V para sa Venezuela, Cuba, Bolivia

Sa libro niyang Pirates of the Caribbean: Axis of Hope [2008], pinaksa ni Tariq Ali, sosyalistang intelektwal na dating Trotskyista, ang mga proyektong pampulitika na nagaganap ngayon sa Cuba, Venezuela, Bolivia at iba pang bansa sa Latina Amerika. Positibo sa pangkalahatan ang presentasyon at ebalwasyon niya sa mga nangyayari, bagamat may mga negatibong puna rin siya. Magaang ang pagkakasulat niya, at ginamit niya ito sa pagpapakilala sa kasaysayan at kalagayan ng nasabing mga bansa, gayundin sa paglalantad sa mga kasinungalingang pinapalaganap tungkol sa kanila.

Naluklok sa gobyerno ng mga bansang ito ang mga progresibo dahil sa malawak na suporta ng mga mamamayan, lalo na ng nakakaraming masang anakpawis, kasama ang maraming inaaping mamamayang katutubo at galing Aprika. Dalawa ang tampok na sentimyento ng masa: pagkasuklam sa gutom at kahirapan at pakiramdam na hindi sila bahagi ng bansa, na itinataboy sila rito. Sa Cuba, armadong kinubkob ng mga pwersa ni Fidel Castro ang kapitolyong Havana noong 1959. Sa Venezuela, nanalong presidente sa eleksyon si Hugo Chavez noong 1998; sa Bolivia naman, si Evo Morales noong 2006.

Ang tumatahi sa mga gobyerno ng mga bansang ito: Lantad nilang tinatawag na “rebolusyon” at “sosyalista” ang isinusulong nila. Matatag silang naggigiit ng soberanya kontra sa mga dikta ng imperyalismong US – pero mas pinili ni Ali na gamitin ang mga katagang “Washington Consensus” at “Imperyo” – lalo na sa anyong “neoliberal” ng mga ito. Matapang at matatas din sila sa pagtuligsa sa imperyalismo, lalo na sa ginagawa nitong pang-ekonomiyang pandarambong at agresyong militar, at sa pagpanawagan sa mga inaaping mamamayan ng daigdig na magkaisa at lumaban.

Sa isang banda, katunggali ng mga gobyernong ito ang mga naghaharing uri, ang tinawag ni Ali na “oligarkiya,” sa mga bansa nila; nasa destiyero ang dating oligarkiya ng Cuba habang makapangyarihan pa rin ang sa Venezuela at Bolivia bagamat hindi dominante sa gobyerno. Sa kabilang banda, nagdulot sila ng pag-unlad sa kabuhayan ng masang anakpawis: kumpara sa mga rehimeng pinalitan nila, nagawa nilang bawasan ang kagutuman at kahirapan at palaganapin ang edukasyon at serbisyong pangkalusugan. Sinisikap nilang organisahin ang masang anakpawis sa kanilang bansa.

Lahat sila, sa iba’t ibang antas, itinuturing na inspirasyon si Simon Bolivar (1783-1830), mandirigmang Venezuelan na namuno sa matatagumpay na kampanyang militar na nagpalaya sa maraming bansa sa kontinente at nagpalayas sa mananakop na Espanyol. “Rebolusyong Bolivarian” nga ang tawag ni Chavez sa ginagawa niya, pinapatampok ang pagiging kontra-imperyalista. Pangarap ni Bolivar ang pagkakaisa ng kontinente, at madiin dito ang tatlong lider. Nanindigan din siya para sa pagpapalaya sa mga alipin, at tinatayang mahigit sa kalahati ng pwersa niya ay mga mamamayang galing Aprika.

Target sina Castro, Chavez at Morales ng pagpapabagsak, at ng pagpatay pa nga, ng imperyalismo at mga lokal na naghaharing uri. Si Castro, halimbawa, ay sinasabing napakaraming beses nang tinangkang patayin ng US – at ang isa ay sa pamamagitan ng bomba sa tabako niya. Si Chavez ay ilang beses nang tinangkang ibagsak ng mga pakanang malinaw na inaprubahan at sinuportahan ng gobyernong Amerikano. Sa mga kampanyang ito, mahalagang kaakibat ang tuluy-tuloy na paglalarawan sa tatlo bilang masama, kundi man mga demonyo, ng midya ng imperyalismo at oligarkiya.

