Key Plas Tsuwelb

Isang susing patakarang neoliberal ang K+12 na ipinapatupad ng gobyernong Aquino. Nakadireksyon ito sa mga batayang tunguhin ng mga patakarang neoliberal hindi lang sa Pilipinas kundi sa buong mundo: ang gawing mura ang lakas-paggawa at kaltasan ang subsidyo sa mga serbisyong panlipunan tulad ng edukasyon. Makikinabang dito ang malalaking kapitalista: ibayo nilang mapagsasamantalahan ang mga manggagawa at mamamayan at makokopo nila ang pondo ng pamahalaan.

(1) Hindi lang sa hindi sinosolusyonan ng K+12 ang mga lantad na suliranin ng sistema ng edukasyon sa bansa gaya ng matinding kakulangan ng mga klasrum at guro. Ang totoo’y bahagi ito ng pagtakas ng gobyerno sa tungkuling subsidyuhan ang edukasyon, sa tungkuling ibigay ang edukasyon sa mga mamamayan bilang karapatan. Higit pa diyan, papasahulin ng K+12 ang pagiging kolonyal, komersyalisado, at pasista ng sistemang pang-edukasyon sa bansa.

(a) Papatindihin nito ang katangiang kolonyal ng namamayaning sistemang pang-edukasyon. Sa pagpapalaganap ng edukasyong teknikal-bokasyunal, mas direkta nitong inihahanda ang mga kabataan at estudyante sa pagtatrabaho para sa malalaking kapitalistang dayuhan at lokal at bilang migrante sa ibang bansa. Sa pagsinsin nito ng kontrol sa nilalaman ng kurikulum, tiyak na mas papaigtingin nito ang maka-imperyalista at maka-naghaharing uring nilalaman ng edukasyon. Hindi rin dapat ipagdiwang per se ang paggamit ng K+12 ng iba’t ibang lokal na wika sa bansa sa pagtuturo; nangangahulugan ito ng mas epektibong kolonyal na pagtuturo sa mga kabataan at estudyante sa layuning hindi makabayan kundi kontra-makabayan. Lalong gagawing pabrika ng mga manggagawa para sa malalaking kapitalistang dayuhan at lokal ang sistemang pang-edukasyon.

(b) Papatindihin nito ang katangiang komersyalisado ng sistemang pang-edukasyon. Dahil sapat na ang hayskul para makapagtrabaho, lalo nitong ginagawa at pinagmumukhang pribilehiyo ang edukasyong pangkolehiyo na laan lang sa “mas mataas” na pag-aaral. Alinsunod ito sa matagal nang direksyon ng gobyerno na kaltasan ang subsidyo sa edukasyong pangkolehiyo at akitin ang mga kapitalista-edukador na mamuhunan sa larangang ito. At dahil edukasyong hayskul na ang magiging rekisito sa pagtatrabaho, lalong magiging mas desperado ang mga pamilya na tiyaking makapagtapos dito ang mga kabataan at estudyante. Matabang lupa ito para takasan din ng gobyerno ang pagsubsidyo sa edukasyong panghayskul at akiting mamuhunan dito ang mga kapitalista-edukador.

(c) Papatindihin nito ang katangiang pasista ng sistemang pang-edukasyon sa bansa. Sa batayang katangian nito ng pagdidiin sa edukasyong teknikal-bokasyunal, at sa pangkalahatan nitong tunguhin na mas idireksyon ang edukasyon sa pagtatrabaho sa malalaking kapitalistang dayuhan at lokal at bilang migrante sa ibang bansa, lalo nitong papawiin ang posibilidad ng pagkakaroon ng kritikal at makabayang na pag-iisip sa hanay ng mga kabataan at estudyante. At dahil uudyukan nito ang paglaban ng mga kabataan at estudyante, hindi man sadya, sa mga patakarang nagpapatindi sa kolonyal at komersyalisadong edukasyon, tiyak na gagamit ng pandarahas ang gobyerno para supilin ang naturang paglaban.

May isang anekdota tungkol kay Margaret Thatcher, dating punong ministro ng Inglatera na pasimuno ng neoliberalismo. Nang minsang dumalaw siya sa isang unibersidad, tinanong niya ang isang estudyanteng nakasalubong kung ano ang kurso nito. Nang sabihin nitong Kasaysayan, ang sagot niya: “Ay, ano’ng luho! (Oh, what a luxury!)” Ang gusto ni Thatcher, ang gusto ng gobyernong Aquino: edukasyong mas nakadireksyon sa pangangailangan ng pagtatrabaho. Marahil, sa ilalim ng K+12, hindi ituturo si Andres Bonifacio bilang lider ng rebolusyong 1896, kundi bilang manggagawa. At kung rebeldeng manggagawa rin siya, mas malamang na hindi na lang siya ituro, o pasadahan na lang nang mabilis.

(2) Hindi solusyon ang K+12 sa malaganap na kawalang-trabaho sa bansa. Higit pa diyan, nasa balangkas ito ng kontra-manggagawa at kontra-mamamayang patakaran ng gobyerno sa “paglikha” ng trabaho – ang mang-akit ng malalaking kapitalistang dayuhan at lokal para mamuhunan sa bansa sa pamamagitan ng paghahain ng mura, bukod pa sa siil, na lakas-paggawa, at ang itulak ang mga manggagawa at mamamayan na mangibang-bayan para lang makapagtrabaho. Hindi mga mamamayan ang makikinabang sa K+12 samakatwid, kundi ang malalaking kapitalistang dayuhan at lokal na magsasamantala sa murang lakas-paggawa.

(a) Gagawing mas sistematiko ng K+12 ang pagpoprodyus ng sistemang pang-edukasyon ng mga manggagawang “semi-skilled” at sa gayon ay mura – mababa ang sahod, kontraktwal ang katayuan, pinagkakaitan ng benepisyo at seguridad sa trabaho. Sa kalagayang hindi aktibong lumilikha ang gobyerno ng trabaho at nakasandig ito sa malalaking kapitalista sa paglikha ng trabaho, mangangahulugan ang K+12 ng ibayong pagdami ng manggagawang “semi-skilled.” Mura na nga per se ang manggagawang “semi-skilled,” sa pagdami pa ng suplay nito, lalong dadami ang mag-aagawan sa trabaho at sa gayo’y lalong mapapababa ng gobyerno at mga kapitalista ang halaga ng lakas-paggawa ng mga manggagawa. Sinumang gustong umalis sa trabaho ay may kapalit na sampu-sampu, kundi man daan-daan.

(b) Babawasan ang mga nagtatapos ng edukasyong pangkolehiyo dahil hindi mga manggagawang “semi-skilled” ang pinoprodyus nito. Sa ganitong pagtingin, ang edukasyong pangkolehiyo ay nagdadagdag ng halaga sa lakas-paggawa – na hindi naman masalubong ng mga nakahaing trabaho. Ito ang tinatawag ng gobyerno na “jobs mismatch”: maraming nagtapos sa kolehiyo na nag-aasam ng mga trabahong wala naman, kaya kailangan ng “re-skilling” para makapasok sa mga trabahong nariyan. Sa mata ng gobyerno, sayang lang ang ginagastos ng maraming nagtatapos sa edukasyong pangkolehiyo. Ang hakbangin nito: mas itulak ang mga kabataan at estudyante sa edukasyong nakadireksyon sa mga trabahong nariyan at tanggalin na lang ang dagdag-gastos na edukasyong pangkolehiyo.

(3) Kasabay ng pagpapatupad ng K+12, ipinapatupad din ng gobyernong Aquino ang Two-Tiered Wage System na nangangahulugan ng pagkaltas sa sahod ng mga manggagawa at pagpako nito sa napakababang antas. Ipinapatupad din nito ang Department Order No. 18-A Series of 2011 na nagpapalaganap ng kontraktwalisasyon sa balatkayong kumokontra rito. Malinaw ang nabubuong larawan: may kampanya ang gobyernong Aquino na ibayong pababain ang halaga ng lakas-paggawa sa bansa. Sa harap ng matinding pandaigdigang krisis pang-ekonomiya at pampinansya, na kinakatangian ng pagkaunti ng pamumuhunan at malaganap na kawalang trabaho, ang ginagawa nito’y gawin pang mas mura ang lakas-paggawa sa pag-asang makakapagdulot ng kahit kaunting pagdami ng may trabaho.

Pero hindi malulutas ang kawalang-trabaho ng mga hakbanging ito. Nasa balangkas silang lahat ng napatunayan nang palpak na programa ng “paglikha” ng trabaho sa bansa. Lalo lang nilang isasadlak ang mga manggagawa at mamamayan sa mas matinding pagsasamantala, kahirapan at kagutuman sa kamay ng malalaking kapitalistang dayuhan at lokal. Tinatawagan ang mga kabataan, estudyante, manggagawa at mamamayan na lumaban para ibasura ang K+12 at mga kaakibat nitong patakaran at para labanan ang gobyernong Aquino na kasabwat ng malalaking kapitalista sa ibayong pagsasamantala, na pinagmumukha pang maganda ang mas matinding pagdurusa ng sambayanan.

20 Hunyo 2012

Galing ang mga drawing ni Da Vinci dito.

Berso sa Bilangguan

Marami ang nakakakilala ngayon kay Alan Jazmines bilang bilanggong pulitikal sa ilalim ng rehimen ni Noynoy Aquino. Kinikilala siya ng National Democratic Front of the Philippines bilang konsultant sa usapang pangkapayapaan nito sa gobyerno ng Pilipinas. Marami pa rin ang nakakaalala sa kanya bilang pangkalahatang kalihim ng itinayong Partido ng Bayan noong 1987, kung saan si Prop. Jose Ma. Sison ang naging tagapangulo. Mas malamang, mas kaunti ang nakakaalala sa kanya bilang makata.

Hindi ko rin naman siya natatandaan bilang makata, bagamat ilang tula na niya ang nabasa ko. Mas tumatak sa akin na makata siya dahil sa isang kaibigan, na bagamat sumisimpatya sa Kaliwa ay kritikal sa pagtula ng mga aktibista. Sa pagtingin ng kaibigang ito, marami sa mga makatang aktibista ang gumagamit ng mabibigat na salita – kamao, dugo, rehas, mapulang bukang-liwayway – na bukod sa gasgas na ay hindi nabibigyan ng bagong buhay. Parang basta inilalagay, walang kongkretong pag-uugnay.

Anu’t anuman, tatlong makatang aktibista lang ang pinuri ng naturang kaibigan: si Sison, si Gelacio Guillermo, at si Jazmines. Kahit nga sa pagpuri ay madamot siya: may mga “cute na linya” raw si Jazmines kaya bukod-tangi. Kaya naman nang aksidenteng makita ko ang librong Moon’s Face and Other Poems [1991] ni Jazmines sa bahay ng isa pang kaibigan, agad ko itong hiniram at binasa. Para sa tulad kong hirap magbasa at umunawa ng tula, simple at madaling maunawaan ang kalakhan ng tula ni Jazmines.

Isinulat ni Jazmines ang mga tula sa Moon’s Face habang nakapiit bilang bilanggong pulitikal ng diktadurang US-Marcos noong 1982 hanggang Pebrero 1986. Sa kanyang panghuling salita, iniugnay ng kritikong si Lilia Quindoza-Santiago ang pagtula ni Jazmines sa pagtula ng maraming bilanggong pulitikal. Sa kanyang paunang salita naman, pinasaklaw pa ng kritikong si Elmer A. Ordoñez ang pagkukumparahan – ang mahabang tradisyon nina Balagtas, Rizal, at Amado Hernandez ng pagsulat sa piitan.

Kung tutuusin, pandaigdigang tradisyon ito ng mga progresibo sa partikular at mga rebelde sa pangkalahatan. Simula kay Vladimir Lenin hanggang kay Ho Chi Minh, simula kay Antonio Gramsci hanggang kina George Jackson at Mumia Abu-Jamal, nagsulat ang mga progresibo sa kulungan. Ang sabi ng isang akademikong kontra-Kaliwa, sa piitan lang nagkakaroon ng katulad ng “sabbatical leave” ng akademya ang mga rebolusyonaryo – na para bang napakainam ng kalagayan dito para magsulat.

Sa mga tula ni Jazmines, makikita ang pagpapatibay, kung hindi man pagpapatalas, sa kanyang paninindigan, sa kalagayang gusto itong pahinain at papurulin ng mga nagpiit sa kanya. Pinatigil man siya sa paglaban sa labas ng piitan, patuloy siya sa paglaban sa loob, sa hangaring makasanib muli sa paglaban sa labas. Ang panahong ginagamit na armas laban sa kanya ng kaaway, itinatransporma niyang armas laban sa kaaway. Ang espasyo na pinapakitid sa kanya, nilalampasan niya gamit ang kamalayan at alaala – para, syempre pa, sa aktwal na pisikal na pag-alpas para bumalik sa pakikibaka sa labas.

Sa isang tula, inilarawan ni Jazmines ang kroniko o papasahol na krisis ng lipunan sa antas na personal, parang nagkukwento lang, at nang nakakaantig ng damdamin. Ipinakita niya ang pagkitid ng larangan ng maniobra ng maralita para magdiwang, kahit sa isang panahong pinalalabas ng namamayaning kultura na nagdiriwang din sila.

Disyembre 25, 1983

Minsan nga’y
ibinili ako ni Nanay
ng bagong damit
sa palengke. Pinagpag
niya ang kanyang
pinakamagandang nasa aparador
at namasyal kami sa Luneta.
Ang di-matapos-tapos na kwentuhan
ay pinangibabawan na lang
ng pagod at antok.

Noong isang taon nama’y
hindi na kami lumayo
pero nagpista naman kami
sa puto-bumbong,
mantikilya’t tsokolate
bago matulog.

Ngayo’y niyakap niya ako
nang ubod-higpit
at binati na lang ako
nang walang imik
bago matulog.

Sa isa pang tula, ipinapakita niya ang mahigpit na ugnayan ng pang-araw-araw na aktibidad ng mga aktibistang nakikipamuhay sa mga magsasaka, at marahil ng mga New People’s Army rin, sa matayog na pag-unawa sa halaga ng naturang mga aktibidad. Puno ng kabuluhan ang tahimik na pagsusulong ng gawain sa hanay ng maralita.

Ang mga Naglalamay

Kaunting kaluskos.
Mahinang kaskas ng pawid.
Munting kiskis. Nagkakilala
ang mga mata’t pisnging
bumilog sa bahid ng sindi.
Marahang pagbubukas ng pinto.
Pahid ng putikang
mga paa sa basahan.
Mahigpit na daupang-palad.
Maliksing pagbaba
ng tuyong mga paa. Sandali’y
kumukulo na ang kape. Sunud-
sunod na pahid ng putikang
mga paa sa basahan.
Mahigpit na daupang-palad.
Mahinang mga usapan. Umuusok
pa ang kape. Sunud-
sunod na pagbaba ng mga paang
kumakalat at kumakaluskos
sa gabing kagampan
sa bukang-liwayway.

Sa isa pang tula, napakalinaw ang pagkabig sa mga nasa panggitnang uri, sa kabila ng titulong magbibigay ng akalang itataboy sila. Ang konteksto: ang mga rali sa Makati noon laban sa diktadurang US-Marcos na binubuhusan ng confetti ng mga nasa panggitnang uring nasa mga gusali sa nasabing lungsod. Kaalinsabay, pinapaigting sa kanila ang mga personal na kontradiksyon sa harap ng paglaban ng sambayanan.

Confetti Revolutionaries

At the din
you stir
to open your windows
and let pass that shot
that has hung
in the hollows
of your high-rise
edifices.
A fisty air
rushes in
from the sweating ground
and shatters
your shut-in office cool.
You shed dead files,
yellow matter
and other scrap,
shred them
and throw them
out of windows,
each shred
pantomiming
the inevitable fall,
in terms so genteel
you sojourn to the ground
for a look-see
at the lithe
touchdown of paper.

Instead you meet
a heavy,
heaving,
sweating
groundswell
to whom you are
welcome confetti.

It rises to absorb you.

You shudder an instant,
weighing your own readiness
to go farther
than the paperwork.

Sa liham niya kay Quindoza-Santiago, mapagkumbaba si Jazmines. Aniya, dahop ang kanyang pampanitikang background, wala siyang nalahukang palihan sa pagtula, hindi pa nakikinabang sa kritikal na pagsuri sa kanyang mga tula, at hindi siya pamilyar sa mahuhusay na makata. Pero taliwas dito ang paghusga ni Quindoza-Santiago: inalpasan ni Jazmines ang lahat ng limitasyon sa pamamgitan ng paghasa ng kanyang pagtula sa gitna ng pakikibaka – at, maidadagdag, kahit sa laylayan nito, sa loob mismo ng piitan.

Sa kanyang panayam nitong huli sa Pinoy Weekly, simple at matalas ang paliwanag ni Jazmines sa “tungkulin at halaga” ng mga progresibo at rebolusyunaryong alagad ng sining: “Halos katulad ng sa mga rebolusyonaryong edukador at propagandista…” Aniya, “Napag-iibayo [nila] ang paggising sa rebolusyonaryong kaisipan at damdamin… sa iba’t ibang mapanlikhang paraan…” Sa Moon’s Face, nagpapakita si Jazmines ng mahusay na pagtangan sa naturang tungkulin at mahusay na pagsasabuhay ng naturang halaga.

14 Hunyo 2012

Galing ang unang larawan dito, ang ikalawa at ikatlo dito.

Matapos ang 9/11, bakit pwede na ulit wasak-wasakin sa pelikula ang Manhattan, gaya ng ipinapakita ng pelikulang Avengers? Heto ang rebyu ni J. Hoberman para sa isang sagot.

May magagandang pagmumuni si Terry Eagleton tungkol sa ugnayan ng Katolisismo sa Marxismo, sa papel ng mga intelektwal sa kasalukuyan, at pagbalik-pansin sa porma sa mga likhang-sining.

Tama si Angela Stuart-Santiago: Kailangang maging mapagbantay sa panibagong Visiting Forces Agreement. Tama rin si Arnold Padilla: Ang ipinagmamalaking pag-unlad ng gobyerno, walang patrabaho, at nagpapahirap pa sa mahirap.

Sino’ng mang-aawit ang paborito ng anti-imperyalistang intelektwal na si Norman G. Finkelstein?