ugat ng rebelyon ng mga mamamayan. Kailangan pa bang i-memorize iyan? Kailangan.

MATALINO, MAPAGBIGAY

Kitang-kita ang bakas ng diktador na si Marcos sa rekord ni Teodoro: Kabataang Barangay, pinapasok ni dating Sen. Edgardo Angara na pangulo noon ng Unibersidad ng Pilipinas, tatay sa Social Security System, nanay sa Batasang Pambansa, nagtrabaho sa law firm ni Estelito Mendoza.

Pero hindi binanggit si Marcos sa artikulo. Nagpokus lang ito sa “talino” ni Teodoro: nagtapos ng abogasya sa UP, nanguna sa bar examinations, nag-aral sa Harvard Law School, tinanggap sa State Bar of New York.

Bakit siya tatakbong pangulo? Sabi ng misis niya, ni Rep. Nikki Prieto-Teodoro ng Tarlac, “Ang totoo, hindi isang kagustuhan ang pagkapangulo. Paraan ito para paglingkuran ang sambayanan, dahil napakaswerte namin at ang paraan para maibalik (give back) ito ay ang tulungan ang mga kapus-palad… Ito ang paraan namin ng pagsasabi ng ‘Salamat’ dahi kaunti lang ang pakinabang namin sa lahat ng sakit ng ulo na ito ng pagtakbong pangulo…”

Salamat sa pagtakbo mo, Sek. Teodoro! Hulog ka ng langit! Mabuti naman at nagkainteres kang paglingkuran kaming mga hindi katulad mong sinwerte sa buhay! Iyan din daw ang sabi nina Hen. Jovito Palparan at Komisyuner Virgilio Garcillano sa pagpasok sa gobyerno! UP, Harvard? Matalino ka? Kitang-kita sa mga dahilan mo ng pagtakbo!

Siguro, tatakbo talagang senador o bise presidente si Teodoro. Nagpapakitang-gilas lang. Samantala, ihinahatid niya ang linya ng rehimeng Arroyo sa iba’t ibang usapin sa hanay ng mga tumatakbong pangulo – dahil wala nga namang alam si Bise Presidente Noli de Castro. Siguro, napagtanto na rin ng mayamang angkang Cojuangco na para mapangalagaan ang interes nila bilang naghaharing-uri, kailangang magkaroon sa kanila ng militarista sa gobyerno – na mabuti ngang maging pangulo.

Gusto daw ng lahing ito na magpasalamat sa bayan? Bakit, hindi pa ba sila nasasapatan sa magagandang dulot ng pagpapasalamat nila sa bayan? Salamat na lang!

Mr. Palengke vs. Mr. Sipag at Tiyaga

Magandang paghambingin ang huling patalastas nina Mar Roxas at Manny Villar. Kumbaga sa pananalita, piguratibo – o “figuratibo” siguro sa bokabularyo ni Prop. Roland Tolentino – ang kay Roxas: nakinig nang kaunti sa malungkot na kwento ng isang batang nagpepedikab, tapos kinuha na ang pagmamaneho sabay sabing “Lalaban tayo.” Literal naman ang kay Villar: mga kwento ng mga OFW na nagpapatotoong nakauwi sila dahil sa personal na pera ni Villar, sabay pasok si Villar para sabihing hindi niya kasi kayang minamaltrato ang mga nagsasakripisyo para mabuhay.

Nagdudulot ng inspirasyon ang kay Roxas, habang walang dating ang kay Villar. Parang nagbibigay ng pag-asa si Roxas habang mayabang ang dating ni Villar. Hindi ko lang maintindihan kung bakit, gaya ng itinuro ng isang kaibigan, “2” ang numero ng pedikab na minaneho ni Roxas – masamang pangitain para sa mga kababayan nating mapamahiin.

Kung anuman, panalo sa round na ito ang kay Roxas – na masamang pangitain para sa pulitika ng bansa: Mas kapani-paniwala ang piguratibo, habang walang dating ang literal at kongkreto. Hindi lang kasi partikular at kongkreto ang problema – kundi ang sistema, na mas akma sa abstraktong mga drama ng mga oportunista.

Sarbey sa pagkapangulo

May sarbey ang Filipino Voices, tinatanong ang mga tao kung sino ang iboboto sa eleksyong 2010. Mas makakatulong siguro ang nasabing website sa pagmumulat sa mga kapwa-Pinoy kung ang itatanong ay ang mga kahilingan o demands ng mga mamamayan sa mga tumatakbong pangulo – na pwede pang maging pamantayan sa pagpili ng iboboto sa mismong eleksyon.

Kung ako ang tatanungin, gusto ko ng pangulong magtutulak na litisin sa korte ang pinakamatitinding paglabag ng rehimeng Arroyo sa karapatang pantao ng mga mamamayan – tampok ang mga nasa likod ng pampulitikang pamamaslang, ng mga pagdukot, at ng pagmasaker ng mga nagwewelgang manggagawang bukid sa Hacienda Luisita noong 2004. Mawawalan na ng immunity sa paghahabla si Gloria! Isulong natin ang hustisya!