KUDETA, KONTRA-REBOLUSYON

Makikita ang masamang papel ng imperyalismong US, ng oligarkiya ng Venezuela, ng bulok na mga elementong militar dito, at ng midyang internasyunal at lokal – pero lalo na ang suporta ng masang anakpawis at militar kay Chavez – sa kudeta noong Abril 2002. Ito ang masinsing isiniwalat ng dokumentaryong War on Democracy [2007] ni John Pilger, kilalang progresibong dokumentarista. Gamit ang mahuhusay na mga footage, ebidensyang dokumentaryo at matatalas na panayam, inilantad ni Pilger ang kudeta bilang pakana ng imperyalismo – kasama ang iba pang krimen nito sa Latina Amerika.

Nag-organisa ang mga pwersang kontra-Chavez ng isang malaking mobilisasyon isang araw noong Abril. Ang “isyu”: ang “di-demokratiko” at “awtoritaryan” na pamumuno ng presidente. Kumilos sa mobilisasyon maging ang mga unyon ng manggagawa na kontrolado ng oligarkiya. Biglang-bigla, inanunsyo ng mga organisador ng rali na tutungo ang hanay sa Miraflores, Malakanyang ng Venezuela. Tensyon agad ang dulot nito dahil may maka-Chavez na mobilisasyon din sa araw na iyun, patungo ring Miraflores. Posibleng magdulot ng gulo’t salpukan ang pagsasalubong ng dalawa.

Pagdating sa Miraflores, pinagbabaril ang mga kontra-Chavez. Mahigit 10 tao ang napatay at marami ang sugatan. Pagkatapos, ipinakita ng midyang pantelebisyon ang hanay ng mga maka-Chavez, may ilang namamaril. Ang kongklusyong gustong likhain: pinagbabaril ng mga maka-Chavez ang mga kontra. Hindi nagtagal, lumabas sa telebisyon ang ilang opisyal-militar, binabawi ang suporta kay Chavez at hinihiling sa kanyang magbitiw sa pwesto. Syempre, kakoro ang mga pagtuligsa ng midyang lokal at internasyunal. Agad pinaligiran ng mga pwersang militar ng kudeta ang Miraflores.

Isiniwalat ni Pilger ang hindi ipinakita ng midyang pantelebisyon ng Venezuela: Na hindi ang mga kontra-Chavez ang binabaril ng mga maka-Chavez, kundi ang mga sniper na nasa mga gusali na bumabaril noon sa mga nauna at bumabaril rin sa ikalawa. Malisyoso ang pagkukumbina ng footage ng hanay na binabaril at ng footage ng maka-Chavez na namamaril. Ito, kasama ang ibang ebidensya na posibleng naka-rekord, hindi live, ang panawagan ng mga opisyal-militar kay Chavez sa telebisyon, ang nagpapakitang planado ang lahat, pati ang pamamaril – at pagkamatay ng mga tao.

Inaresto ng mga nagkudeta si Chavez noong gabi at inilipad paalis sa Miraflores. Noong madaling araw, agad ipinroklamang pangulo sa palasyo ang negosyanteng si Pedro Carmona sa harap ng malinaw na hanay ng mga naghaharing uri at, ayon sa isang gobernador sa libro ni Ali, ilang opisyal-militar ng US. Pinagbubuwag ang ehekutibo, lehislatura at hudikatura. Ito, ayon kay Ali, ang nagpakitid ng suporta sa bagong “gobyerno” at nagdulot ng pagkakahati-hati ng mga nagsabwatan. Mabilis ding nagkaroon ng iringan tungkol sa mga itinalagang opisyal ng bagong “pangulo.”

May magandang kwento si Ali, sukatan ng kapit ni Chavez sa militar. Bago ang programa ng panunumpa ni Carmona, kinausap ng isang opisyal-militar ang bandang militar na nasa Miraflores. Sabi nito, kapag pumasok ang presidente, agad patugtugin ang pambansang awit. Sabi ng isang batang sundalo, “Sino’ng presidente? Isa lang ang presidenteng kinikilala namin, si Hugo Chavez.” Nagalit ang opisyal at sinabihan ang nakakabata na sumunod sa mga utos. Sabi ng batang sundalo, “Tutal, mukhang sabik na sabik kayong patugtugin itong mga instrumento, kayo na ang magpatugtog.”

