Pagkatapos ng araw ng eleksyon nitong Mayo 13, bumaha sa social networking sites ang dalawang bungkos ng sentimyento. Una, bobo ang mga botanteng Pilipino. Ikalawa, hindi karapat-dapat si Nancy Binay na manalo bilang senador. May mga pagkakataong nagdudugtong ang dalawa: Bobo ang botanteng Pilipino at patunay niyan ang pagkahalal sa batang Binay bilang senador. Pareho ang tinutungo ng dalawa: ang maliitin ang masang Pilipino, na siyang nakakarami sa mga botante, at itaas ang mga nasa panggitnang uri, na siyang nakakarami naman sa mga social networking sites.

Bakit pagmamaliit sa masa ang naging pag-insulto kay Binay? Maraming paraan kung paano siya pwedeng insultuhin. Pero ang naging porma ng pag-insulto sa kanya ay pag-insulto sa masa: walang kakayahan, puro on-the-job training at walang karanasan sa trabaho, hindi marunong makipagdebate, bobo, nakaasa sa ama. Ang panlalait sa kanya sa pagiging maitim ay rasismo lang sa paimbabaw na pagsusuri. Ang totoo, kodang salita o code word lang ang “maitim” para sa “mahirap.” Kaakibat ng panlalait kay Binay ang pagtanggi, malay o di-malay, ng mga nasa panggitnang uri sa paghalal ng mahirap.

Marami nang sumagot sa dalawang sentimyentong ito: Matalino ang masa, may dahilan sila sa pagboto kay Binay, kaunting paligo lang ang lamang ng ibang senador sa kanya, si Cory Aquino nga ay diretsong presidente, at iba pa. Pero may mapaminsalang epekto, kung hindi man layunin, ang paglutang ng dalawang sentimyentong ito. Kumbaga sa lumang problema sa pilosopiya ng subject bersus structure, idinidiin nito ang una para pagtakpan ang ikalawa. Kumbaga, sinisisi ang masa para pagtakpan ang pananagutan ng sistemang elektoral at pulitikal na kontrolado ng mga naghaharing uri sa bansa.

Ang epekto, kung hindi man layunin, ng dalawang sentimyento ay itali ang talakayan sa kamalayan at kagawian ng masa. Pero sino ba ang responsable sa resulta ng eleksyon? Hindi ba’t ang mga naghaharing uri na may samu’t saring pakana at maniobra? Nariyan ang malawakang pandaraya sa pamamagitan ng eleksyong automated. Nariyan ang pagbaha ng iba’t ibang tipo ng panlilinlang, panggigipit at pandarahas bago ang araw ng eleksyon. Dahil sa lahat ng ito, mababasa ang resulta ng eleksyon na mas pampulitikang pahayag ng mga naghahari kaysa ng masa – na kitang-kita sa bilang ng boto ng Kaliwa.

Lumang taktika na ito ng mga naghahari: ang humango ng lakas sa, at palakasin ang, sentimyentong kontra-maralita at elitista para pagtakpan ang pananagutan ng mga naghaharing uri na may kontrol sa sistemang pampulitika at pang-ekonomiya. Laging maralita ang may kasalanan! Hindi kataka-taka, na may bahagi nitong dumudulo sa pagtutulak ng diktadura para disiplinahin ang masa. Huwag tayong magkamali: Atake ito sa pagmamalasakit sa kapwa, lalo na sa maralita. Lalo nitong inihihiwalay ang loob ng mga nasa panggitnang uri, kahit pa dumadausdos din ang kabuhayan, sa mahihirap.

Naalala ko tuloy ang progresibong intelektwal na si Eqbal Ahmad. “Hindi pa ito nangyari noon,” aniya, patungkol sa “pagpokus ng kaisipan ng uring nakapag-aral, o isang seksyon nito, sa mga tao labas sa kanilang sarili – sa maralita, sa uring anakpawis, sa inaapi, sa mahihina…” Sagot niya ito sa isang tanong tungkol sa nagpapatuloy na kabuluhan ng kaisipan ni Karl Marx at ng Marxismo. Sabi niya, kaugnay ng pag-usbong ng naturang kaisipan: “Ito ang unang beses na nakita ang mga sekular na kaisipan na nagpokus sa mga isyu kaugnay ng kabutihan ng lahat [Confronting Empire, 2000].”

Hindi ang masang maralita ang may kasalanan, kundi ang sistema at mga naghahari sa bansa. Tanawin natin ang pagkakaisa ng online sa panggitnang uri at ng offline na masang maralita. Aktibidad na buong panahon, hindi lang pang-eleksyon, ang solusyon.

17 Mayo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Basahin din ang isinulat ni Anton Dulce hinggil sa panlalait ng mga nasa panggitnang uri kay Nancy Binay.

Ilang pagwawasto ni Louis Proyect sa mga maling pag-unawa kay Marx kapwa ng mga kaaway ng Marxismo at ilang tagapagtaguyod nito. Sinuportahan ni Ronald Reagan si Ferdinand Marcos, gayundin si Rios Mott, diktador ng Guatemala na responsable sa maraming karimarimarim na krimen.

Yakap para sa progresibong pilosopong si Cornel West. Ipinagtanggol ng manunulat na si Alice Walker ang rebolusyunaryong si Assata Shakur, at makikilala ang isang tao: Si Marilyn Buck. Pinatay rin ng mga pumatay kay Malcolm X ang kanyang apong si Malcolm Shabazz.

Marami ang nababahala dahil kulang-kulang isang linggo bago ang eleksyon sa Mayo 13, nagkaroon ng malawakang brownout sa Metro Manila at sa hilaga at gitnang Luzon. Kahit siguro hindi automated ang eleksyon, may dahilan para mabahala sa pagkawala ng kuryente – pero lalo na nga’t automated ang eleksyon. Hindi iilan ang nagsabi na bahagi ito ng “Final Testing and Sealing” para sa pandaraya.

Pa-kontrobersyal rin ang pagkawala ng kuryente. Mismong press conference ni Pang. Noynoy Aquino ang tinamaan. “Ito ang unang beses na nangyari ito sa ganito ka-lawak,” sabi ni Cynthia Alabanza, tagapagsalita ng National Grid Corporation of the Philippines. Sa mismong bungad ng Philippine Daily Inquirer, lumabas ang salitang “No-El” o no-elections dahil sa no electricity – na itinanggi ng Malakanyang.

Kung matatandaan, may ganitong mga pangamba rin sa unang eleksyong automated sa bansa, sa eleksyong 2010: pwedeng pumalpak ang mga PCOS Machines, mawalan ng kuryente, at iba pa. Pero ang nangyari, natuloy ang eleksyon at bilangan. Bandang gabi, may resulta nang inaanunsyo sa midya. Marami ang nagbulalas ng buntong-hininga ng ginhawa. May “sigh of relief” effect sa madla. Demokrasya!

Ang hindi nakwestyon: ang mismong eleksyong automated. Sa eleksyong 2010, walang sistema para sa beripikasyon – kung ang ibinoto ng isang tao ang siyang binilang ng kompyuter at ang siyang nabilang hanggang sa pambansang antas. Bumoto ka at inihulog mo ang balota sa PCOS Machines, iyan ang tiyak. Pero kung ano ang nangyari sa boto mo pagkatapos, kung nabilang o hindi, hindi iyan tiyak.

Ganito pa rin ang naghihintay sa sambayanang Pilipino sa Mayo 13. Kahit ang naging kontrobersyal na source code, na siyang nagtatakda ng gagawin ng mga kompyuter sa bilangan, ay pagkatapos pa ng eleksyon masusuri ng iba’t ibang panig. Pakitang-tao sa mga nakakaalam at panloloko sa mga hindi nakakaalam ang pagpapakita rito sa midya ni Sixto Brillantes, Jr., hepe ng Commission on Elections.

Ang problema, kahit masuri ang source code, walang sistema ng beripikasyon ng boto sa iba’t ibang lebel. Hanggang nitong huli, batbat ng problema ang pagbilang ng mga PCOS Machines sa batayang antas. Paano pa sa mga susunod na lebel hanggang pambansa? Mauulit ba ang nangyari noong eleksyong 2010, na ang mga tagabantay ng anomalya ay naging tagaulit na lang ng bilang na inanunsyo ng Comelec?

Malayo ang eleksyong automated ng Venezuela dulot ni Hugo Chavez: “Mamarkahan ng mga botante ang napili sa pagpindot sa isang touch screen sa kompyuter, na magpi-print ng resibo ng boto. Ite-tsek ng botante ang resibo at ihuhulog sa lagayan ng balota. Pagkatapos ng botohan, random na pipiliin ang 53% ng mga makina at ikukumpara ang resulta sa papel, sa harap ng mga saksi ng lahat ng panig.”

Tanggapin natin ang katotohanan: Pwedeng maging instrumento ng malawakang pandaraya ang eleksyong automated. Hindi tayo pwedeng sumandig nang wagas sa ating pagtitiwala sa teknolohiya dahil instrumento lang ito ng mga taong pwedeng matapat o madaya. Pwede nating sangguniin ang mga sarbey, pero iba pa rin sa mga ito ang eleksyon, na dapat may sariling sistema ng beripikasyon.

Magkaka-brownout kaya sa eleksyon? Mahalaga sa mga naghahari na kapani-paniwala sa madla ang prosesong tangi nilang batayan para sabihing demokrasya ang umiiral sa bansa. Sa kasaysayan, kahit pinapanatili nilang kapani-paniwala ang eleksyon, tuluy-tuloy sila sa pandaraya rito. Iyan ang naibibigay ng eleksyong automated sa kanila: makakapaglunsad sila ng pandarayang kapani-paniwala sa madla.

09 Mayo 2013

Galing ang mga larawan dito.

May mga sulatin din sina Carol P. Araullo at Arnold Padilla hinggil sa eleksyong automated. Ilang links mula kay Corey Robin: mula sa isang seksistang pahayag laban kay John Maynard Keynes hanggang sa mga mali-maling pagsasabi ng pinagmulan ng mga sipi, hanggang sa pundamental na anti-sosyalistang paninindigan ni Friedrich Nietzsche.

Kakadikit ko lang ng mga plastik na poster ni Teddy Casiño sa bintana ng bahay namin, at nakakaramdam ako ng pagmamalaki. Paumanhin sa mga kapwa-aktibista sa pagkahuli; hindi ko na bibigyang-katwiran ang mali.

Nangangampanya naman ako. Noon ngang kasal ng kapatid ko, inikot ko ang mga mesa sa restawran para magpakilala na kuya ng ikinasal at manawagan ng pagboto sa manok ko sa Senado. Hindi ko nga lang naihabol sa pagsasalita ko sa graduation party ng pamangkin ko, kaya ite-text ko na lang ang mga dumalo.

Pero iba rin kasi talaga kapag sa bahay magdidikit. May pagka-personal, parang itinataya mo sa kandidato ang pagkatao mo, sa mata ng mga kapit-bahay mo. Ibang klaseng kandidato rin kasi si Teddy: tipong pinapaniwalaan mo kaya ikinakampanya mo. Hindi iyung gusto lang ng kamag-anak mo o kaya may bayad.

Napaisip tuloy ako: Ilang taon na rin ba akong bilib kay Teddy? Mula pa siguro sa maagang bahagi ng pagiging aktibista ko, noong pangkalahatang kalihim pa lang siya ng Bagong Alyansang Makabayan. Lagi naming pinapakinggan ang mga pahayag at pagsusuri niya, lalo na noong pinapatalsik si Joseph Estrada.

Mahusay kasing magsalita si Teddy. Parang maipagmamalaki mong kasama ka sa rali o aktibista ka kapag siya ang nagpapaliwanag. Alam niya ang salimuot ng maraming isyu, at nagagawan niya ng paraan na mapasimple ang paliwanag sa mga ito – nang may kasamang katatawanan at, madalas, galit na makatwiran.

Kahit sa mga tumatakbong senador ngayon, sino ang may kakayahang magpaliwanag ng pribatisasyon ng kuryente gaya ni Teddy? Ng operasyon ng kartel sa langis? Kung bakit nararapat at kayang ibigay ang makabuluhang dagdag-sahod? Kung bakit kontra-magsasaka ang batas ngayon sa reporma sa lupa?

Sa dulo, mahusay si Teddy dahil aktibista siya. Ibig sabihin, inilaan niya ang buhay niya sa pagsusulong ng kapakanan ng nakakaraming mahirap sa lipunan. Pwedeng hindi sang-ayon ang iba sa mga tindig niya, pero pinag-isipan ang mga ito para tiyaking matapat sa interes ng mahihirap at mga Pilipino.

Kung ang mga sarbey ang papaniwalaan, malayo si Teddy sa Top 12. Maraming dahilan para diyan, pangunahin ang kawalan niya ng yaman at makinarya tulad ng malalaking pulitiko. Pero ewan ko, hindi ako nagsasara na maaaring magkaroon ng sorpresa sa resulta ng eleksyon – panalo o malapit sa panalo.

Anu’t anuman, sa tingin ko, walang talo sa pagkakampanya kay Teddy. Inihahain natin sa publiko ang isa sa pinakamahuhusay na aktibista. Binibigyan natin sila ng pagpipilian labas sa bulok na pulitika sa bansa. Inilalapit natin ang mga panawagan ng mahihirap sa ating lipunan at ang mga panawagang makabayan.

Nakita ko ang kabulukan ng pulitika sa bansa nang suportahan ko noon si Miriam Defensor-Santiago sa pagkapangulo. Nakatulong din sa pagkamulat ni Teddy ang pagsuporta noon kay Cory Aquino. Tiyak, maraming mamumulat kung ang kandidatong mapapalapit sa kanila ay si Teddy Casiño na mismo.

Ang plano ko, ite-text ko ang mga kapwa-aktibista at kaibigan dito sa barangay. Baka pwedeng maglaan kami ng isa o ilang araw para ikampanya si Teddy. Walang humpay na pagbabahay-bahay ng mga tagasuportang may dedikasyon at paliwanag na mahusay. Mayroon ba ang iba niyan? Teddy sa tagumpay!

05 Mayo 2013

Galing ang mga larawan sa Facebook ng Southern Tagalog Exposure. Maraming salamat!

Salaysay ni Carol P. Araullo ng paglahok sa protesta sa Araw ng Paggawa ngayong taon.

Napipilipit ang Philippine Daily Inquirer dahil sa pagkatuta sa rehimeng Aquino. Dalawang siyentista ng bayan tungkol sa pambansang industriyalisasyon – Giovanni Tapang at Kim Gargar.

Magandang pagmumuni ng feministang si Zillah Eisenstein sa terorismo ng US, batay sa dalawang magkasunod na pagsabog na parehong pumatay sa mga sibilyan: Boston at Texas. Larawan ng atakeng neoliberal sa mga unibersidad sa US at UK. Ganito ba ang hinaharap ng Pilipinas?

Nakakatuwa ang intelektwal na si Jodi Dean: “Makikinig ako sa mga ideya sa pag-oorganisa (hindi dahil organisador ako pero dahil gusto kong mag-ambag sa paglikha ng suporta para sa kanila).” Ayon sa artikulong ito, ang pulitikong kumalaban sa inendorso ni Hugo Chavez ay nag-astang mala-Chavez at mahusay maglaro ng pulitika si Chavez.