13 Mayo 2009

Hindi lang si Daniel Smith ang hinatulan ng Court of Appeals sa pagbaba nito ng desisyon kaugnay ng kontrobersyal na kasong gahasa sa Subic. Hinatulan din nito si “Nicole,” at lalo’t higit ang kababaihang Pilipino.

At si Nicole ang Hinatulan

(1)

Sa harap ng masamang balita, nakakatuwa na rin kahit paano: na nagkaisa ang maraming komentarista (Angela Stuart-Santiago, Manuel Buencamino, Patricia Evangelista, Ricky Carandang, Rina Jimenez-David) sa mariing pagkondena sa pagpapawalang-sala at pagpapalaya ng Court of Appeals kay Lance Corporal Daniel Smith sa kaso ng paggahasa kay “Nicole.” Gaya ng alam ng marami, nangyari ito matapos mahatulang maysala si Smith ng mas mababang korte.

Sa mga isinulat nila, ipinakita nila na absurdo, mababaw, konserbatibo at kontra-kababaihan ang mga batayan ng CA sa pagsasabing “isang ispontanyo, di-planadong yugtong romantiko” at hindi isang panggagahasa ang naganap kina Smith at Nicole. Idinetalye nila ang mga implikasyon ng desisyong ito sa kababaihang Pinoy, sa mga Pinay, partikular ang di-tahas nitong pangangaral tungkol sa kung paano sila dapat kumilos at mabuhay – para hindi magahasa.

Sa kabilang banda, nag-iingay ang Kano Sa Pag-iisip at Kulang Sa Pansin na si Dean Jorge Bocobo tungkol sa “pagpapalagay ng pagiging inosente (presumption of innocence)” kahit pa inamin niyang “walang kwentang tambay (useless bum)” lang naman siya. Na para bang kailangang yakapin ang palagay na ito hangga’t may naiisip na palusot ang depensa sa kaso. Na para bang hindi nakabatay ang paghawak dito ng mga hukom ng CA sa konserbatibong pananaw sa daigdig.

Kinukutya ni Bocobo ang pagtuligsa ng mga komentarista sa mga hukom ng CA. Pero dahil sa desisyon nila, talagang tinatawag ng mga hukom na ito ang pansin at atensyon ng publiko sa kung sino sila. Lantad na lantad ang konserbatibong (im)moralidad nila sa kasong ito – lutang na lutang kung ihahambing sa mas makabago at lumalaganap na pagtingin sa ugnayan ng mga lalake at babae sa lipunan. At sa (im)moralidad na ito nakabatay ang mga desisyong legal nila.

Bagamat mas brutal ang kwentong nililikha ni Mon Tulfo tungkol sa naganap, masasabing magkatugma ito sa kwentong nilikha at pinaniwalaan ng CA: Kwestyonable ang kredibilidad ni Nicole bilang “malinis” na babae, gusto lang niyang makasiping ang isang gwapong Amerikano kaya inakit ito, at naghabla lang ng gahasa dahil nabastos sa pagtapon sa kanya sa gilid ng kalsada. Tugma samakatwid ang “malinis” na legalidad sa isang naratibong “marumi.”

(2)

Sa isang banda, hindi nakakagulat ang desisyon ng CA. Pinilit na ikondisyon ang opinyong publiko para tanggapin ang hatol na ito. Malaking bahagi sa pagkondisyong iyan ang napabalitang “pagbawi (recant)” ni Nicole sa testimonya niyang pinagbatayan ng naunang hatol kay Smith. Mas sa larangan ng opinyong publiko natin mailulugar ang balita at kontrobersyang ito dahil may nagsasabing walang halaga sa korte ang pinirmahang affidavit ni Nicole.

(3)

Tampok man ngayon sa mga komentaryo ang implikasyon ng kasong Smith-Nicole sa ugnayang lalake-babae sa lipunan, sa dulo, malinaw na makikita ang relasyong pangunahing humubog sa kasong ito: ang ugnayang US-Pilipinas. Malinaw na maging ang sistemang “pangkatarungan” ng bansa – na diumano’y nakabatay sa mga prinsipyong “unibersal,” ayon sa pantasya ng mga tagapagtaguyod nito – ay nahubog ng kapangyarihan ng US sa ating bansa.

(4)

Hindi man tampok na inilalantad ng mga komentaryo ang kabulukan ng sistemang “pangkatarungan” sa bansa, malinaw naman silang nag-aambag sa gayong paglalantad. Mahalagang sabihin ito dahil hindi man naikulong si Smith, mayroon pa ring makakamit na pangmatagalang tagumpay sa isyung ito: ang pagkamulat, buhay na edukasyon, ng mga mamamayan batay sa kongkretong karanasan hinggil sa kabulukan ng sistemang “pangkatarungan” sa bansa.

