Category Archives: Ekonomiya

One Percent

May dalawang malaking hamon ang protestang Occupy sa USsa ating mga Pilipino. Una, ang magprotesta nang maramihan laban sa tumitinding kahirapan, kagutuman at kawalan ng pagkakapantay-pantay – ang kagyat na nararamdamang epekto ng krisis pang-ekonomiya. Ikalawa, ang magprotesta laban sa tinatawag na “1%” – na ang totoo’y mas kaunti pa sa one percent – ng US, bukod pa sa 1% na mga naghaharing uri sa bansa.

One percent ng US? Oo. Dahil sa kabila ng mga pagsusuring walang teorya o ideolohiya na gumagabay sa protestang Occupy, may isang mahalagang bagay rito na ikakatuwa ng isang mahusay na manunuri ng pandaigdigang sistemang kapitalista: ang puntirya nito, ang 1%, na madalas tawaging “bankers.” Ang matutuwa: si Lenin, na nagsabing sa ilalim ng sistemang imperyalista, pinakamakapangyarihan na ang “oligarkiya sa pinansya.”

(Sa ganitong pagtingin, pinakamalaking kabastusan sa protestang Occupy sa US ang inilulunsad ngayong “Occupy for Reproductive Health Bill” ng Akbayan at mga grupong kadikit nito. Una, sang-ayon ang oligarkiya sa pinansya sa pagkontrol sa populasyon (population control) na siyang balangkas ng kanilang panukalang batas. Pangalawa, may ayuda ang naturang kampanya mula sa mga daluyan ng oligarkiya sa pinansya.)

Sa ganitong pagtingin, ang oligarkiya sa pinansya sa US ang responsable sa maraming patakaran sa bansa na matagal nang kinokondena bilang maka-imperyalista. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sila ang nagpwersa sa Pilipinas sa mga hindi-pantay na kasunduang nagtali sa ekonomiya natin sa ekonomiya ng US. At hindi bilang kapantay, kundi bilang neokolonya: walang sariling pag-unlad, lubos na nakaasa sa US.

Sila ang naglulong sa gobyerno sa pautang, na suporta sa mga naghaharing uring tagapagpatupad ng kanilang mga dikta sa ekonomiya. Walang tunay na reporma sa lupa. Walang industriyalisasyon. Pagbawas sa subsidyo sa mga serbisyong panlipunan, debalwasyon ng salapi, pagpaparami ng eksport, pagbarat sa gastos sa paggawa. Tinuntungan at itinuloy ang mga ito ng mga patakarang neoliberal simula dekada ’80.

Sa madaling salita, tuluy-tuloy tayong pinautang habang tuluy-tuloy tayong inalisan ng kakayahang makabayad. Binigyan tayo ng pautang na ang paglago ng interes ay mas mabilis pa sa paglago ng tunay na ekonomiya ng bansa. Kapag pinag-uusapan ang utang panlabas, nakakarinig tayo ng “X ang utang ng bawat Pinoy,” na kadalasa’y napakalaki –halagang hindi natin kayang likhain dahil inalis ang oportunidad magtrabaho sa bansa.

Mauugat ang lahat ng pang-ekonomiyang isyung hinaharap ng mga Pilipino ngayon sa mga dikta ng oligarkiya sa pinansya: konsentrasyon ng lupa sa iilan; barat na sahod at kontraktwal na empleyo; demolisyon ng mga maralitang komunidad; pagsirit ng hinuhuthot sa langis, kuryente at kung anu-ano pa; at pagkaltas sa subsidyo sa mga serbisyong panlipunan. Lahat, pahirap sa nakararami at pagkonsentra ng yaman sa iilan.

Lahat, naipatupad sa pamamagitan din ng pautang na suporta sa iilan sa lipunan at maging sa mga kapitalistang dayuhan – pahirap, pinagbabayaran ng mamamayan.

27 Nobyembre 2011

Galing ang larawan sa Tumblr ng Mother Jones. Maligayang pagbabalik, Gingmaganda!

Pag-aaral na nagpapakitang isang maliit na grupo ng mga kumpanya, kalakhan bangko, ang may kontrol sa ekonomiya ng mundo. Salaysay ni Chris Hedges hinggil sa papel ng mga bangko sa bagsak na ekonomiya ng US. Si Prometheus Brown, nasa Occupy Wall Street at Al-Jazeera!

Pagmumuni ni Mong Palatino hinggil sa mga hashtag, ni Marocharim sa matamis na spaghetti nating mga Pinoy. Magandang sulatin ni Prop. Jose Maria Sison hinggil sa Marxistang kritika sa neoliberalismo. Magaganda rin ang mga sulatin hinggil sa krisis pampinansya ni Michael Hudson.

Dogmatikong Neoliberal

Ano kayang pumasok sa kukote ng mga tagapayo ng gobyernong Aquino at sunud-sunod nilang ipinapatupad ang mga patakarang lalong nagpapahirap sa mga mamamayan? Kahit ang posibilidad na magdudulot ang mga hakbanging ito ng malawak at matitinding protesta, parang hindi nila alintana.

Itataas na raw ang pamasahe sa MRT at LRT. Ipapatupad na ang 12% VAT sa toll fee. Pati ang singil sa kuryente, tataas na raw sa mga susunod na buwan, kahit isa na sa pinakamataas sa mundo ang singil sa kuryente sa bansa. Hindi sinunod ang malaganap na panawagang makabuluhang dagdag-sahod. Patuloy ang demolisyon ng mga komunidad ng maralitang-lungsod. Kahit ang mga panawagang ihinto ang overpricing sa langis, tanggalin ang VAT dito at ibasura ang Oil Deregulation Law. Patuloy ito sa pagkaltas sa subsidyo sa edukasyon at kalusugan. Wala pa ring programa para sa nakabubuhay na empleyo at tunay na reporma sa lupa.

Alam mong matindi ang krisis pang-ekonomiya kapag ang isang neoliberal na ekonomista tulad ni Prop. Solita “Winnie” Monsod ay nananawagan ng paggastos ng gobyerno. Sa mga panahong “normal” – na hindi pa rin normal dahil ang totoo’y nasa loob pa rin ng krisis ng pandaigdigang sistemang kapitalista – ayaw ng mga neoliberal ang paggastos ng gobyerno. Pero ngayon, ito ang panawagan ni Prop. Monsod. At ang gobyernong Aquino – na tila mas neoliberal sa neoliberal, mas Katoliko pa sa Papa – ay ayaw pa ring sumunod. Pagkontrol sa depisito ang laging gusto.

Sa isang banda, wala sa kukote ng mga tagapayong pang-ekonomiya ng gobyerno ang usapin. Nasa tindi ng pandaigdigan at lokal na krisis. Wala nga namang kaparis sa huling kasaysayan ang krisis na nagaganap ngayon sa US at Europa. Sinumang gustong magmulat tungkol sa kabulukan ng sistema at sumusubaybay sa balita o nakikiramdam sa mga sikmura ay sasang-ayon sa bukambibig ngayong prase ni Mao Zedong: “May matinding kaguluhan sa ilalim ng kalangitan; ang sitwasyon ay napakainam. (There is great chaos under heaven; the situation is excellent).”

Pero sa kabilang banda, may papel rin ang katangian ng gobyerno sa pagharap sa krisis. May indikasyong makukuha sa unang State of the Nation Address ni Pangulong Aquino. Kaugnay ng ginawa ng gobyernong Arroyo sa MRT, aniya, “Sinubukan na namang bilhin ang ating pagmamahal. Pinilit ang operator na panatilihing mababa ang pamasahe. Hindi tuloy nagampanan [sic] ang garantiyang ibinigay sa operator na mababawi ang kanilang puhunan… Ang pera ng taumbayan, ipinagpalit [sic] sa isang naluluging operasyon.” Hayan na naman ang pilipit na Filipino niya.

Hindi na nga naman maitaas ni Gloria noon ang pamasahe sa MRT dahil gagatong pa ito sa nag-aapoy na pagkamuhi at protesta sa kanya ng mga mamamayan. Neoliberal rin naman si Gloria at ang mga tagapayong pang-ekonomiya niya. Ayaw rin nilang makikialam ang gobyerno sa malayang takbo ng pamilihan. Pero dahil sa matinding galit at protesta ng mga mamamayan, naobliga siyang papakialamin ang gobyerno sa merkado. Naprenuhan ng pulitika niya ang ekonomiks niya.

At mukhang hindi ganyan ang gobyernong Aquino. Lumilipad pa ito sa alapaap ng ilusyong popular ito at may “pampulitikang kapital” pang pwedeng lustayin para maipatupad ang mga patakarang pahirap sa mga mamamayan. Balewala rito ang pulitika, maisulong lang ang ekonomiks. Sa pagsugal nito sa posibleng paglakas ng protesta ng mga mamamayan sa pagiging dogmatikong neoliberal, kahit pa lalong maghirap ang marami, magbabayad ito nang mahal.

09 Setyembre 2011

Galing ang larawan dito.

Tama si Marck Ronald Rimorin: in fairness sa Chickenjoy, kaugnay ng turismo. Masinsin ang pagtalakay ni Mong Palatino sa Pantawid Pamilya Program.

Paalala ng Democracy Now!, maraming naganap noong 9-11, na kaugnay ng pinakapopular na nangyari. Pagtatasa ni Noam Chomsky at ni Joseph E. Stiglitz sa 9-11.

Nakakatuwang malaman na nasa wastong panig si Aijaz Ahmad, paboritong awtor, sa usapin ng Libya. May prediksyon si Michael Parenti sa magaganap sa bansang iyun. Si Richard Seymour, gumagawa pa ng palusot kung bakit bulok ang papalit kay Kaddafi.

Ang pinakamasasahol na kanta raw ng dekada ’90: marami ang hindi ko gusto kahit noon. Ganito kaya ang itsura kapag nag-Facebook si Jean-Paul Sartre ng kwento?

Neoliberalism Reloaded

(1) Sa hanay ng mga kapanalig ni Presidente Noynoy Aquino, may isang paraan para mapag-iba ang mga sagad-sagarin sa mga kahit paano’y kritikal kung magsuri, iyung may katapatan pangunahin sa pangulo at iyung pangunahin sa bayan: Paano nila hinuhusgahan ang unang State of the Nation Address ni Noynoy? Kung puro papuri, nakahanay sila sa nauna; kung kahit paano’y may papitik-pitik na pagpuna, sa ikalawa.

Paano, malaki talaga ang problema sa unang SONA ni Noynoy. Matapos ipagmalaki ng mga propagandista niya ang halaga ng kanyang “mandato” para sa “pagbabago,” karaniwang klaseng SONA lang ang binigkas niya. Sa usapin ni Gloria Macapagal-Arroyo, kung saan tama ang tunguhin niya, napakalamya ng hakbangin niya. Kontra-mamamayan ang diin ng talumpati at napakaraming panawagang hindi tinugunan.

(2) Lumalabas na nasa unang hanay ang nagsulat ng editoryal na We think not ng Philippine Daily Inquirer. Sa titulo pa lang, halatang naobliga ang sumulat na kilalaning marami ang tumutuligsa sa SONA, ipakitang panig siya sa kontra sa mga ito, at isantabi ang pagpapanggap na “obhetibo” ang pagtingin niya. Lumabas ang editoryal dalawang araw lang pagkatapos ng SONA – lalong patunay na depensibo ang opensibang ito.

Idiniin ng editoryal ang halaga ng mga paglalantad ni Noynoy kontra sa rehimeng Arroyo at ikinahon ang mga tumutuligsa sa SONA sa mga nakinabang o namanhid na sa nasabing kabuktutan. Mahalaga ang mga inilantad, pero kapos pa rin sa inaasahan sa SONA na ito at kahit ang mga paglalantad, hindi itinuloy sa dapat kahantungan: ang malinaw na pagsasabing kakasuhan at paparusahan si Gloria at mga kasapakat niya.

(3) Hindi na kasi kandidato sa pagkapangulo si Noynoy, na para manalo’y kailangang umupak nang umupak sa nakaupo. Presidente na siya, kaya kailangan ang mga kongkretong hakbangin niya kaugnay ng mga tinuligsa niya noong eleksyon. Sariwa pa ang pinapaniwalaan niyang “mandato” para sa “pagbabago,” kaya dapat lang na matapang ang mga pahayag niya at mapagpasya ang mga hakbangin niya. Kaso, hindi.

Mula sa pagiging kandidatong nangako ng “pagbabago,” pangulo na siya ng bulok na sistema, kaya sangkot siya ngayon sa pagkontrol sa mga ekspektasyon ng mga tao – bagay na hinarap din ni Barack Obama sa US. Kaya nga hindi na siya nanawagan ng “boluntarismo” tulad noong eleksyon, sabi nga ni Conrado de Quiros – taliwas sa argumento ni Caffeine Sparks, bagamat tama ang huli sa isang punto: pagbawas din sa ekspektasyon ng mga tao ang paglalantad ni Noynoy na walang pondo ang gobyerno.

(4) Tapos, iyun namang ipinangako niyang gagawin ay kontra-mamamayan. Kung mayroon mang tampok na mensahe ang unang SONA ni Noynoy, iyan ay walang iba kundi ang pagyakap niya sa mga patakarang neoliberal, ang pagtiyak niya sa mga imperyalista at mga naghaharing uri na sila ang boss niya. Ang tulungang gobyerno-pribadong sektor (public-private partnership) ay mas mabangong termino lang para rito.

Ang nakakagalit, kung titingnan ang daloy ng SONA, ikinakanal ang sentimyentong kontra-Gloria sa pagsamba sa mga patakarang neoliberal: wala nang pondo ang gobyerno kaya kailangang mangalap. Na para bang hindi reynang neoliberal si Gloria at dahilan din ang mga patakarang neoliberal kung bakit naubos ang kabang-bayan. Na para bang katiwalian lang ang ugat ng problema, tulad ng sabi ng IMF-World Bank.

(5) Naalala ko ang paliwanag ng aktibistang manunulat na Canadian na si Naomi Klein sa tinatawag niyang shock doctrine,” lalo na noong sinabing magdudulot ng “shock ang SONA ni Noynoy. Aniya, sa kasaysayan, sinamantala ng imperyalismong US at mga kasabwat nitong lokal na naghaharing uri sa iba’t ibang bansa ang mga pangyayaring “shock” sa mga mamamayan para isalaksak ang mga patakarang maka-“free market.”

Papasang shock ang batas militar ni Ferdinand Marcos, pero sa mga sumunod na rehimen, tila hindi pagsamantala sa anumang “pagkagimbal” ang ginamit para ilusot ang mga patakarang neoliberal. Itinulak nila ang mga patakarang ito sa balangkas ng paglayo sa moda ng nauna sa kanila at paglikha ng pag-asa sa paparating na pag-unlad. Ginagawang malinaw ng moda ni Noynoy ang moda ng mga nauna sa kanya.

(6) Tampok din sa SONA 2010 ang pagpostura ni Noynoy na pabor sa usapang pangkapayapaan sa National Democratic Front o NDF kasabay ng pagtuligsa rito: puro raw reklamo, wala namang mungkahing kongkreto. Ginawa pang prekondisyon sa pagbubukas muli ng negosasyon ang tigil-putukan. Hinahadlangan niya ang usapang pangkapayapaan kasabay ng pagbibigay-katwiran sa posibleng pagsupil sa Kaliwa.

May magandang sagot si Angela Stuart-Santiago, blogger na bagamat makabayan ay hindi miyembro ng pambansa-demokratikong Kaliwa. May ekstrang talas pa siya: galing rin daw ang “pulbura” sa Kanan, katulad sa masaker sa Hacienda Luisita. At talagang kaakibat ng mga patakarang neoliberal ng mga rehimen ang mga programang kontra-insurhensya, na laging umaatake rin sa mga aktibista sa larangang ligal.

(7) “Puwede na muling mangarap,” sabi ni Noynoy sa SONA. Na para bang kailangang hudyatan ng pangulo ang pangangarap nating mga Pinoy. Ipinakita ng talumpati niya kung paanong sinusunggaban ng sistema ang mga pangarap natin para gamitin kontra sa interes natin: Nangarap tayo ng pagbabago palayo sa rehimen ni Gloria, sinakmal ito ni Noynoy sa SONA, at pinapalabas na mga patakarang neoliberal ang kahulugan nito.

Sabi ni Karl Marx, “matagal nang nangangarap ang mundo na maangkin ang kung anong kailangan lang nitong mamalayan para maangkin ito sa reyalidad.” Patuloy na nangangarap tayong mga Pinoy. Pero walang magaganap na pagbabago at pag-unlad kung mangangarap lang tayo pero mananaig naman ang sistema sa pagkanal sa mga pangarap natin. Kailangan nating magising at mamulat sa ating mga pangarap.

30 Hulyo 2010

Galing ang mga imahen sa itaas sa blog na Fractal Ontology.

Magagandang reaksyon sa SONA: Vencer Crisostomo, Arnold Padilla, Carol P. Araullo. Mga bata, biktima rin ng Oplan Bantay Laya.

Naaalala ninyo si Fran Drescher ng The Nanny? May progresibong adbokasiya siya, bilang survivor pala ng kanser. Bakit kontrobersyal ang bagong pelikula ni Oliver Stone? “Pwede bang magrebolusyon nang hindi binabangga ang Imperyo?” tanong dati ni Hugo Chavez. Eh ang Simbahang Katoliko? Recovery para sa iilan, austerity para sa nakararami – ito ang suri ni Rick Wolff sa nagaganap sa kasalukuyang krisis. Huwag gamitin ang Colombia laban sa mga gobyernong maka-Kaliwa sa Latin America, panawagan ni Mark Weisbrot.

Rasismo kaugnay ng kakatapos na World Cup: baboons daw ang mga migranteng Aprikano. Napaka-interesante ng pagpapakilala ni Karen sa sarili. Magandang sipi ni Karlo Mikhail Mongaya sa pagtuligsa ni E. San Juan, Jr. sa pilosopong Pranses na si Jean Baudrillard. Baka makatulong sa mga anti-komunista diyan: 40 payo para sa mga anti-komunista. Baka kasi kung magsalita kayo akala ninyo, mangmang ang mga aktibista.

Matapos ang mahigit siyam na taon ng malupit na paghahari ng rehimeng US-Arroyo sa bansa, lalong dumami ang mahihirap nating kababayan, habang yumaman ang mga dati nang mayaman. Alam na ng marami ito, pero kinumpirma nitong huli ni Joey Salceda, mismong tagapayong pang-ekonomiya ni Gng. Macapagal-Arroyo. (Galing ang mga imahen sa ibaba sa website ni David Maisel. Salamat!)

Salamat Ginoong Tagapayo sa Katotohanang Ito

Nakilala ng marami si Joey Salceda, tagapayong pang-ekonomiya ni Gng. Gloria Macapagal-Arroyo at kasalukuyang gobernador ng Albay, noong tinawag niyang “bitch ang kanyang bosing. Noong Pebrero 2008, sabi niya, “[She] may be a bitch but she’s the luckiest bitch around,” sa harap ng isang pulong ng mga negosyante. Matapang ang dating niya — hanggang napansin niyang umaandar ang mga kamera ng mga mamamahayag pantelebisyon. “Naku, may TV nga pala,” sabi niya, parang nagulat.

Pero nitong 08 Marso, Pandaigdigang Araw ng Kababaihan, naglabas ng pahayag si Salceda kung saan dapat siyang makilala at matandaan — at di hamak na mas mahalaga ang sinabi niya para sa mga kritikal sa rehimeng Arroyo. “Mas maraming Pinoy ang mahirap ngayon, pag-amin ng tagapayo ni GMA,” sigaw ng headline ng Philippine Daily Inquirer. Balita ito dahil hindi galing sa lagi nang kontra sa rehimen, kundi sa tagapayo at pinagkakatiwalaan nito sa mga patakaran sa ekonomiya.

Ani Salceda, mas maraming mahirap na Pilipino ngayong 2010 kumpara noong 2001, nang maupong pangulo si Gng. Arroyo. Halos dumoble pa nga raw ang porsyento ng mga regular na nakakaranas ng di sinasadyang pagkagutom. Lalo namang yumaman ang mayayamang pamilya at korporasyon. Ito raw ang “pinakanakakadismaya (most frustrating)” sa pagiging tagapayo — na hindi nagdulot ng pagkaunti ng mahihirap ang 34 na kwarto umano ng tuluy-tuloy na paglago ng ekonomiya ng bansa.

May pahayag na bumantog ang progresibong intelektwal na Palestino-Amerikano at sinasabing pasimuno ng teoryang post-kolonyal na si Edward W. Said. Aniya, “Ang tungkulin ng intelektwal ay ang sabihin ang katotohanan sa kapangyarihan [Representations of the Intellectual, 1992].” Sa panahong iyun na mahina ang Kaliwa sa mundo, itinuring nang pangahas at palaban ang sabi niya, bagamat madali ring makitang may halo ito ng karerismong malaganap noon sa mga akademiko sa Kanluran.

Paalala ni Terry Eagleton, Marxistang intelektwal na Ingles, may tuligsa sa pahayag na ito si Noam Chomsky, pasipista-anarkistang intelektwal na Amerikano. Ayon daw kay Chomsky, hindi naman kailangang sabihin ng intelektwal ang katotohanan sa kapangyarihan. Una, dahil alam naman ng kapangyarihan ang totoo; hindi ito nagugulumihanan tulad ng minsang pinapalabas nito. Ikalawa, dahil hindi ang kapangyarihan ang dapat sabihan ng totoo, kundi ang mga inaapi’t dinadahas nito.

May mga panahong ipinapakita ng kapangyarihan — ng mga imperyalista at naghaharing uri, halimbawa — na alam nito ang katotohanan. May mga panahong hindi. Kunwari, hindi nito alam na makakasama sa maralita ang mga patakarang neoliberal. Pero pagpapanggap lang ito. Alam nitong makakasama ito sa maralita. Iyun lang, positibo ang pagtingin nito rito. Si Eagleton na ang nagsabi: para sa mga naghaharing uri, mas mabuti nang magmukhang ipokrito kaysa pahinain ang sarili.

Napakahalaga pa naman ng ekonomiya para sa rehimeng Arroyo — o ng todong pagpapakitang pinapahalagahan nito ang ekonomiya. Sabi nito, pag-unlad ang gusto nitong kamtin kaya nananatili ito sa pwesto. Hindi raw ito papatol sa mga kontrobersya — parang showbiz lang! — dahil mas pinipili nitong magpokus sa ekonomiya. Malilinis daw ni Gng. Arroyo ang pangalan niya sa dulo ng termino dahil “mararamdaman ang kaunlaran.” Nitong huli, sabi nito, sumulong na nga ang ekonomiya.

Pero heto ngayon si Salceda, malapit na kakampi ng rehimen at tagapagsalita nito sa ilang usaping pang-ekonomiya, nilalagom ang mahigit siyam na taong nagawa nito sa ekonomiya. At ang tanging depensa ni Gary Olivar, dating aktibistang nabulok at ngayo’y tagapagsalita ng rehimen, ay mas masahol pa sana ang binagsakan ng ekonomiya ng bansa kung wala ang mga hakbangin ng rehimen. Tila tanggap ng rehimen ang pagsusuri, hindi nito maitanggi, at inaako nito ang sisi sa nangyari.

Sa pangkalahatang antas, kinikilala ng sinabi ni Salceda ang palagi at matagal nang iginigiit ng mga progresibong organisasyon ng mga mamamayan. Sa Internet, mahalagang kilalanin ang Ibon Foundation, Pinoy Weekly, Bulatlat at si Arnold Padilla, sa maagap at pasensyosong paglilinaw ng katotohanan sa ekonomiya na ginustong pagtakpan at pagandahin ng rehimen sa tulong madalas ng midya. Malamang, dahil hindi na maitanggi ng rehimen ang totoo, inunahan na nito ang mga kritiko.

Siyam na taon, kahirapan pa rin. Sa kabila ng pagpapaunlad ng mga imprastruktura. Sa kabila ng pagsulpot ng industriya ng call center at iba pang business process outsourcing. Sa kabila ng mga bagong malls, ng pagkalat ng mga bagong gahetong tulad ng cellular phone at laptop. Sa kabila ng paglaganap ng Internet at telebisyong cable. Sa kabila ng pag-istable ng kalagayan ng mga engklabo ng negosyo. Sa kabila ng pagmamalaking “mapayapa” ang larangan ng paggawa sa nakaraang mga taon.

Sa kabilang banda, pag-amin mismo ni Salceda, lumaki nang 21% kada taon ang mga tubo ng pinakamayamang 1,000 korporasyon sa bansa, at nang 15% kada taon ang balik ng kanilang pamumuhunan (return on equity or investments). Aniya, P3.1 trilyon ang kabuuang kita ng malalaking korporasyon, kung saan P2.1 trilyon ang ibinulsa at P1 trilyon lamang ang muling ipinamuhunan. At ito ang propaganda ng paninira nila sa sosyalismo: mahirap ang marami pero yumayaman ang iilan.

Naalala ko tuloy ang klasikong tula ng rebolusyunaryong makatang si Romulo A. Sandoval:

Habang naninila ang mga turista,
negosyanteng Amerkano,
Hapones, Aleman,
luwa-matang nananagpang
ng abubot
at tanawing katutubo
bukod pa sa likas na yaman ng bayan,
may tulirong inang nag-alok ng sanggol,
ng sariling sanggol,
sa Ermita, dahil ayaw
na ang kanyang bunso’y dilat na tupukin
ng apoy ng lagnat.
At nagtatayugan, nangagsisilawak
ang commercial complex, ang hotel at resort,
ang convention center.


Pinatalsik
ng poong-maylupa sa sukarera,
o tulad ng kapwa dustang magbubukid
ay kinulimbatan ng tahana’t lupa
ng isang higanteng dayong korporasyon;
katutuntong lamang sa lubak ng lunsod
magbuhat sa dawag ng iniwang baryo;
walang ipakai’t makain ay wala,
isang ama ang naghampas
ng ulo ng anak sa pader ng Recto
habang hawakhawak ang dalawang paa.
At nagtatayugan, nangagsisilawak
ang commercial complex, ang hotel at resort,
ang convention center.

Pero batbat ng suliranin ang paliwanag ni Salceda sa paglawak ng kahirapan sa ilalim ng rehimeng Arroyo. Malinaw na sintomas nito ang paggamit niya ng mga salitang teknikal at akademiko para magpaliwanag. Kakatwa ring inilabas ito ng midya, ng Philippine Daily Inquirer sa partikular, sa kabila ng madalas nitong pagtangging ilabas ang nasabing mga salita kapag mga maka-Kaliwa ang nagsasabi. Hindi maitanggi ang kahirapan, pero pwede pang manlito patungkol sa mga dahilan nito.

Aniya, nanatili ang “mga salik na historikal at istruktural (historical structural factors)” sa kabila ng pagpapatupad ng “deregulasyon, liberalisasyon at pribatisasyon.” Ano’ng akala niya? Na idudulot ng mga patakarang ito ang pag-unlad ng kabuhayan ng karaniwang tao at ang pagkakapantay-pantay? Matagal nang sinasabi ng Kaliwa: sa pagtanggal sa Estado sa iba’t ibang larangang pang-ekonomiya, lalo lang pinapalakas ng mga patakarang ito ang pagdomina ng mga imperyalista at naghaharing uri.

May sinabi pa siyang “Masyadong matatag ang mga oligarkiya habang mahina ang [E]stado dahil sa kasong ‘Hello Garci.’ Talagang sinamantala iyun ng sektor ng negosyo.” Ano kaya ang ibig niyang sabihin? Na dahil sa krisis pampulitikang bumayo sa rehimen, nagawa ng iba’t ibang grupo ng naghaharing uri na humingi ng samu’t saring pabor? Sa diskurso kasi ng “mahina” at “malakas” na Estado, “mahina” raw iyung naglilingkod sa interes ng mga naghaharing uri. May “malakas” kaya?

12 Marso 2010

Hindi naman sa gusto kong samantalahin ang kabaitan ng mga nagbabasa ng blog na ito, pero may paraan ba kayo para makakuha ako ng mura o libreng tiket sa concert ni Timbaland sa 27 Marso? Mayroon? Gusto ko talagang manood, lalo na’t makita si Justin Timberlake na gawin ang sayaw niya sa “My Love.” Hindi naman sa gusto o kaya kong gayahin…

Kaya lang daw boboto si Dr. Margie Holmes ngayong eleksyon ay dahil iboboto niya si Satur Ocampo sa pagka-senador. Panalo!

Tingnan ang rebyu ni Richard Seymour sa pelikulang Capitalism: A Love Story ni Michael Moore. Tingnan naman ang pagtuligsa ni Moore sa dati niyang pinapaniwalaang mga Democrats sa US.

Ang laki ng mobilisasyon noong Pandaigdigang Araw ng Kababaihan patungong Mendiola!

Dahil kakatapos lang ng 08 Marso, basahin ang panayam na ito kay Hester Eisenstein, sosyalistang feminista na maganda ang pagsusuri sa maraming bagay: mas mabangong pangulong imperyalista si Obama, aniya, at “Kalakhan ng mga feminista sa US, makitid ang isip.”

Napakatalas pero napaka-pesimistiko rin ng pagsusuri ng radikal na manunulat na si Alexander Cockburn sa kasaysayan ng Kaliwa sa US simula 1960 hanggang kasalukuyan.

Lampas 300 na ang miyembro ng fan page” sa Facebook ng blog na ito! Mabuhay!

socialism-rich

Sosyalismo para sa mayayaman at kapitalismo para sa maralita – luma bagamat tumitinding barbarismo ng kapitalismo, ng imperyalismo, na hindi nito babaguhin nang walang malakas na paglaban ng mga mamamayan ng daigdig.

SecondNery Thoughts

Sa wakas! Sa “Sucking people dry,” sumagot na si John L. Nery (kolumnista ng Philippine Daily Inquirer) sa tugon ni Carlos H. Conde (mamamahayag ng New York Times) sa kritisismo ni Nery sa naunang isinulat ni Conde tungkol sa krisis ngayon ng pandaigdigang sistemang kapitalista. Ang tagal ni Nery, ah. Pero sekundaryong usapin iyon, hayaan na natin.

(May isinulat din akong tugon sa naunang kolum ni Nery pero hindi niya ako tinukoy sa ikalawa niya – kahit nakita kong may naglagay ng link ng sagot ko sa seksyong komento ng isang entri sa blog niya. Ayos lang, sekundaryang usapin din iyun. Cheapaz na mahadera lang naman akong hanap-away at takaw-gulo. Tutal, kahit paano, naging maingat na siya – hindi na inulit ang mga pinuna kong mali niya. At iyun ang mahalaga.)

(1)

Pero pilit man niyang ikaila, binabago ni Nery ang paliwanag niya. Noong una, sabi niya, may lihim ang kapitalismo na hindi nalaman ni Marx at iyan ay ang kakayahan nitong paunlarin ang sarili. Mga cellular phone at kompyuter ang ginamit niyang halimbawa. Ibig sabihin, pagpapaunlad sa mga kalakal, batay sa pagpapaunlad sa agham at teknolohiya – na makaisang-panig na pinupuri naman ng maraming petiburgis ngayon – ang itinuturing niyang “kakayahan” ng kapitalismo na “nailihim” kay Marx.

Ngayon, sabi niya, ang lihim na kakayahang tinutukoy talaga niya ay ang “abilidad ng demokratikong estado na mag-aruga ng diwa ng pananagutang panlipunan (social responsibility).” Sinipi niya iyan sa liberal na historyador na si Arthur Schlesinger, Jr. Pero sekundaryong usapin ang pagbabago niya ng posisyon. Sige na nga: Kunwari iyun talaga ang ibig niyang sabihin. Baka hindi lang natin naintindihan noong una – na para bang napakahirap unawain ng napakasimple niyang punto at panulat.

bush-obama-s

(2)

Pero ano daw? Noong una, ang sinasabi ni Nery na lihim na hindi alam ni Marx ay malinaw na alam ni Marx – hindi lang alam ni Nery. Ngayon naman, para niyang sinisiraan si Marx dahil hindi nito nalaman ang “lihim” na si KC Concepcion ay anak talaga ni Sharon Cuneta kay Weng-Weng. Akma ang halimbawa: una, hindi inabutan ni Marx ang tinutukoy niya at ikalawa, hindi totoo ang “lihim” na ipinagmamalaki niya.

Patunay kahit ang mga sipi ni Nery kay Schlesinger. Sabi ng huli, may “abilidad ang demokratikong estado” – ibig sabihin, ang kapitalistang Estado – “na mag-aruga ng diwa ng pananagutang panlipunan.” Pero bago nito, sinabi niyang “Nakatawid-buhay ang kapitalismo dahil sa mahabang kampanya, na isinulong ng liberalismong panlipunan sa harap ng kapitalistang paglaban, para bawasan ang paghihirap, at sa gayon ay ang sama ng loob (resentment) at pagnanasang rebolusyunaryo, ng mga pinagkaitan bunsod ng aksidente ng kapanganakan o kapalaran ng pantay na pagkakataon sa buhay.”

Nagbabanggaan ang dalawa. Iyung una, pumupuri sa kapitalistang Estado; iyung ikalawa, pumupuri sa “liberalismong panlipunan” – na isang kilusang tumatagos at humihigit sa Estado. Kung kinailangan pa ng “kampanya… ng liberalismong panlipunan” para magpatupad ang kapitalistang Estado ng mga reporma, pwede bang sabihing may “diwa” ito ng “pananagutang panlipunan”? Kung kinailangan pa ng misis mong sampalin ka para lang kumuha ka ng isang basong tubig, masasabi bang mapagkalinga ka?

(3)

Malamang, ang tinutukoy ni Schlesinger na “demokratikong estado” ay ang gobyerno ni Franklin Delano Roosevelt – historyador siya ng gobyerno ng huli – at ang patunay ng sinasabi niyang “abilidad” ay ang New Deal na ipinatupad ni FDR noong Great Depression ng dekada 1930. Sa kontekstong ito, at sa iba pa, masyadong simplistikong tawaging “liberalismong panlipunan” ang mga kilusan at kampanyang pumwersa sa kapitalistang Estado na magpatupad ng mga reporma. Pinagmumukhang maamo ng katawagang ito ang mga kilusan at kampanya na sa totoo’y dapat tawaging radikal.

Dapat tandaang naharap ang gobyerno ni FDR sa matinding depresyong pandaigdig, sa paglakas ng mga pwersang sosyalista na ipinakita ng tagumpay ng Rebolusyong Bolshevik noong 1917, at sa pagsulong ng pasismo sa iba’t ibang bahagi ng Europa. Malakas din ang progresibong kilusan ng mga mamamayang Amerikano sa panahong ito, gaya ng naisalaysay ng progresibong historyador na si Howard Zinn sa kanyang A People’s History of the United States [1980] at You Can’t be Neutral on a Moving Train [1994]. Sa gitna ng lahat ng ito, napresyur si FDR na magpatupad ng ilang mayor na reporma.

Hindi lang mga tagamasid ang nagsasabing naitulak si FDR ng mga salik na ito. Kahit si FDR mismo, umaamin. Aniya, “Nakumbinsi akong magkakaroon tayo ng rebolusyon sa US at pinagpasyahan kong maging lider nito at hadlangan ito. Mayaman din akong tao at tumakbo kasama ang mga tulad ninyo. Nagpasya akong mas mabuti na ang kalahating tinapay kaysa wala – kalahati sa akin at kalahati sa inyo at walang rebolusyon.” (Kongklusyon ni Richard Seymour, sosyalistang blogger na pinagkunan ng siping ito: “Kung gusto n’yong maging mala-FDR si Obama, bantaan n’yo siya ng rebolusyon.”)

Tapos, may mga repormang ipinatupad si FDR na dalawa ang mukha, hindi purong positibo. Dahil sa lakas ng sama-samang pagkilos ng mga manggagawa at mamamayan – at, ayon kay Meghnad Desai [Marx’s Revenge: The Resurgence of Capitalism and the Death of Statist Socialism, 2002], dahil bundat sa tubo ang malalaking korporasyong industriyal mula sa mga kontrata sa gera – naobliga at kinaya ng gobyernong US na kilalanin ang karapatan ng mga manggagawa na mag-unyon at magwelga. Kaakibat nito, gayunman, ang mga regulasyon sa nasabing mga hakbangin ng mga manggagawa.

pr-00013-cfranklin-roosevelt-with-flag-and-map-posters

(4)

Nabanggit ni Nery na kritiko si Schlesinger ng gobyerno ni Ronald Reagan. Sa isang banda, dapat lang. Hindi lang binaligtad ng rehimeng Reagan ang mga repormang ginawa ng rehimeng FDR, itinodo pa nito ang pagsalungat pa-Kanan. Sa kabilang banda, bakit naman? Pareho lang naman sila ng uring pinagmulan, pareho pa ngang swabe sa midya. Ang kaibahan lang, naharap si FDR sa malakas na presyur mula sa loob at labas ng US at naobliga ang naghaharing uri sa US na bumigay. Si Reagan, sa kabilang banda, ay bahagi ng opensiba sa mga mamamayan ng naghaharing uri.

Matapat si Schlesinger sa mga patakaran ng rehimeng FDR kaya siya kritikal sa rehimeng Reagan. Sa usapin ng mga patakarang pang-ekonomiya, konsistent siya sa paninindigan. Pero ipinapakita ng pagkakaiba ng dalawa na mali ang sinabi niya tungkol sa “abilidad ng demokratikong estado” – hindi lang dahil hindi tampok ang nasabing abilidad, kundi dahil hindi ito pang-Estado kundi pang-rehimen lang. At kinailangan pa ngang bombahin ng iba’t ibang presyur ang isang rehimen para magpatupad ng mga reporma.

(5)

Pero sekundarya, kung hindi man malayong sekundarya, ang pagpapatupad ng mga repormang maka-mamamayan sa mga naging tugon ng kapitalistang Estado sa mga krisis at paglaban ng mga mamamayan sa kasaysayan. May sinabi daw si Joseph Stalin, komunistang Bolshevik at lider ng sosyalistang Unyong Sobyet, na ipinapaalala ng Marxistang pilosopong Slovenian na si Slavoj Zizek. Sa kasaysayan, may dalawang kamay ang kapitalismo: ang kaliwang (mapagkalingang) kamay na tinatawag na “sosyal-demokratiko” at ang kanang (mapanupil na) kamay na tinatawag na “pasismo.”

Bagamat nagpatupad ito ng mga repormang maka-mamamayan, hindi pa rin lehitimong matatawag na “sosyal-demokratiko” ang rehimeng FDR sa US. Pero makaisang-panig nang nagdidiin dito sina Schlesinger at Nery at sinasabing “abilidad” ng kapitalistang Estado ang mga reporma nito. Sa ganitong pagdidiin, minamaliit nila hindi lang ang kanang kamay ng kapitalismo kundi ang barbarismong tumatagos sa kaliwa, gitna at kanan nito.

Nagsasalita si Nery tungkol sa “lihim ng kapitalismo na hindi natuklasan ni Marx,” pero alam ba niya ang importansya ng lihim ng kapitalismo na natuklasan ni Marx? Tinutukoy ko ang tinutukoy ni Friedrich Engels sa pagsusuma niya sa kaisipan ni Marx: ang partikular na porma ng kapitalistang pagsasamantala sa pamamagitan ng paghuthot ng labis na halaga (surplus-value). Ito ang kawing na nag-uugnay sa lagi nang sinasabing pagyaman ng mga mayayaman at lalong paghirap ng mahihirap.

Kailangan na nga ring balansehin ang mga talakayang ito tungkol sa krisis ng pandaigdigang sistemang kapitalista ng konsepto ng imperyalismo. Kung nagagawa man ng mga Estadong kapitalista na magpanatili ng relatibong mahusay na kalagayan ng mga mamamayan nito, iyan ay dahil sa pagpapalasap nito ng napakasahol na kalagayan sa mga mamamayan ng di-hamak na mas nakakaraming bansa sa daigdig. Nagpakita ba ng “abilidad…na mag-aruga ng diwa ng pananagutang panlipunan” ang kapitalistang Estado ng US para sa Pilipinas, halimbawa, na neo-kolonya nito? Kailan?

pablo-baens-santos-11

(6)

Ang punto: Hindi sa kung anong abilidad ng kapitalistang Estado maipagpapasalamat ang pagkakaroon ng mga repormang maka-mamamayan. Tanging ang matindi kahit masalimuot at ang makabuluhan kahit matagal na pakikibaka ng mga mamamayan sa mga bansang kapitalista at sa buong daigdig ang pumwersa sa mga Estadong kapitalista na magpatupad ng mga repormang ito. Kailangan ngang habang-panahong bantayan kahit ang mga repormang naipagtagumpay na ng mga mamamayan.

Historyador si Schlesinger, pero kasaysayan ng US at daigdig ang nagpapakitang walang kakayahan ang kapitalistang Estado na “mag-aruga” ng “pananagutang panlipunan.” Hindi totoo ang lihim na ipinagmamalaki ni Nery, kaya hindi makakasira sa pangalan ni Marx na hindi niya ito nalaman, taliwas man dito ang pilit na pinapalabas ng ilan.

Sa puntong ito ko ihahabol ang hindi ko nasabi sa unang tugon ko kay Nery. Dahil wala pa ang malawak at malakas na pakikibaka ng mga mamamayan sa daigdig at lalo na sa US, malamang na tama siya: Hindi pa magwawakas ang kapitalismo sa susunod na mga taon. Nagpapalakas pa lang ang mga kilusan ng mga mamamayan ng daigdig at napakaganda ng oportunidad na ibinibigay ng kasalukuyang krisis para lumakas sila at maibagsak paglaon ang sistema – hindi ko lang masabi kung ilang taon ang kailangan.

Pero dahil din dito – sa kawalan pa ngayon ng malawak at malakas na pakikibaka ng mga mamamayan ng daigdig – masasabing bulag na pag-asa ang manalig na papaunlarin ng kapitalismo ang sarili, gaya ng sabi ni Nery. Bulag na pag-asa o bulok na propagandang maka-kapitalista. Hindi ibabagsak ng kapitalismo ang sarili, pero hindi rin nito papaunlarin ang sarili. Kailangan sa pareho ang pagkilos ng mga mamamayan ng mundo.

“Sosyalismo o barbarismo” sabi ni Rosa Luxemburg, Alemang lider-komunista, ang hinaharap ng mundo. Dahil nagpapalakas pa lang ang pakikibaka ng mga mamamayan ng daigdig, maghihintay pa ang sosyalismo. Samantala, “business as usual,” tuloy ang barbarismo – hanggang sa sumulong ang pakikibaka ng mga mamamayan ng mundo para paatrasin ito, hanggang sa isang antas, hanggang sa tuluyang maibagsak ang kapitalismo.

(7)

Kailangang patalasin ni Nery ang pagsusuri niya sa kapitalismo. Hindi umubra ang sinabi niyang kaya nitong paunlarin ang sarili dahil kinakaya pa nitong iabante ang agham at teknolohiya – at kahit siya’y bumitaw na sa pangangatwirang iyan. Ngayon, hindi na rin umuubra ang sinabi niyang kaya ng kapitalismong paunlarin ang sarili dahil kaya ng Estadong kapitalista na “mag-aruga ng diwa ng pananagutang panlipunan.”

May dalawang punto si Nery na hindi niya nalubos kaya nauwi sa pagiging patutsada – na atrasan-tanggulan ng mga duwag sa malinaw na argumento. Una, sinabi niyang para kay Conde, hindi lang sa hindi maisasalba ang kapitalismo kundi hindi na ito dapat isalba pa. Totoo namang lumalabas iyan sa sulatin ni Conde. Eh ano ngayon? Nagsusumbong ba si Nery sa mga bosing ni Conde sa New York Times? Ang tapang nga ni Conde eh. Ikalawa, tunay daw na radikal si John Stuart Mill, pilosopong pampulitikang kampeon ng mga karapatang sibil – na, ayon sa iba, itinataguyod ng US at hindi ng mga bansang “sosyalista.” Bakit hindi niya sabihin nang diretso?

Parang may gustong sabihin si Nery sa mga patutsadang ito. Huhulaan ko ito, uunahan ko siya: Parang sinasabi niyang kampi siya sa kapitalismo dahil mas masahol ang alternatiba – ang “sosyalismo” na kinakatakutan ng maraming tulad niyang nag-aral sa mga Heswita sa bansa. Dudugtong ito sa pag-amin ng ibang tagapagtanggol ng kapitalismo na bulok ito pero mas mabuti pa rin kumpara sa iba. Mas matalas na tindig iyan kaysa sa pagsasabing napapaunlad ng kapitalismo ang sarili. Pero ang problema kay Nery, gusto pa niyang pagmukhaing maganda ang kapitalismo. Para siyang make-up artist sa punerarya – pero pumapatay ng napakaraming tao ang pinapaganda niya.

Nawasak na ang bago niyang argumento. Panahon na naman para mag-isip siya ng panibagong palusot at kwento.

10 Disyembre 2008

Kahit hindi ko alam kung saan kayo makakabili, sasabihin ko pa rin: Basahin ninyo ang librong ito! Walang sayang na pahina! Napakaganda ng Nickel and Dimed: On (not) getting by in America ni Barbara Ehrenreich. Sana’y may magmodang Ehrenreich sa Pilipinas para alamin at iulat ang kalagayan ng mga manggagawa sa mga engklabo ng paggawa sa bansa.

Patayin sa Barya si Barbara

rebyu ng Barbara Ehrenreich, Nickel and Dimed: On (not) getting by in America. New York: Owl Books, 2002 [Unang nalathala noong 2001].

Sa mga sulatin ngayon hinggil sa pampinansyang krisis, mababasa natin na relatibong hupa ang mga taong 1998-2000 sa ekonomiya ng US – kahit rumaragasa pa rin ang Asian Financial Crisis na pumutok noong 1997. Patuloy pang lumalaki ang bula (bubble) ng industriyang DotCom sa panahong ito. Kaya naman sagana pa ang buladas ng gobyernong Kano tungkol sa walang-hanggang pag-unlad na itinutulak diumano ng “Bagong Ekonomiya” kaugnay ng Internet at mga kompyuter.

Kaalinsabay, todo ang yabang ng gobyernong Clinton sa pag-atake at pagbuwag sa tinatawag na “welfare,” o mga programa ng gobyerno para sa kapakanan ng mga mamamayan ng US. Kung magtatrabaho lang daw ang mga babaeng nabubuhay sa welfare – at pinasikat sa panahong ito ang tinawag nilang “welfare queen,” maralitang inang solong bumubuhay sa anak sa tulong ng welfare – makakaraos sila nang maayos.

Ito ang ginustong siyasatin ni Barbara Ehrenreich, Amerikanong manunulat na sosyalista at feminista. Kaya bang pagkasyahin ng mga tinatawag na “manggagawang walang kakayahan (unskilled workers)” o maralitang manggagawa ang kita nila sa pangangailangan ng pamilya? Kaya naman noong 1998-2000, itinago ni Ehrenreich ang pagkatao niya bilang kilala at kumikitang manunulat, at pumasok sa iba’t ibang trabahong pangmaralita, kadalasang “pambabae,” sa tatlong estado ng US. Sa libro niyang Nickel and Dimed: On (not) getting by in America, inilathala niya ang resulta ng pagsisiyasat – at masasabi bang “pakikiranas”? – niya.

Napakaganda ng librong ito! Sa dinami-dami ng mahuhusay na libro at sulatin ni Ehrenreich, dito talaga siya nakilala. Sa US, itinuturing na itong “modernong klasiko” – paano ba isasalin ang “modern classic”? – at ginawa na itong rekisitong babasahin sa ilang klase. Napakasimple ng pagkakasulat, napakabilis ng pagkakakwento, pero napaka-malaman. Parang nag-BMI, o basic masses integration, ang isang taong may palatawang topak ni Jessica Zafra at progresibong talas ni Carol Pagaduan-Araullo.

Isiningit ko lang sa libreng oras ko ang pagbabasa, pero naengganyo ako. Minsan, humahagikgik ako mag-isa – para umiyak ilang minuto pagkatapos. Mabuti’t hindi ko ginawa rito ang kagawian kong sulatan ang mga libro ko – salungguhitan ang mayor na mga pahayag at magkomento sa mga gilid – kundi’y pangit at butas na ang kopya ko. Ilang kaibigan ko na ang pinwersa kong magbasa ng nakakatawa’t nakakagising-ng-damdaming mga bahagi, pero sana’y mabasa ng lahat – ng lahat! – ang librong ito.

“McCrazy!” sabi ni Prop. Bomen Guillermo sa e-mail

Para sa entring tulad nito, napakahirap magpatampok ng iilang bahagi lang ng isang librong gusto mong ipabasa nang buo sa lahat. Nag-isip ako ng pormat na makakapagpadali at heto ang naisip ko, na hindi naman orihinal: Anu-ano ang mahihita ng isang tao kung babasahin niya ang Nickel and Dimed? Narito ang pitong (7) sagot at ilang halimbawang naaalala ko:

Una, paglalantad sa mga kompanyang pinasukan ni Ehrenreich. Bilang serbidora sa Florida, kinumpirma ni Ehrenreich ang matagal nang naririnig tungkol sa pagiging crew ng mga fastfood: bawal magpahinga kahit walang kustomer. Bilang tagalinis ng bahay sa Maine, ipinakita niyang ikinakalat lang ng mga ahensya ng paglilinis ang dumi at bakterya, hindi talaga nililinis. Bilang tindera sa Wal-Mart, ipinakita niya sa kongkreto na nakakabobo ang trabaho sa sikat na kompanyang Amerikano. Barya-baryang sahod, walang bayad na overtime, trabahong parang buong araw na pagdi-gym, at iba pa – itinala niyang lahat. Kongklusyon niya: Napakahirap mabuhay ng isang maralitang manggagawang Amerikano sa karaniwang sahod.

Ikalawa, sipat sa buhay ng maralitang manggagawa sa US. Ipinakita ni Ehrenreich na higit pa sa gastos sa pagkain, bayad sa renta ng bahay ang lumalaking sakit sa ulo at bulsa ng mga manggagawang Kano – na hindi pa noon kinikilala ng panukat ng kahirapan. Pipili ang manggagawa: mahal na renta sa bahay o mahal na gastos sa transportasyon – dahil mahal ang renta sa mga bahay na malapit sa mga negosyong nagseserbisyo sa mayayaman. Noon pa man, nanirahan na si Ehrenreich sa trailer truck habang naghahanap ng trabaho – patotoo sa sinabi ni Prop. Edberto M. Villegas tungkol sa “trailer America.” Merkado, ayon kay Ehrenreich, ang ugat: Nagkukumpetisyon ang mahihirap at mayayaman sa mga bahay na nagpataas sa presyo nito.

“Kung hindi…” Panawagan sa isang rali sa Wall Street

Ikatlo, grabeng katatawanan. Sira-ulo si Ehrenreich, kumpirmado. Parang wala siyang kahirap-hirap magsingit ng biro o pakwela sa isang librong seryoso ang paksa. Matapos talakayin halimbawa ang tatlong klase ng tae sa kubeta na kailangang alisin ng naglilinis, sabi niya “Hindi ko alam kung ano’ng nangyayari sa nakakataas na uri sa Amerika, pero parang nalalagas ang mga bulbol nila sa isang bilis na nakakaalarma.” Nakakita raw siya ng mga bulbol kahit sa lababo! Tantya niya, batay sa karanasan niya ng paglilinis sa mga bahay nila, panot na sa baba ang mga elite ng US. Hindi ganito ka-jologs ang ibang patawa, pero mapapangiti kayo sa minimum.

Ikaapat, mga kwento ng pagkakaisa at militansya ng mga manggagawa. Sa karanasan ni Ehrenreich, nagiging pahirap sa mga kapwa-manggagawa ang pagiging grabeng bibo ng isa o ilan, kaya kailangang gumawa nang may parehong ritmo. Porma ng pagtuturo, higit sa lahat, ang pagtatamad-tamaran ng mga dapat sanang nagturo o nag-tutor sa kanya sa trabaho, dahil kapag nagpakitang-gilas ka, lalo ka lang pipigain ng pagsasamantala. Kahit ang sama-samang paninigarilyo ng mga manggagawa, nabigyang-dangal: Porma raw ito ng pagkakaisa at posibleng lagusan ng rebeldeng kaisipan. Pinakamadrama na yatang bahagi ng libro ang pagpigil ni Ehrenreich sa isang kapwa-tagalinis na magtrabaho, pero hindi siya nagtagumpay…

Ikalima, mga manipestasyon ng kakatwang personalidad ni Ehrenreich. Hindi niya ikinakahiya na tumitira siya ng marijuana. Naaalala ko, may isinulat na nga siya na nagtatanggol dito, kesyo hindi masama sa kalusugan at iba pa. Mas gugustuhin daw niyang mahilig sa “bud” ang anak niya kaysa sa “Bud” o Budweiser. Ramdam na ramdam mo ang banas niya sa mga eksameng pangkalusugan para sa mga aplikante: Ang LSD daw, na mas mapaminsala sa katawan, ilang araw lang tumatagal sa dugo; ang marijuana, na wala daw masamang epekto, ilang linggo. “Hippie” yata ang porma ng rebelyon niya dati, na hindi sinasang-ayunan ng mga rebolusyunaryo sa Pinas.

Ikaanim, mga pangangaral hinggil sa kung anu-ano. Minsan, naburyong si Ehrenreich at dumalo sa isang prayer rally. “Maganda sana kung may babasa sa mga tagapakinig na itong may malulungkot na mata ng Pangangaral sa Bundok, nang may nag-aalab na komentaryo sa di-pantay na kita at pangangailangang itaas ang minimum na sahod. Pero lumilitaw lang si Hesus dito bilang bangkay; di kailanman binanggit ang taong buhay, ang manginginom na lagalag at matalinong sosyalista, o ang kahit anong sinabi niya. Naghahari si Kristong nakapako (Christ crucified rules).” Lagi daw pinapatampok ng Kristiyanismo ang pagkapako ni Kristo, nang minamaliit ang pangangaral Niya.

Ikapito, pangkalahatang pagsusuri sa karanasan ng mga manggagawang Kano. Mahusay si Ehrenreich dito. Bakit daw laging may libreng kung anu-ano ang mga kompanya para sa manggagawa? Dahil mas madaling tanggalin ang mga benepisyong ito sa panahon ng kagipitan kung ikukumpara sa permanenteng pagtaas ng sahod. Ginagawa raw ng mga manggagawa ang trabaho nila nang mahusay, kadalasang panggulo o panira lang ang mga manedyer. Wala raw talagang “unskilled work” dahil kailangan din ng husay at talino kahit sa mga trabahong pinasok niya.

Napakaganda ng katapusan; kongklusyon pa lang, sabi nga, ulam na. Ipinakita niyang kahit ayos siyang manggagawa, nahirapan siyang mabuhay nang maayos. Kakatwa ang mga obserbasyon niya: Iba raw, halimbawa, ang pumasok sa hanay ng iba nang tumatanaw rin mula sa baba, kumpara kung bilang “guest lecturer” sa kaso niya. Kinwenta niya ang buhay-manggagawa sa tatlong estado. Ipinakita niya ang mga pahirap sa paglipat ng trabaho ng manggagawa at lalo na sa pagtatayo ng unyon. Ipinaliwanag niya kung bakit dapat makadama ng pagkahiya – shame! – ang mga mambabasa niya, at ipinahayag ang pananalig niyang magkakaroon ng pagbabago.

May paalala si Ehrenreich. Aniya, anuman ang mabasa sa libro niya, dapat isipin ng mga mambabasa na maswerte pa nga siya. Bakit? Dahil ginawa niya ang pagsisiyasat sa panahong sinasabi ng gobyerno at midya na maganda ang lagay ng ekonomiya ng Amerika.

Ngayon, sa pagputok ng krisis, kumusta na kaya?


Siya na nga: Si Barbara Ehrenreich

*****

Sa isang panayam, sabi ni Ehrenreich kaugnay ng libro niya, “Maraming magandang mababasa na maganda ang pagkakasulat. Ang kaunti lang ay iyung napakahalagang sasabihin.”

Parang totoo rin ito sa Pilipinas. Maraming manunulat, mamamahayag, komentarista at maging nagba-blog sa bansa. May mga kurso, sentro at palihan pa ng malikhaing pagsulat at pamamahayag.

Bagamat maaaring marami-rami na ring makabuluhang sulating iniluwal ng mga ito, kapansin-pansin ang kakulangan ng malalim at makabuluhang sulatin tungkol, halimbawa, sa mga manggagawa ng bansa.

Ayon sa isang pananaliksik ni Paul L. Quintos, progresibong ekonomista at direktor-ehekutibo ng Ecumenical Institute for Labor Education and Research, halimbawa, may 1.5 Milyong idinedeklarang manggagawa ang mga special economic zones o engklabo sa bansa, at mas malamang na mas mababa ang bilang na ito sa aktwal na nagtatrabaho sa mga ito.

Sa libro niya, inireklamo ni Ehrenreich ang pagkawala – pagiging desaperacido? – ng mga manggagawa sa midya ng US. Aniya, “Daan-daang maliliit na bagay ang nagagawa, nang mahusay at paulit-ulit kada araw, nang tila walang gumagawa sa kanila.” Dagdag pa niya, “Madaling makita ng mahirap ang mayayaman – sa telebisyon, halimbawa, o sa mga pabalat ng mga magasin. Pero bihirang makita ng mayayaman ang mahihirap…”

Pinakain na ng pagpag at pinalusong na sa imburnal ng Kapamilya ang mga reporter nito, at kung anu-ano nang eksotikong pagkain at praktika ang iniulat ni Jessica Soho sa Kapuso. Matagal-tagal na rin akong sumusubaybay sa Philippine Daily Inquirer. Pero nasaan ang mga ulat tungkol sa mga manggagawang Pinoy, sa mga engklabong ito?

Masasabi bang sa kawalan ng mga ulat tungkol sa manggagawang Pinoy – bilang manggagawa at hindi bilang konsyumer o kriminal – malinaw na makikita sa midyang mainstream ang tunggalian ng mga uri?

Barbara Ehrenreich naman tayo diyan!


26 Oktubre 2008

Inaresto nitong nakaraang mga araw si Atty. Remigio Saladero, Jr., abogadong maka-manggagawa at kolumnista ng Pinoy Weekly. Narito ang background sa pangyayari. Mabilis ang mga pagkondena, pero dapat tayong magwala – sa lansangan!

Sa mga migranteng nagbabasa: Ipakita ang pagbasura kay Gloria at sa Global Forum on Migration and Development o GFMD! Huwag magpadala ng remitans sa Oktubre 29 at suportahan ang panawagang no remittance day! Gloria Forces Migrants to Death! Gloria Forces Migration for Debt!

May naisulat din si Prop. Sarah Jane S. Raymundo kaugnay ng isang punto sa libro ni Ehrenreich – at maganda ang sagot ng propesor sa kwento niya.

Umamin, sa wakas, si Alan Greenspan – dating tagapangulo ng Federal Reserve ng US at sa ilang panahon ay pinaniwalaang taong pinakamaalam sa ekonomiya ng US – na nagkamali siya sa pagtitiwala sa malayang pamilihan kaugnay pa rin ng krisis.

Maka-Kaliwa ba si Barak Obama? “Hindi ah,” sabi ni Jodi Dean, at tama siya.

Sa Filipino Voices Online, may nagyayabang na iraratsada “nila” ang charter change sa Nobyembre para makapanatili si Gng. Arroyo sa pwesto. Baka hambog na KSP lang, pero magandang maging mapagbantay.

Tingnan ninyo itong website tungkol kay Sarah Palin bilang pangulo ng US! Nakakatawa. Hehe.

Parang ganito ang mensahe ni John L. Nery, kolumnista ng Philippine Daily Inquirer. Sa harap ng isa sa pinakamatinding krisis ng kapitalismo sa huling kasaysayan, iginigiit niyang may lihim ang kapitalismo: ang kakayahan nitong patuloy na buhayin ang sarili. Hindi daw alam ito ni Marx. Ang patunay ni Nery? Ang mga cell phone at kompyuter. Magaling, magaling, magaling.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 134 other followers