Hindi pumirma si Chavez sa kahit anong dokumento na nagsasabing nagbitiw niya – o sa kahit anong dokumento. Inilinaw sa publiko na kudeta, golpe de estado, ang nagaganap at hindi nagbibitiw si Chavez. Ayon kay Ali, mahalaga ang hakbanging ito dahil lahat ng kinukumbinsing pumanig sa bagong gobyerno, naghanap ng pirma ni Chavez. Lumalabas paglaon na payo ito ni Fidel Castro: huwag pumirma sa kahit ano at huwag ding mag-ala Salvador Allende, ang sosyalistang pangulo ng Chile na armadong lumaban at napatay sa matagumpay na kudeta kontra sa kanya noong 1973.

Kumalat ang balita sa mga komunidad ng maralita, na karamihan ay nakatira sa gilid ng mga bundok sa palibot ng Caracas. Sabi ng isa sa pelikula ni Pilger, noong una, naiyak siya sa balita, na parang namatayan ng magulang. Makikita rin ang ginawa ng mga maralitang nakamotorsiklo, na naglibot sa mga komunidad para pag-alabin ang damdamin ng mga tao na kumilos. Nagbabaan ang mga tao, at daan-daang libo ang pumaligid sa Miraflores. Sumisigaw sila: Gusto naming makita si Chavez! Sa rali nila sa palasyo, ibinabalita ang paparaming opisyal na naghahayag ng pagsuporta kay Chavez.

Nagtagumpay sila. Nakabalik si Chavez sa Miraflores noong hatinggabi 48 oras matapos siyang ilipad. Ipinagbunyi ng hanay sa Miraflores ang pagbalik niya sakay ng helikopter. Sabi niya kay Pilger, dahil sambayanan ang nagligtas sa kanya at nagpahaba ng buhay niya, iaalay na niya ang nalalabing buhay sa sambayanan. At dapat talaga siyang magpasalamat: mismong rehimen ni George W. Bush ng US, agad nagdeklara ng suporta sa kudeta gamit ang imperyalistang midya – habang hindi na naglabas ang midya ng Venezuela ng balita noong lumakas at nagtagumpay ang mga “Chavista.”

SULIRANIN SA SOSYALISTANG KONSTRUKSYON

Sa isang komentaryo niya, nabanggit ni Slavoj Zizek, kilalang progresibong pilosopong Slovenian, ang isang bansag kay Chavez: “Fidel na may langis.” Kontrolado kasi ng gobyerno ni Chavez ang Petroleos de Venezuela SA o PDVSA, malaking kumpanya ng langis sa bansa niya. Tinaasan ni Chavez ang singil sa pag-angkat ng langis ng ibang bansa at inilaan ang kinita sa mga serbisyong panlipunan. Sa ganitong paglalarawan, may implikasyong nagawa ni Chavez sa Venezuela ang nagawa ni Castro sa Cuba at mas matagumpay ang nauna dahil may hawak nga itong mahalagang rekursong langis.

Pero kung susuriin ang pag-aari sa mga pwersa sa produksyon sang-ayon sa Marxismo, at batay sa libro ni Ali at iba pang sulatin, lalabas na mas radikal ang mga pagbabagong nagawa sa Cuba kaysa sa Venezuela. Lalabas kasing pagkontrol “lang” sa malaking rekursong langis ang nagawa ng gobyernong Chavez – at, maidadagdag, pagtulong sa pag-okupa ng mga manggagawa sa mga pabrika. Naibagsak ng rebolusyong Cubano ang mga dating naghaharing uri at mas masaklaw ang kontrol ng Estadong Cubano sa bansa. Baka “May langis, magiging Fidel” ang tamang pagrebisa sa nabanggit ni Zizek.