(5)

Pinapatotohanan ng nangyari sa kaso ni Nicole ang mga sinabi ni Andrea Dworkin, radikal na feministang Amerikano, hinggil sa panggagahasa sa libro niyang Heartbreak: The Political Memoir of a Feminist Militant [2002]. Oo, radikal na feminista si Dworkin, mas madiin sa ugnayang lalake-babae at mas “radikal” ang mga gustong hakbangin kaysa sa kilusan para sa pagpapalaya ng kababaihan sa bansa. Pero makabuluhan ang mga pagtingin niya sa usaping ito.

“Walang kahihiyang pinapaboran ng mga alituntunin sa ebidensya ang akusadong (mga) manggagahasa at winawasak ang dignidad ng biktima… Pinaghihinalaan pa rin ang biktima… Nagsinungaling siya, nagsinungaling siya, nagsinungaling siya: nagsisinungaling ang mga babae. Ipinapakita ng mga marka ng kagat sa likod niya na gusto niya ng marahas na pagtatalik, hindi kinagat ang likod niya ng isang nang-abusong sekswal. Pinapatunayan ng pagpunta niya kasama ng kaibigan niya sa hayskul sa Central Park at sa kanyang kamatayan – sinakal siya gamit ang bra – na gusto niya ng marahas na pagtatalik. Isang babae ang tinortyur at ginahasa ng kanyang asawa; sobrang arogante niya, nag-videotape siya nang kalahating oras, kasama ang paggamit niya ng kutsilyo sa suso ng babae. Pinawalang-sala siya ng jury, na may walong babae – inisip nilang kailangan niya ng tulong. Kailangan. Niya. Ng tulong.

Dati… ipinagpapalagay na ang babae ay sekswal na mapang-akit o gustong wasakin ang lalake sa pamamagitan ng palsong kaso ng panggagahasa. Ngayon sa Estados Unidos, walang katapusang inuulit ang tanong: may kredibilidad ba siya? Para magkaroon ng kahit kaunting kahulugan ang tanong na ito, dapat maniwalang pinipili ng mga nanggagahasa ang kanilang mga biktima batay sa kredibilidad…: ‘Ay, may kredibilidad siya; gagahasain ko siya.’ O, ‘Wala, wala siyang kredibilidad; maghihintay ako hanggang may mapadaang may kredibilidad.’

Nananatiling akusado sa midya ang ginahasang babae…” (“One Woman”)

“Kailangan ng isang komunidad ng kababaihan para mahuli ang isang manggagahasa. Ang ilang manggagahasa ng bata, nakamolestiya o nakaatake na ng daan-daang bata bago nahuli dahil sa unang krimen. Ang mga manggagahasa ng nasa-edad na kababaihan ay mayaman at mahirap, basurang puti at basurang itim, tuso at brutal, matalino at bobo; ang ilan, matatagumpay sa karera; ang ilan, mayaman; ang ilan, tanyag. Dahil laging nililitis ang babae – sa pagkakataong ito para masuri ang kanyang kredibilidad – kailangang laging mayroong mahigit sa isang tulad niya para patotohanan ang padron ng pambibiktima ng nang-abuso.

Nakatali sa partikular na kasarian ang isyu ng kredibilidad: nakakamangha kung paanong sa dami ng mga panggagahasa, mayroong napakakaunting manggagahasa. Kapag sinundan mo ang kontra-babaeng pag-uulat hinggil sa panggagahasa, kailangan mong magbigay ng kongklusyon na siguro’y mayroon lang limang lalake. Ang pinakamasahol sa sistemang ligal na nagbibigay ng halaga sa halaga ng akusado higit sa halaga ng biktima ay laging nagmumukhang malinis ang hayop: ama ng kung sino, kapatid ng kung sino, anak ng kung sino.

… Kahit aaminin ng mga abogado para sa depensa ng kriminal na bihira silang magkaroon ng kliyenteng inosente, laging binabato ang publiko ng linyang basura: Mayroon akong kapatid na babae; mayroon siyang kapatid na babae; tingnan mo ang maganda niyang damit; tingnan mo kung gaano siya kalinis. Siya, ang babae, basura siya.” (“It Takes a Village”)

03 Mayo 2009

Basahin ang magandang mga entri ni Kristine “Geng” Matusalem (1, 2) tungkol sa mga huling desisyong ng mga korte sa bansa. Maganda ang isinulat ni Roel Flores tungkol sa pagiging kongresista ni Hen. Jovito Palparan.

Maganda ang tuligsa ni Bikoy Villanueva sa kampanyang “Ako Mismo” na napapanood natin sa telebisyon ngayon.

Ruptures, ruptures, puro na lang ruptures! Basahin ang huling entri nina Tanglad at Sarah Raymundo. Sana magsulat pa sila ng bago.

Tuloy ang laban sa ika-25 taong anibersaryo ng pelikulang Sister Stella L., sabi ni Rolando Tolentino.

Ang ganda ng bagong disenyo ng Pinoy Weekly! Padayon!