Isang pagkilala ng Marxistang historyador na si Eric Hobsbawm sa mga musikerong jazz.

Sa totoo lang, lumang istorya na ang “isiniwalat” ng isang sarbey ng Social Weather Stations nitong Abril. Humihina raw ang pananampalataya ng mga Katoliko? Parang sinabing sa telebisyon kapag tanghalian, Eat Bulaga ang numero uno.

Ayon pa sa sarbey, isa sa bawat 11 Katoliko ang nag-iisip umalis. Pinakamadalang din daw magsimba ang mga Katoliko kumpara sa mga mananampalataya ng ibang relihiyon. Lumang tugtugin na ito sa mga nagmamasid sa mga relihiyon sa bansa.

Pero ipinakete ang resulta na para bang bagung-bago. Matalas ang pagsusuri ng palabang arsobispong si Oscar V. Cruz: Layunin ng sarbey na pagmukhaing mahina ang Simbahang Katoliko at ang gobyerno ni Noynoy Aquino ang nasa likod nito.

Hindi lingid sa marami na nagkaroon ng labanan ang Simbahan at ang gobyernong Aquino dahil sa dating Reproductive Health Bill. Nitong eleksyon, nangampanya pa ang ilang seksyon ng Simbahan laban sa mga kandidatong pumabor sa batas.

At umaray sa bansag na “Team Patay” ang gobyernong Aquino. Ipinatigil ng Korte Suprema ang pagpapatupad sa RH Law – kapansin-pansing sa panahong saklaw ng eleksyon. At sino nga ulit ang may kumpletong kontrol sa Korte Suprema?

Pero mahirap sang-ayunan si Cruz sa sinabi niyang gusto ng gobyernong Aquino na gawing ligal ang diborsyo at “haluang pagpapakasal.” Pumasa ang RH Bill dahil sa tulak ng malalaking kapitalista, sa industriya ng gamot lalo na, at mga institusyon nila.

At hindi adbokasiya ng gobyernong Aquino ang sekularismo, taliwas sa imaheng nilikha nito noong ikinakampanya ang RH Bill. Pinasakay lang nito ang publiko nang nag-ingay ito pabor sa diborsyo, at tahimik ito sa pagpapakasal ng mga homosekswal.

Anu’t anuman, lumalabas na layunin talaga ng gobyernong Aquino na pagmukhaing mahina ang Simbahan. Hindi kataka-takang nagpyesta ang mga kolumnistang maka-Aquino sa mga gasgas na tanong tulad ng “Mayroon bang botong Katoliko?”

Nakipagkoro pa ang running priest na si Robert Reyes sa mga nagsasabing humihina ang Simbahan. Iyan ang nangyayari sa mga mapurol magsuri sa galaw ng gobyernong Aquino. O sa talagang maka-Aquino. O sa mahilig lang lumabas sa midya.

Mayroon nga bang botong Katoliko? Maaaring wala, sa pakahulugan ng maramihang pagboto para ipanalo ang kandidato. Pero tiyak na may epekto sa pagboto ng publiko at mga Katoliko ang pagtuligsa o paninira ng Simbahan sa kandidato.

Ano man ang sagot, mukhang matagalang pagpapahina sa Simbahang Katoliko ang layunin ng gobyernong Aquino, hindi lang pang-eleksyon. Sa mga pwersang panlipunan, isa ang Simbahan sa may potensyal na maging malakas na kritiko nito.

Praning ang gobyernong Aquino dahil maraming kontra-maralitang patakaran ang ipapatupad nito matapos ang eleksyon, kasama ang pagbago sa Konstitusyong 1987. Tinitiyak nitong makalaban man ang Simbahan ay mas mahina na ang huli.

Pero kung papanig ang Simbahan sa mga maralita pagdating sa mga isyung kinakaharap nila, lalakas ito at hihina ang gobyernong Aquino. Walang ibang tinutungo ang gobyernong Aquino kundi ang itulak pa ang mga kontra-maralitang patakaran nito.

21 Abril 2013

Galing dito ang mga likhang-sining ni Stanislav Plutenko.

Maganda at maiksing pagsusuri ni Alan Jazmines sa pag-unlad na ipinagyayabang ng rehimeng Aquino. Kay Danny Arao naman tungkol sa paghirang ng Time Magazine kay Noynoy Aquino na impluwensyal na lider. Mahahalagang punto hinggil sa pagsa-sarbey sa blog ni Angela Stuart-Santiago. Ang mas gusto kong sulatin ni AJ Perez: Tungkol sa tangkang pagbuhay sa mga Marcos.

Magandang sipi ni Jodi Dean kay Lenin, tungkol sa Partido Komunista at mga sulatin ng mga miyembro nito. Erotica mula sa Rusya sa panahon daw ni Stalin? Magandang pagmumuni tungkol sa papel ng walong oras na paggawa sa buhay ng mga tao sa ilalim ng kapitalismo. Lagi raw sinasabihan ni Engels si Marx na tapusin ang ginagawa.

Magandang sipi sa isang tuligsang parangal kay Margaret Thatcher: “Siya ang unang lider na British na nilikha para sa telebisyon, isang panlalakeng pantasya ng pagkababaeng puno ng pwersa.”

“Wala sa suicide note ni Kristel Tejada ang matrikula, kaya may ibang posibleng dahilan sa pagpapakamatay niya.” Ito ang pinag-uumpisahang punto ni Manuel Buencamino, propagandista ng gobyernong Aquino, sa sanaysay niya tungkol sa naturang isyu.

Napakateknikal namang pamantayan ng suicide note. Kapag nagpakamatay ka ba, ilalagay mo, “Dahil ito sa wala akong pambayad ng matrikula”? Marami sa mga nagpapakamatay, nagsusumamo ng pag-unawa, pero hindi nang ganyan ka-direkta.

Ang mga umaakyat sa billboard at nagbabantang tumalon o tumatalon, hindi naman hinihingian ng suicide note ng lipunan. Sapat nang matanong sila o mga kaanak nila kung bakit sila nagpakamatay. At ang sagot ng lukso ng dugo ng marami: kahirapan.

Napakarami nang “ebidensya,” sa wikang ligal ni Buencamino, ang lumabas hinggil sa isyu, kapwa impormasyon at kwento. Walang dudang binagabag si Kristel ng kawalan ng pang-matrikula, kahirapan, at pagkapahiya sa dulong bahagi ng maikling buhay niya.

“Pero hindi naman lahat ng estudyante ng UP na hirap sa matrikula, nagpapakamatay,” pakli ni Buencamino. Totoo. Sariwa pa lang ang isyu, nasagot na ito ng nanay ni Kristel: May mga taong kinakaya ang naging kalagayan ni Kristel, pero siya mismo, hindi kinaya.

Hindi rin lahat ng mahirap, pumapasok sa prostitusyon. Hindi rin lahat, nagbebenta ng bato sa katawan o iyung droga. Hindi rin lahat, lumilikas pa-Maynila o ibang bansa. Ibig bang sabihin, hindi resulta ang lahat ng ito ng kahirapan? May iba pang dahilan?

Maaaring may iba pang dahilan sa pagkamatay ni Kristel, pero tiyak na isa sa mga pinakamahalaga diyan ang kahirapan. May direktang kinalaman ang sistema: kawalang-trabaho, di-regular na kita, mataas na matrikula, mababang subsidyo sa edukasyon.

May magandang prase si E. San Juan, Jr., progresibong intelektwal na Pilipino, na hango kay Antonio Gramsci, Marxistang intelektwal na Italyano: “morbid symptoms of a moribund society” – mga nakakarimarim na sintomas ng nabubulok na lipunan.

Kasama riyan ang prostitusyon, ang pagbebenta ng bato sa katawan at ng droga, ang paglikas papuntang Maynila at ibang bansa. Kasama riyan ang nangyari kay Kristel: Bunsod ng kahirapan kahit hindi lahat ng mahirap ay naibubunsod sa ganoong hakbang.

Kakatwa ang lohika ni Buencamino: Dahil raw sinisi ng mga aktibista ang kahirapan sa pagpapakamatay ni Kristel, nagmukha siyang mahina. At ang mga prostitute, mahilig sa seks? Para lang kay Buencamino, mangmang sa nakakarimarim na epekto ng kahirapan.

Ginagamit lang daw ng mga aktibista si Kristel para upakan ang sistema, sabi niya sa pag-upak sa mga aktibista nang hindi nakikiramay sa pamilya ni Kristel. Naghahapag lang daw siya ng kaibang pagtingin, pero tinawag niyang “assholes” ang mga aktibista.

Kakatwa ang todo-depensang postura niya. Hindi man lang ituring ang nangyari na pag-alerto sa gobyerno na kailangang lumikha ng trabaho at lakihan ang subsidyo sa edukasyon. Indikasyon ang ganito na hanggang diyan na lang ang gobyernong Aquino.

Wala na sa katwiran si Buencamino. Binabalewala at iniinsulto niya ang nabubuhos na dugo para patatagin ang paghaharing dilaw sa sistema at gobyerno. Binabaluktot niya ang lohika para sa umano’y daang matuwid ng sinasamba niyang si Noynoy Aquino.

25 Marso 2013

Galing ang mga larawan dito.

May pagtingin si Marck Ronald Rimorin sa isinulat ni Buencamino at sa sagot ko. Liham para sa nanay ni Kristel Tejada, mula sa isang dating iskolar ng bayan na isa na ring nanay ngayon. Welcome kay Kim A. Gargar, bagong kapwa-kolumnista sa Pinoy Weekly!

Paano inaatake ng imperyalismo ang mga kritiko nito? Sa paraang mas gusto silang patahimikin kaysa sagutin, ayon sa artikulong ito tungkol kay Noam Chomsky.

Ayon sa magandang parangal na ito, isa sa pinakamagandang pagbabagong idinulot ni Hugo Chavez: “kahit sa mga pinakamalayo at pinakanapabayaang lugar, lumalakad at nagsasalita ang mga tao nang may kumpyansa, tinitingnan ka sa mata, at nagbibiro nang parang kapantay hindi tulad dati.”

Magandang salaysay at pagsusuri ni Delia Aguilar, progresibong intelektwal na Pilipino, sa Venezuela sa pamumuno ni Chavez. Matalas na natukoy ang mga bukod-tanging salik na nag-ambag sa tagumpay sa ilang panahon ng pamumuno ni Chavez.

Tungkol sa rekord ng pananahimik, sa pinakamainam, ng bagong Papa na si Jorge Mario Bergoglio, o Pope Francis, sa harap ng diktadura sa Argentina at paglabag nito sa karapatang pantao.

Pinalayas daw ang mga tropang Kano sa Iraq noong 2011; hindi sila kusang umalis.

Nabasa ko ang “What We’re Not Saying About Kristel Tejada,” isang sanaysay na nakalagay sa Notes sa Facebook ng isang Aya Tantiangco. Nabahala ako na maraming nagbahagi o nag-share ng sulating ito sa Facebook – lampas 3,000 nang makita ko. Hindi ko kilala si Bb. Tantiangco, at may positibo sa ganitong kalagayan: Matutugunan ko ang isinulat niya nang hindi personal, kundi nang itinuturing ang sanaysay niya na kinatawan ng isang kulumpon ng pag-iisip tungkol sa pagpapakamatay ni Kristel.

Una, kulang at paiwas sa impormasyon ang sulatin. Nagpakamatay si Kristel nang ang itinuturong dahilan ay ang kawalan ng kakayahan ng kanyang pamilya na magbayad ng matrikula. Nakagatong ang pagtanggi ng administrasyon ng Unibersidad ng Pilipinas-Manila sa pagsusumamo ng mga magulang niya para pautangin sila. Gayundin ang pagpwersa sa kanyang mag-Leave of Absence dahil hindi siya nakabayad ng matrikula. Lalo na ang pagkumpiska ng UP sa ID niya para hindi siya makapasok sa kampus.

“Dahil lang sa matrikula?” Iyan ang agad na tanong ng iba. Ang ugat ay ang kahirapan ng kanyang pamilya. Drayber ng taxi ang kanyang ama, at masasabi siguro natin: Kahit sinong drayber ng taxi, mahihirapang magpaaral ng anak sa UP. At dahil kahirapan ang ugat, hindi lang ito usapin ng isang-bagsakang pagbabayad sa matrikula. Usapin ito ng kulang na baon, kawalan ng pampa-Xerox ng mga babasahin, pagrenta ng kompyuter para makapagpasa ng papel, at iba pa. Mga problemang mahapdi, mabigat sa araw-araw.

Pinapalabas ng sulatin na itinatanggi ng mga aktibista na “depressed” si Kristel kaya nagpakamatay. Baka iniiwasan lang nilang maging sikolohiya at hindi sistema ang usapin. Anu’t anuman, maaaring kilalaning na-depress si Kristel. Lahat yata ng nagpakamatay ay dumaan sa ganoon. Ang totoo, kausap niya ang kanyang ulirang guro, si Prop. Andrea Martinez, tungkol dito. Ang tanong: Ano ang nagdulot ng depression? Hindi kailangang manghula, maliwanag na nasabi ni Kristel: kahirapan at matrikula.

Mula sa pag-iwas sa mga impormasyon, umalagwa ang sulatin sa mga maling ispekulasyon. Kung nagpakamatay si Kristel dahil bumagsak sa klase, sinipa sa paaralan o kung ano pa, tiyak na iba ang isyu. Pero kahirapan at matrikula ang itinuro niyang dahilan. Kung nagpakamatay siya nang walang mapagkalingang kausap, magiging isyu rin iyun. Pero mayroon siyang kausap. At dahil mayroon siyang kausap, kailangang kilalaning itinuring niya talagang napakabigat ng mga itinuturo niyang problema.

Ikalawa, umiiwas ang sulatin sa mga usaping panlipunan. Bumabagay at sumasalalay ito sa kamangmangan. “Kung magrarali tayo para sa mga bagay na libre, sino naman sa mundo ang magbabayad noon? Ang Diyos?” Kaya naman humahantong ito sa mga kagyat at simpleng “solusyon”: Kumplikado raw ang pagpapakamatay pero yakap o hugs lang ang sagot. Dito rin mauunawaan ang mga kontra-aktibistang hirit ng sulatin, dahil mga aktibista ang nag-uugnay ng nangyari sa mga isyung panlipunan.

Batbat ng kontradiksyon ang mga pahayag. Tinutuligsa ang kawalang-pakialam at kawalang-malasakit ng mga tao sa isa’t isa, pero hindi inuunawa ang mga isyung panlipunan na nagpapahirap sa kanila. Ayaw tanggaping matrikula at kahirapan ang sanhi ng pagpapakamatay ni Kristel at sinabi pang “kumplikado” ang pagpapakamatay. Pero pagdating sa mga aktibista, handang magbigay ng simpleng sanhi: Ginagamit si Kristel sa “krusada,” bilang ehemplo para sikaping bigyang-katwiran ang mga prinsipyo.

Hindi sapat na patampukin ang mga kontradiksyong ito. Mahalaga ang paalala ng progresibong intelektwal na si Adam Kotsko: Sa pagsusuri sa mga propaganda ng mga konserbatibo, maraming makikitang kontradiksyon, pero ang lahat ng ito, naglilingkod sa isang konsistent na estratehiya. Sa kaso ng konserbatismo, ang “patibayin at, kung kinakailangan, muling igiit ang mga ‛tradisyunal’ na istrukturang pangkapangyarihan.” Huwag magpatali sa detalye kundi tanawin ang pangkalahatang layunin ng propaganda.

At anu-ano ang mga layunin ng sulatin ni Bb. Tantiangco? Ang ihiwalay at ilayo ang pagpapakamatay ni Kristel sa mga isyung panlipunan na mahigpit na kaugnay nito. Ang alisin sa hinagap ang pagiging panlipunan ng mga problemang personal. Ang ikulong ang pakikialam at pagmamalasakit sa kapwa sa pagharap sa mga problemang personal lang, “malaya” sa pagsangkot sa mga isyung panlipunan. At ang ilihis ang pananagutan sa nangyari at ang hamon ng pag-aksyon mula sa gobyerno patungo sa karaniwang tao.

Madaling makita ng mga mapanuri at may nalalaman sa pulitika ang mga problema ng sulatin, at ituturing nila itong pag-insulto sa kanilang talino. Pero may yayakap dito – ang mga walang pakialam sa mga isyung panlipunan. Pampatulog nila ito, pabalik sa kanilang pagkakahimbing na niyanig ng nangyari kay Kristel. Binibigyan sila nito ng palusot – “Nagmamalasakit naman kami sa mga mahal namin sa buhay, ah!” – para huwag kumilos, bumalik sa normal nilang buhay ng kawalang-pakialam sa lipunan.

Walang ibang masaya at makikinabang sa sulatin ni Bb. Tantiangco kundi ang gobyernong Aquino at mga naghaharing uri sa bansa. Mulat man siya o hindi, at may batayang isiping mulat siya, binibigyan niya ng armas ang gobyernong Aquino para pahupain ang pagkabigla, pagkabahala, kalungkutan at galit na idinulot ng pagkitil ni Kristel sa sariling buhay. Pansinin natin: Ito na ang pinakamalaganap na propaganda na kumokontra sa mga tumutuligsa sa gobyerno at sistema kaugnay ng isyu ni Kristel.

Pero hindi mapipigilan ng sulatin ang pagdami ng mga kritikal at galit sa gobyerno at sistema. Taliwas sa pagpapalaganap at paghikayat nito ng kamangmangan, madaling makitang nakaugat ang nangyari kay Kristel sa mga patakaran ng gobyerno – sa edukasyon, empleyo, at ekonomiya. Gayundin ang katotohanang nakaugat sa lipunan ang maraming suliraning personal. Taliwas sa pagpapamanhid nito na nagpapanggap na pagmamalasakit, ang malasakit sa kapwa tumutungo sa komunidad, uri at bayan.

Nagtatangka ang sulatin ni Bb. Tantiangco na sawatain ang pag-aasam nating mga Pilipino ng mas maunlad na hinaharap para sa ating bayan. “Kulang lang si Kristel ng pagkausap at pagkalinga” – parang nakapako sa kasalukuyan ang paghusga niya. Pero taliwas sa kanya, ang gusto natin sa hinarahap ay isang maunlad na lipunan, isang masaganang bayan, na magbabalik-tanaw sa nakaraan at walang gatol na huhusgang ang nangyari kay Kristel ay dulot ng bulok at maka-iilang lipunan na kanyang inalpasan.

22 Marso 2013

Galing ang mga larawan dito.

(1) Matapos lumabas ang ulat ng Philippine Collegian hinggil sa pagpapakamatay ni Kristel, estudyante sa unang taon ng Behavioral Science sa Unibersidad ng Pilipinas-Maynila, dahil umano sa hindi pagbabayad ng matrikula ngayong semestre, agad-agad sumulpot ang tanong: Sapat bang dahilan ang kawalan ng kakayahang magbayad ng matrikula para magpakamatay ang isang tao? Tiyak, may mga nagtatanong nang ganito para kwestyunin ang pagsasabing kawalang-kakayahang magbayad ng matrikula ang dahilan ng pagpapakamatay, pero tiyak ding tanong ito ng marami, kahit ng mga kapwa niya iskolar ng bayan. Natural, dahil ngayon lang din nagkaroon ng estudyante ng UP na nagpakamatay dahil sa naturang sanhi, o ngayon lang lumabas sa balita ang ganyan.

Malinaw, kahit batay sa ulat, ang sagot: Hindi. Kawalang-kakayahang magbayad ng matrikula ang kagyat na sanhi, pero hindi tanging sanhi. Ang tatay niya, drayber ng taxi, isang trabahong sa konteksto ng Pilipinas ay resulta ng malaganap na kawalang-trabaho at nangangahulugan ng hindi regular na kita. Ang nanay niya, maybahay na hindi nakakapuno sa kakulangan ng arawang kita ng kanyang tatay. Panganay siya sa apat na magkakapatid, na sa lipunang ito ay batbat ng ekspektasyon – makapagtapos, tumulong sa pamilya, pag-aralin ang mga kapatid, at iba pa. At hindi istable ang ganyang kalagayan; mas malamang, kasama ang kanyang pamilya sa nakakaraming lumulubog sa kahirapan, dahil kakaunti lang sa bansa ang umaangat sa buhay na mas maalwan.

Maipagpapalagay na sinikap ni Kristel na alpasan ang kalagayan ng kanyang pamilya. Sa pagdausdos ng kalidad ng sekundaryang edukasyon sa bansa at sa dami ng mga estudyanteng gustong makapasok sa UP, maipagpapalagay na nag-aral siyang mabuti. Katulad ng maraming estudyante, tiyak na may mga pangarap siya sa pag-aaral: ang makapagtapos nang maaga, makapagtrabaho, at iba pa. Bumangga siya sa pader, kumbaga, nang pwersahin siyang mag-Leave of Absence dahil – lang! – hindi siya nakabayad ng matrikula ngayong semestre, alinsunod sa patakaran ng administrasyon ng UP-Manila. Bagong patakaran ito, hawig sa “No Permit, No Exam” ng mga pribadong paaralan. Ibig sabihin, lahat ng araling pinasukan niya ngayong semestre, mababalewala.

Tiyak, may mga makulit pa ring magtatanong: Wala bang mas personal na dahilan? Problema kaya sa pag-ibig o pamilya? Kahinaan ng emosyon sa pagdadala ng problema? Maipagpapalagay na malaganap sa lipunan ang ganitong pagtatanong. Ayon kay Mark Fisher, progresibong intelektwal, sa panahon ng neoliberalismo, palaging hinahanap sa personal, at sikolohikal pa nga, ang mga ugat ng problemang panlipunan. Hindi: Ano ang problema sa trabaho at hindi ito magawa? Kundi: Ano ang problema mo at hindi mo magawa ang trabaho? Hindi ba’t ang sabi ng Department of Labor and Employment nitong huli, “mapili” o “choosy” ang mga walang trabaho, lalo na ang mga bagong gradweyt, at isa ito sa mga dahilan kung bakit maraming walang trabaho sa bansa?

Anu’t anuman, malinaw ang malalaking suliraning kinaharap ni Kristel, na naging mabigat at humatak sa kanya sa panahong sinisikap niyang alpasan ang mga ito. Maaaring nasadlak siya sa depresyon – na, ayon kay Franco “Bifo” Berardi, anti-kapitalistang intelektwal, “may malaking kinalaman sa kahirapan, kawalang-trabaho at pighati, at may malaking kinalaman sa pagtangging pasanin ang araw-araw na pabigat ng hindi-makayang karahasan kapag nasimulan mong maramdamang hindi maaalis ang pabigat na ito.” Tawag-pansin ang “araw-araw na pabigat ng hindi-makayang karahasan” dahil may implikasyon sa araw-araw ang kahirapan. Katulad ng mga kaklase niya, may baon kaya siya? Pang-Xerox ng readings? Akses sa Internet para magsaliksik?

Tiyak, may mga magtatanong pa rin ng mga sanhing personal, tutal ay gawain iyan ng mga palaisip. Pero nakalatag ang malalaking suliraning kinaharap ni Kristel, sapat na para tanganan natin ang kolektibong tungkulin natin bilang kapwa – ang umunawa.

(2) At ang mga problemang kinaharap ni Kristel ay pawang problema ng kanyang kinabibilangang uring panlipunan: Mahal na matrikula, pagkakait ng edukasyon katulad ng iba pang serbisyong panlipunan, kawalang-trabaho, walang-kaseguruhang kita, bumababang kita. Hindi kataka-takang ang mga ito mismo ang binabanggit ng mga kritiko na patunay na malaking kasinungalingan ang ipinagmamalaki ng gobyerno ni Noynoy Aquino na “panlahatang pag-unlad (inclusive growth).” Ipinapakita ng nangyari kay Kristel ang pagkabigo ng mga patakaran ng gobyerno na nangangakong magdulot ng naturang pag-unlad – mga pangakong sa maraming pagkakataon ay hindi lang napapako, kundi aktwal na ginagamit para pagtakpan ang gayong pagkakapako.

Inilalantad din ng nangyari kay Kristel ang kahungkagan ng de-papel na proceduralism ng gobyernong Aquno – na nakatali sa ilusyong kapag dumaan ka sa proseso, na kadalasang may pipirmahang papel, ay maitutulak mo ang gobyernong gawin ang gusto mo. Kailangan daw ng mga nakaligtas sa superbagyong Pablo ng listahan ng pangalan para makatanggap ng relief goods. Kailangan daw ng mga lumikas sa Sabah dahil sa pandarahas ng gobyerno ng Malaysia ng sworn statement para paniwalaan ng pamahalaan. Si Kristel, nag-aplay sa Socialized Tuition Fee Assistance Program – na notoryus sa maraming rekisito, arbitraryong pagpapasya, at pagkakait ng tulong sa mga estudyante. Nag-aplay siya, pero hindi pa rin ibinigay ng gobyerno ang dapat sa kanya.

Hindi kataka-taka na taong 1989 ipinatupad ang STFAP. Sa taon ding iyan pinagtibay ang Herrera Law, na nagligalisa sa kontraktwalisasyon at Assumption of Jurisdiction, marahas na instrumento ng pagsupil sa welga at mga pagkilos ng mga manggagawa. Sa taon ding iyan ipinatupad ang rehiyunalisasyon ng pagtatakda ng sahod sa bansa. Pagkaltas sa subsidyo sa edukasyon at iba pang serbisyong panlipunan, sa isang banda, at pagtali sa sahod sa pinakamababa, sa kabila – iyan ang magkakambal na mga mayor na patakarang itinutulak ng neoliberalismo. Mangangailangan ng malakas at malawak na protesta para maibasura ang STFAP, at iyan ang inuudyok ngayon ng pagkamatay ni Kristel, na patunay rin ng pagsahol ng naturang programa sa pagdaan ng panahon.

Sa kabila ng mga pagtuligsa at ng pagsahol ng pang-ekonomiyang krisis sa daigdig, tuluy-tuloy ang gobyernong Aquino sa pagyayabang na umuunlad ang bansa kakoro ang mga internasyunal na institusyong pampinansya at malalaking kapitalista. Sinasalubong nito, kung hindi man hinihikayat, ang pag-asa, ang pagtaas ng ekspektasyon at pag-aasam ng mga mamamayan. Hinihikayat ang pag-asa ng sistemang sa aktwal ay sumasawata at dumudurog dito. Sa kabilang banda, akma rin sa Pilipinas ang obserbasyon sa US ni John Protevi, progresibong intelektwal: ginagawang nakakahiya ang maging mahirap. Ang mahihirap mismo ang sinisisi, pinapalabas na may kasalanan, sa kanilang kalagayan, sa halip na ang sistemang panlipunan at ang pamahalaan.

Maaalala na isa sa naghudyat ng bantog na pag-aalsa sa Tunisia noong 2011 ay ang pagpapakamatay ni Mohamed Bouazizi, isang tindero sa kalsada na tumigil sa pag-aaral at nagpapaaral ng dalawa niyang kapatid. Matapos kumpiskahin ng pulisya ang kanyang paninda dahil wala siyang permit, sinunog niya sa harap ng isang tanggapan ng pamahalaan ang sarili. Tinamaan siya, napahiya siya, sabi ng kanyang ina. Bukod sa kahirapan, napahiya rin si Kristel sa ginawa sa kanya ng administrasyon ng pamantasan. Dinagdagan ng insulto ang pinsala ng kanilang kabuhayan. Ngayon, ramdam ng marami: Hindi lang si Kristel ang ipinahiya ng nangyari sa kanya, kundi lahat ng mahihirap na nangangarap mag-aral sa kolehiyo, lahat ng nag-aasam makatamasa ng edukasyon.

At akma ang minsang sinabi ni Karl Marx: Ang pagkapahiya ay isang rebolusyonaryong emosyon. Ibaling natin ang galit, hindi sa ating mga sarili, kundi sa mga naghahari at panginoon. Masasabi nating mga nagpupuyos ang loob: Tayong lahat ay Kristel ngayon.

17 Marso 2013

Galing ang mga larawan sa page sa Facebook ng Philippine Collegian. Kulturang asshole sa akademya? At kahit sa mga larangang labas sa akademya? May batayan iyan, ayon sa artikulong ito.

Lahat ng matapat na salaysay ng naging buhay ni Hugo Chavez, anti-imperyalistang pangulo ng Venezuela na namatay nitong Marso 5, ay naglalaman ng mahigpit na ugnayan niya sa mga maralita ng kanyang bansa.

Galing siya sa hanay nila, una sa lahat – sa hanay ng mga maralitang sa konteksto ng Venezuela ay binubuo ng mga mas madilim ang kulay ng balat. Isinilang siya sa mababang panggitnang uri, at pumasok sa militar na tanging bukas na landas para sa mga tulad niya tungo sa edukasyon at kahit paano’y pag-unlad.

Nakilala siya sa kudetang pinamunuan niya noong 1992 laban sa gobyernong sunud-sunuran sa mga dikta ng International Monetary Fund. Nang masukol ang kudeta, sinabi niya sa telebisyon na hindi makakamit ang kanilang mga layunin – por ahora, sa ngayon. Ang mensahe: darating ang tamang panahon.

Nanalo siyang pangulo sa eleksyong 1998, salamat sa suporta ng nakakaraming maralita. Sa kabila ito ng kaliwa’t kanang paninira ng mga naghaharing uri sa Venezuela. Kapansin-pansing nanalo rin sa Pilipinas noong 1998 ang nagpakilalang mula at para sa masa, matapos ang isang rehimeng sagad-sagaring neoliberal.

Bago nito, itinatanghal ang Venezuela na modelo ng demokrasya sa Latin America na nagbubunga ng pag-unlad. Sa unang tingin, sorpresa ang pagkakahalal ng isang progresibong tulad ni Chavez. Pero nakakasorpresa lang para sa mga hindi sigurado sa pagkulo ng diskuntento sa mga patakarang kontra-maralita.

Agad-agad, ikinampanya niya ang pagbago sa Konstitusyon ng Venezuela noong 1999. Pinrotektahan ang mga karapatan ng mga katutubong mamamayan at kababaihan at ang kalikasan, kinilalang karapatan ang mga serbisyong panlipunan, at itinakdang pwedeng tanggalin ang pangulo sa pamamagitan ng reperendum.

Pagkatapos, binawasan ang tubo ng malalaking korporasyong dumudukal sa langis ng Venezuela na mas marami pa sa Saudi Arabia. Ginawa niyang 70% ang 84% naitatabi ng mga korporasyon sa benta ng krudong inilalabas sa bansa. Ginawa niyang 16.6% ang dating 1% kabayaran sa espesyal na krudo sa kanyang bansa.

Nagpasa rin siya ng batas na nagtatakda na ang mga lupang nakatiwangwang at hindi tinatamnan ay dapat ibenta sa mga walang lupa. Kakaiba ito para sa isang lipunang tulad ng Pilipinas na maraming lupa ang kontrolado ng iilang pamilya, habang ang tanging lupa ng nakakarami ay iyung naiiwan sa kanilang kuko’t paa.

Dahil sa kanyang mga reporma, na bumawas sa yaman at kapangyarihan ng mga naghahari, kinudeta siya noong Abril 2002. Nailipad na siya paalis sa Miraflores, Malakanyang ng Venezuela, pero agad lumusob ang laksa-laksang masang Venezuelan para igiit ang kanyang pagbabalik sa pwesto. Nabigo ang kudeta.

Sa halip na masindak sa kudeta, lalong tumapang si Chavez sa suporta ng masa. Aniya, utang niya ang nalalabi niyang buhay sa mga maralita ng Venezuela kaya sa kanilang kapakanan na niya ito ilalaan. Sa buhay-at-kamatayang pangyayaring iyon lalo niyang nagagap at nayakap ang halaga ng pagsandig sa masa.

Disyembre 2002, nagwelga naman ang korporasyon ng langis na pag-aari ng gobyerno ng Venezuela. “Pahiyawin ang ekonomiya,” pamosong atas ni US Secretary of State Henry Kissinger noon para pabagsakin si Salvador Allende, sosyalistang presidente ng Chile, at ito ang layunin ng welga laban kay Chavez.

Sa paghahanap ng mapagkukunan ng lakas, nakita niya ang isang maralitang ina na humatak sa kanya sa bahay nito. “Tingnan mo ang ginagamit kong panggatong… ang likod ng kama namin. Bukas susunugin ko ang paa, tapos ang mesa, tapos ang mga upuan at pinto. Makakaraos kami, pero huwag kang susuko.”

Taong 2006, gumawa ng eksena si Chavez sa General Assembly ng United Nations. Tinawag niyang “Diyablo” si Pang. George W. Bush ng US na nag-iilusyong pag-aari niya ang mundo. Hitik sa drama at maanghang na salita ang eksena, sinabi niyang naaamoy pa ang asupre ni Bush at nag-antada pa siya ng krus.

Patok sa balita ang eksena, dahil sa sinabi niya pero dahil rin sa pagkakasabi niya. Hindi para sa kanya ang pulido, mapagmuni at taimtim na mga talumpati. Masa ang target niyang makabalita, hindi dahil maemosyon sila at hindi palaisip, kundi dahil hanap nila ang kagitingan, na kailangan sa ganoong pagtatanghal.

Ang mga kaaway niya, inilantad ang tunay na kulay sa pag-upak sa kanya. Si Pat Robertson, Amerikanong tele-mangangaral, nanawagang patayin siya. Tutal naman daw ay inaakusahan niya ang US na gusto siyang ipapatay. Marami rin daw langis ang Venezuela at hindi na ubra ang gerang magastos tulad sa Iraq.

Sa kanyang pagpanaw, kakatwa ang ibang parangal, dahil naglalaman ng mga datos ng kung paano niya napabuti ang lagay ng kanyang mga kababayan. Kongkretong mga pag-unlad ang binabanggit, hindi lang abstraktong paglago ng Gross Domestic Product o mga pantawid-buhay at panakip-butas na limos ng gobyerno.

Pero hindi Robin Hood si Chavez. Hinikayat niya ang pagbubuo ng mga organisasyon ng mga maralita at paglahok nila sa pagtatakda ng patakaran ng gobyerno. Nakilala siya sa pagiging masalita, na may pana-panahong pagkanta at pagtula, at may programa siya sa telebisyon na walang oras, walang taning at tila wala ring daloy.

Sa panahon ng mga lider na waring simbolo lang, kontrolado ng IMF at World Bank at binibihisan ng mga bayarang propagandista, may sariling paninindigan at pag-iisip pabor sa mamamayan si Chavez. Habang may mga pangulong lulong sa mga computer games at bisyong binata, naging abala siya sa mga talakayan at ideya.

Masasabing nakapagtanim ng mga binhi at nakakuha ng panimulang ani ang mga mamamayan ng Venezuela. Sa pagpanaw ni Chavez, tulo-laway ang mga imperyalista at naghaharing uri na salantain ang naipundar nila. Hamon sa kanila na magpunyagi sa nasimulan at magkamit ng mas malalaking tagumpay.

Nakakalungkot man ang pagpanaw ni Chavez, nabibigyan tayo, hindi ng pampalubag-loob na nakakapagpakalma, kundi ng pag-asang nakakapaghikayat, na marami pang tulad niya ang susulpot sa patuloy na pakikibaka ng masa.

10 Marso 2013

Galing ang mga larawan dito, dito at dito.

Ang sahol ng isinulat ni Walden Bello tungkol kay Hugo Chavez. Sabi nga ng aktibistang si Mon Ramirez sa Facebook, kunwari parangal kay Chavez, pero parangal pala ni Bello sa sarili. Pinuri si Chavez para punahin sa dulo at para itaas ni Bello ang sarili. Iba rin!

Parang hindi naman totoo ang sabi ni Eric Hobsbawm na hindi na aplikable ngayon ang konsepto ng aristokrasya ng paggawa, bagamat totoong makabuluhan ang konsepto ni Lenin ng ekonomismo. Ano raw ang silbi ng edukasyon ayon kina Plato at Aristotle? Hindi lang responsableng pagkamamamayan, kundi ang mismong pagsangkot at pamamahala – at mahalaga rito ang “liberal arts,” ayon kay Adam Kotsko.

Panakot? Dahil masyado raw bumaho ang rehimeng W. Bush dahil sa pagtortyur, papatayin na lang ng rehimeng Obama ang mga mapaghihinalaang terorista – at ginagawa na itong ligal. Makabuluhan ang sanaysay ni Richard D. Wolff sa maraming bagay. Mayroon ba talagang suportang masa ang programa ng paghihigpit ng sinturon ni Obama? Anu’t anuman, maganda ang salaysay sa kung paano winasak ang New Deal ng dekada 1930.

Magandang salaysay ng mga welga at pag-aalsa ng mga manggagawa ng Tsina, gayundin ng mga sanhi at tunguhin nila.

Sabi ng Philippine Daily Inquirer, “Akbayan takes poll campaign to Fil-Ams.” Madaling makita na pawang kasinungalingan ang propaganda hinggil sa rehimeng Aquino ni Akbayan Rep. Walden Bello sa harap ng mga Pilipino-Amerikano sa US.

Pwedeng magtagumpay ang repormang panlipunan at paglaban sa katiwalian sa kasalukuyang sistemang pampulitika? Pinakamalaking tagumpay sa paglaban para sa reporma ang Reproductive Health Act? Lumilikha ng “mga kalagayang panlipunan” ang Conditional Cash Transfer, na inaamin niyang suportado ng World Bank, para makaahon sa kahirapan ang mga benepisyaryo? Matapat ang rehimen sa malinis na pamamahala?

Sabi ni Bello, “Kailangan ang mga koalisyon para may makamit sa ating gawain bilang mga progresibo.” Pero malinaw nang isinuko niya ang pagiging progresibo sa pagbitiw sa pagsusuring ang namamayaning sistemang panlipunan, at hindi lang kung anong rehimen ang nakaupo, ang siyang problema ng bansa. Ang pagpapalabas na ang partikular na katangian ng bawat rehimen, at hindi ang sistema, ang siyang problema sa bansa ay paninindigan ng mga partidong oposisyon ng mga naghaharing uri, hindi ng mga tunay na progresibo.

Malinaw pa sa sikat ng araw: Nagsisilbing propagandista ang Akbayan ng rehimeng Aquino at ng naghaharing sistema – propagandistang mas kasuklam-suklam dahil pinagmumukhang progresibo ang rehimen at sistema.

Panibagong antas ito ng pagsadsad ni Bello na nagpapakilala pa ring progresibo. May pumuri noon sa kanya bilang “pinaka-respetadong anti-globalisasyong palaisip sa Asya.” Pero tagasuporta siya ngayon ng rehimeng sagad-sagaran sa pagtutulak ng liberalisasyon, pribatisasyon, deregulasyon at denasyunalisasyon ng ekonomiya. Isang gobyernong kampeon ng dayuhang pagmimina at pagtotroso, ng Public-Private Partnerships na pinapakinabangan ng malalaking kapitalista at haciendero, at ng pagpapasaklaw ng presensyang militar ng US sa bansa at Asya.

Kahit bilang rehimen, hindi progresibo ang kay Aquino. Sa isang pagtingin, inuulit nito ngayon ang “Philippines 2000” ni dating Pang. Fidel Ramos. Pero kung kritiko si Bello ng mga programa ni Ramos noon, tagapagtanggol siya ng mga programa ni Aquino ngayon. Na mas kakatwa, dahil napatunayan nang bigo ang Philippines 2000 na iahon ang nakakaraming Pilipino sa kagutuman at kahirapan.

Huwag na nating ikumpara si Aquino kina Lenin o Mao. Pero hindi rin siya isang Castro. Hindi rin Hugo o Evo. At kahit Lula, na nagpatupad ng mga repormang nakapagpabuti sa kalagayan ng mga mamamayan at nagpahayag ng mga posisyong kritikal sa US, hindi rin papasa. Mas kahanay si Aquino ng mga neoliberal na pangulo ngayon ng iba’t ibang atrasadong bansa.

Kahit noon pa man, maaasahan na kay Bello ang ganitong pagsadsad. Kahit bilang aktibista-intelektwal, nakatutok siya sa pinakalantad na pinakamasasahol na itsura ng imperyalistang pandarambong at gerang agresyon sa mundo. At kapansin-pansing nakatali ang kanyang mga pagsusuri sa mga datos, hindi pinapalalim at binubuo sa mismong ekonomiyang pampulitika ng imperyalismo. Progresibo pero hindi Marxista, mas interesado siyang makipag-koalisyon kaysa iguhit ang matalas na pagsusuri at sa batayan nito’y magparami ng kapanalig.

Ipinagmamalaki ng mga kasama niya sa Akbayan na pinagdebatehan sa ibang bansa ang kanyang konsepto ng “deglobalisasyon,” pero ito’y nakaugat sa demarxipikasyon ng pagsusuri sa pandaigdigang sistemang kapitalista.

Pinabilis lang ang pagbabagong-labas, hindi pagbabagong-loob, ni Bello ng pagbabagong tinukoy ni Elmer Ordoñez, progresibong manunulat – ang pagkakaluklok ng Akbayan sa mahahalagang pwesto sa gobyernong Aquino.

Dati-rati’y mga nakakaalwang petiburgis sila na rumaraket sa mga internasyunal na non-government organizations na may kaduda-dudang pagpopondo. (Inamin niya minsang tumanggap ang kanyang grupo ng pondo mula sa Ford Foundation, responsable sa tampok na pasistang panunupil sa Chile at Indonesia, pero nang wala umanong kapalit.)

Ngayon, nasa laylayan na sila ng mga naghaharing uri sa bansa at tiyak na humahakot ng mas malaking yaman at may tangan ng malaking kapangyarihan. Mahihirapan na silang umahon mula diyan.

Ang nagagawa nga naman ng malabnaw na linya at maraming pera!

26 Pebrero 2013

Mabuhay ang mga biktima ng bagyong Pablo! Galing ang larawan sa Facebook.

Mag-ingat sa simpleng pananalita! Ito ang mensahe ng sanaysay na ito. Magandang sanaysay ni Don Pagusara hinggil sa barikada sa Mindanao noong Enero 15. Heto naman ang paglalantad ng mga progresibong Pilipino-Amerikano kay Bello.

Marami na namang palaisipan ang pilosopong si Slavoj Zizek kaugnay sa kasalukuyang krisis sa daigdig. Interesanteng artikulo tungkol sa isang Pilipinong may mga kritisismo at komentaryo sa mga pangaral ni Ratzinger.

Parang napakasimple at napaka-inosente ng pag-like, pag-share at pag-tweet dahil iyun naman ang layunin ng mga nag-imbento ng Facebook at Twitter, ang gawing napakagaan ang gawin ang mga ito. Pero gaya ng ipinapakita ng paglikha at pagpasa sa Cybercrime Law, nagdudulot ang naturang mga aktibidad ng takot sa gobyerno ni Noynoy Aquino – at malamang, sa mga dayuhan, komprador at asyendero na naghahari sa bansa. Nasa mga kamay ito ng mga kabataan, at hindi ba’t sila ang talim kapag lumalaban ang sambayanan na parang punyal?

Malaking paliwanag ang nagpapatuloy na krisis pang-ekonomiya sa daigdig at sa Pilipinas. Sa paglala ng pangangamkam ng lupa, kawalang-trabaho, pagkaltas sa sahod at benepisyo, pagpapalayas sa mga maralita, at pagtataasan ng presyo ng batayang bilihin at serbisyo, tiyak na titindi ang panlipunang ligalig at protesta. At tiyak na magagamit ang cyberspace para isatinig ang galit ng mga mamamayan at isalin ito sa pagkilos. Para sa gobyernong Aquino, kailangang supilin ang pagpapahayag at protesta ng mga mamamayan.

Maaalala ang umano’y mahalagang gamit ng Facebook at Twitter sa Arab Spring o sa mga pag-aalsa sa Middle East at North Africa noong 2011. Ayon sa mga naghaharing elite, “susi” ang naging papel ng Facebook at Twitter sa naturang mga pag-aalsa. Ang ganitong mga pagsusuri ay pag-iwas sa mas malalim na mga ugat ng nasabing mga pag-aalsa, tampok ang kahirapan sa hanay ng mga mamamayan at katiwalian sa gobyerno. Sa pamamagitan ng ganitong pagsusuri, naituturo ng mga elite sa isa’t isa kung ano ang pwede nilang aksyunan, dahil hindi nila maresolba ang malalalim na ugat ng pag-aalsa, at ang aksyon nila ay ang pagsupil sa cyberspace. Isa itong interpretasyon sa sinabi ng maka-Kaliwang intelektwal na si Jodi Dean na ang ganitong mga pagsusuri ay “mga lubos na reaksyunaryong pagtatangkang igiit ang pagiging pangunahin ng kapitalismo sa mismong panahong nahaharap ito sa signipikanteng banta.”

Pero totoo namang magagamit ang Facebook at Twitter ng mga mamamayang nagpoprotesta, kung hindi pa man nag-aalsa. Kung naging mabisa ang mga ito para sa mga mamamayang ilang dekadang pinagsamantalahan, sinupil at ispontanyong lumaban, may bisa rin ito para sa Pilipinas kung saan matindi ang pagsasamantala, panunupil at may malakas na progresibong kilusan. Hindi mababago ng mas mabilis at malawak na daloy ng impormasyon at opinyon ang umiiral na kaayusang panlipunan, pero magagamit ito sa pagbago sa naturang kaayusan. Tiyak, laman ng walang katapusang bangungot ng mga naghahari ang mga kabataan ng Middle East at North Africa na walang trabaho, puno ng enerhiya at ideyalismo, at gumagamit sa cyberspace para magpalaganap ng tuligsa at protesta – patungo sa masa at lansangan.

Isa ring paliwanag ang katangian ng gobyernong Aquino. Umaasa itong makakaraos sa krisis sa pamamagitan ng panloloko. Patuloy ito sa pagpapatupad sa mga kontra-maralitang patakarang neoliberal ni Gloria Macapagal-Arroyo pero may mga armas ito sa panlilinlang: mula sa dominanteng masmidya hanggang sa mga ahensya ng sarbey, mula sa mga pseudo-progresibong grupong nagbibigay ng bihis-progresibo sa mga kontra-maralitang patakaran hanggang sa mga internasyunal na ahensyang nagbibigay-papuri.

Hindi makakaligtas sa mga susing taong nasa makinaryang pampropaganda ni Aquino ang gamit at halaga ng cyberspace sa pagpapahina ng naghaharing rehimen. Sinamantala nina Edwin Lacierda, Manuel L. Quezon III, Ricky Carandang, at maging ng mga taga-Akbayan ang cyberspace noong tinutuligsa pa nila si Arroyo. (Pansining nanahimik sila hinggil kay Arroyo nang sila na ang nasa pwesto.) Malaking bagay rin ang panlilinlang sa Oplan Bayanihan, ang mapanupil na programang kontra-insurhensya ng gobyernong Aquino. Layunin nitong huwag mapansin, mapagtakpan, o di kaya’y mapagmukhang maganda ang panunupil. Hindi ba’t nakatuntong sa kasinungalingan ang paboritong taktika ngayon ng gobyernong Aquino laban sa mga aktibista, ang pagsasampa ng mga gawa-gawang kaso para pigilan ang kanilang pagkilos?

Hindi makakaligtas sa gobyernong Aquino ang pagkasumpong ng mga mamamayan, lalo na ng kabataan, sa cyberspace bilang espasyo para magtalakayan, bagamat mas malaganap pa rin ang gamit nito bilang pang-aliw at komunikasyon sa mga mahal sa buhay. Pinakitid at kinomersyalisa ng gobyerno ang mga parke at pampublikong lugar kung saan pwedeng magtalakayan, at pinalaganap ang mga mall para sa tubo ng iilan at dayuhan. Bagamat tulad sa mall ay naglipana ang distraksyon sa cyberspace, may puwang sa huli para magtalakayan. Minilitarisa ng gobyerno ang mga komunidad at ginawang mapanupil ang mga paaralan, at inihahabol nito ang pagsikil sa cyberspace. Delikado sa mga naghahari ang kalayaan sa pagpapahayag.

Kakatwa ang isang larawang nalilikha. Umaabante ang teknolohiya at naghahawan ito ng espasyo para magtalakayan ang mga mamamayan. Ang ginawa ng gobyernong Aquino, binuhay ang 82-anyos na mapanupil na batas sa libelo para mambusal. Sa takot nito, sa kabila ng arogansya nito sa pagiging malakas, nag-apuhap ito ng sinaunang armas laban sa aktwal bagamat mas potensyal na bagong armas ng mga mamamayan. Bibiguin nila ito sa paglaban.

06 Pebrero 2013

Galing dito ang mga larawan.

Wala lang: Sinipi pala minsan ni Pope Benedict XVI sina Adorno at Horkheimer. Hindi ko unawa ang buong debateng pinag-ugatan, pero parang maganda ang mga punto ni The Regular Grind.

Para sa mga makata, na madalas may problema sa pera, heto ang kamakata ninyong si Charles Simic. At ito ba ang ganti, sa Laos, ng mga dayuhan sa paggupo ng Vietnam sa US?

Natumbok ni E.J. Dionne, Jr. kung bakit progresibo ang Kristiyanismo kumpara sa mga naunang moda ng produksyon: “Bawat isang tao, binigyan ng dignidad ng Panginoon at karapat-dapat sa respeto.”

Maganda itong maiksing paliwanag ng Pinoy Weekly sa Genuine Agrarian Reform Bill na isinusulong ng mga magsasaka at dininig lang ng Kongreso.

Marami na ang nakapagsulat tungkol sa kontrobersyal na interbyu ni Ricky Lo, kolumnistang pang-showbiz, kay Anne Hathaway, sikat na artistang Amerikano. Maliban sa mga kapanalig sa showbiz ni Lo, mas marami ang tumutuligsa kaysa nagtatanggol sa kanya sa isyu. Saan, saan nagkamali si Lo sa panayam kay Hathaway?

Sa tingin ko, sa nilalaman at porma. Sa nilalaman, masasabing personal ang mga tanong ni Lo, hindi propesyunal; mas tungkol kay Hathaway bilang tao at artista, hindi tungkol sa pelikula. Mas malamang, nasa isip si Lo kung paano ibebenta ang pelikula at istorya, at ang naisip niya ay personal, kaya rin panay ang tanong niya tungkol kay Lea Salonga.

Sa porma, ratsada ang naging pamamaraan ni Lo, patalun-talon sa iba’t ibang paksa, hindi nagpalalim sa mga isinagot ni Hathaway tungkol sa pelikula. Sa kanyang pagkairita, matalas ang sagot ni Hathaway sa huling tanong ni Lo: Para talagang mas gustong pakinggan ni Lo ang sarili kaysa makinig sa sinasabi ng iniinterbyu niya.

Ang nakakakilabot, inilarga ni Lo ang panayam nang matikas, ramdam ang kanyang awtoridad sa Pilipinas. Hindi niya alintana ang pagtanggi ni Hathaway na sagutin ang una niyang tanong, na mahihinuhang masyadong personal. Hindi siya nagbago ng mga tanong at pamamaraan, iginiit ang kagawian niya sa telebisyon sa mga artista sa bansa.

Bilang isa sa pinakamalalaking reporter pang-showbiz sa bansa, na may kaakibat na yaman at kapangyarihan, tagapagdala si Lo ng kagawian ng lokal na industriya ng entertainment. Trinato niya ang panayam kay Hathaway tulad ng pagtrato niya sa panayam sa mga artista sa bansa: pakalkal sa personal at mainipin ang porma.

At sa mali ni Lo, makikita ang ilang mali sa showbiz sa bansa: Una, ang pagsandig sa mga intriga sa personal na buhay ng mga artista para magbenta ng mga pelikula at iba pang proyekto. Ikalawa, ang labis na awtoridad ng mga makapangyarihan sa showbiz – mga kolumnista, manager at estasyon ng telebisyon – na nagdidikta sa mga artista.

Halos kasabayan ng panayam kay Hathaway, pumutok ang “intriga” tungkol kina Kim Chiu, Maja Salvador at Gerald Anderson, at damay pa si Sarah Geronimo. Ang hinala ng iba, para ibenta ang teleserye ng unang dalawa. Kinasuhan naman ng GMA7 si Sarah Lahbati dahil naghayag ang huli ng umano’y mga anomalya sa paghawak sa mga artista.

Isipin na lang ang dinaranas ng mga artista. Kailangan nilang makilaro sa mga gawa-gawang kwento tungkol sa personal na buhay nila para lang magbenta. Kailangan nilang maging magalang sa mga makapangyarihang kumakaltas sa kita nila, dahil ang mga ito, kayang “wasakin” ang kanilang “career” – at ang iba’y nagbabanta talaga nang ganyan.

Maaaring may ganito ring mga problema sa showbiz sa US, maaaring wala; hindi ko masabi. Ang tiyak, hindi pantay ang ugnayang pangkapangyarihan sa pagitan nina Hathaway at Lo. Hindi kayang wasakin ni Lo ang career ni Hathaway tulad ng pwede niyang gawin sa mga artista sa bansa; ang problema, umakto siyang parang kaya niya.

At lumaban si Hathaway. Dahil nakita siya sa protestang Occupy sa US at sumusuporta sa kampanyang One Billion Rising laban sa karahasan sa kababaihan, mas may batayang isiping hindi lang siya bugnutin sa araw na iyun. Maaaring may gusto siyang gawing punto sa harap ng hindi naman talaga kaaya-ayang pakikipanayam ni Lo.

Kakatwa, pero parang ipinaghiganti ni Hathaway ang mga artistang Pinoy. Nagawa niya ang hindi kayang gawin ng mga lokal na artista. Kakatwa, dahil ang industriya ng entertainment sa US na pinagmulan niya ay responsable rin – sa panggigipit sa mga pelikula at palabas sa telebisyon sa Pilipinas – sa dinaranas ng mga artista sa bansa.

23 Enero 2013

Galing ang mga larawan dito.

Sabi ng kolumnistang si Lolit Solis sa isyu: ”Dyuskoday, hindi pa ipinapanganak si Anne, entertainment journalist na si Papa Ricky ’no?!” at ”At least, isang international star ang involved sa isyu ni Papa Ricky, hindi mga lesser star o starlet.”

Interesante pala ang buhay nitong si J. Robert Oppenheimer, imbentor ng bomba atomika. Tinalakay ni George Monbiot ang kaibahan ng mga bata sa US at bata sa Pakistan sa paningin ng gobyerno ng US. Pinsala ng neoliberalismo sa buhay, sa kaso ng dating mga bansang dating sosyalista sa Silangang Europa.

Magandang pagmumuni ni Jodi Dean tungkol sa isang sikat na meme: Keep Calm and Carry on. Rebyu ng pelikulang The Hobbit ni J. Hoberman. Kakatwa ang mga kwento tungkol sa pagbabago ng New Zealand pabor sa pelikula.

Dahil libre ng isang kaibigan, nanood siya ng The Hobbit noong Disyembre sa sinehan. Napanood din niya ang The Lord of the Rings pero hindi nabasa ang pamosong libro ni J.R.R. Tolkien. Hindi kinaya ng paghanga niya kay Lean Alejandro, lider-aktibista, na basahin ang umano’y paboritong katha nito.

Kahit may ideya siyang buhay at makakaligtas ang mga bida sa dulo, kapana-panabik kung paano magsisimula ang bawat labanan at kung paano sila makakaligtas. Kahanga-hanga ang paglaban ng engkantadong si Gandalf, ng hobbit na si Bilbo Baggins, at ng grupo ng dwarves sa pamumuno ni Thorin Oakenshield sa harap ng mga kalaban na lagi’t laging marami at mabagsik, bagamat hindi laging matalino. Interesante at nakakatakot ang kontrabidang si Azog.

Nakakabilib ang katatagan ng mga bida at ang ilang beses nilang pagpapatagal hanggang matalo ang kontrabida sa bawat salpukan. Malinaw na naikwento kung bakit nagsasakripisyo at lumalaban ang mga bida – dahil sa paghahangad ng mga dwarves na mabawi ang kanilang tahanan-kaharian-bansa.

Kaya naman lutang na lutang ang sinabi ni Gandalf sa pagkausap sa diwatang si Galadriel na “Ang paniwala ni Saruman, tanging dakilang kapangyarihan ang makakapagbalanse sa mundo, pero hindi iyan ang natuklasan ko. Natuklasan kong ang maliliit na bagay, mga pang-araw-araw na aksyon ng karaniwang tao ang siyang nagtataboy sa kadiliman, mga simpleng hakbangin ng pagmamalasakit at pagmamahal.”

Sinalubong ito ng bulong na parang parinig: “Socdem ang lintek! Nag-aarmadong pakikibaka na nga ang mga duwende, kung anu-ano pang ka-socdem-an ang sinasabi mo diyan!”

Lutang na lutang, dahil kung may ipinapakita man ang The Hobbit, iyan ay ang pangangailangan ng malalaking hakbangin para kamtin ang malalaking hangarin. Hindi talaga sapat ang pagboto o pana-panahong pagbibigay ng tulong sa mga nangangailangan kung gusto ng tunay pagbabago. Hindi sa progresibo ang pelikula, pero sapat ang saklaw at kitid ng kahulugan nito para magpahintulot ng progresibong pagbasa.

Lalabas na konsesyon ang sinabi ni Gandalf sa nakakaraming apulitikal na manonood; hindi lubos na matanganan ng nagsulat ng diyalogo ang radikal na mensahe ng mga aksyon ng mga bida. Pero hindi nakaligtas ang huli sa isang kasama niyang kagagaling lang noon sa integrasyon sa mga magsasaka at sa isa pang patungo pa lang doon noon. Sa kanila, may ekstrang kabuluhan ang pelikula.

Matutuwa kaya ang mga rebelde na panoorin ito katulad ng Avatar? Iyun lang, hindi sa tagumpay nagtapos ang pelikula, kundi sa pagkilala ng isa na mali siya sa hindi pagtitiwala sa isang kasamang umani naman ng respeto dahil sa kahandaang magbuwis ng buhay sa paglaban. Hindi na rin masama.

19 Enero 2013

Galing ang larawan kay Tilde Acuña.

May isa, dalawang sulatin si Anton Dulce hinggil sa mga paglabag ng mga tropang militar ng US sa bansa. Nakakatawa naman si Vencer Crisostomo tungkol sa pork barrel ng isang dating mambabatas ng Akbayan at ibang balita.

May dahilan daw sa paggamit ng droga ng atletang si Lance Armstrong. May tunggalian ngayon sa Trotskyistang Socialist Workers Party: Heto ang sulatin nina Richard Seymour at China Mieville, dalawa sa mga kilalang miyembro nito.

Alam na raw ni Adam Kotsko ang librong imumungkahi sa mga nagtatanong kung anong libro ni Slavoj Zizek ang dapat unahin. May isinulat naman si Andang Juan tungkol sa paggamit sa artista ng gobyerno para ikampanya ang Oplan Bayanihan nito.

Masaya tayo sa munting tagumpay ng paglaban para sa makataong pagtrato para sa bilanggong pulitikal na si Ericson Acosta. Palayain ang lahat ng bilanggong pulitikal!

May nag-email sa akin ng isang status sa Facebook ni Leloy Claudio, tagapangulo ng Akbayan-Youth. Bungad niya, “Mga kasama sa [Communist Party of the Philippines], patawarin ninyo ako kung takot ako sa mga Leninistang katulad ninyo.” Tapos, sinipi na niya ang sumusunod: “Ang sabi ko sa kanya, ‛Vladimir Ilyich, kapag naagaw mo na ang kapangyarihan, sisimulan mong bitayin ang mga Menshevik sa susunod na araw.’ At sumulyap siya sa akin at nagsabi: ‘Pagkatapos mabitay ng huling Socialist-Revolutionary tsaka bibitayin ang unang Menshevik.’ Sumimangot siya at pagkatapos nito’y tumawa.”

Hindi sinabi ni Claudio kung saan sinipi ang naturang kwento. Propaganda kayang anti-Lenin o anti-Komunista? Wala rin siyang paliwanag kung bakit ang sinabing ito ni Lenin, kung totoo nga, ay dapat paniwalaan at maging dahilan para katakutan ang mga Komunista sa Pilipinas. Sapat na bang ipagpalagay na kung nakapagbiro si Lenin nang ganito ay balewala sa kanya ang buhay ng mga katunggali? Wala ring pagsangguni sa mga prinsipyo at kasaysayan ng CPP kung may batayan ang haka-hakang papatayin nito ang mga katunggali kapag nagtagumpay. Sapat na ba ang dahilang Leninista ito?

Sa mga dokumento ng CPP noong Ikalawang Dakilang Pagwawasto, sa unang hati ng dekada ’90, sinabing ang pagbasura kay Stalin ay pagbasura rin kay Lenin. May hirap sigurong paniwalaan ang ganitong pagsusuri noon, sa panahong nasa rurok ng pagpapanggap ang mga tumutuligsa kay Stalin. Pero makikita kay Claudio, anak ng Akbayan na hindi saksi sa naturang pagwawasto, ang katuparan ng pagsusuri ng CPP: Lantad na siyang anti-Lenin at anti-Komunista. May sulatin nga siyang sumasamba sa mga susing anti-Komunistang awtor na laman ng arsenal ng propagandang Cold War.

Malamang, ipinagpapalagay ni Claudio na alam ng mga kaibigan niya sa Facebook ang mga “krimen” ng CPP, tampok ang maramihang pagpatay bunsod ng histerya laban sa mga pinaghinalaang paniktik ng militar na nakapasok sa hanay nito noong dekada ’80. Pero malaki man ang pinsala nito, maliit na seksyon lang ito ng kasaysayan ng CPP. Hindi masasabi, kung magiging tapat lang sa mga datos, na ang kasaysayan ng CPP ay kasaysayan ng pagpatay sa mga katunggali nito, lalo na sa labanang pang-ideolohiya. At mapapatunayang hindi mauugat ang krimen sa Leninismo, kundi sa paglabag nga rito.

Ang kakatwa, ang mga promotor ng naturang mga pagpatay ay kahanay ni Claudio sa pagiging anti-Komunista at lider at kaibigan pa nga ngayon ng Akbayan. Sila ang nag-utos ng madudugong kampanyang anti-impiltrador at ang iba’y personal pang sangkot sa pagtortyur sa mga biktima. Para pagtakpan ang kanilang krimen, nagwala sila laban sa pamunuan ng CPP, nagpakilalang mga tunay na “Leninista” at gumamit ng bansag na “Stalinista.” Inakusahan nilang diktador ang mga pumuna sa kanila gayung sila itong may dugo sa mga kamay at ayaw tumanggap ng pagkakamali at ayaw ring magwasto.

Halos ipaghiyawan ni Claudio ang pagiging akademiko at historyador pero hindi papasa sa matalisik na pagsusuri ang marami niyang pahayag. Agad tutuligsaing “bulgar” o “krudo” ng mga kapanalig niya ang ganitong pagsusuri kung galing sa Kaliwa, pero naglulumublob sila sa ganitong abuso laban sa Kaliwa. Nagsikap siyang sumikat sa pagtuligsa kay Sen. Tito Sotto sa isyu ng plagiarism, pero kakatwa rin ang kawalan ng rigorosong pagsusuri ng mga nagyayabang sa pagiging edukado, lalo na’t patungkol sa isang Kilusang pinaglalaanan ng buhay ng marami, kasama ang masang Pilipino.

Halatang hindi dumaan si Claudio sa disiplina ng talakayan, pagpaplano at pagtatasa tulad ng mga Leninistang tinutuligsa niya. Tiyak, hindi niya makukuha ang pag-iiba ni ni Mao Zedong na nagsabing hayaang magpayahag ang mga reaksyunaryo basta’t hindi sila pumapatay. At hayan na nga: mga kabataan ng Akbayan na kumbaga’y mura ang bili sa kanilang anti-Komunismo. Hindi naging bahagi ng CPP tulad ng kanilang mga nakakatanda, walang malalimang pag-aaral sa kanilang sinasabi, todo-kagat sa mga anti-Komunistang paninira kahit galing sa ultra-Kanan, mas dikit sa dominanteng ideolohiya ng Ateneo kaysa aktibismo ng UP, mas kilala si Lennon kaysa kay Lenin.

03 Enero 2012

Galing ang mga larawan dito.

Buksan natin ang taon nang tama: blogosphere sa Pinas muna! Pinakamagagandang librong nabasa ni Karlo Mikhail Mongaya noong 2012. Datos naman tungkol sa isyung Israel-Palestine mula kay Curate. At kakatwang imahen.

Mabuti naman at nag-blog na ulit ang probokador sa estilo ng pagsulat at pag-iisip na si Myfel Paluga! Nakakatuwang nagbalik na rin sa pagba-blog si Alex Felipe. Magandang pagmumuni ni Marck Ronald Rimorin tungkol sa mga pitik ni Noynoy Aquino sa midya.

Ang lulungkot nitong isa, dalawa, tatlong entri ni Richard Bolisay sa isa niyang lungga online. Pero naaliw naman ako dito: Jimmy Fallon and Justin Timberlake FTW!

Swabeng kabig talaga itong si Mong Palatino. Humahalaw ng aral si Angela Stuart-Santiago sa bagyong Pablo. At binigyang-puwang niya ang mga pagmumuni ni Elmer Ordonez tungkol sa kung anu-ano.

Klase sa art appreciation mula kay Katrina Stuart-Santiago: “…ng labis-labis na pagbibigay-halaga sa sarili na nagbibigay-laya rin sa kanilang angkinin ang bago kapagka lang ang mga tagumpay nito ay mahirap nang hindi pansinin.”

Isang lumang paborito mula kay Victor Villanueva. Magbalik-blog ka na, hoy! One word: Noynoy! Patok na rebyu ni Jessica Zafra sa One More Try, nakakahagalpak!

Magandang impormasyon tungkol sa Haiti at magagandang larawan ng panawagang tulong para sa mga nasalanta, mula kay Tanglad.

Sang-ayon ako kay Tine Sabillo sa mga dapat pitikan kapag rali, at sa mga obserbasyon niya sa pagbabaha sa bansa. Nakakaantig ang tula ni MJ Rafal tungkol sa Kapaskuhan.

“Ang intelektwal, tulad ng manunulat, ay lagi’t laging (necessarily) pampubliko,” sabi Prop. Luis V. Teodoro, progresibong intelektwal at guro ng pamamahayag, sa kanyang bagong sanaysay na “Writers and Public Intellectuals.” Sipi raw ang naturang sulatin sa susing pananalita niyang “Interpreting the World: the Writer as Public Intellectual” sa kumperensya ng balangay sa Pilipinas ng PEN (Poets, Playwrights, Essayists, and Novelists).

Ayon kay Teodoro, “Hindi tulad ni Pilosopo Tasyo, hindi pwedeng gawin ng intelektwal na basta na lang itago sa kung saang sisidlan ang kanyang natuklasan at naunawaan, hayaang madiskubre ito ng hinaharap, nang hindi binibitawan ang kanyang tungkulin sa paglikha ng hinaharap na iyan, na ang mga pundasyon ay matutulungan niyang malikha sa kasalukuyan.”

May eksaktong pakahulugan, gayunman, ang praseng “pampublikong intelektwal” sa US, kung saan ito nagmula at nakilala. At sa pakahulugang ito, taliwas sa sinabi ni Teodoro, hindi lagi’t laging pampubliko ang pagiging intelektwal at manunulat – nagsusulat man ng tula, dula, sanaysay o nobela.

Ayon sa iskolar na si Russell Jacoby, na isa sa mga responsable sa pagtampok ng prase, “Nangangahulugan [ang termino] sa pangkalahatan (roughly) ng isang intelektwal na gumagamit ng pang-araw-araw na wika para talakayin ang mga isyung may pangkalahatang kabuluhan, isang taong nagsusulat hindi lang para sa mga propesyunal na journal kundi para sa mga pahayagan para sa lahat [“The Decline of American Intellectuals,” 1989].”

Halatang ikalawang hati ng dekada ’80 naisulat at nailathala ang saliksik ni Jacoby, dahil nakatutok pa ito sa midyang nakalimbag tulad ng dyaryo at magasin. Sa tuluy-tuloy na paglaganap ng telebisyon at pagkatapos ng Internet sa mga kasunod na dekada, nangahulugan na rin ang “pampublikong intelektwal” ng paggamit sa mga midya na ito para ipaabot sa mas malawak na publiko ang mga isyung kinakasangkutan nila. Sa ibang gamit, hindi tuloy maiiwasan, nangahulugan na rin ito ng pagiging intelektwal na “sikat” o celebrity.

Sa batayan ng ganitong pakahulugan sa “pampublikong intelektwal,” maraming matutukoy rin sa bansa, kapwa sa Kaliwa, Kanan at gumigitna. Pero may isang pampublikong intelektwal na makabuluhang bigyang-pansin: ang makatang si Axel Pinpin. Interesante at kapaki-pakinabang na suriin ang praktika niya bilang isang pampublikong intelektwal.

Nakilala ng marami si Pinpin na kasama sa binansagang “Tagaytay 5,” mga aktibista sa Timog Katagalugan na iligal na inaresto, tinortyur at pagkatapos ay ikinulong nang mahigit dalawang taon ng gobyerno. Matapos makalaya, nagpapatuloy si Pinpin sa pagiging aktibista sa Timog Katagalugan.

Sa hanay ng mga aktibista, kilala si Pinpin sa kanyang pagtula. Nakilala siya, higit pa siguro sa mga tula niyang nalimbag at naisalibro, sa pagtula sa mga pagtitipon – rali, gabing pangkultura, parangal, at iba pa. Prominente at permanente siyang kasama sa mga lakbayang inilulunsad ng mga aktibista at mamamayan ng Timog Katagalugan, kasama sa pag-oorganisa ng hanay, nagkokoordina ng pagkilos, at syempre pa, tumutula sa iba’t ibang yugto nito.

Para siyang espesyal na lider-masa para sa mga aktibista. Paborito siyang imbitahan sa iba’t ibang pagtitipon para tumula. Ang mga pagbasa niya, madalas na sinasalubong ng katahimikan at tinatapos ng malakas na palakpakan. Marami ang nagpapakuha ng larawan kasama siya at may mga nakasaksi na rin ng pagtili sa kanya ng ilang tagahanga, kahit hindi menor-de-edad. Paborito ring gustuhin at ibahagi, i-like at i-share, ang mga tula niya sa Internet.

Hindi matatawaran ang halaga ng pagtula niya, lalo na sa hanay ng masa. “Ang teorya,” sabi ni Karl Marx, “ay nagiging materyal na pwersa kasabay ng pagkapit nito sa masa.” At sa ginagawa ni Pinpin, nailalapit at napapakapit ang progresibong teorya sa masa – sa paraang kongkreto, malinaw, maalab, at matatandaan. Kongkreto, dahil nakalapat sa mga isyu at usaping kagyat na nararanasan ng masa, sa panahong nararanasan nila at sa panahong lumalaban sila kaugnay nito.

Mabisa ang mga tula ni Pinpin hinggil sa pasismo ng Estado, halimbawa, hindi lang dahil mahusay ang mga ito bilang tula. Mabisa sila dahil binabasa sila sa harap ng masang lumalaban sa militarisasyon, pagkamkam ng lupa, demolisyon at kahit pagbuwag ng hanay sa rali – at kadalasan, sa panahong sariwa pa ang mga sugat. Magkasabay niyang pinapahapdi at pinaghihilom ang sugat, at nang pinapatatag ang loob para lalo pang lumaban.

May inabot na ring kasikatan si Pinpin sa akademya at mga tangkilik ng panitikan; may tula nga siya sa MRT. Pero hindi kaakibat ng pagsikat niya ang madalas na pangamba at duda ng mga progresibong alagad ng sining sa Kanluran na ang kanilang likha ay magiging tulad ng isang imahen ni Che Guevarra – nasa maraming kamiseta, pinagkakakitaan ng sistema, tila walang radikal na mensahe, at walang dalang panganib sa mga naghahari.

May ganitong obserbasyon ang progresibong kritikong si Terry Eagleton noon: “May kauna-unawang tendensyang maging malungkot at palasuko ang mga Amerikanong liberal at radikal, dahil mahapdi ang pagkamalay nila sa bilis na ang kahit pinaka-rebolusyunaryong likhang sining ay mailalagay sa bungad ng Chemical Bank [The Significance of Theory, 1990].”

Pero hindi nalalamon si Pinpin at hindi lumalabnaw ang kanyang mensahe – at wala ring nagsasabi nito. Ang dahilan: tumatanggi siyang magkaganito. Sabi nga ni Eagleton, “Kung ang iyong mga pinakamamahal na rebolusyonaryong likhang-sining ay pwedeng lamunin ng sistema, nangangahulugan lang ito ng isang bagay: hindi sa hindi sapat ang pagiging pasabog o subersibo nila, kundi… wala silang tunay na ugat sa isang pangmasang kilusang pampulitika at oposisyunal…”

Pero higit pa si Pinpin sa makatang naglalapit ng kanyang likhang-sining sa masa. Sabi noon ng progresibong direktor na si Lino Brocka, hindi siya interesado sa paglikha ng pinakamahusay na pelikulang Pilipino, kundi sa paglikha ng pinakamahusay na Pilipinong manonood. Si Pinpin, hindi lang sangkot sa paglikha ng mahuhusay na tula, kundi sa pagpapahusay sa masang Pilipino. Hindi lang siya organisador ng mga salita, kundi ng mga tao. Hindi lang siya nangingisda ng mga metapora, sabi nga, kundi namamalakaya rin ng tao para sa pagbabago.

Noong panahon daw ng insureksyunismo sa Pilipinas, noong dekada ’80, may hibang na nakaisip na magtanim ng mga armado sa hanay ng mga nagrarali. Siguro, mas mapanganib sa mga naghahari kung sa bawat pagkilos ng masa ay mga makatang tulad ni Pinpin ang nakatanim.

Sana’y dumami, dumami, dumami ang mga aktibista, alagad ng sining at pampublikong intelektwal na katulad ni Axel Pinpin!

15 Disyembre 2012

Muli, galing dito ang mga imahen. Tumatandang paatras si Salman Rushdie, ayon sa artikulong ito. Away, gulo ng mga propesyunal na pilosopo sa US. Magandang sanaysay ng bilanggong pulitikal na si Ericson Acosta tungkol sa progresibong kultura.

Mahirap maging mahirap ngayon. Hindi lang ito nangangahulugan ng pagdama ng karalitaan; pinagmumukha pa itong kasing-kahulugan ng karalitaan ng pagdama. Sa ilalim ng pangulong ang pangako noong eleksyon ay “Kung walang corrupt, walang mahirap,” ang pagiging mahirap ay pinapalabas na pangako ng pagiging corrupted.

Kailangan ang Reproductive Health Bill dahil walang-awat ang pag-aanak ng mga maralita. Kailangan ang Sin Tax Bill dahil walang-hanggan silang manigarilyo at uminom ng alak. Hindi sila lumilikas kahit pilit inililikas ng gobyerno sa panahon ng kalamidad. Ayaw nilang maglipat-bahay kahit may relokasyon. Ayaw nilang magtrabaho.

Malapitan ang kanilang tanaw, hindi malayo. Agad-agad na kaligayahan ang gusto nila, hindi ang matagalang interes nila at ng bansa. Kailangan silang punahin, hiyain at disiplinahin ng gobyerno, katuwang ang masmidya at iba pang institusyon kung kailangan. Panginoon, patawarin mo sila dahil hindi nila alam ang kanilang ginagawa.

Kahit si Randy David, kolumnistang nagpapakilalang progresibo, ganito ang pananaw sa masa. Sa huli niyang kolum, tinanggihan niya ang implikasyon ng isang pahayag ni Sen. Miriam Defensor-Santiago: na kailangang magtapos ng hayskul ang mga botante at ng kolehiyo ang mga pulitiko para malunasan ang mga sakit ng pulitika sa ating bansa.

Kahit nakailag sa lantad na elitismo ng pahayag ni Santiago, may problema pa rin sa panukala ni David. “Kailangang ipaalala sa mga botante at opisyal-publiko na ang pagkamamamayan (citizenship) at pulitika ay mga instrumento ng ikabubuti ng lahat (common good): Nabibigo silang gumana kapag ipinapailalim sa personal na interes.”

Aniya, ang botanteng “mas interesadong punuan ang kanyang tiyan kaysa igiit ang kanyang pampulitikang tinig” ay “mas naitutulak na ibigay ang kanyang boto sa taong iniidolo niya o may kakayahang mabilis na tugunan ang batayang pangangailangan niya kumpara sa taong may napag-isipang tanaw (vision) ng kasaganaan para sa lahat.”

Bakit nga ba ibinoboto ng mahihirap ang mga artista at bumibili ng boto? Ang mga naglalakihan ang karatula sa pagbibigay ng samu’t saring proyekto? Hindi malayo ang mga tanong na ito sa umano’y sentral na tanong ng pilosopong si Baruch Spinoza: Bakit nga ba ipinaglalaban ng mga tao ang kanilang pagkaapi na parang ito ang kaligtasan?

Nakakahalinang tapatan ang ganitong sinisismo sa maralita ng romantisismo sa kanila. Pero reyalistiko ang tugon ng mga progresibo: pagdating sa pulitika, nahahati ang masa sa abante, panggitna at nahuhuli. Masasabi sigurong ang mga sinikal, nakatutok sa nakakaraming nahuhuli, habang ang romantiko, nakaranas ng dumaraming abante.

Samu’t sari ang implikasyon ng sinisismo sa maralita, gaya ng ipinapakita ni David. Isa na riyan ang tawaran ang kakayahan nila na magsulong ng malalimang pagbabago at sa gayo’y magpatali sa mga larangang pinapahintulutan ng kasalukuyang sistema, tulad ng eleksyon. Ganoon din ang hindi alamin ang mga dahilan nila sa kanilang mga aksyon.

Pero una, hindi kasing-layo tulad ng iniisip ni David ang kagyat na kahilingan ng mga maralita sa interes ng nakakarami. Niyayakap nila ang kahilingan para sa reporma sa lupa, makabuluhang dagdag-sahod, regular na trabaho, disenteng paninirahan, abot-kayang serbisyong panlipunan at iba pa. Hindi sila kasing-kitid ng iniisip ni David.

Ikalawa, may katotohanan sa likod ng tugon ng maralita sa eleksyon na ayaw kilalanin ng mga tulad ni David na umaasa rito: Alam nilang wala itong idudulot na tunay na pagbabago. Kahit mga kagyat na kahilingan, alam nilang hindi maidudulot. Nasaan ang “taong may napag-isipang tanaw ng kasaganaan para sa lahat”? Laging nasa gobyerno?

Dalawang beses na tiwalag sa maralita, kung gayon, ang panukala ni David. Una, sa interes nitong patatagin ang eleksyon at “baguhin” ang sistema sa pamamagitan nito, ala Edward Bernstein sa pinakamahusay. Ikalawa, sa estilo nito ng pagsalaksak sa mga maralita na hindi nito nauunawaan ng mga liberal-demokratikong ilusyon sa pulitika.

05 Disyembre 2012

Galing ang mga larawan dito. Magandang kolum ni Katha Pollitt tungkol sa stigma sa mga may lung cancer at sa epekto nito sa kanila.

Kahanga-hanga ang pagtulang ito ni Rafeef Ziadah, lalong nakakapagbigay ng pag-asa sa mga posibilidad ng progresibong pagtula. Heto naman ang artikulo tungkol sa pagtula at rebolusyon sa Latin America.

(1) Probokatibo ang “How the left lost the argument,” maikling sanaysay ng bantog at kontrobersyal na pilosopong Slovenian na si Slavoj Zizek na nagtatasa sa nakamit ng Kaliwa sa gitna ng matinding krisis pang-ekonomiya at pampinansya na pumutok noong 2008.

Ang kongklusyon niya: “Ang pangunahing biktima ng nagpapatuloy na krisis, kung gayon, ay hindi ang kapitalismo, na tila nagbabago patungo sa mas masaklaw at mapanirang porma, kundi ang demokrasya – huwag nang banggitin pa ang kaliwa, na ang kawalan ng kakayahang maghain ng praktikal-posible (viable) na pandaigdigang alternatiba ay muling nalantad sa lahat.”

Nagsimula siya sa pagpansin na may “napakaraming kritika ng mga kasamaan ng kapitalismo” ngayon. May “limitasyon,” aniya, ang mga kritikang ito: “Ang layunin ay laging idemokratisa ang kapitalismo sa ngalan ng paglaban sa mga abuso at ang pasaklawin ang demokratikong kontrol sa ekonomiya… Ang hindi kailanman nakukwestyon ay ang burgis na estado ng batas na sinasandigan ng modernong kapitalismo.”

Pagkatapos, tuluy-tuloy nang padausdos na pesismistikong pagbasa ang inihain niya: Nawawalan ng hangin ang mga tampok na paglaban ng Kaliwa, mula Occupy hanggang sa Arab Spring, Nepal hanggang Venezuela. Sabi niya, “Lumilitaw ngayon na ang pangunahing pampulitikang epekto ng pang-ekonomiyang krisis ay hindi ang pag-usbong ng radikal na kaliwa, kundi ng rasistang populismo, mas maraming gera, mas malawakang karalitaan sa pinakamahihirap na bansang Third World, at lumalawak na pagkakahati sa pagitan ng mayayaman at mahihirap.”

Ang tambalan daw ng kapitalismo at awtoritaryanismo sa Tsina ang posibleng tunguhin o kahantungan ng mga bansa sa mundo. “Para bang itinanghal ang krisis na ito para ipakita na ang tanging solusyon sa pagkabigo ng kapitalismo ay mas marami pang kapitalismo.”

(2) May ilang problema sa sanaysay ni Zizek, bagamat probokasyon ang mga ito sa pagsapul sa ilang mahalagang usapin sa pulitikang maka-Kaliwa. Higit pa sa tanong kung makatotohanan ang pagtatasang inilatag niya – at sa gayon ay kung may batayan ang pagiging pesimistiko niya – ay ang tanong kung wasto ang teoretikal na balangkas na ginamit niya sa pagtatasa.

Una, lumalabas sa sanaysay ni Zizek na may kakulangan ang kritika ng Kaliwa sa kapitalismo at hindi rin nito nagagawang maghain ng alternatiba. Syempre pa, magkaugnay ang dalawa. Hindi talaga makakapaghain ng alternatiba ang “Kaliwa” na ang kritika sa kapitalismo ay paimbabaw, nagpopokus sa pinakamasasahol na aspekto ng sistema, at tumutumbok lang sa pagreporma rito. Para makapaghain ng matalas na kritika sa kapitalismo, at mula rito ay makapaghain ng matalas na alternatiba, na walang iba kundi ang sosyalismo, mahalaga ang sabi ng pilosopong Aleman na si Hans Heinz Holz: “Kailangan nating itanong: anu-ano ang mga pangunahing katangian ng kapitalismo?”

Ikalawa, dahil na rin hindi nailinaw ni Zizek ang ugnayan ng kritika at alternatiba, lumalabas na mas pinapahalagahan niya ang ikalawa kumpara sa nauna – kahit pa, halimbawa, mapatalas ang nauna. Pero mas mabilis na yayakapin ng masa at mamamayan ang alternatibong sistemang isinusulong ng Kaliwa kung mabisa nang nailatag ang kritika ng Kaliwa sa umiiral na sistema. Sa pagsusulong ng progresibong pulitika, rekisito ang kritika sa alternatiba; ang hinala ko, sa dalawa, mas pangunahin ang kritika sa alternatiba. Kung hindi, magiging isa lang sa maraming nakahaing alternatiba sa tagibang na “merkado ng kaisipan” ang alternatibang inihahain ng Kaliwa.

Totoo, alam ng masa at mamamayan ang kahirapan, kagutuman at iba pang kabulukan ng sistema. Pero kailangan pa nilang maunawaan kung paanong nakaugat ito sa umiiral na sistema. Mainam na huwaran ang Manifesto ng Partido Komunista ni Karl Marx at Lipunan at Rebolusyong Pilipino ni Amado Guerrero: masinsin at historikal na inilatag ang kritika sa umiiral na sistema bago inilatag, nang mas maiksi kumpara sa nauna, ang isinusulong na alternatiba.

Ikatlo, bagamat mas dagdag sa halip na kritika kay Zizek, may mabisang pamamaraan ang Kaliwa para madaling maipakita at mapayakap sa masa at mamamayan ang kritika nito sa umiiral na sistema – at mula rito ay maipakita at mapayakap rin ang alternatiba. At iyan ay walang iba kundi ang pagsusulong ng mga kampanya at pakikibakang masa – na, syempre pa, ay nakatuntong at mahigpit na nakaugnay sa matalas na kritika sa lipunan.

Sa pamamagitan ng mga kampanya at pakikibakang masa, sa pagsusulong ng mga batayang kahilingan ng masa at mamamayan, kahit pa sa batayan ng isang isyu sa isang panahon, namumulat ang masa at mamamayan sa tiyak na kabulukan ng isang aspekto ng namamayaning sistema at nagkakaroon ng matibay na tuntungan para mamulat sila sa kabulukan ng buong sistema. Naitataas ang kapasyahan nilang kumilos at lumaban mula sa isang isyu lang patungo sa pagbago sa buong lipunan.

Sa dulo, kung bubuuin ang teoretikal na balangkas para sa pagtatasa sa Kaliwa na gustong gawin ni Zizek, ganito ang mga magiging tanong: May matalas ba itong kritika sa umiiral na sistema? Paano ito nagsulong, nagpasigla at nagpalawak, ng mga kampanya at pakikibakang masa sa batayan ng ganitong kritika? Paano nito tinuntungan ang naturang mga kampanya at pakikibakang masa para magtaas ng kamulatan at kapasyahang lumaban – at sa gayon ay magpalawak at magpalakas? Paano nito pinalaganap ang sosyalistang alternatiba?

19 Nobyembre 2012

Galing ang mga larawan sa Kasama Project.

Isa pa itong si Larval Subjects sa nagdidiin sa alternatiba nang hiwalay sa kritika para sa Kaliwa. Maganda at maikli ang pahayag ng International League of People’s Struggle tungkol sa pag-atake ng Israel, na suportado ng US, sa Gaza. Grabe ang patas at balansyadong pag-uulat ng BBC! Mabuhay ang asersyon ni Tony Benn!

Ang tindi ng mga tsismis dito tungkol sa pilosopong si Jacques Derrida, bagamat kapani-paniwala ang paliwanag sa kontrobersyal na pagtatanggol niya kay Paul de Man. Tiyak, igu-Google ng interesado si Sylviane Agacinski. Isang parangal sa rebolusyunaryong manunulat na si Han Suyin.

Love is chilled by the value
that the ego places on itself.
– Theodor Adorno

Gaya ng ipinakita ng kakatapos na Araw ng mga Patay, malaki ang pagpapahalaga nating mga Pilipino sa mga yumao na. Isang halimbawa rin ang pag-iwas nating magsabi ng mga negatibong bagay tungkol sa mga kakamatay lang – kahit pa nga, sa ilang pagkakataon, katuli-tuligsa talaga ang namatay.

Pero hindi kasama diyan ang mang-aawit na si Heber Bartolome, na sa “Music, Martial Law and Maita Gomez,” ay nagbitiw ng mga negatibong komentaryo tungkol sa dati niyang asawang nasa titulo ng artikulo. Hindi rin ang manunulat na si Eric S. Caruncho, na buong giliw na nagsulat ng sanaysay. At hindi rin ang Sunday Inquirer Magazine, na naglathala ng naturang mahabang artikulo nitong Setyembre, sa edisyong laan sa paggunita sa ika-40 anibersaryo ng deklarasyon ng Batas Militar.

Tawag-pansin ang pambungad ni Caruncho, ibang bagay pa kung makatotohanan. Inaamin na raw ng Communist Party of the Philippines ang pagbomba sa Plaza Miranda noong 1971 at ang mga “pagpurga” ng huling hati ng dekada ’80, kaya ang natitirang “misteryo” na lang ng Kaliwa ay kung paano nagkatuluyan sina Heber at Maita. Mariing itinatanggi at hindi inaamin ng CPP ang pagbomba, at nagpupuna ito sa sarili at hindi itinatanggi ang tinatawag ni Caruncho na “pagpurga.” Iba rin si Caruncho: para ibenta ang sariling sulatin, nakipagkoro pa sa paninira sa Kaliwa.

Pero agad ginawang tiyak ni Caruncho ang layunin ng sanaysay: hindi lang ang ikwento ang pag-iibigan at pagsasama nina Heber at Maita kundi ang pamosong paghihiwalay na kinahantungan nito. Inakusahan daw ni Maita si Heber ng “domestic abuse” – na maraming pakahulugan, simula pambubugbog hanggang pananakot at pandodomina – nang maghiwalay ang dalawa noong 1984. “Ngayon, pagkakataon na ni Bartolome na magsalita,” taimtim na deklarasyon ni Caruncho. Ngayon nga namang patay na si Maita at hindi na maipapaliwanag at maipagtatanggol ang sarili.

Kung makapagbida si Heber sa artikulo, akala mo, siya si John Lloyd Cruz. Nagkakilala raw sila ni Maita sa isang safehouse sa Bulacan kung saan nagtipon ang mga tagahanga niya. Sabi niya, “Iniwan [ni Maita] ang kabundukan para makasama ako. Naging instrumento ako para makabalik siya sa normal na buhay.” Nagseselos daw si Maita at nang minsang gumawa siya ng kanta para sa isang dating karelasyon, nagalit si Maita at tinapakan ang tanging nakarekord na kopya ng kanta. Kung bakit niya ginawa iyun noong mag-asawa na sila ni Maita, hindi niya ipinaliwanag.

Asal-mayaman si Maita, makamasa si Heber, at naapi si Heber. Ito ang isang paliwanag ni Heber kung bakit naghiwalay sila ni Maita. Kesyo de-uniporme ang mga katulong sa bahay ng nanay ni Maita at “señora” ang tawag nila kay Maita at “señorito” sa mga bata. Kesyo naglalagay ng pasas sa ulam sina Maita, bagay na hindi matagalan ni Heber dahil nakagawian niyang pampyesta lang ang mga ito – kahit pa ang totoo’y mura na lang ang mga ito. At kesyo nagbabasag ng gamit si Maita kapag nagagalit – na gawi lang ng mayayaman, hindi ng mahihirap ayon kay Heber.

May mabubuting salita naman si Heber tungkol kay Maita. Una, “matangkad na magandang babae” – bagay na alam ng lahat, nagpapakita ng paimbabaw na pagkilala, at pagpapakilalang kinabwisitan noon ni Maita. Ikalawa, para raw si Gautama Buddha si Maita, nagimbal sa karalitaan at nakipamuhay sa mahihirap. Marami nang pumuri sa pakikisangkot sa lipunan ni Maita bilang aktibista at gerilya, at mayroong mas magagandang paliwanag kaysa sa inihain ni Heber.

Pagdating sa pagiging asawa at ina ni Maita, bagay na aasahang may bagong masasabi si Heber, ganito ang pagsusuri niya: “May problema ang mga Gemini sa mga pigura ng awtoridad,” aniya, at “nagdulot ito ng kawalan [ni Maita] ng kakayahang magsustine ng mga relasyon sa mga lalake,” paliwanag ni Caruncho. Ipinapaalala ng pahayag nila ang kalakarang kasing-tanda siguro ng mga bituin at horoscope: ang lalake ang siyang awtoridad sa relasyon at ang babae ay dapat tumalima lang sa lalake. Malinaw ang pahayag ng dalawa: Si Maita ang may problema.

Umamin din naman ng kahinaan si Heber: “Ang isang pinakamalaking kabiguan ko sa buhay ay hindi ko napalaki ang dalawang anak kong lalake.” Pero ang kahinaan niya, gaya ng alam ng lahat, ay pinunuan ni Maita: Si Maita ang nagpalaki sa dalawang anak ni Heber, na ayon sa artikulo’y naging “mga alagad ng sining, manunulat at guro.” Pero sa bahaging ito, sa pagkilala sa pagpapalaki ni Maita sa kanyang mga anak, walang mabuting salita si Heber, lalong walang pasasalamat.

Sa dulo, sabi ni Heber, “Galing kami sa magkaibang uring panlipunan. Nagkapareho kami sa pagtatanggol sa mahihirap, pero pagdating sa pagrerelasyon, hindi kami bagay sa isa’t isa.” Nyutral ang pagtatapos sa artikulong negatibo ang paglalarawan kay Maita. Sa kabila nito, halos tatlong dekada matapos nilang maghiwalay ni Maita, nagagawa pa rin ni Heber na sabihin ang ganito, hindi maubos-maisip ang kahit anong kahinaan: “Hindi ko talaga makita kung bakit siya nagalit sa akin.”

07 Nobyembre 2012

Galing dito ang mga larawan.

Rebyu ni Scott McLemee ng libro ng mga political scientist tungkol sa eleksyong 2012 sa US. Parangal kay Shulamith Firestone, radikal na feministang namatay nitong nakaraang mga linggo. Ilang pagmumuno ng Keynesian na ekonomistang si Paul Krugman sa kabuluhan ng pananaliksik niya sa mundo.

Nai-link ko na ba ito? Pinaiksing kritika ni Ramon “Bomen” Guillermo sa Pantayong Pananaw. Seme-semetre pa rin bang ipinapabasa ang PP sa mga estudyante? Dapat mapabasa rin ang sanaysay ni Prop. Guillermo.

Parang scam na parang hindi raw ang pagtuturo ng malikhaing pagsulat. Nakakaiyak ang kabayanihan ni Nanay PJ. Magandang parangal sa isang kaibigan at nanay nito ni Giba Guevarra. Magandang tula ni Eduardo Galeano, isinalin ni Ronalyn Olea.

(1) Totoo, nauna ang Akbayan sa paglahok sa eleksyong partylist. Hindi kailangang ipagsigawang noong 1998 pa lang ay lumahok na ito samantalang ang mga progresibong partylist tulad ng Bayan Muna, noong 2001 pa lang.

Nasa loob pa lang ng Kaliwa ang mga pasimuno ng Akbayan, gustung-gusto na nilang lumahok sa eleksyon at pumasok sa gobyerno ng mayayaman at makapangyarihan. Labis-labis ang pagpapahalagang ibinigay nila sa paglahok sa eleksyon at pagpasok sa gobyerno, kumpara sa pagmumulat, pag-oorganisa at pagpapakilos sa masa para sa tunay na pagbabago. Tiyak na mayroon sa kanilang tumingin sa ikalawa bilang pamamaraan lang para epektibong magawa ang una.

Nagkalat sila ng ilusyong walang pagpipilian ang Kaliwa kundi ang lumahok sa eleksyon, pumasok sa gobyerno, at bitawan ang iba pang porma ng pakikibaka. Mayroon ding ang pagtingin ay sa ganitong pamamaraan lang maisusulong ang mga reporma. At mayroon ding ang pagtingin ay patse-patseng reporma na lang ang posible, hindi na ang tunay na pagbabago.

Kasama ang kaisipan ng mga promotor ng Akbayan sa mga iwinasto ng Kaliwa noong dekada ’90. Tinunggali sa loob ng Kaliwa ang labis na pagpapahalaga sa paglahok sa eleksyon at pagpasok sa gobyerno. Idiniin ang pagiging pangunahin ng pagmumulat, pag-oorganisa at pagpapakilos sa masa para sa tunay na pagbabago. Kinilalang may halaga ang paglahok sa eleksyon at pagpasok sa Kongreso pero bilang sekundaryo, malayong sekundaryong porma ng pakikibaka.

Kaya nauna talaga ang Akbayan na lumahok sa eleksyong partylist. Patapos pa lang ang pagwawasto ng Kaliwa sa mga lumaganap na maling kaisipan, kasama na ang dala-dala ng mga promotor ng Akbayan, noong dulo ng dekada ’90. Pero nang magpasya ang Kaliwa na lumahok noong 2001 sa porma ng Bayan Muna Partylist, napatunayan ang bisa ng pagbibigay-halaga sa pagmumulat, pag-oorganisa at pagpapakilos sa masa para sa tunay na pagbabago: Numero Uno agad ang Bayan Muna.

Sa mga sumunod na eleksyon, hindi man partylist ng Kaliwa ang naging Numero Uno, ang Kaliwa naman ang nakakuha ng pinakamaraming pinagsama-samang boto kumpara sa kahit anong blokeng nagpapakilalang progresibo. Partida pa iyan dahil pinalasap ito ng matinding pandarahas at pandaraya.

(2) Nagtuluy-tuloy naman ang Akbayan hindi lang sa paglahok sa eleksyon at pagpasok sa Kongreso, kundi maging sa pagsisikap na makapwesto sa gobyerno. Tampok na porma nito ang pakikipag-alyansa sa sinumang pangulo ang maupo.

Noong 1992, umawit na ng papuri ang mga promotor ng Akbayan sa gobyerno ni Fidel Ramos. Kesyo hindi raw siya tradisyunal na pulitiko, kesyo karapat-dapat bigyang-pagkakataon ang programang Philippines 2000, at iba pa. Nagtuluy-tuloy ang gawing ito hanggang kina Joseph Estrada at Gloria Macapagal-Arroyo. Dumistansya lang sila sa dalawa nang nalantad na ang baho ng mga ito.

Pero naging pinakamalapit ang Akbayan kay Noynoy Aquino. Marami siyang ibinigay na matataas na posisyon sa gobyerno sa Akbayan. Bilang kapalit, sa pangkalahatan, humanay ang Akbayan sa mga posisyon ng rehimeng Aquino sa iba’t ibang usapin. Kung tumuligsa man ang Akbayan, iyan ay papitik-pitik, at mas ginawa para hindi lubusang malantad at mahiwalay sa mga progresibong grupo sa ibang bansa na hinihingian nito ng pondo – dati, at malamang hanggang ngayon.

(3) Kaya naman pagdating ngayong taon, bisperas ng eleksyong 2013, may batayan ang Anakbayan at iba pang grupo ng kabataan kasama ang sentrong unyong Kilusang Mayo Uno, na hilingin ang diskwalipikasyon ng Akbayan sa eleksyong partylist. Kahit ang Parish Pastoral Council for Responsible Voting o PPCRV, kinilalang makapangyarihan at “overrepresented” na ang Akbayan sa gobyernong Aquino at kailangan nang tanggalin sa eleksyong partylist.

Hindi matanggap ng Akbayan ang paghahain ng petisyon para sa diskwalipikasyon nito. Sa isang banda, buong buhay nga naman nito, inilaan nito sa pagtakbo sa eleksyong partylist at pagpasok sa Kongreso ng mga haciendero at malalaking kapitalista. Sabi ng isang tagapagtanggol nito, “lumampas sa pampulitikang linya (crossed the political line)” ang Anakbayan at KMU nang hilingin ang diskwalipikasyon.

Dahil matibay at madaling maunawaan ng publiko ang batayan ng diskwalipikasyon nito, mabilis na naging desperado ang Akbayan. Lalo na’t nabigyang-itsura ang pagpapakasasa nito sa kapangyarihan sa gobyernong Aquino noong nabisto ang lider nitong may petisismo sa baril at piniratang DVD sa nakaraang mga buwan.

Sa desperasyon nito, inakusahan nitong prente ng radikal na Kaliwa, ng Communist Party of the Philippines, ang Anakbayan, KMU at iba pang organisasyon. Si Walden Bello, unang nominado ng Akbayan at nangunguna sa pagpapanggap na progresibo ang Akbayan, ito ang sinabi. Si Mon Casiple, nagpapanggap na “independyenteng manunuring pampulitika” gayung Akbayan talaga, hinubad ang lahat ng pagpapanggap at ganito rin ang sinabi. Pinakilos pa maging ang mga lider-estudyante ng Akbayan para palaganapin ang ganitong kasinungalingan.

Dahil diyan, nagprotesta ang Anakbayan sa isang press conference ng Akbayan. Kinondena nito ang “red-baiting” na ginagawa ng huli. Natural, mapanganib ang mabansagang prente ng CPP. Ito ang naging paliwanag ng militar, tampok ni Ret. Gen. Jovito Palparan, sa pagdukot, pagtortyur at pagpaslang sa napakaraming aktibista noon – at nagpapatuloy ang mga ito ngayon.

Syempre pa, pinalabo ng Akbayan ang isyu. Pinalabas na ang protesta’y para sa diskwalipikasyon nito, gayung hindi; tungkol ang protesta sa red-baiting. Pinaratangan ang mga aktibista na arogante at hindi sibilisado, gayung ang naturang mga aktibista ang biktima ng arogante at barbarikong atake ng militar sa utos ng reihmeng Aquino at sa tulong na rin ng pagbibigay-katwiran ng Akbayan.

(4) May mga kaibigan naman ng Kaliwa at ng Akbayan na gumigitna, nananawagan ng tigil-putukan, kumbaga, at nagpapahayag ng pagkalungkot o pagkabahala sa pagtuligsa ng Kaliwa sa Akbayan na umano’y “kapatid” nito at “kapwa-progresibo.”

Labag sa lohika ang panawagan nila. Una, matibay ang batayan kung bakit dapat idiskwalipika ang Akbayan. Ikalawa, sa desperasyon nitong makatakbo sa eleksyong partylist at makapanatili sa kapangyarihan, binibigyang-katwiran ng Akbayan ang pandarahas ng militar sa mga nasa Kaliwa. Kung ilang pwesto sa Kongreso ang posibleng mawala sa Akbayan, aktwal na buhay ang nawawala sa mga aktibista dahil sa pagtatanggol sa sarili ng Akbayan. Aanhin mo ang kaaway kung may kapatid kang ganyan, tulad ng Akbayan, hindi ba?

At ikatlo, ang progresibo ay nasa gawa, hindi sa salita. Kahit si Adolf Hitler, “sosyalista” ang pakilala sa sarili, pero pasista. Hindi sapat na nagpapakilalang progresibo ang Akbayan para ituring itong kasama o kapanalig sa pakikibaka para sa progresibong pagbabago. Sa rekord nito sa ilalim ng rehimeng Aquino, nagbigay lang ito ng progresibong bihis sa mga patakarang neoliberal – pabor sa mga imperyalista at naghaharing uri at kontra sa mga mamamayan.

Porke ba nagpakilalang progresibo, progresibo na? Hindi ba pwedeng nagpapanggap lang? Hindi ba pwedeng umiiwas lang sa makatwirang puna? At porke ba gumigitna, hindi na pwedeng pumanig? Hindi ba pwedeng naninimbang lang sa dalawa pero pumapanig din – sa tama at sa progresibo?

(5) Pero naging malinaw na sa mga mamamayan ang tunay na isyu. Alam nilang hindi na mardyinalisado ang Akbayan, na overrepresented na ito sa gobyernong Aquino, at karapat-dapat nang idiskwalipika sa eleksyong partylist.

Pilit palalabuin ng Akbayan ang isyu. Ang gusto nitong palabasin: labanan ito ng moderatong Kaliwa at radikal na Kaliwa, ng pino at ng barbariko, ng nakaupo sa pwesto at ng naiingit dahil hindi nakaupo sa pwesto. Pero mabuway ang batayan nito. Ang totoo, labanan ito ng tama bersus mali: ng mga mamamayan bersus isang partidong hindi na mardyinalisado pero nangungunyapit sa kapangyarihan at nagpapahamak ng mga aktibista sa pangungunyapit – at nagpapanggap pang progresibo. Ng mga mamamayan bersus isang partidong abusado.

Sa yugto ngayon, kung makakatakbo man ang Akbayan, malalantad ito at ang gobyernong Aquino na nagsisikap dominahin ang sistemang partylist, katulad din ni Arroyo noon, para hadlangan ang mga kritiko ng gobyerno. Makatakbo man ito, tiyak na uulanin ito ng tanong at batikos, direkta mula sa karaniwang tao. “Ah, kayo pala iyung Kapalmuks Partylist!” At tiyak, magpapatuloy pa ang paglalantad ng Kaliwa sa Akbayan at, higit sa lahat, ng Akbayan sa sarili nito.

19 Oktubre 2012

Ang mga larawan ay walang kahihiyang pinagkukuha sa Facebook ni Federico Boyd Sulapas Dominguez. Maraming salamat po!

Magsasara na pala ang Newsweek? Sino ang dapat sisihin? Pinag-iiba ang seksismo sa misogyny ng iba’t ibang feminista. Sipat sa mga dekada mula ’50, mula kay Fredric Jameson. Kritika sa komunismo ni Slavoj Zizek: masyado raw magaan. Maikling sulatin niya tungkol sa kapitalismo; nakakagpaisip tuloy. Maikli pang parangal sa radikal na historyador na si Eric Hobsbawm.