Ang implikasyon nito sa pulitika, mas malakas ang kakayahan ng imperyalismong US – sa pakikipagsabwatan ng mga naghaharing uri, bulok na elemento ng militar, at lokal na midya – para pahirapan, guluhin at sikaping ibagsak ang gobyernong Chavez. Higit pa sa pagpapalaganap ng mga serbisyong panlipunan, nagsisikap ang gobyernong Chavez na imulat, organisahin, palahukin at maging armasan ang mga mamamayang Venezuelan para sa pagpapatakbo sa gobyerno. Kakaiba ang landas na tinatahak ng rebolusyong Bolivarian, at masasabing mahaharap pa ito sa mga mapagpasyang laban.

Na hindi nangangahulugang wala ring problema ang sosyalistang konstruksyon sa Cuba. Nalantad ang mga problemang ito noong bumagsak ang Unyong Sobyet, kasama ng iba pang modernong rebisyunistang rehimen sa Silangang Europa noong maagang bahagi ng dekada ’90. Ayon kay Ali, sa mahabang panahon, nakasandig ang Cuba sa murang langis ng Unyong Sobyet, at noong naging lantad na kapitalista ang huli, nagtakda ito sa Cuba ng mas malaking bayad, sa dolyar, kapalit ng langis. Ang resulta: ang kinikilala ng mga Cubano na pinakamahirap na yugto sa kasaysayan ng bansa nila.

Sa panahong ito pala umusbong ang panawagang “Sosyalismo o Kamatayan” sa Cuba – panahong naharap talaga sa bingit ng kamatayan ang sambayanang Cubano. At nagkaroon pala ng debate sa gobyernong Cubano kung susunod na sila sa landas ng Unyong Sobyet – o ng Miami, na pugad ng Cubanong kontra-rebolusyon. Bumungad sa mga Cubano ang opsyong lampasan ang mismong Miami sa pagiging Miami para hindi na ito bumalik sa Cuba. Ang alam daw ng mga tao, mahalaga si Fidel sa pinal na pasya ng gobyerno: Aniya, wawasakin ng kapitalismo ang mga tagumpay ng rebolusyon.

Pero usapin lang kaya ng langis ang suliranin sa sosyalistang konstruksyon ng Cuba? O mas malalim pa? May isang pagsusuri, halimbawa, na bunsod ng matinding pagkagipit dahil sa mga salik na internal (atrasadong ekonomiya noong simula) at eksternal (pagsara ng ibang bansa sa kalakalan dahil sa presyur ng US), napwersa ang Cuba na sumandig sa naghaharing rehimen sa Unyong Sobyet. Nabansot ang industriyalisasyon sa Cuba dahil naglingkod ang ekonomiya sa sosyal-imperyalistang Unyong Sobyet – na hindi na proletaryong internasyunalismo ang isinusulong simula pa noong taong 1956.

Lampas at mas mahalaga ang usaping ito sa direktang puna ni Ali sa nagaganap sa tatlong bansa, na tungkol sa napakalaking papel sa mga ito ng kani-kanilang lider – nina Chavez, Fidel at Evo. Sa mga sulating Marxista, ang popular na prase para sa suliraning ito ay “kulto ng personalidad” na naunang ginamit bilang tuligsa ng modernong rebisyunistang si Nikita Khrushchev kay Joseph Stalin. Tinuligsa ito ni Ali, alinsunod sa dati na niyang puna sa naging pagsasapraktika sa Marxismo, dahil itinuturing ang lider bilang Diyos o pari, na laging mapagpasya at bulag na sinusunod.

Sa sanaysay niyang “The Cultural Revolution: The Last Revolution?” [Polemics, 2006], sinuri ni Alain Badiou, pilosopong Pranses, ang kulto ng personalidad kay Mao Zedong. Aniya, hindi natutuligsa nang ganito ang relihiyon at sining kahit ganito rin ang nagaganap sa kanila – at kahit mas mahalaga pa ang “personalidad” na sangkot sa pulitika. Pero sa dulo, sinabi niyang natural na tunguhin ang pagkakaroon nito ng presensya ng Partido sa rebolusyon. Kailangan, aniya, ng “kinatawan ng kinatawan” ng proletaryado sa isang tao. Pero hindi klasikong Partido ang nasa tatlong bansa.

Anu’t anuman ang talakay ni Badiou, magiging nakakabahala ang labis na pagsandig sa lider kung – ganito kaya sa tatlong bansa? – makikita sa kongkreto ang kakapusan sa sosyalistang edukasyon ng mga mamamayan. Isang bagay kung, tulad ng ipinapakita sa pelikulang Breaking with Old Ideas [1975], nahaharap ang masa sa mga tunggalian kung saan sinisikap nilang magkaroon ng wastong Marxistang tindig at pagkatapos ay pinagtibay ni Mao ang tindig nila. Dito, ang lider ay kinakasiyahan dahil napatunayan ng masa na kaisa nila ang siya. Ibang bagay pa kung sumusunod lang sila nang bulag.

Sa dulo, sekundarya ang mga kritisismo sa pakikibaka ng mga mamamayan ng Cuba, Venezuela at Bolivia; pangunahin ang pagsaludo’t pakikiisa sa kanilang nagsisikap magbuo ng lipunang maglilingkod sa kapakanan ng nakakarami, hindi ng iilan at mga imperyalista – na labas sa anumang saklot ng pandaigdigang sistemang kapitalista. Magiting nilang sinusuong ang masalimuot at mapanganib na pagtunggali sa imperyalismo at lokal na reaksyon; karapat-dapat sila sa suporta nating mga pilit ding humuhulagpos katulad nla. Tagumpay, victoria, ang gusto nating makamit nila.

28 Mayo 2010

Bisitahin ang Venezuelanalysis.com nina Gregory Wilpert, progresibong mamamahayag, tungkol sa mga nagaganap sa Venezuela. Nasa YouTube ang War on Democracy ni Pilger. Heto ang artikulo ni Naomi Klein, na sinipi ni Ali sa libro, tungkol sa pagkagulat ng publikong Amerikano sa pagkakatuklas ng tortyur sa Abu Ghraib. Heto naman ang website ni Jed Brandt tungkol sa rebolusyong Maoista sa Nepal.

Basahin ang prangkang pagtatasa ni Jose Maria Sison sa resulta ng eleksyon. Ipinagtatanggol ni Bikoy Villanueva ang Kabataan Partylist kaugnay ng mga grafitti nito: Hindi ang grafitti ang nagpapangit ng paligid; pangit na talaga ang paligid. Ang kailangan, iyung tatapos sa ganitong kapangitan. Hindi ko naisama sa naunang mga entri: Heto ang manikang nangampanya para kay Ka Satur, at heto ang pagsusuri ni Gingmaganda, may-ari ng manika, sa eleksyon.

Ay, may ganito palang hinaing si Raymund Villanueva tungkol sa mga dating aktibistang kontra sa mga naging hakbangin ng Kaliwa sa eleksyon. Heto ang magandang sagot ni Mark Fisher (K-Punk), na nagsusuri rin ng resulta ng eleksyon sa bansa niya, sa kanila: “Humahantong lang ang pragmatismong walang utopyanismo sa pasukong pagpapalamon sa mundo (worldliness)” na katangian ng Akbayan; “pero isasadlak tayo ng utopyanismong walang pragmatismo sa katayuan ng busilak ang kaluluwa (beautiful soul), malinis ang mga kamay pero wala namang gamit.”

May tuligsa si Louis Proyect, nagpapakilalang “hindi nagsisisi sa pagiging Marxista” kay Slavoj Zizek. Artikulo tungkol sa pagiging Komunista ng sikat na pintor na si Pablo Picasso.

Hala! May nakakabahalang sipat si Juana Change sa kampo ng bagong pangulong Noynoy Aquino. Yehey! May tenure na si Prop. Sarah Raymundo!

About these ads
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Comments

  • Raymund Villanueva  On May 28, 2010 at 5:26 am

    Salamat sa pingback!

  • gingmaganda  On June 3, 2010 at 9:59 am

    yehey para kay prop. sarah raymundo! umepek na rin ang walang kamatayang status message ni prop. roland t. sa pesbuk, hehehehe

  • kapirasongkritika  On June 3, 2010 at 2:32 pm

    @ Raymund Villanueva: Walang anuman! Akala ko, sa link ka masaya, iyun pala sa pingback. Hehe. Joke lang!

    @ gingmaganda: Yehey! Oo nga. Talagang parang dasal na lang ni Sir Roland ang “Justice and Tenure for Sarah Raymundo!” Hehe.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 143 other followers

%d bloggers like this: