Little brown fucking machines – powered with rice
– Kamiseta sa paligid ng mga dating
base-militar ng US sa bansa

Sumikat, lalo na sa Internet, ang “It’s more fun in the Philippines,” ang bagong islogang panturismo ng gobyernong Aquino. Tama si Katrina Stuart-Santiago: pinagkatuwaan ang islogan pero hindi gaanong nakwestyon ang pinagmumulan nito – ang patakaran ng gobyerno na ibayong palakasin ang turismo sa bansa. Kung titingnan nga ang Philippine Labor and Employment Plan ng gobyernong Aquino para sa 2011-2016, nangunguna ang turismo sa itinuturing nitong dapat palakasin para makapagparami ng may-trabaho.

Noong nakaraang taon, may isang insidenteng hindi gaanong tumampok sa balita pero mahalagang iugnay sa nasabing islogan at sa kampanyang panturismo ng gobyerno. Tinutukoy ko ang pagsasabi ni Harry Thomas, Jr., ambassador ng US sa Pilipinas, na sa pagtaya niya, 40% ng mga lalakeng turista ang pumupunta sa bansa para sa seks. Kung tama ang alala ko, kumbaga’y pinagsisigawan siya para bawiin ang kanyang pahayag. Hindi ang nilalaman ng sinabi niya ang naging usapin, kundi ang pagsasabi niya nito.

Binawi ni Thomas ang pahayag, sa batayang wala siyang datos para suportahan ito. Pero alam natin ang karanasan ng bansa sa WikiLeaks. Maaaring may pinagkukuhanan ng datos ang ambassador ng US na hindi nito sinasabi sa publiko. Maaari ring walang datos pero mahalaga ngang siya ang nagsabi, dahil mangangahulugan ng patakaran na magpapatibay sa kanyang sinabi. Anu’t anuman, ipinapakita nito ang persepsyon ng isang nasa kapangyarihan sa kalakaran ng turismo, at sa lugar rito ng seks, sa bansa.

Kaya mahalaga ang mga tanong ni Santiago: Ano ang panlahi, pangkasarian at pang-uring dimensyon ng islogan at kampanyang panturismo ng gobyerno? Ano’ng bahagi nito ang pagbebenta sa maralitang Pinay sa mga lalakeng dayuhan? Paanong ang pagpapalakas ng gobyerno sa turismo ay aktwal na pagtalikod nito sa pagpapalakas ng mga batayang industriya sa bansa – na tunay na lilikha ng trabaho sa sariling bayan? Sino ang nagbabayad para sa saya (fun) sa Pilipinas? At sino naman ang nakikinabang?

Sa kanyang librong Bananas, Beaches and Bases [1989], pinalutang ni Cynthia Enloe, sosyalistang feminista, ang papel ng kababaihan sa industriya ng turismo sa Pilipinas at ibang bansa. Aniya, mula flight attendants sa eroplano hanggang sa mga manggagawa sa otel hanggang sa mga ikinakama sa mga kwarto nito, mga maralitang kababaihan ang siyang nakataya. Sa kanila nagmumula ang malaking kinikita ng gobyerno sa turismo – na napupunta, syempre pa, sa pambayad-utang sa dayuhan at kurakot sa pamahalaan.

21 Enero 2012

Galing ang larawan dito. Binanatan ng Marxistang si Terry Eagleton ang sikat na awtor na si Alain de Botton. Magandang pagmumuni hinggil sa epekto ng Twitter sa pagba-blog ng mga akademiko. Rebyu ng isang libro na nagpapakita ng paiba-ibang pagbasa sa pilosopong si Friedrich Nietzsche sa Amerika.

(1) Sa mga kasaysayan ng neoliberalismo, na kinikilalang naging tampok na pwersang pampulitika sa mundo noong huling bahagi ng dekada ’70 at maagang bahagi ng dekada ’80, madalas na ang tinutukoy na mga lider-pasimuno ay sina Ronald Reagan ng US at Margaret Thatcher ng Britanya. May mahalagang dagdag si David Harvey, Marxistang intelektwal: si Deng Xiaoping ng Tsina. Kung ang neoliberalismo ay ang pagbuwag sa lahat ng hadlang sa mas matinding pagsasamantala ng mga kapitalista sa mga manggagawa at mamamayan, gamit ang makabagong mga teknolohiya sa harap ng krisis ng labis na produksyon at pag-atake sa Kaliwa, dapat ngang kasama si Deng.

(2) Nitong ika-10 anibersaryo ng teroristang atakeng 9-11 sa US, naglabas ng komentaryo si Francis Fukuyama, neo-konserbatibong manunuring pampulitika. Nakilala si Fukuyama sa kanyang pagsusuri tungkol sa “Katapusan ng Kasaysayan” o “End of History” – kung saan nagtagumpay na umano ang kapitalismo at demokrasyang liberal laban sa sosyalismo at diktadura noong 1989. Aniya, “Simula 2001, ang pinakamahalagang kwentong pandaigdig-pangkasaysayan ay ang pag-usbong ng Tsina. Pangyayari itong ang epekto ay halos tiyak na mararamdaman sa loob ng 50 taon.” Ipinapakita ng pahayag niya ang pagbabantay ng mga neo-konserbatibo sa Tsina.

(3) Simula noong dekada ’90, may grupo ng mga akademiko na nagsasabing natural na magkaakibat ang malayang pamilihan at demokrasya, at inilalatag ng malayang pamilihan ang mga kalagayan para manumbalik at sumigla ang demokrasya. Ito ang kinokontra ni Slavoj Zizek, pilosopong Slovenian, sa madalas niyang sabihin tungkol sa Tsina. Aniya, lumalabas na ang Tsina ngayon ang ideyal na kapitalistang bansa – kung saan matinding pinagsasamantalahan ang mga manggagawa sa ilalim ng mapanupil na paghahari ng isang Partido Komunista. Ang nakakapangamba, sabi niya, ay posibleng Tsina ang hinaharap ng maraming bansa: kapitalista pero nasa ilalim ng diktadura.

(4) “Sosyalismo na may mga katangiang Tsino” ang islogan ni Mao Zedong na ginamit ng mga lider na pumalit sa kanya para ilarawan at bigyang-katwiran ang kanilang pagtahak sa kapitalistang landas. Ayon kay Orville Schell [Discos and Democracy: China in the Throes of Reform, 1988], ginamit ni Deng ang alaala at mga sinabi ni Mao para patatagin ang naghaharing Partido Komunista ng Tsina, kahit pa kontra-sosyalista na ito. Para mailugar si Mao, sinabing may mga “kaliwang oportunista” siyang pagkakamali at may panahon siyang “nawalay sa reyalidad.” Ginamit din laban kay Mao ang husga niya kay Joseph Stalin: 30% ang kahinaan at 70% ang kalakasan. Pinalabas ding maayos siya bago ang 1957 – bago ang simula ng Dakilang Hakbang Pasulong.

(5) Ayon sa Komite Sentral ng Communist Party of the Philippines, na malinaw na nagsasabing hindi na sosyalista ang mga naghahari sa Tsina kundi mga tumalikod at traydor sa sosyalismo, “Nasa katayuan ang China na makipagtulungan sa Pilipinas sa programa ng pambansang industriyalisasyon.” Nagsusulong ang CPP ng pambansang industriyalisasyon ng Pilipinas, kaya tawag-pansin ang pahayag na ito. Ang sabi ng isang kaibigan, ang sinasabi’y nasa katayuan ang Tsina; ibang bagay pa kung gusto talaga nito o, lalo na, kung gagawin talaga nito. Ang pinapatampok ay ang igting ng girian ng Tsina at US sa ngayon. Sa katulad na konteksto ng kontradiksyon ng mga makapangyarihang bansa, ng modernong rebisyunistang Rusya at Maoistang Tsina noon, tumulong ang Rusya sa industriyalisasyon ng kapitalistang India laban sa Tsina.

(6) Nitong Disyembre, nagpahayag ng pagkaalarma si Paul Krugman, ekonomistang kontra-neoliberal, hinggil sa posibleng pagkalugmok ng Tsina sa krisis. Bagsak ang kakayahan ng mga manggagawa at mamamayang Tsino na kumonsumo ng mga produktong nililikha nila. Dahil diyan, US ang kumokonsumo ng naturang mga produkto at dahil sa krisis sa US, hindi rin mabenta ang mga produktong likha ng Tsina. Ayon kay Krugman, tulad ng Japan noon at US nitong huli, nagmukhang umuunlad ang Tsina dahil sa lumalaking bula sa real estate, na nagbabantang pumutok ngayon. Posible raw na maging panibagong sentro ng krisis pang-ekonomiya ngayon ang Tsina.

(7) Maganda ang puntong pahiwatig ng isang artikulo sa China Left: Mahalaga ang uring manggagawa sa Tsina dahil dumanas sila ng 30 taon ng sosyalismo at 30 taon ng kapitalismo. Sabi ng isang editoryal ng New Left Review, masyadong tumaas ang pag-asa ng mga manggagawa at mamamayan sa mga bansang BRICS, kasama ang Tsina, na patuloy na uunlad ang mga ekonomiya nila, kaya posibleng maging mas mahapdi ang magiging hagupit ng krisis sa kanila. Mas tama: ang mga naghihirap na manggagawa at mamamayang Tsino, na pinapaasa ng paparating na “pagpatak” sa kanila ng kaunlaran, ay malulugmok sa mas matinding paghihirap, nang walang pag-asang uunlad sila.

(8) Ayon pa sa NLR, “Ang 200 milyong Tsinong manggagawa sa pabrika, minero at manggagawa sa konstruksyon ang pinakamapanganib na uri sa planeta. (Itanong mo pa sa State Council sa Beijing.) Ang kanilang lubos na pagkamulat mula sa bula ang maaaring magsabi kung posible pa o hindi na ang sosyalistang daigdig.” Medyo eksaherado, at nagpapakita ng tendensya ng mga intelektwal sa Kanluran na ipasa at iasa sa iba ang potensyal ng rebolusyon, pero nagbibigay ng hamon at optimismo.

11 Enero 2012

Galing ang mga larawan ni Paul Strand dito. Magandang basahin ng mga potograpo ang komento na sinipi sa rebyung ito ng libro ng kritikong pansining na si John Berger.

Hanggang pagkatapos mamatay ng neokonserbatibong si Christopher Hitchens, binanatan ni Alexander Cockburn, maka-kaliwang radikal na mamamahayag, ang dating kaibigan niya. May liham si Noam Chomsky kay Cockburn tungkol sa kakayao ring si Vaclav Havel. May magandang punto naman si Adam Kotsko, guro ng pilosopiya, na nagmula sa magandang tanong kaugnay ng pagkamatay ni Kim Jong-Il.

Isang pagmumuni sa pagtatapos o pagkatengga ng mga blog sa US. Koleksyon ng mga biro ni Slavoj Zizek. Isa pang pagmumuni, na mas maiksi, tungkol sa kapangyarihang militar at pang-ekonomiya ng Tsina.

Kung hindi ako nagkakamali, madalas na may lahok na pelikulang katatakutan o horror sa taunang Metro Manila Film Festival. Higit pa siguro sa usapin ng paghahain ng de-kalidad na sine, na umano’y dahilan ng MMFF, kumikita ang ganitong mga pelikula. Sa hirap ng buhay, tiyak na magtatatlong-isip ang kahit sino na maglabas ng P180 para lang manood sa sinehan – kumpara sa di-hamak na mas murang DVD. Pero may pang-akit ang panonood ng katatakutan sa mismong sinehan, dahil swak ang dilim at buong sitwasyon at sensasyon sa ganitong palabas.

Pero parang may bago rin sa pelikulang katatakutan. Dati, parang ang layunin talaga ay matakot ang manonood at multuhin siya hanggang panaginip, ang magdulot ng bangungot, ang maalala bilang nakakatakot. Ngayon, sa panahong marami na siguro ang hindi naniniwala sa multo at lalo na sa aswang, may mga pelikulang katatakutan na mas haluan ng gulat at takot ang iniaalok. Paano kung biglang may magpakitang multo sa isang sitwasyong hindi inaasahan, dahil hindi na talaga inaasahan?

Ganyan ang pelikulang Segunda Mano – na dahil hindi ko pa naririnig dati ay inakala kong kaserye ng Mano Po, hindi pala. Umikot ang istorya kay Kris Aquino, may-ari ng shop na nagbebenta ng antigo pero may minumulto ng nakalipas: nawala, ipinagpalagay nang namatay, ang mas batang kapatid niyang babae habang nagtatakbuhan sila sa gilid ng dagat na malakas ang alon. Para maging kapani-paniwalang may malulunod sa pagtangay ng malakas na alon, may karatula: San Juan – na siguro’y sa La Union, kung saan pamatay ang mga alon. Ipinapakita si Kris na minumulto sa panaginip ng kapatid.

Magtatagpo ang landas nila ni Dingdong Dantes, mayamang negosyante. Naghahanap si Dingdong ng asawa, dahil nawala na lang bigla ang asawa niyang si Angelica Panganiban. Magkakaroon ng relasyon sina Kris at Dingdong pero hindi makaabante dahil nagsimula nang multuhin ni Angelica si Kris. Kung bakit naman kasi naaagnas na si Angelica kapag nagpapakita. Tulad siguro ng mga narinig kong manonood na tumitili – mas sa pandidiri, hindi sa kilig – nabagabag si Angelica sa love team ng kapatid ng pangulo at kampanyador ng pangulo noong eleksyon.

Spoiler alert! Sa dulo, malalantad na nawala si Angelica, hindi dahil pinatay ito ng kalaguyo, gaya ng ipinapahiwatig ng pelikula sa una. Pinatay ni Dingdong si Angelica, matapos matunton ang isang pakikipagkita nito sa kabit – na oo nga pala’t si Rico Blanco. Kung ayaw may dahilan; kung gusto, palaging mayroong paraan. Syempre, kasama si Rico sa pinatay ni Dingdong.

Mas malamang, gusto ng mga gumawa ng pelikula na sabihin ng mga nagrerebyu na ang kapana-panabik ay kung paano tumakbo ang istorya. Dahil nga nasa negosyong segunda mano si Kris, gayundin ang kaibigan niyang nagbebenta ng mga segunda-manong bag, dito dumaloy ang pagpaparamdam. Parang OFW si Angelica, ipinadala ang lahat kay Kris at sa kaibigan nito mula sa kabilang buhay: bag, damit at ang kotseng pinalubog sa ilog ni Dingdong matapos patayin ang dalawa. Hindi kapana-panabik ang dating, kundi overkill. Hindi ko lang alam kung may epektong takot talaga ang kwento sa mga bumibili ng mga segunda mano.

Matutuklasan, at ipapaliwanag talaga ng pelikula – sa paraang berbal, dahil kinapos sa paraang biswal – na kaya pala nagmumulto si Angelica ay para protektahan si Kris at iba pang tao laban kay Dingdong. O para ba ipaghiganti ang pagkamatay nila ni Rico? Lahat ng namatay sa pelikula, pinagpakitaan ni Angelica, pero dahil papatayin na pala ni Dingdong. Ang pelikulang katatakutan, magiging pisikalan at habulan sa dulo. Mananaig si Kris, sa tulong ni Angelica na buhay na buhay lang kung makialam sa mga bakbakan.

Ang hindi ko maintindihan, pinalabas na ang nawawalang kapatid ni Kris at ang asawa ni Dingdong ay iisa – si Angelica. Sa yugtong ito, ang katatakutang Japanese (ala-Sadako ang ramdam ng mga eksena) at Amerikano (may pisikalan sa dulo laban sa taong nananakot at pumapatay) ay naging telenobelang Pinoy (may malalantad na magkamag-anak sa dulo ng istorya). Kaya ano? Tanga lang sina Kris at ang nanay niyang si Helen Gamboa – na nakakatakot nang unang lumabas dahil kamukha nina Nida Blanca at Charito Solis – sa buong panahong pagdadrama dahil sa nawalang kapamilya.

Ang sabi ng kasama kong manood pagkatapos ng sine: “Magasin ka ba? Kasi andami mong isyu!” Totoo. Halatang nagtagal ang pagpaplano ng Segunda Mano. Sobrang tagal. Sa puntong wala nang pokus at hindi na nasinsin ang pagpaparurok sa kwento. At dahil sala-salabid ang mga istorya, maraming balik-tanaw o flashbacks. Kung ganito lang ang flashbacks sa kasaysayan sa totoong buhay, napakarami na sana ng aktibista. Ayos naman ang hindi dire-diretsong naratibo, pero parang niloloko ang manonood sa isang buhos na pagsisiwalat sa dulo, hindi unti-unti.

Bakit nga ba naging bayolente at mamamatay-tao si Dingdong? Dahil nasaksihan ng tatay niyang baldado ang madrasta niyang umuwi nang may kabit. Nakita niyang magpakamatay ang tatay niya dahil sa nakita. Mas grabe ang dinanas ni Dingdong kaysa kay Kris. Pero bakit si Dingdong, naging mamamatay-tao at si Kris ay naging tindera lang ng antigo? Okey naman ang pagkwestyon sa hatiang masama bersus mabuti sa mga karakter, pero bakit ang karakter ni Kris, malinis lang? Tipong ekstensyon ng pagiging celebrity ni Kris sa kabila ni Joey Marquez at ng masaker sa Luisita.

Kung panandaliang gulatan at mababaw na takutan lang ang hanap, mayroon namang pambayad, at kayang tagalan ang pag-arte ni Kris, ayos ang Segunda Mano. Ang nakakaaliw sa pelikula ay si Bangs Garcia, kaibigan ni Kris. Hindi mo alam kung umaarte siya o ganoon lang talaga siya bilang kikay. Pero sana sa buong pelikula siya nabigyan ng puwang para mang-aliw. Ayos ding umarte ang anak ni Dingdong, na nagpahirap kay Kris bilang madrasta.

30 Disyembre 2011

Galing ang mga larawan dito at dito.

Maligayang bagong taon sa lahat! Hangad ko para sa mga kapwa-aktibista ang matalas pero balanseng pagtatasa at pangahas pero lapat na plano ng pagsulong sa bagong taon! Syempre, para sa pambansa at panlipunang paglaya!

[N]ot even the dead will be safe from the enemy…
– Walter Benjamin

Nobyembre pa lang, may Christmas wish na si Pang. Noynoy Aquino: ang itigil ng mga tao ang inggit at ang kaliwa’t kanang pagpuna, at sa halip ay magtulungan at kalingain ang isa’t isa. Aniya, si Santa Claus ay “isang personipikasyon ng… pinakamahusay sa mga tao, ang ideya ng pagiging mapagbigay.” Ang kailangan daw ay “itransporma ang ating sarili sa kung paano makakatulong sa ating mga kapit-bahay… o kahit sino, kahit iyung hindi natin kilala.” Kailangan daw payabungin ang “ideya ng pagkalinga sa lahat.”

Fast-forward sa Disyembre: Nanalasa ang bagyong “Sendong.” Habang isinusulat ito’y mahigit 1,000 na ang kumpirmadong patay at tinatayang lalampas pa ito sa 3,000. Libu-libo ang malubhang nasaktan at buu-buong komunidad ang nawasak at inanod. Ang itinuturong sanhi ng mga eksperto: ang pagkawasak ng kalikasan sa lugar, dulot ng malawakang pagtotroso at pagmimina. Idagdag pa ang kawalan ng paghahanda sa mga disaster, ang hindi paglikas ng gobyerno sa mga tao, ang pagtanggal ng pondo para rito.

Naobligang magsalita si Pang. Aquino. Ano ang laman ng talumpati niya sa harap ng mga biktima? Ipinagyabang niya na dahil sa pagtutulungan ng lokal at pambansang pamahalaan, “bago pa man lumapag sa lupa ang unang patak ng ulan, nailatag na ang mga hakbang na kailangang gawin ng bawat ahensya.” Sinumbatan at kinonsensya niya ang mga biktima ng bagyo’t baha: “kung tatanggi kayong lumikas sa panahon ng sakuna, hindi lang po buhay ninyo ang nalalagay sa panganib, kundi pati na rin ang rescuer…”

Patanong niyang tinukoy ang mga kagyat na isyu sa naganap: Bakit may mga taong nakatira sa mga lugar “kung saan magiging mabilis ang ragasa ng tubig?” Bakit hinayaan ang pagputol ng “punong-kahoy” para raw “masaka ang lupa?” Bakit daw “may nagpipilit pa ring gumawa ng mali?” Sinabi niya ang gagawin ng gobyerno – ang pagpapahusay sa pagmonitor sa lakas ng tatamang bagyo sa bansa. Inisa-isa rin niya ang dumarating na tulong para sa mga nasalanta mula sa iba’t ibang panig ng mundo.

Sa bandang dulo, itinago niya sa magalang na “tayo” ang mga panawagan niya sa mga nasalanta. Pangangalaga sa kalikasan at pagkalinga sa mga nangangailangan. “Higit sa lahat, matutuhan sana nating talikuran ang mga gawaing nagdala sa atin sa kinalalagyan natin ngayon…. [K]ailangan nating matuto sa ating pagkukulang.” Tutulong daw ang pamahalaan – sa porma ng tulong sa pagtatayo ng bahay, “trabaho’t pagkakakitaan” – pero huwag na sanang bumalik ang mga nasalanta sa dating tirahan.

Sinisi ni Pang. Aquino ang lahat ng posibleng sisihin – ang mga maralitang nasalanta, ang lokal na pamahalaan, ang mga nagtotroso – maliban sa sariling gobyerno. Para siyang tatay na nagsasabi sa anak: “Sige, tutulungan kita, ha. Pero huwag ka nang uulit. Huli na ito.” Hindi niya sinisi ang matinding kakulangan ng trabaho at mababang kalidad ng trabaho. Hindi ang kawalan ng tulong ng gobyerno sa pabahay at paglikas. Hindi ang mga patakarang nagpapahintulot sa matinding pagtotroso at pagmimina.

Nakasunod ang talumpati ni Pang. Aquino sa neoliberal na pagtingin sa lugar at papel ng pamahalaan. Dito, ang papel lang ng gobyerno ay pagtiyak sa paglago ng tubo at kita ng mga dayuhan at lokal na kapitalista at iba pang naghaharing uri – sa ilusyong ito ang magpapaunlad sa lahat. Dito, hindi dapat tumulong ng gobyerno sa mga mamamayan – hindi sa pagbibigay ng disenteng empleyo at paninirahan at hindi sa pagsawata sa mga sumisira sa kalikasan. Ibig sabihin, kasalanan ng mga nasalanta kaya sila nagkaganyan.

Sa neoliberal na konsepto ng pamahalaan, hindi ito mekanismo ng mga mamamayan para tulungan ang isa’t isa. Mekanismo ito ng mga naghaharing uri para patuloy na paunlarin ang sarili – sa ilusyong pinapaunlad na rin ang lahat. Nangangaral si Pang. Aquino ng pagtutulungan, pagbibigayan at pagkakalingaan, pero pinipigilan niyang gawin ito ng pamahalaan, na siya mismong instrumento ng mga mamamayan para rito. Nangangaral siya ng pagbibigayan, pero ipinagdadamot niya ang pamahalaan.

Nangangaral siya tungkol sa diwa ng Pasko, pero ipinagdadamot niya sa mga mamamayan ang isang paraan para isabuhay ito. Kahit may kalamidad, hindi siya natitinag para magbigay. Ayaw niyang tanggapin ang sisi. Ang iniisip pa rin niya ay sarili.

24 Disyembre 2011

Galing ang mga larawan dito.

Bakit ganoon? Bakit wala sa Top 10 Mass Movement Moments ng 2011 ni Nato Reyes ang mga pagkilos ng mga manggagawa at tsuper? Kung kilusan ng masa ang pag-uusapan, hindi ba’t relatibong malalakas at matutunog ang paglaban nila para sa makabuluhang dagdag-sahod at laban sa overpricing sa langis? Tampok naman ang paglaban ng mga mamamayan sa kahirapan at kagutuman sa taong ito.

Ito, magandang Top 10: mga pelikulang nagpapaliwanag sa protestang Occupy sa US. Aliw: mga angry birds ng Pilipinas.

Sabi ni Edwin Lacierda, tagapagsalita ng pangulo, gaya-gaya lang ang mga nagtangkang magprotesta sa Mendiola nitong mga unang araw ng Disyembre. Tinutukoy niya ang mga kalahok sa “Kampuhan Kontra Kaltas, Krisis at Kahirapan,” na hindi natuloy sa Mendiola dahil sa pandarahas ng pulisya. Ginagaya lang daw ng mga nagprotesta ang protestang Occupy sa US, habang ibang isyu naman ang dala-dala at tinutugunan. Poprotektahan ng gobyernong Aquino, sabi niya, ang mga mamamayan – laban marahil sa mga “bangko at korporasyong multinasyunal” na siya namang kinokondena sa US.

Matapos pilit busalan ang mga nagprotesta – mga estudyante at kabataang tutol sa kaltas sa subsidyo sa edukasyon at iba pang serbisyong panlipunan, mga manggagawang nagigiit ng makabuluhang dagdag-sahod at pagbasura sa kontraktwalisasyon, mga maralitang kumokondena sa sunud-sunod na demolisyon, at iba pang sektor ng lipunan na may kanya-kanyang panawagan – gusto ng gobyerno ngayong itakda at idikta sa publiko kung ano ang isyu ng protesta. Matapos labagin ang karapatang magpahayag ng mga nagprotesta, inaangkin nito ang karapatang sabihin kung ano ang kanilang pahayag.

Totoong sa 1% ng populasyon sa US nakatarget ang protestang Occupy doon. Binubuo ito ng pinakamayayaman at pinakamakapangyarihan doon, at sa buong mundo, na tinatawag na oligarkiya sa pinansya. Pero sila rin ang puntirya ng “Kampuhan Kontra Kaltas, Krisis at Kahirapan.” Kongkretong manipestasyon ng paghahari nila sa US at maging sa Pilipinas ang mga isyung dala-dala ng mga nagprotesta. Ang iniaaray naman talaga ng gobyernong Aquino ay naging puntirya ito ng protesta. Pero dapat lang: ito ang tagapagpatupad ng mga dikta ng 1%. Hindi nito pinoprotektahan ang mamamayan.

Pilit ding binibigyang-katwiran ni Lacierda ang marahas na pagpapaatras sa hanay ng mga nagprotesta. Nanggugulo lang daw sila at nag-uudyok sa mga pulis na dahasin sila. Sa kabilang banda, pinagpasensyahan sila ng mga pulis. Malaking kasinungalingan ito. Simula pa lang ng pagkilos, dinahas na ng mga pulis ang mga nagpoprotesta at halatang utos ito ng Malakanyang. Ang palusot nila: batay raw sa pahayag sa website at Facebook ng mga nagprotesta, naghahanda sila ng pag-aalsa (uprising) laban sa gobyernong Aquino. Hindi ang anumang panggugulo o probokasyon ng mga raliyista ang dahilan.

Ang totoo, dinahas ng pulisya ang mga nagprotesta dahil natakot ang gobyerno na lumawak ang hanay nila. Sa isang banda, nariyan ang isang bagong porma ng protesta na tinatangkilik at sinusubaybayan sa mundo. Sa Mendiola pa ito nakatakda, nakaturol sa gobyerno. Higit sa lahat, lehitimong mga isyu ng mga mamamayan ang dala-dala –mga paunang lunas sa kagutuman at kahirapan – at malaki ang potensyal na makahatak ng malawak na suporta. Sa kabilang banda, arogante ang gobyerno, dahil “popular” pa raw ayon sa sarbey, at inisip na hindi mababawasan ang popularidad kung mandadahas.

Sa kabila ng pandarahas, pambubusal at pambabaluktot ng gobyerno kasabwat ang kapitalistang masmidya – at sa kabila ng malakas na ulan – nagpunyagi ang mga nagprotesta na itindig ang kampuhan. Naisiwalat nila ang kanilang mga kahilingan sa publiko sa mga lugar ng kampuhan at gamit ang social networking sites, kung hindi pa man ang masmidya. Napatatag nila ang kanilang hanay sa tuluy-tuloy na ahitasyon at edukasyon sa kampuhan – bukod pa sa paggagap sa mga aral ng pakikitunggali sa gobyerno. Nalantad nila ang pangil ng gobyernong ito sa pamamagitan ng paglaban dito.

Madaldal man si Lacierda at ang gobyernong Aquino, at kasabwat man nila ang burgis na masmidya, hindi sa kanila ang huling salita. Kahit saan ka tumingin at kahit paano mo tingnan, patuloy ang pagbagsak ng ekonomiya ng mundo at maging ng Pilipinas. Hindi ito mapagtatakpan ng panlihis ng gobyerno ngayon sa atensyong publiko, ang pakitang-taong pagpapanagot kay Gloria Macapagal-Arroyo. Kaliwa’t kanan ang indikasyong titindi pa ang kagutuman at kahirapan. Tiyak, iigting pa ang kagustuhan ng mga mamamayan na magprotesta, maggiit ng reporma at ng radikal na pagbabago.

Kung hindi napagsikapang ilunsad ang “Kampuhan Kontra Kaltas, Krisis at Kahirapan,” madaling hulaan ang sasabihing pambabaluktot ng gobyerno: Hindi kinayang maglunsad ng mga nagpoprotesta sa bansa dahil napakapopular ng pangulo, ramdam ng mga mamamayan ang pag-unlad, at kung anu-ano. Hindi na ito masasabi ngayon ng gobyerno. Sa pagdahas ng gobyernong Aquino sa mga nagprotesta, nagpakita ito ng matinding takot dahil walang tunay na pagbabago sa ilalim nito. At kung may pagbabago man, patuloy na sumasahol lang ang lagay ng mga mamamayang Pilipino.

13 Disyembre 2011

Galing ang mga larawan dito.

Matapos tumigil mag-blog ni Mark Fisher, si Nina Power naman daw ang magreretiro – pero mukhang para mas makisangkot sa mga kampanya. May isinulat din si Arnold J. Padilla tungkol sa mala-Occupy na protesta sa bansa. Pagbati kay Katrina Stuart-Santiago sa pagkakaroon ng maraming mambabasa ng kanyang mga liberal-progresibong sanaysay! Naks naman si Raymund Villanueva!

Dapat masulat ito sa mga libro ng kasaysayan: nanawagan si Pang. Noynoy Aquino sa mga Pilipino na huwag maging drug mule. Mahigpit ang batas ng Tsina kontra rito, aniya. Bumubuti na rin ang kalagayang pang-ekonomiya ng bansa, dagdag pa niya. Sa kabilang banda, sabi pa niya, isang pandaigdigang problema rin talaga ang droga.

Muli, patunay ito ng magkahalong desperasyon at arogansya ng gobyernong Aquino sa propaganda. Desperasyon dahil ano nga naman ang masasabi nito na isa na namang Pilipino ang nakatakdang bitayin sa Tsina sa 08 Disyembre dahil sa pagiging drug mule? Arogansya dahil ayaw nitong kilalanin ang pananagutan sa kalagayang maraming Pilipino ang nagiging drug mule. Sa puntodebista nito, popular ito, maraming bayarang propagandista at makakalusot na sisihin ang mga sindikato o ang mga Pilipino mismo.

Kakatwa ang unang batayan nito: na mahigpit ang mga parusa ng Tsina laban sa mga drug mule. Eh kung ibang krimen, pwede kaya? Eh kung sa ibang bansa gawin, okey lang? Humahantong na ito sa simpleng pananakot, na parang payo ng sindikato sa kapwa-sindikato. Kakatwa rin ang mga salitang gamit nito: “pursigido at tuluy-tuloy (relentless)” na “bibigyang-babala (warning)” ang mga Pilipino hinggil sa pagiging drug mule. Umaasta itong mapagpasya sa napakalamyang hakbangin sa seryosong problema.

Higit pa diyan, patunay ang pahayag ng desperadong lagay ng ekonomiya ng bansa. Anong sahol ang inabot ng ekonomiya ng isang bansa na ang pangulo’y nananawagan na sa mga mamamayan na huwag maging drug mule, na para bang karaniwang pagpipiliang karera lang ito tulad ng pagiging guro o nars? Ang totoo, lahat ng salbabida ng ekonomiya ng bansa, nawawalan ng hangin ngayon. Ang remitans ng mga OFW, ang eksport ng bansa, ang pumapasok na dayuhang pamumuhunan – lahat lumiliit ngayon.

Pinipilit ni Aquino na paasahin ang mga mamamayan sa isang “pag-unlad” na hindi nila ramdam. Ipinapaalala nito ang “trickle-down economics” kung saan tinitiyak ng gobyerno ang paglaki ng tubo at kapital ng mga kapitalista. Ang paniwala, dahil mga kapitalista ang motor na nagpapaandar sa sistema, mainam na nakakonsentra sa kanila ang yaman. Kapag namumuhunan sila, pinapaandar nila ang ekonomiya, lumilikha sila ng empleyo. Hindi magtatagal, “papatak-patak” na aabot ang kaunlaran sa lahat.

Ang totoo, palusot ang naturang ekonomiks sa pagkaltas sa buwis na sinisingil sa mga kapitalista, sa paghahain sa kanila ng mura at siil na paggawa, at sa iba pang suporta ng gobyerno sa kanila. At ganyan naman talaga ang balangkas ng mga patakaran ng gobyernong Aquino: Public-Private Partnerships, Charter Change, at iba pa. Paglikha ito ng empleyo na nakaasa sa dayuhang pamumuhunan, hindi sa internal na kakayahan at pangangailangan ng bansa. Kaya napakaraming walang trabaho, migrante at drug mule.

Sinisikap ng gobyerno ang pagkamit sa kaunlaran, pero pandaigdigan talaga ang problema ng droga. Iyan ang sinasabi ni Aquino. Nagsisikap naman ang gobyerno, kaya tanggapin na lang natin na may mga bibitayin pang drug mule sa hinaharap. Sa aktwal, walang pagbabago. Kulang-kulang 20 taon na ang nakakalipas, ang pagbanggit ng gobyerno sa daigdig ay paalala ng pangarap na kaunlaran na pwedeng kamtin. Ngayon, nagiging mas paalala ito ng mga suliraning hindi kayang solusyunan sa loob ng bansa.

Kakatwa rin ang pagkatao o subjectivity ng masa na ipinapasipat ng pahayag ni Aquino, na mas neoliberal kaysa sosyal-demokratiko: nag-aasam, kung hindi man desperado, sa kaunlaran at tanging banta ng dahas o kaparusahan ang nauunawaan. Sagot ng mga pangako ng mga patakarang neoliberal ang una. Ipinapakita naman ng ikalawa ang kakambal ng neoliberalismo: ang pasismo ng Estado. Kaya naman unti-unti, sa pagtindi ng pandaigdigan at lokal na krisis, pinapawalan na ang huli ni Aquino.

04 Disyembre 2011

Galing ang mga likhang-sining ni El Lissitzky dito.

Tumitindi pa ang krisis sa ekonomiya sa bansa at sa mundo. Rerebyuhin ko ang mga kaibigan sa KKLinks: iiwanan ko iyung mga regular pang nagba-blog at nabibisita ko. Baka may mga gustong humabol?

May dalawang malaking hamon ang protestang Occupy sa USsa ating mga Pilipino. Una, ang magprotesta nang maramihan laban sa tumitinding kahirapan, kagutuman at kawalan ng pagkakapantay-pantay – ang kagyat na nararamdamang epekto ng krisis pang-ekonomiya. Ikalawa, ang magprotesta laban sa tinatawag na “1%” – na ang totoo’y mas kaunti pa sa one percent – ng US, bukod pa sa 1% na mga naghaharing uri sa bansa.

One percent ng US? Oo. Dahil sa kabila ng mga pagsusuring walang teorya o ideolohiya na gumagabay sa protestang Occupy, may isang mahalagang bagay rito na ikakatuwa ng isang mahusay na manunuri ng pandaigdigang sistemang kapitalista: ang puntirya nito, ang 1%, na madalas tawaging “bankers.” Ang matutuwa: si Lenin, na nagsabing sa ilalim ng sistemang imperyalista, pinakamakapangyarihan na ang “oligarkiya sa pinansya.”

(Sa ganitong pagtingin, pinakamalaking kabastusan sa protestang Occupy sa US ang inilulunsad ngayong “Occupy for Reproductive Health Bill” ng Akbayan at mga grupong kadikit nito. Una, sang-ayon ang oligarkiya sa pinansya sa pagkontrol sa populasyon (population control) na siyang balangkas ng kanilang panukalang batas. Pangalawa, may ayuda ang naturang kampanya mula sa mga daluyan ng oligarkiya sa pinansya.)

Sa ganitong pagtingin, ang oligarkiya sa pinansya sa US ang responsable sa maraming patakaran sa bansa na matagal nang kinokondena bilang maka-imperyalista. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sila ang nagpwersa sa Pilipinas sa mga hindi-pantay na kasunduang nagtali sa ekonomiya natin sa ekonomiya ng US. At hindi bilang kapantay, kundi bilang neokolonya: walang sariling pag-unlad, lubos na nakaasa sa US.

Sila ang naglulong sa gobyerno sa pautang, na suporta sa mga naghaharing uring tagapagpatupad ng kanilang mga dikta sa ekonomiya. Walang tunay na reporma sa lupa. Walang industriyalisasyon. Pagbawas sa subsidyo sa mga serbisyong panlipunan, debalwasyon ng salapi, pagpaparami ng eksport, pagbarat sa gastos sa paggawa. Tinuntungan at itinuloy ang mga ito ng mga patakarang neoliberal simula dekada ’80.

Sa madaling salita, tuluy-tuloy tayong pinautang habang tuluy-tuloy tayong inalisan ng kakayahang makabayad. Binigyan tayo ng pautang na ang paglago ng interes ay mas mabilis pa sa paglago ng tunay na ekonomiya ng bansa. Kapag pinag-uusapan ang utang panlabas, nakakarinig tayo ng “X ang utang ng bawat Pinoy,” na kadalasa’y napakalaki –halagang hindi natin kayang likhain dahil inalis ang oportunidad magtrabaho sa bansa.

Mauugat ang lahat ng pang-ekonomiyang isyung hinaharap ng mga Pilipino ngayon sa mga dikta ng oligarkiya sa pinansya: konsentrasyon ng lupa sa iilan; barat na sahod at kontraktwal na empleyo; demolisyon ng mga maralitang komunidad; pagsirit ng hinuhuthot sa langis, kuryente at kung anu-ano pa; at pagkaltas sa subsidyo sa mga serbisyong panlipunan. Lahat, pahirap sa nakararami at pagkonsentra ng yaman sa iilan.

Lahat, naipatupad sa pamamagitan din ng pautang na suporta sa iilan sa lipunan at maging sa mga kapitalistang dayuhan – pahirap, pinagbabayaran ng mamamayan.

27 Nobyembre 2011

Galing ang larawan sa Tumblr ng Mother Jones. Maligayang pagbabalik, Gingmaganda!

Pag-aaral na nagpapakitang isang maliit na grupo ng mga kumpanya, kalakhan bangko, ang may kontrol sa ekonomiya ng mundo. Salaysay ni Chris Hedges hinggil sa papel ng mga bangko sa bagsak na ekonomiya ng US. Si Prometheus Brown, nasa Occupy Wall Street at Al-Jazeera!

Pagmumuni ni Mong Palatino hinggil sa mga hashtag, ni Marocharim sa matamis na spaghetti nating mga Pinoy. Magandang sulatin ni Prop. Jose Maria Sison hinggil sa Marxistang kritika sa neoliberalismo. Magaganda rin ang mga sulatin hinggil sa krisis pampinansya ni Michael Hudson.

Ganyan kung tawagin ng mga kaibigan at kasama niya si Daniel C. Imperial, Jr., 29, aktibistang mula sa College of Music sa Unibersidad ng Pilipinas–Diliman na naging kasapi ng New People’s Army at napatay sa pagsalakay ng militar nitong 27 Oktubre sa Cagayan Valley. Naging kagawian ng mga aktibista ang magbansag, at may mga panahong nagagamit ang mga alyas – lalo na kay Daniel mula nang siya’y maging NPA.

(1) Maraming pakahulugang natitipon sa pangalang iyan. Ang paghanga niya sa mahuhusay na mang-aawit na babae, kasama na si Lani. Ang husay niya sa pagkanta, gayundin sa pangkalahatang pagpapasaya o pag-entertain sa kausap. Isama na ang pagiging “diva” niya sa totoong buhay: napaka-talentado, napaka-maalab sa mga bagay na kinatutuwaan at kinaiinisan, napaka-demanding sa sarili, sa mga kasama at kaibigan.

“Napaka-demanding.” May nagbago at hindi nagbago kay Daniel sa pagiging NPA, na makikita sa pana-panahong pagdalaw niya. Ang dating mabilis uminit ang ulo, naging mapagpasensya. Ang dating mapangutya, naging mapagpaliwanag. Ang dating nakakanerbyos kausap, naging magaan. Pero hindi siya nagbago sa pananalig na pwedeng magbago at umunlad – ang sarili, ang pakikibaka, at syempre ang lipunan.

(2) Bakla siya, bagay na hindi niya ikinaila kahit kailan at ipinagmalaki pa nga. Alam niya kung paanong hindi matanggap ng iba ang pagkabakla kaya isinisisi ito sa iba’t ibang dahilan, na para bang kaya niyang gumising isang araw at hindi na maging bakla. Nakatulong ito para maunawaan niya ang mahihirap – na ang kahirapan ay isinisisi ng mga hindi umuunawa sa “katamaran,” “hindi pagsusumikap” at kung anu-ano pa.

Alam niya kung paano isantabi, maliitin at kutyain dahil sa kung sino siya. Sa ganito, mas naunawaan niya kung paano maging maralita. Naging lagusan ang personal na karanasan niya ng pakikiramdam, o pakikibahagi sa nararamdaman, ng iba. Syempre, alam niyang hindi sa antagonistikong pakikitunggali mareresolba ang diskriminasyon sa mga bakla – hindi tulad ng pagsasamantala, pambubusabos at panunupil sa mahihirap.

(3) May mga aktibista, lalo na iyung mga galing sa uring petiburges, na dumaan sa yugto na lubos ang paniniwala sa rebolusyon at mga prinsipyo nito, pero may huling personal na reserbasyon bago yakapin nang buung-buo ang pakikibaka. May iba, kinailangan munang makita ang suporta ng mga magsasaka. May iba, gusto munang makitang hindi paulit-ulit lang at may pag-unlad. May iba, gusto lang makita ang sariling lugar sa lahat.

Si Daniel, ang huling reserbasyon ay sa paggamit ng mga kanta ng kulturang popular para maghatid ng rebolusyunaryong mensahe. Hanggang minsan, narinig niya ang ilang magsasaka na kinakanta ang “Boulevard” ni Dan Byrd na nilapatan ng mga titik na rebolusyunaryo. Sa puntong iyun, sabi niya, nabuo ang pasya niyang sumampa. Nitong huli, mga rebolusyunaryong kantang mala-Aegis ang ipinagmamalaki niyang likha nila.

(4) May kakaiba siyang gamit sa wika. Noong uso ang pa-sosyal na wikang bakla, parang pinulot sa kung saang parlor ang mga salita niya: “lapes,” hindi “lafang” (pagkain), “was,” hindi “wiz” (hindi). Nitong huli, may magagandang baon siya, malamang mula sa erya. “Ayan. Ayan tayo eh…” kapag may pinupuna. Sinabihan daw sila na paghusayan ang gawaing pagpapalawak. Ang sagot niya: “Oo na, oo na. Heto na nga kami eh.”

(5) Diva si Daniel, pero hindi mapagmataas. Mas gusto niya sigurong inaalala nang tumatawa, higit pa sa humahanga. Wala yata siyang nakausap nang matagal-tagal na hindi niya napatawa. Kaya mahal na mahal daw siya ng mga kasama at masa. Hindi siya pa-star, pero star: isa sa mga bituin ng pakikibaka sa buong bansa. Namatay man siya, patuloy siya sa pagbibigay-liwanag sa mga gustong kumuha ng direksyon at sumunod.

Napakahirap isiping patay na si Daniel. Hindi maiwasang maisip na kung buhay pa siya, pinatigil na niya ang pagbuhos ng mga parangal. Hindi siya komportable kapag siya’y pinupuri. Nagluluksa lang kami ngayon, Daniel. Pero oo na, oo na. Heto na kami.

04 Nobyembre 2011

Tagahanga si Daniel ni Whitney Houston. Ako naman, natutuwa sa gospel music – pero dahil pa todo-bigay ang mga mang-aawit. Matutuwa siguro siya rito.

Napagsama-sama ni Slavoj Zizek ang mga tema ng sulatin niya sa isang sanaysay na ang kalakhan ay sinasang-ayunan ko. Ilang kakatwang obserbasyon ng siyentistang si Flor Lacanilao sa mga namamatay.

Maganda’t pinaksa ni Marocharim ang pagbaba ng gobyernong Aquino sa pamantayan ng kahirapan sa bansa. Kahirapan ba kamo? Pinaksa ni Mong Palatino ang solusyon, na makakapagbigay-saya sa lahat.

Marami sa mga progresibo ang katulad ngayon ni Prop. Leonor Magtolis-Briones ng Unibersidad ng Pilipinas: nagmumuni tungkol sa posibilidad ng pagputok ng protestang Occupy sa bansa. Halata ang simpatya niya sa pagkakaroon ng lokal na kaakibat – higit pa sa lokal na bersyon – ng ganitong protesta sa mundo. Sa isang banda, nakilala siya bilang isa sa mga lider-estudyante na nagsalaksak ng trak ng bumbero sa tarangkahan ng Malakanyang noong Sigwa ng Unang Kwarto. Anu’t anuman, heto ang ilang ambag ko sa mga umiinog na talakayan hinggil sa prospek ng protestang Occupy sa ating bansa:

(1) Mainam ang kalagayan. Hindi na siguro kailangang isa-isahin pa ang mga isyung nagpapatunay na tumitindi at titindi pa ang kahirapan at kagutuman ng mga mamamayan. Sa pangkalahatan, ang mga interes ng malalaking kapitalistang dayuhan at lokal, ng mga dayuhang bangko, ng malalaking panginoong maylupa, at ng mga tiwaling pulitiko ang nananaig sa bansa. Ang gobyernong Aquino, bukod sa pagpanig sa mga nabanggit na grupo, ay nagpapatupad ng di-idinedeklarang programa ng pagtitipid o austerity para sa mga mamamayan, habang pinapatindi rin ang paghuthot sa huli. Minana rin nito ang napakaraming komitment na neoliberal ng mga naunang rehimen.

(2) Ang mga aktibistang pambansa-demokratiko ang nasa pinakamainam na katayuan na pamunuan ito. Bukod sa sila ang pinakamarami, sila rin ang pinakalubog sa masa. Sila rin ang tuluy-tuloy na naglalantad at lumalaban sa pagpapatindi ng kahirapan at kagutuman. Hindi maaasahan ang mga grupong nagpapakilalang “Kaliwa” pero todong nagpalamon sa gobyernong Aquino. Takot na takot silang magalit ang kanilang alyado dahil sa kung anong protesta; takot na takot silang matanggalan ng posisyon at sweldo sa gobyerno. Hindi nila iniisip ang magandang kalagayan para magmulat at mag-organisa dahil wala naman silang tinatanaw na rebolusyon sa saklaw ng kanilang buhay.

(3) Nakatuntong ito sa lawak at lakas ng mga naunang protesta ng mga mamamayan. Sa propaganda, may naipundar nang puhunan hinggil sa iba’t ibang isyu; ang hamon ay kung paano ikakawing at itataas ang mga ito – sa isang paraan na madaling maunawaan ng marami. Sa lunsaran ng protesta, may mga nahawan nang sentro ng protesta; ang hamon ay kung paano eengganyuhin ang mga mamamayan sa paligid nito na lumahok. Sa mahalagang suporta ng mga nasa panggitnang uri, sila mismo ay nakakaramdam ng krisis at sila ang mas inaabot, sa pamamagitan ng Facebook at iba pang social networking sites, ng impormasyon at ahitasyon hinggil sa protestang Occupy sa US.

(4) Ang isang susi ay ang pagtukoy sa puntirya ng protesta batay sa iba’t ibang isyu. Sa US, “corporate greed” ang tampok na target ng protesta. Sa Pilipinas, isang panukala ang “Kapitalistang Gahaman, Kasabwat na Pamahalaan.” Sa US, ang panahong binabalik-tanawan ay ang “gera kontra-terorismo” simula 2001 at tampok ang pagsambulat ng matinding krisis noong 2008. Sa Pilipinas, maaari ring simula 2001, sa bungad ng pagrereyna ni Gloria Macapagal-Arroyo. O mas maaga, sa 1992, bungad ng rehimen ni Fidel Ramos. Kung ang huli ang pipiliin, kailangan at ibubunga ng protesta ang pagbuo sa kamalayan ng mga mamamayan ng epekto ng neoliberalismo sa bansa.

(5) Mahirap kung ilulunsad ang protestang Occupy sa Makati na, tulad ng Wall Street, ay sentro ng pampinansyang aktibidad sa bansa. Malayo kasi ito sa malawak na mamamayan na maaasahang lalahok. Maaari ang Maynila para malapit sa mga sentro ng kapangyarihan at tradisyunal na pinagraralihan, tulad ng Mendiola at US Embassy. Pero ang mahalaga ay kung saan ito makakaakit ng malawak na paglahok at suporta ng mga mamamayan. Pwede ang Morayta, Welcome Rotonda, o Quezon City Memorial Circle. Ayon sa isang balita, nakaasa ang mga nagpoprotesta sa Wall Street sa kabaitan ng Burger King sa pagpapagamit ng kubeta. Ganito kaya ang mangyayari sa bansa?

(6) Ilan pang punto: Mas mainam kung hindi magtatagal ang protesta nang walang taning. Mas magiging rurok ito ng protesta, na maaaring tumagal nang ilang araw, pero hindi pipiliting isustine nang matagal. Ang mas mahalaga pa rin ay ang pag-abot, paghikayat at pagpapakilos sa paparaming mamamayan sa kanilang konsentrasyon. Tiyak na magiging mahalaga ang papel rito ng mga kabataan at estudyante, silang kayang tumao sa paglulunsaran ng protesta. Sigurado, may musika rito, na pwedeng pana-panahon o gabi-gabing rumurok sa mga konsyerto. Babalik-aralan at tutugtugin ang maraming awit at himig ng protesta, at maging mga awit at himig ng pagrerebelde.

24 Oktubre 2011

Galing ang mga larawan sa maaasahang si Curate.

Magandang laging tingnan ang kolum ni Priscilla Pamintuan. May parangal-kritika si E. San Juan, Jr. sa modernistang makatang si Alejandro G. Abadilla: hindi pa raw ito lubos na nakahulagpos sa burgis na indibidwalismo.

Para raw puga sa batas ang mga walang bahay sa Amerika, sabi ni Barbara Ehrenreich. Agit naman ang sulatin ni Mike Davis tungkol sa protestang Occupy, liban lang sa pagkiling niya sa “anarkistang posisyon.”

Hinggil sa mga pasimuno ng kampanyang We are the 99%. May yugtu-yugto sa pag-unawasa Occupy Wall Street, sabi ni Immanuel Wallerstein. Gumuguhit ng linya si Michael D. Yates sa pagitan ng mga liberal at Marxistang ekonomista.

Popular pa rin si Pang. Benigno “Noynoy” Aquino III. Malamang na hindi sa antas na sinasabi ng mga sarbey, dahil nasa pamunuan ng dalawang nangungunang kumpanya ng sarbey sa bansa ang kadikit at kamag-anak niya. Pero tiyak na malayo sa inabot na suklam sa rehimen ni Gng. Gloria Macapagal-Arroyo. Syempre pa at syempre naman.

Walang duda, ang mismong gobyernong Aquino, naniniwalang popular ito. Makikita ito sa kung paano nito matikas na pinapasahol ang mga patakarang ipinatupad din ng kinamuhiang gobyernong Arroyo. Makikita ito sa kung paano nito hindi pinapansin – mas tama ang “dinededma” – at iniinsulto pa, ang mga protestang sumasalubong dito.

Nitong huli, ang malinaw na patunay ay ang pagharap ng pangulo sa kontrobersyang nagpapatampok kay Ronald Llamas, lider ng Akbayan at tagapayong pampulitika niya. Tigas-ulo at kapal-mukhang pinanatili ni Aquino si Llamas sa pwesto, sa kabila ng pagkakalantad ng maraming patunay sa kontrobersya na umabuso ito sa awtoridad.

Nakabatay ang popularidad ni Aquino sa galit ng mga mamamayan kay Arroyo – at sa paggamit dito ng gobyernong Aquino. Nasisilip ang kapalpakan ni Noynoy sa harap ng bagyo? Kasuhan ang pamilya Arroyo. Wala masyadong nagawa para iulat sa State of the Nation Address? Tugisin ang pamilya Arroyo. Kahit wala naman talagang nagawa rito.

Nakabatay rin ang popularidad ni Aquino sa kanyang retorikang kontra-korupsyon. Hindi pa dahil talagang malinis ang gobyerno niya, hindi pa dahil may naparusahan na itong malaking isda, kundi dahil wala pang mayor na eskandalo ng korupsyon ang nalalantad. Kahit wala pa itong nagagawang malaki laban sa sistemikong katiwalian.

Ang masaya sa popularidad ni Aquino, syempre pa, ay ang mga nakikinabang sa gobyerno niya. Ang mga dayuhang bangkong nagpapautang sa bansa na nagtutulak ng hindi-deklaradong pagtitipid ng gobyerno at paghuthot sa mga mamamayan. Ang malalaking kapitalista, na nagpapatindi ng pagsasamantala sa mga manggagawa.

Ang kartel sa langis, na ni hindi kailangang magsalita para ipagtanggol ang pagnanakaw nila. Ang mga dayuhang kumpanya ng pagmimina na todo-gahasa sa kalikasan at maralita. Ang mga panginoong maylupa, na nagpapatindi pa ng pagkamkam ng lupa. Ang mga lider ng mga grupong tulad ng Akbayan, na nagsisiyaman sa pamahalaan.

Sa madaling salita, may nagbabayad sa popularidad ng gobyernong Aquino, nang mahal at sa isang pakahulugan ay literal: ang mga mamamayan. Sa pagkamalay rito ng mga mamamayan, nang hakbang-hakbang pero papabilis, at sa batayan ng mga kongkretong isyung dumadami at sumisidhi, magbabayad din nang mahal ang gobyernong Aquino.

Popular pa rin si Aquino, pero bistado at kinasusuklaman na ng mga mamamayan ang sistemang pinaghaharian niya. May ilan ngang umasang siya ang magiging tagapagligtas ng nasabing sistema. Pero lagi’t laging binabasag ng reyalidad ang ilusyon. Tiyak, mas madali kaysa malaon, papawiin ng kabulukan ng sistema ang popularidad ng pangulo.

15 Oktubre 2011

Galing ang larawan ng likhang-sining ni Juan Muñoz dito.

Maiksing kwento-kwento tungkol sa epekto sa musikang Motown ng paglakas ng radikalismo sa US noong dekada ’60. Pagtingin ni Paul Krugman sa Occupy Wall Street, gayundin ang panukala niyang maging mga panawagan nito. Simpleng pagtalakay ni Richard D. Wolff sa kahirapan at kapitalismo.

Maalab na maalab ang entri ni Mong Palatino tungkol sa mga guro. Trivia, trivia: tungkol sa mga sikat na kanta ng bandang Hotdogs. May maganda’t maikling pagmumuni si Tanglad tungkol sa mga migranteng Pinoy at microcredit. Gusto ko ang Side B sa entring ito ni Katrina Stuart-Santiago.

O mga Liham sa Patnugot hinggil sa Kung Anu-ano. Hanga ako sa liham sa patnugot bilang porma ng pagsulat: magaang, direkta-sa-punto, maiksi at naglalahad ng personal na paghusga, kahit ng suhetibismo. Heto ang ilan tungkol sa ilang isyu.

Batay sa pulso sa Facebook, madali para sa mga aktibista sa Pilipinas o kaugnay ng Pilipinas na maunawaan ang Occupy Wall Street sa partikular at ang kilusang “Occupy XXX” sa pangkalahatan. Sa pangunahin ay positibo ito at dapat suportahan. Pagkakataon ito para sa mga manggagawa at mamamayan sa US na iprotesta ang mga epekto ng napakatinding krisis pang-ekonomiya at tungkabin ang mga ugat nito sa sistemang imperyalista. Naging lunsaran na ito ng mga propagandang simple at popular hinggil sa kabulukan ng nasabing sistema.

Ang ipinagtataka ko ay ang maraming pagdududa, kung hindi man pagtutol, rito ng mga aktibista – o marahil, ng mga maka-Kaliwang intelektwal – sa US mismo. Sa ilang nabasa ko, ang tendensya ay tingnan ang protesta bilang katunggali ng sariling teorya at praktika ng pagpoprotesta at pagsusulong ng progresibong kilusan at alternatiba. May tendensyang hindi ito tingnan bilang protesta sa mga karaingan, isyu at panawagan na pinagsasaluhan ng mga grupong aktibista at ng malawak na hanay ng mga manggagawa at mamamayan – hindi nga lang ng US, kung hindi ng mundo.

Pero kakatwa rin naman talaga ang Occupy Wall Street sa partikular sa pagtangging magkaroon ng sentral na mga panawagan at lider. Sa isang banda, ang katangiang ito ang nagbubukas dito sa paglahok ng malawak na masa at ng iba’t ibang grupong aktibista. Sa kabilang banda, repleksyon ito ng lipunang Amerikano mismo, sa pagbibigay-halaga sa pluralidad at pagiging liberal. Repleksyon din ito ng Kaliwa ng US mismo, na sa pagtanggi sa tinatawag nitong “Old Left” at pagkatakot sa mga sekundaryong pagkakamali sa pagsusulong ng sosyalismo, ay maraming agam-agam kung hindi man pagtutol sa Leninistang partido.

Napaka-arogante ng gobyernong Aquno sa pagtugon sa mga protesta. Hindi pa nga direktang kontra-gobyerno ang mga ito, ganyan na ang reaksyon nito – resbak. Ang mga tsuper ng dyip na nagwelga laban sa panghuhuthot ng kartel sa langis, sinabihan nitong “perwisyo.” Ang mga estudyanteng nagwelga laban sa kaltas sa badyet sa edukasyon, sinabihan nitong “mag-aral na lang kayo.” At ang mga manggagawa ng Philippine Airlines na may batayan para magwelga na, binantaan nito ng mga kaso.

Malamang, arogante ito dahil naniniwala itong popular pa rin ito sa mga mamamayan. Pero kung sa mga patakaran lang, mas malamang na nababawasan na ang popularidad na ito. Iyun nga lang, iba kasi ang ipinapakita ng mga sarbey. Sa isang banda, paano, kamag-anak at kadikit ng pangulo ang mga namumuno sa dalawang nangungunang kumpanya ng sarbey sa bansa.

Anu’t anuman, tiyak na kakambal ng arogansya ng gobyerno ang desperasyon. Ano nga naman ang magagawa nito laban sa kartel sa langis? Laban sa dikta ng mga bansa at bangkong nagpapautang na magpatupad ng hindi idinedeklarang austerity o pagtitipid? At laban sa malalaking kapitalistang tulad ni Lucio Tan? At sa ganyang pagpapakainutil na pagpanig tuluyang guguho ang popularidad ng gobyernong Aquino. Ibang bagay pa kung ipapakita ito ng mga sarbey.

Hindi ako kasama sa kahanga-hangang hanay ng mga Noranian. Ang mga kamag-anak kong mahilig sa showbiz, mas Sharonian. Kahit naninigarilyo ako, alam kong masama ito sa kalusugan at sinusuportahan ko ang paglaban sa pagpapalaganap nito. Pero gusto kong ipagtanggol si Ate Guy sa paglabas niya sa pabalat ng isang magasin na may hawak na yosi.

Una, kuha ng larawan ang imahen ni Nora sa pagbabalik sa bansa at sa mata ng publiko. Hindi naman siya naging istiryutipikal na mabait na tao, hindi ba? Alam ng lahat ang kakaiba at pariwarang landas na tinahak ng buhay niya. Ngayon, humaharap siya sa publiko na parang nag-iisip, may agam-agam pa nga, may bahid pa rin ng nakaraan niya. Pero matapang na humaharap.

Ikalawa, magpapalaganap ba ang pabalat ng paninigarilyo? Kadalasan ang takot na ito ay kaugnay ng mga iniidolo ng kabataan, dahil mas kabataan naman ang nahahatak ng yosi. Pero si Nora? Ang mga umiidolo sa kanya, kung hindi man matagal nang naninigarilyo, at siguro’y nagkakasakit na nga dahil dito, ay buo na ang isip na hindi maninigarilyo. Kaya ano ang ikinakatakot sa pabalat?

“My brother is not a book, don’t judge him,” sabi dati ni Melanie Marquez sa isang pasabog na pinagsamang “My brother is not a pig” ni Nora sa isang pelikula at ng orihinal na kasabihang Ingles. Ang kakatwa, natabunan ng eskandalo sa pabalat ang eskandalo sa loob ng magasin: ang rebelasyon ni Nora na posibleng isa siyang bisexual. Hindi kaya ito ang katotohanang ayaw kumprontahin ng mga ibinubuga ang galit sa larawan niyang de-yosi?

Kilala ang People for the Ethical Treatment of Animals o Peta sa pagkuha ng mga artista at modelo at pagpapamidya sa kanila nang hubad o halos-hubad bilang protesta sa pagmaltrato at pagkain sa mga hayop. Ngayon, gusto nilang iabante ang nagpasikat sa kanila at magtayo ng website na maglalaman ng pornograpiya, ng mga taong hubad, para sa kanilang adbokasiya.

Ang kakaiba, kasama raw sa naturang website ang “hubad na katotohanan” ng mga larawan ng pagmaltrato sa mga hayop. Naalala ko tuloy ang isang komento sa Facebook tungkol sa konsepto ng honeymoon period kay Noynoy: “Ano’ng klaseng pantasya iyan?” Mga larawan ng taong hubad kasama ang mga larawan ng pagmaltrato sa mga hayop? Ano’ng klaseng trip iyan?

Sa isang banda, pagsamantala ito sa malawak na pang-akit ng pornograpiya para magtaas ng kamulatan sa isyu ng Peta. Trip na basag-trip din naman. Pero sa kabilang banda, dominante pa rin naman sa pornograpiya ang patriyarkal na balangkas ng lipunan, na mapagsamantala sa kababaihan.

Mahirap iendorso ang hatol ng mga radikal na feminista katulad ni Andrea Dworkin na “Pornograpiya ang ideolohiya at paggahasa ang praktika.” Pero hindi matitibag ang pagtinging mas sumasang-ayon kaysa kumokontra ang ganitong website sa patriyarkal na kaayusan ng lipunan. Kailangan bang ibenta ang laman ng kababaihan para kontrahin ang pagkain ng karne at pagmaltrato sa mga hayop?

Hindi ako pamilyar sa buong pilosopiya ng veganismo, pero ang pinupuna rito ay ang kampanya, hindi ang buong pilosopiya. Dito, makikitang burgis ang kampanyang ito, hindi batay sa mga aktwal na tumatangkilik ng veganismo sa bansa, kung hindi sa pakahulugan ng pilosopiyang Marxista: hiwa-hiwalay ang pagtingin sa mga penomenon sa mundo, inihihiwalay ang isang pagsasamantala sa iba pa, at malayo sa pagtingin sa isang buong sistemang mapagsamantala.

08 Oktubre 2011

Galing ang mga larawan dito. Taas-kamaong pagpupugay sa iyo, Gregorio “Ka Roger” Rosal!

Para kay Kenneth Guda: Natisod ko ang pagpapahalagang ito ng mga Black Panthers sa isang kanta ni Bob Dylan.

SEPTEMBER

Setyembre 16, 1991. Kahit aktibo siya sa mga debate sa eskwela tungkol sa isyu, hindi niya alam kung kailan pagbobotohan ang ekstensyon ng US-RP Military Bases Agreement. Tutol siya, salamat sa mga babasahing uwi ng ate niya, bukod pa sa natural yatang pagkampi sa mga rebelde. Hanggang sa araw na ito, may klase pero parang wala. Lahat ng guro, nakatutok sa telebisyon sa departamento ng agham panlipunan. Dahil silang mga titser – sa agham panlipunan, Filipino, Ingles at iba pang katulad na aralin – ang isponsor ng mga debate, nagpanggap silang nyutral. Nagpabisto na lang sila nang ibinasura ang tratado: palakpakan sa departamento, hiyawan, dinig sa buong paaralan.

Nangalay ang leeg niya kakatingin sa langit, kakaabang sa mga helikopter noong Edsa 1. Nakabisado niya ang mga kandidatong senador sa eleksyong 1987 – bukod sa Partido ng Bayan, na inisip niyang panggulo. Napanood niya ang galit na talumpati ni Cory Aquino matapos ang isang kudeta: “Babanggitin ko pa ba iyang Doy [Laurel] na iyan? O pipitikin na lang nating parang langaw?” Pero ibang sigla ang talakayan tungkol sa base-militar. Sa hayskul, maraming umpukan ng estudyante na nag-eensayo para sa debate sa klase. Kahit ang Mel & Jay, inere ang debate, kung saan tampok si Nat Santiago, mahusay na lider-estudyante at anti-base. Laging laman ng radyo’t telebisyon ang isyu.

September 16 Movement. Ito ang ipinangalan sa alyansa noong 1998-1999 laban sa Visiting Forces Agreement na gustong iratsada ni Erap Estrada, pangulong dating senador na kontra-base. Sabi nga nito ilang panahon pagkatapos: “Weather-weather lang iyan.” Bukod sa nangangahulugan ng pagbabalik ng base-militar ng US, mas masahol ang VFA: bukas ang buong bansa sa tropa at armas-militar ng US. Pwede pang magpasok ng armas-nukleyar, labag sa Konstitusyon. Pero ilan lang sa mga senador na tutol sa naunang tratado ang lumaban. Nasa Senado siya nang aprubahan ang VFA: Mayo 1999, kaya hindi kasing-laki ng dapat ang mobilisasyon mula sa mga paaralan.

Setyembre 12, 2001. Naglulunsad sila ng gabing pangkultura sa kampus, paghahanda sa isang mobilisasyon para sa P125 across-the-board na dagdag-sahod sa buong bansa. Nakatanggap sila ng mensaheng text: Nagsimula na raw ang World War III, pagkatapos ay ikinwento ang pagsalpok ng mga eroplano sa World Trade Center sa New York at iba pang detalye. May ilang umalis para manood ng telebisyon; ang kalakhan, hindi makapaniwala o hindi alam ang halaga ng nangyari. Pero kakatwa ang perspektiba ng mensaheng text. Tama ba ang salitang “propetiko”? Itinuring nga naman ng rehimeng W. Bush ang tinawag nang “9/11” bilang deklarasyon ng digma, probokasyon ng WW III.

Hindi nga magtatagal, protesta na sa gera sa Afghanistan ang ilulunsad at sasamahan niya. Galing Saudi Arabia ang mga terorista sa 9/11, pero hindi magera ng US ang naturang bansa. Si Osama bin Laden ang itinuturong utak at tagapondo, pero kailangan bang bombahin at sakupin ang buong Afghanistan? Pagkatapos, Iraq naman. Mas dumami na ang nagpoprotesta. May pagkilos sa Quirino Grandstand, Ateneo de Manila University, at Makati kasama ang Simbahang Katoliko. Nasubaybayan ang paglipat-lipat ng US sa mahigit limang palusot para sa gera: mula sa umano’y weapons of mass destruction na nasa kamay ni Saddam Hussein hanggang sa paghahatid ng demokrasya.

TO REMEMBER

Maganda ang obserbasyon ng isang Anthony Paul Smith hinggil sa paggunita sa ika-10 taon ng 9/11 sa US: “Sumisigaw ang midya sa pagmumukha nating lahat: GUNITAIN MO!” Aniya, “ang utos ay gunitain natin sa paraang gusto nila” – sa partikular, “ang ating takot sa araw na iyun, ang pagkagulantang natin, ang nawala sa atin.” Simple nga naman ang alalahanin ang isang pangyayaring dahil sa midya at makabagong teknolohiya ay sabay-sabay na naranasan ng marami, kung hindi man ng nakakarami. Pero wala na sa partikular na karanasan ng bawat isa ang katotohanan ng buo. At ang panawagang ito ng paggunita ay tulak para sa mas malaking paglimot at pagtalikod.

Hindi masasaklaw ng personal na paggunita ang kabuuang pagtatasa sa “gera kontra-terorismo” na inilunsad ng US, bagay na sinikap gawin ng ekonomistang si Joseph Stiglitz. Mas mahal sa gera sa Vietnam at Korea, at maging sa Unang Digmaang Pandaigdig. Ang tanging mas mahal ay ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Lumobo ang utang ng gobyerno US dahil sa gera, na hinuthot naman ng mga monopolyo-kapitalista at pinagbabayaran ngayon ng mga mamamayang Amerikano. Mahigit 7,000 sundalong Kano na ang namamatay sa Iraq at Afghanistan, mahigit doble ng 3,000 namatay noong 9/11. Maraming ari-arian ang winasak at karapatang tinapakan.

MAHABANG PAHABOL

Kahit noong naganap ang 9/11, nabalita na ang mga tumalon sa World Trade Center, pero hindi pa ako nakaengkwentro ng masinsing pagsasalaysay nito. Heto ang sa progresibong mamamahayag na si Chris Hedges, bahagi ng paggunita sa 9/11:

“Maraming tao, malamang lampas 200, ang tumulak lampas sa usok at init para tumalon sa kanilang kamatayan mula sa mga bintanang nabasag o winasak nila. May gumawa nito nang mag-isa, may gumawa nang magkasama. Pero parang pumila sila, isang katawang tumatapon pabagsak ang susundan ng isa pa. Mga huling hakbangin ng indibidwalidad. Bumagsak sila nang mga 10 segundo, marami ang kumakampay-kampay o katulad ng paggalaw ng mga manlalangoy, umabot sa 150 milya kada oras. Nawasak ang kanilang mga damit at, sa ilang kaso, ang gawa-gawa nilang parachute mula sa mga dekorasyon o mantel. Humataw sila sa kalsada nang may nakakabagabag, nakakahilakbot na umpog. Bog. Bog. Bog. Ang mga nakasaksi, partikular na nagulantang nang husto sa tunog na likha ng mga katawan sa pagtama.

Masyadong nakakahilakbot ang mga larawan ng mga “jumper” para sa mga network sa telebisyon. Kahit bago gumuho ang mga tore, sinensura sa mga live na balita ang mga nahuhulog na kalalakihan at kababaihan. Lumabas ang ilang larawan sa sumunod na araw sa mga dyaryo, kasama na ang The New York Times, at pagkatapos ay nawala. Nabura ang maramihang pagpapatiwakal, isa sa pinaesensyal at pinakamahalagang elemento sa kwento ng 9/11. Nananatili itong burado sa kamalayan ng publiko.

Hindi tumugma ang mga “jumper” sa mitong hiniling ng bayan. May sinasabing kung anong malalim, nakakabagabag, ang kapalaran ng mga “jumper” tungkol sa ating kapalaran, pagiging maliit sa uniberso at kahinaan kaya kinailangan itong ipagbawal. Ipinapakita ng mga “jumper” na may hangganan ang pagdurusa na humahatak ng mulat na pagyakap sa kamatayan. Ipinaalala ng mga “jumper” sa atin na darating, sa ating lahat, ang mga yugto ng katapusan kung kailan ang tanging pagpipilian, sa pinakamainam, ay kung paano natin pipiliing mamatay, hindi kung paano tayo mabubuhay. At pwede tayong mamatay bago tayo pisikal na pumanaw.

Pero hiniling ng pagkagulantang ng 9/11 ang mga imahen at istorya ng katatagan, kaligtasan, kabayanihan, kagitingan, pagsasakripisyo ng sarili at pagiging bukas-palad, hindi kolektibong pagpapatiwakal sa harap ng napakalakas na kawalang-pag-asa at pighati.”

28 Setyembre 2011

Kay David Maisel ang mga likhang-sining.

Hindi ko inakalang magiging ganito ka-sikat ang planking. Noong ipinapakilala pa lang ito ng mga kabataang aktibista sa bansa, ang inisip ko, uso lang ito na lilipas din. May reserbasyon pa nga ako dahil pasibo ang itsura, hindi palaban. Tapos mas madalas ay iilan lang ang gumagawa, hindi maramihan. Parang mas indibidwal na kalokohan kaysa sama-samang pagkilos o paglaban. Parang mas pakikiuso kaysa pakikibaka. Peace!

Utang ng planking ang kasikatan nito ngayon sa bansa hindi lang sa mga aktibistang gumawa nito. Kundi sa gobyernong Aquino, partikular kay Edwin Lacierda, tagapagsalita ng pangulo, na nangmaliit dito. Sa mga pulitikong moralista at mapanupil sa mga kabataan at estudyante, tulad ni Kong. Winnie Castelo ng Quezon City. At sa mga kontra-maralita at kontra-aktibistang taong-midya tulad ni Mike Enriquez.

Alam na natin ang istorya: sa protestang bayan at welgang pantransportasyon noong 19 Setyembre, nag-planking ang ilang kabataan sa España Avenue. Kahit pa maraming sentro ng protesta sa Kamaynilaan at buong bansa, minaliit ni Lacierda ang protesta sa España bilang “photo ops lang.” Pinapalabas niyang larawan ng kabuuan ang larawan ng bahagi lang ng kabuuan. Napakaraming “photo ops” lang pala ang araw na iyun.

Pero bago siya, habang nagaganap ang planking, nagwala sa programa niya sa radyo si Enriquez. Kahit pa tuwing red signal lang nag-planking ang mga aktibista, planking ang sinisi niya sa matinding trapik sa kalsada. Kahit pa ang dapat sisihin, sabi ni Terry Ridon, tagapangulo ng League of Filipino Students, ay ang pagsuspinde ng gobyerno sa color-coding scheme – dahil labis itong nangamba na magiging malakas ang protesta.

Nauso ang planking bilang laro o paligsahan ng mga kabataan sa mga bansang abanteng kapitalista. Naghahanap ng mga pinaka-orihinal o pinakakakaibang lugar at doon nagpapa-picture nang nakadapa at tuwid na tuwid. Kadalasan, mga lugar na walang katao-tao ang paligid. Pagkatapos, ilalagay ang larawan sa Facebook o social networking sites. Hinikayat ito ng mga bagong teknolohiya ng kamera at Internet.

Bilang praktika, mas nagpapatawa ito, hindi nagpoprotesta. Mas nang-iisa sa awtoridad, partikular marahil sa mga security guard, nang hindi nagiging banta rito, at hindi talaga direktang kumokontra lalo na sa gobyerno. Ang mga karaniwang lugar ng mga eksena ng dangal, paggalaw at pagmamadali, ginagawang larawan ng pagtigil at katatawanan. Kakaiba itong larawan ng mga tao sa mga social networking sites.

Lagi’t lagi, ang layunin ay makita. May ganyan din namang paligsahan sa Facebook at ibang social networking sites. Kumakain ng ganito, may suot ganyan, kumakain kung saan, nagbabakasyon doon. Ang lahat, nakadireksyon sa pagiging “glamoroso,” na tineorya ni John Berger sa Ways of Seeing [1972]: ang pagiging kainggit-inggit dahil may kung anong mayroon na wala ang iba. At dito, mahalaga ang makita, “being seen.”

Sa isang banda, nagpapatianod dito ang planking, pero lumilihis din. Bagamat gusto rin niyang makita, hindi tradisyunal na “glamoroso” ang dating ng taong naka-planking. Ginagawang tanawin, itinatanghal, ang katawang nakatigil at nakadapa – posisyong hindi “natural” sa lipunan na nagbibigay-halaga sa produktibong paggalaw, sa paggawa, o kung magbigay-halaga man sa hindi paggalaw ay para pa rin paglaon sa paggawa.

“Perwisyo” ang pinawalang pagtingin ng gobyernong Aquino, sa bibig ni Sek. Mar Roxas ng Department of Transportation and Communications, sa kilos-protesta sa araw na iyun. At maagang naghain si Enriquez ng “patunay,” kahit walang batayan. Batay sa paghahanda nito sa pulisya at militar, gusto ng gobyerno na supilin ang mga magpoprotesta at takutin ang publiko. At naghain si Enriquez ng madaling palusot.

Madali kasing naidikit ang planking sa pagpigil sa mga pumapasadang sasakyan kapag welgang pantransportasyon. Pero ang totoo, kapag pinipigilan ang mga pumapasada kapag welga, sa mga terminal iyan, hindi sa gitna ng kalsada. At kung pinipigilan man sa gitna ng kalsada ang mga sasakyang pampubliko, iyan ay para magpaliwanag sa mga tsuper at hikayatin silang huwag nang pumasada, hindi ang pisikal na pigilan sila.

Sabay-eksena si Castelo. Parang hindi pa nasiyahan sa batikos na inabot sa panukalang gawing apat na araw ng pagtatrabaho sa isang linggo, naghain siya ng panukalang batas na patawan ng regulasyon ang planking. Mas malamang, nabahala siya sa dating ng planking na palaban sa gobyerno pero uso sa kabataan, bagong porma ng pagkilos na pwedeng magdala ng mga lumang panawagan. At lalo lang niyang ginalit ang kabataan.

Kahapon, nagmartsa ang libu-libong estudyante at kabataan sa Mendiola para iprotesta ang pagkaltas ng gobyerno sa subsidyo sa mga kolehiyo at unibersidad na pampubliko. Nag-planking sila papunta at nag-planking sila pagdating sa Mendiola. Dahil ginagawa nila ang tinutuligsa at sinisiraan ng mga nasa awtoridad, militante ang dating nila. Dahil marami sila, hindi sila mukhang nagkakatuwaan lang, kundi lumalabag, lumalaban.

24 Setyembre 2011

Galing ang mga larawan dito.

May komprehensibong pagsusuri si Prop. Jose Maria Sison sa atakeng 9-11. Maiksi lang ang kay isa, dalawang kay Paul Krugman. Magandang pie chart tungkol sa mga namatay simula 9-11. Ang papel ng US sa Batas Militar ni Marcos, ayon kay Dr. Carol P. Araullo. Inookupa ng mga Amerikano ang Wall Street!

Pagbati sa mga bagong ka-kolumnista sa Pinoy Weekly:  Priscilla Pamintuan, Steven Abada, Ericson L. Acosta, Rogelio L. Ordonez, at Kilometer64!

Ano kayang pumasok sa kukote ng mga tagapayo ng gobyernong Aquino at sunud-sunod nilang ipinapatupad ang mga patakarang lalong nagpapahirap sa mga mamamayan? Kahit ang posibilidad na magdudulot ang mga hakbanging ito ng malawak at matitinding protesta, parang hindi nila alintana.

Itataas na raw ang pamasahe sa MRT at LRT. Ipapatupad na ang 12% VAT sa toll fee. Pati ang singil sa kuryente, tataas na raw sa mga susunod na buwan, kahit isa na sa pinakamataas sa mundo ang singil sa kuryente sa bansa. Hindi sinunod ang malaganap na panawagang makabuluhang dagdag-sahod. Patuloy ang demolisyon ng mga komunidad ng maralitang-lungsod. Kahit ang mga panawagang ihinto ang overpricing sa langis, tanggalin ang VAT dito at ibasura ang Oil Deregulation Law. Patuloy ito sa pagkaltas sa subsidyo sa edukasyon at kalusugan. Wala pa ring programa para sa nakabubuhay na empleyo at tunay na reporma sa lupa.

Alam mong matindi ang krisis pang-ekonomiya kapag ang isang neoliberal na ekonomista tulad ni Prop. Solita “Winnie” Monsod ay nananawagan ng paggastos ng gobyerno. Sa mga panahong “normal” – na hindi pa rin normal dahil ang totoo’y nasa loob pa rin ng krisis ng pandaigdigang sistemang kapitalista – ayaw ng mga neoliberal ang paggastos ng gobyerno. Pero ngayon, ito ang panawagan ni Prop. Monsod. At ang gobyernong Aquino – na tila mas neoliberal sa neoliberal, mas Katoliko pa sa Papa – ay ayaw pa ring sumunod. Pagkontrol sa depisito ang laging gusto.

Sa isang banda, wala sa kukote ng mga tagapayong pang-ekonomiya ng gobyerno ang usapin. Nasa tindi ng pandaigdigan at lokal na krisis. Wala nga namang kaparis sa huling kasaysayan ang krisis na nagaganap ngayon sa US at Europa. Sinumang gustong magmulat tungkol sa kabulukan ng sistema at sumusubaybay sa balita o nakikiramdam sa mga sikmura ay sasang-ayon sa bukambibig ngayong prase ni Mao Zedong: “May matinding kaguluhan sa ilalim ng kalangitan; ang sitwasyon ay napakainam. (There is great chaos under heaven; the situation is excellent).”

Pero sa kabilang banda, may papel rin ang katangian ng gobyerno sa pagharap sa krisis. May indikasyong makukuha sa unang State of the Nation Address ni Pangulong Aquino. Kaugnay ng ginawa ng gobyernong Arroyo sa MRT, aniya, “Sinubukan na namang bilhin ang ating pagmamahal. Pinilit ang operator na panatilihing mababa ang pamasahe. Hindi tuloy nagampanan [sic] ang garantiyang ibinigay sa operator na mababawi ang kanilang puhunan… Ang pera ng taumbayan, ipinagpalit [sic] sa isang naluluging operasyon.” Hayan na naman ang pilipit na Filipino niya.

Hindi na nga naman maitaas ni Gloria noon ang pamasahe sa MRT dahil gagatong pa ito sa nag-aapoy na pagkamuhi at protesta sa kanya ng mga mamamayan. Neoliberal rin naman si Gloria at ang mga tagapayong pang-ekonomiya niya. Ayaw rin nilang makikialam ang gobyerno sa malayang takbo ng pamilihan. Pero dahil sa matinding galit at protesta ng mga mamamayan, naobliga siyang papakialamin ang gobyerno sa merkado. Naprenuhan ng pulitika niya ang ekonomiks niya.

At mukhang hindi ganyan ang gobyernong Aquino. Lumilipad pa ito sa alapaap ng ilusyong popular ito at may “pampulitikang kapital” pang pwedeng lustayin para maipatupad ang mga patakarang pahirap sa mga mamamayan. Balewala rito ang pulitika, maisulong lang ang ekonomiks. Sa pagsugal nito sa posibleng paglakas ng protesta ng mga mamamayan sa pagiging dogmatikong neoliberal, kahit pa lalong maghirap ang marami, magbabayad ito nang mahal.

09 Setyembre 2011

Galing ang larawan dito.

Tama si Marck Ronald Rimorin: in fairness sa Chickenjoy, kaugnay ng turismo. Masinsin ang pagtalakay ni Mong Palatino sa Pantawid Pamilya Program.

Paalala ng Democracy Now!, maraming naganap noong 9-11, na kaugnay ng pinakapopular na nangyari. Pagtatasa ni Noam Chomsky at ni Joseph E. Stiglitz sa 9-11.

Nakakatuwang malaman na nasa wastong panig si Aijaz Ahmad, paboritong awtor, sa usapin ng Libya. May prediksyon si Michael Parenti sa magaganap sa bansang iyun. Si Richard Seymour, gumagawa pa ng palusot kung bakit bulok ang papalit kay Kaddafi.

Ang pinakamasasahol na kanta raw ng dekada ’90: marami ang hindi ko gusto kahit noon. Ganito kaya ang itsura kapag nag-Facebook si Jean-Paul Sartre ng kwento?

Kung anumang dahila’y
hindi mahalaga,
basta’t sinasamba kita.
– Rey Valera

Marami, ang totoo’y napakarami, nang naisulat tungkol sa kontrobersyal at ipinasarang eksibit na “Kulô” sa Cultural Center of the Philippines, partikular sa likhang-sining na “Poleteismo” ng alagad ng sining na si Mideo Cruz. May ilan lang akong gustong idagdag o patampukin, batay sa mga nakita kong larawan/bidyo ng likhang-sining sa Internet.

Sabi sa Bibliya, sa isa pinaka-hindi mapagpatawad na pahayag ng Diyos Ama: “Huwag kang gagawa ng imahen ng anumang nilalang na nasa langit, nasa lupa, o nasa tubig upang sambahin. Huwag mo silang yuyukuran ni sasambahin sapagkat akong si Yahweh na iyong Diyos ay mapanibughuing Diyos. Ang kasalanan ng mga magulang ay sinisingil ko sa kanilang mga anak hanggang sa ikatlo at ikaapat na salinlahi.”

Eksperto at iskolar daw sa Bibliya ang Papa ngayon, si Joseph Ratzinger o Benedict XVI. Pero paano kaya niya ipinapaliwanag ang praktika ng buong simbahang pinamumunuan niya ng paglikha ng mga imahen ni Hesukristo at iba pang tauhan sa Bibliya, ng pagluhod at pagdarasal at minsa’y pag-aalay ng kung-anu-ano sa mga imaheng ito?

Isa ito sa maraming kakatwa sa kontrobersya hinggil sa likhang-sining ni Mideo Cruz. Sa pagturing nilang banal sa mismong imahen ni Hesukristo, at ng iba pang taong banal, isinisigaw ng mga tagapagtanggol ng Simbahang Katoliko: “Ang Diyos ko ay ang Krus!” Ang imahen, hindi ang mismong Diyos. Pwede kaya itong isalin ng “Mi Deo Cruz”?

Pero paano nga ba babasahin ang likhang-sining ni Cruz? Kahit ayaw ng mga artistang ipinapaliwanag ang likhang-sining nila, naobliga na si Cruz, bunsod ng pumutok na kontrobersya. Pero “Patay na ang Awtor!” masayang deklarasyon ng pilosopong Pranses na si Roland Barthes, sa mga dahilang malapit na kaugnay ng paghina ng hawak ng relihiyon sa mga tao. Kakatwang magagamit si Barthes ngayon, sa isang banda, ng Simbahang Katoliko.

Pero kahit walang iisang wastong pakahulugan sa isang likhang-sining, hindi rin naman pwede ang kung anu-ano na lang na pagbasa. Kailangan pa rin ang batayan sa mismong likhang-sining. Minsang nasabi ni Fredric Jameson, teoristang pangkultura, na mas gusto na niya ang “malakas na maling pagbasa (strong misreadings)” sa mga likhang-sining kaysa sa mga mahina at mabuway. Kung kaya mong palabasing tungkol ang pelikulang Moulin Rouge sa pagkamatay umano ng sosyalismo, gawin mo, basta’t kaya mong patunayan. Pero kung sabit, huwag na lang.

Sa kaso ng likhang-sining ni Cruz, nahahangganan ang pagbibigay-pakahulugan dito ng kabuuan nito at lalo na ng titulo nito. Dahil naglipana ang mga larawan ni Hesukristo at ang titulo ay “Poleteismo,” lumilitaw na ang pinoproblema ng likhang-sining ay ang katayuan ng pananampalataya ng mga tao sa Kanya. Ipinapakita ng tambalan ng mga larawan ni Hesukristo at ng iba pang “idolo” ang pagpapantay ng dalawang panig bilang parehong Diyos. Inilalarawan nito ang “politeismo” kung saan isang elemento lamang ang Diyos ng relihiyong monoteistiko.

May elemento ng uri sa likhang-sining ni Cruz. Una, siya na mismo ang nagsabi, nadulas siguro: “Hindi mo ba nakikita ang katulad na mga imahen sa mga pader ng mga bahay sa mga komunidad ng maralitang lungsod?” At ang mga tampok na imahen, bukod kay Hesukristo, ay ng mga taong ipinagpapalagay na idolo ng masa: Manny Pacquiao, Fernando Poe, Jr., Imelda Marcos at iba pa. Wala naman masyadong idolo ng mga nasa panggitna o nakatataas na uri.

Ikalawa, ang pinaglunsaran ng likhang-sining ay mga lunan ng panggitna at nakatataas na uri: CCP Main Gallery nitong huli, Loyola School of Theology sa Ateneo de Manila University, at Vargas Museum sa University of the Philippines. Hindi lang ako sigurado sa katangian ng Kulay Diwa sa Parañaque City.

Sa mga espasyong ito, maaaring nililikha o ginagatungan ng likhang-sining ni Cruz ang pagkabagabag sa pananampalataya at pagiging relihiyoso ng masa ng panggitna at nakatataas na mga uri. O maging ng mga taong-simbahan. Mababanaag ang ganitong pagkabagabag sa pahayag minsan, halimbawa, ni Cardinal Gaudencio Rosales kaugnay ng debosyon sa Itim na Nazareno: “Ang ilan sa nakita natin ngayong araw ay kalabisan ng pagpapakita ng pananampalataya. Maraming karumihan, panira sa pagkapuro (impurities) na kailangang linisin,” aniya.

Mula sa relihiyosong pagbasa, may batayang sabihing tuligsa ang likhang-sining sa tipo ng pananampalataya at pagiging relihiyoso kung saan nagbabangga ang sinasabi sa ginagawa. Politeismo vs. monoteismo, “aktwal na umiiral na Katolisismo” vs. “dapat na Katolisismo.” Sa pagpapahaging ng pagiging ipokrito ng mga nananampalataya, kahanay ng likhang-sining ng kantang “Banal na Aso, Santong Kabayo” ng bandang Yano na naging kontrobersyal din noon.

Ang tunay na eskandalo ng “Poleteismo,” kung tutuusin, ay may-batayang basahing maka-relihiyon: Bakit maraming sinasamba at sinasampalatayaan ang masa labas kay Hesukristo? Pero naging mas malaki ang eskandalong dulot ng pag-akusa ritong kontra-relihiyon. At naroon ang pinakamalaking eskandalo: na ang likhang sining na may posibleng maka-relihiyong komentaryo ay tinuligsa ng mga relihiyoso na kontra-relihiyon. Sarado ang paningin, makitid ang isip.

Sa kabilang banda, pwede rin itong ituring na pagsisiwalat sa pananampalataya at pagiging relihiyoso ng masa sa katulad, halimbawa, ng librong Pasyon and Revolution ni Reynaldo Ileto. Mababanaag ang kaibahan sa mga inimbestigahan ni Ileto at ni Cruz: kung nakabatay ang nauna sa kakaiba o pariwarang pakahulugan sa Bibliya, nakabatay ang kalakhan ng ikalawa sa kulturang popular at pulitika na parehong pinalaganap at pinag-ambagan ng modernong masmidya. Interesante ang pagsiyasat sa ugnayan ng dalawa na nasa magkaibang yugto ng kasaysayan.

Anu’t anuman, bilang depiksyon ng pananampalataya at pagiging relihoyoso ng masa, hindi masasabing kontra-relihiyon ang likhang-sining ni Cruz. Hindi ang likhang-sining ang kontra-relihiyon, kundi ang inilalarawang reyalidad. “Huwag barilin ang mensahero,” ang kagyat na sumasagi sa isip.

Sa ganitong konteksto dapat basahin ang pinaka-kontrobersyal na imahen sa likhang-sining ni Cruz: ang larawan ni Hesukristo na may ashtray na ari ng lalake – huwag na tayong mahiya, sabihin nating titi – na nagsisilbing ilong, nakatapal sa mukha.

Si Cruz mismo ay nahulog sa bitag ng kalaban, ng mga tumutuligsa, at binigyang-pakahulugan ang imahen nang hiwalay sa konteksto nito: “Simboliko ito ng patriyarkiya, simbolo ng kapangyarihan,” aniya. Pero malaya na sa kanya ang likhang-sining at bukas na ito sa pagbasa, sa pagbibigay-interpretasyon ng madla, nang kaiba sa kanya.

Sa konteksto ng inilalarawang politeismo, talaga namang nawawala sa dapat na pagpapahalaga maging ang sinasabing imahen ng Diyos. Hindi lang ito ipinapantay sa iba pang “idolo” kundi itinatabi sa mga bagay na pariwara o bangga sa sinasabing kabanalan nito. Ang ginawa lang ng alagad ng sining ay matalas na ilarawan ang ganito.

Pwede ba itong sabihing tuligsa kay Hesukristo mismo? Posible lang kung aalisin ang imahen sa napakalinaw na konteksto nito. Sa ganyang pagbasa, hindi na pag-unawa ang layunin, wala na sa larangan ng panunuri ng sining, kundi ng pulitikang napakakitid.

Ang problema ni Cruz, ang artista at hindi ang arsobispo, naghahanap ang Simbahang Katoliko ng pambangon ng dangal nitong dinungisan ng napakaraming eskandalo – tampok, para sa marami, ng pagkunsinti sa napakatagal at napakabulok na paghahari ni Gloria Macapagal-Arroyo.

Dahil dito, nahubog ng pulitika, sa napakasamang pakahulugan nito, ang pagbasa sa likhang-sining na “Poleteismo.” At ang pangunahing paraan ng pagbasa ay ang makitid na pagpokus sa isang bahagi ng nito: ang Hesukristong may titi bilang ilong. Kontra-sining, walang pang-unawa ang ganito.

Ang problema pa ni Cruz, nakipagsabwatan sa pagsensura ang rehimeng Aquino na gustong magpabango sa Simbahang Katoliko matapos kaladkarin sa lusak ang huli at dumihan ang puting-puting sutana nito gamit ang iba’t ibang eskandalo ng katiwalian. Oportunistang pamumulitika ang ganito.

13 Agosto 2011

Galing ang mga larawan sa Kamalayan Consciousness.

Maganda ang sagot ni Raul Pangalangan sa mga nagsasabing hindi dapat pondohan ng Estado ang eksibit na “Kulô.” Hindi na natuwa si Katrina Stuart-Santiago sa pagbabalita ni Pinky Webb hinggil sa naturang eksibit. Tinalakay naman ni Mong Palatino ang patakarang Saudization na nakakaapekto sa mga migrante sa Saudi Arabia.

Maligayang kaarawan, Comandante Fidel! Mga kasinungalingan hinggil sa paggamit ng US ng bombang nukleyar sa Hiroshima at Nagasaki sa dulo ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

Usap-usapan ang matinding krisis na bumabayo ngayon sa ekonomiya ng US, gayundin ang masamang epekto nito sa ekonomiya ng Pilipinas. Mababawasan ng uutangan ang rehimeng Aquino – mas para sa operasyon nito, dahil hindi naman sa serbisyong panlipunan napupunta ang pondo nito. Mababawasan ang pamumuhunang pumapasok sa bansa kaya maging ang trabaho. Maging ang mga kumpanyang Amerikano sa bansa, posibleng magbawas o magkontraktwal ng mga manggagawa. Mababawasan ang remitans ng mga Pinoy sa Merika at posibleng pauwiin ang mga TNT sa hanay nila. At dahil bagsak ang produksyon, babaling ang mga ispekulador sa langis, isang batayang pangangailangan ng ekonomiya ng mundo. Ibig sabihin, kasabay ng papalapit na taglamig sa US, tataas ang presyo ng langis at, syempre pa, ng mga kaakibat na kalakal.

Sa isang bahagi, itinutulay ni Richard D. Wolff, Marxistang teoristang pampulitika at pang-ekonomiya, ang nagaganap sa US sa progresibong pagsusuri sa kasaysayan ng kasalukuyang pang-ekonomiyang krisis. Aniya, kaakibat ng mga hakbangin noong dekada ’80 na karaniwan na ngayong tawaging “neoliberal” – katulad ng pagbarat sa sahod ng mga manggagawa, pagkaltas sa pondo para sa serbisyong panlipunan, at paghuthot ng malaking tubo – kinaltasan ng mga naghaharing uri sa US ang buwis na sinisingil sa kanila ng gobyerno. Ang resulta: nabawasan ng pondo ang gobyernong US at kinailangan nitong mangutang sa mga naghaharing uri ng dapat sana’y buwis na kinokolekta sa kanila. Pero kulang ang paliwanag ni Wolff; dapat idagdag ang bailouts, pagsasapribado ng mga pag-aari ng gobyerno, at mga magastos na gerang agresyon.

May problema, gayunman, sa isang bahagi ng pagsusuri ni Wolff. Madalas mabasa sa alternatibong midyang “liberal” sa US ang ganitong paliwanag sa hindi pagboto tuwing eleksyon ng malaking seksyon ng maralitang populasyon ng US: Sawa na sila sa pampulitikang sistema dahil hindi nito tinutugunan ang mga pangangailangan nila, tampok ang empleyo. Maaaring totoo ito sa isang antas, pero ganito ang sabi ni Wolff: Naganap ang pagdambong ng mga naghaharing uri sa pondo ng gobyerno “dahil ang mga nasagad at nabagabag (exhausted and stressed) na manggagawa ay umiwas sa partisipasyon o mga pampulitikang interes matapos ang dekada ’70. Taliwas dito, ginamit ng mga employer ang tubo na naging posible dahil sa hindi gumagalaw na sahod at tumataas na produktibidad para bumili ng mga pulitiko, partido at patakaran.”

Kakatwa ang pahayag na ito. Ang pagsusuring gamit ng midyang “liberal” para ipagtanggol ang mga manggagawang Kano at sisihin ang mga naghaharing uri ay ginagamit ni Wolff ngayon, hindi lang malinaw kung maging sa iba niyang sulatin, para sisihin ang mga manggagawa at ilarawan sila bilang katuwang ng naghaharing uri sa pagdudulot ng kasalukuyang krisis. Simptomatiko ang pagsukat sa pagkilos ng mga manggagawa gamit ang eleksyon – na bilang epektibong larangan ng pagtunggali sa mga patakaran ay tiyak na malayo sa pangunahin. Ramdam samakatwid, pero hindi tahasang binabanggit, ang kawalan ng signipikanteng pwersa ng Kaliwa na mamumuno sa gayong paglaban ng mga manggagawa. Pero kahit mayroong ganito, kwestyonable pa rin kung hindi maipapatupad ng mga neoliberal na patakaran gaya ng naganap na.

Anu’t anuman, ang wala sa ganitong pag-unawa sa pagkabaon sa utang ng gobyernong Amerikano, bagamat nasa ibang sulatin ni Wolff, ay ang pagsusuri sa pandaigdigang mga salik-sanhi ng krisis na nagdulot ng mga patakarang neoliberal. Pangunahin dito ang krisis ng labis na produksyon na dulot ng pagbangon ng ekonomiya ng Germany at Japan sa pagkalugmok noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig at ang pagkabangkarote ng gobyernong Amerikano sa pagsuong nito sa mga gerang agresyon. Ganito ka-laki at ka-bigat ang mga salik na nagdulot ng mga patakarang neoliberal ng gobyernong Amerikano lalo na sa ilalim ni Ronald Reagan. Mas kapani-paniwalang ipagpalagay, lalo na’t wala namang tunay na alternatiba noon – tulad ngayon – sa paghahari ng dalawang dominanteng partido sa US, na matutuloy ang pagratsada sa nasabing mga patakaran.

Masasabing masyadong optimistiko ang pagsusuri ni Wolff sa panahon ng dekada ’70 at maging ’80 sa US dahil hindi niya ramdam ang buong bigat ng sitwasyon. Tila kapani-paniwala ang pagpapahalaga niya sa eleksyon sa US dahil nawawala ang pagsusuri sa pandaigdigang konteksto ng krisis na tinugunan ng mga patakarang neoliberal. Hindi sapat ang eleksyon para magkaroon ng tunay na pagbabago sa pamunuan sa US. Hindi rin sapat ang suriin lamang ang aktwal na mga patakaran ng gobyernong US at hindi ang malalaking salik na nagdulot ng mga ito – at, syempre pa, ng kahirapan ng mga manggagawang Amerikano at ng pagkabangkarote ng gobyernong Kano. Sa gitna ng napakatinding krisis sa Amerika, tanging mga pwersang Kaliwa na may sistemiko at matagalang pagsusuri sa krisis ang makakapaglatag ng tunay na paglaban at alternatiba.

10 Agosto 2011

Galing dito ang mga likhang-sining ni Alfredo Jaar.

Maraming mapupulot kay Ben Ehrenreich, dating asawa ni Barbara (na ang librong Nickel and Dimed ay sampung taon na), tungkol sa pinakamayamang tao sa mundo mula Mexico, ang apelyido ay Slim, sa kalagayan ng bansang iyan at ang gera sa droga doon.

Pwedeng tumindig na babala sa mga bidyo-dokumentarista ang entring pang-blog ni Slavoj Zizek tungkol sa The Hurt Locker noong isang taon: mahalaga ang konteksto, hindi ang pokus sa personal na karanasan.

Pesismistiko ang komentaryo ni Tariq Ali sa tutunguhin ng mga riot sa UK. Kulang daw kasi ng “tunay na partido ng oposisyon.” Alam naman ang dapat gawin, pero nakuntento na sa pagsasabi nito? Maiksing paglalarawan ni Nina Power ng konteksto ng riots.

Binaybay ng kritikong si Elmer Ordoñez ang ugnayan ni Jose Rizal sa sosyalismo sa Europa sa panahon ng nauna. Nakuha ko sa pamamagitan ni Angela Stuart-Santiago. Salamat!

Mula kay Michael Moore: Magandang balik-aral sa kasaysayan, 30 taon ngayon, sa pag-atake ni Ronald Reagan sa unyon ng mga manggagawa na naging susi sa kasunod na panahon ng pagpapatupad sa mga patakarang neoliberal. Kakatwang “panggitnang uri” ang tawag sa mga manggagawa.

Matapos ulanin ng batikos, natabunan ng ibang balita ang State of the Nation Address ni Pangulong Noynoy Aquino. Kasamang natabunan ang isang balitang may batayang tingnan bilang paghahanda rito: ang pagpapadala umano ni Virgilio “Garci” Garcillano, sikat na dating komisyoner ng Comelec, ng paramdam o feelers na handa na itong magkwento ng buong nalalaman hinggil sa kontrobersyang nakapangalan sa kanya.

Si Ronald Llamas ng Akbayan Partylist, tagapayong pampulitika ni Pangulong Aquino, ang nagpasingaw ng balita – na mabilis ding nangamoy nang mas mabaho pa sa pinapasingaw ng katawan. Ang sabi niya: Kusang nagpaabot si Garci ng paramdam. Handa na raw itong magsiwalat ng lahat ng nalalaman laban kay Gloria Macapagal-Arroyo tungkol sa pandaraya sa eleksyong 2004 kontra kay Fernando Poe, Jr.

Ang agad na sabi ni Garci: hindi siya nagpaabot ng paramdam. Pinuntahan daw siya ng mga tauhan ng gobyerno, dalawang militar, para hikayating magsalita. Nasabi na raw niya ang lahat ng dapat sabihin at nananahimik na raw siya. Huwag na raw siyang gamitin ng gobyernong Aquino. Magkamatayan na raw, pero handa na niyang dalhin hanggang libingan ang mga lihim nila ni Gloria. Biro at dagdag ko na lang ang huli.

Mabilis ang sagot ni Llamas: Naghabol ang mga humahawak (handlers) kay Garci para pigilan itong magsalita. Pinangalanan niya sina Hermogenes Ebdane, gobernador ng Zambales, at Rodolfo “Bong” Pineda, panginoong may jueteng-an sa Gitnang Luzon. Ang dating, binulunan ng pera si Garci para hindi magsalita. Krusyal ang isang Major Jason Aquino na lumapit umano kay Garci at nagpadala ng paramdam kay Llamas.

Sa gitna ng mga akusasyon at kontra-akusasyon, sino ang dapat paniwalaan?

Magsimula tayo sa alam ng marami: halang ang kaluluwa nitong si Garci. Walang naniniwalang hindi nila dinaya ni Gloria ang eleksyong 2004. Pilit pa nilang itinago ang katotohanan hinggil rito. Hindi kapani-paniwalang bigla na lang siyang magbabagong-loob, maliliwanagan ng isip at – Hallelujah! – aamin sa mga kasalanan. Kasing-imposible ng pagkakaroon niya ng malagong buhok, kasama na sina Llamas at Noynoy.

Hindi rin kapani-paniwala ang propaganda ng rehimeng Noynoy kung bakit umano’y mahimalang nagsusulputan ngayon ang mga testigo laban kay Gloria: na kesyo may tiwala na sila sa pamahalaan. Kaya ano, tinakot-takot lang ni Gloria si Garci hanggang nitong huli? Hindi talaga sila magkasabwat sa pandaraya? At ano ang tingin ng rehimeng Noynoy sa sarili nito? Kursilyo? Nagpapaamin sa mga tao ng mga kasalanan?

Ni wala pang kasong naisasampa ang rehimeng Noynoy laban kay Gloria para matakot si Garci at kusang umanin ng kasalanan!

Ang kapani-paniwala: Patakaran ng rehimeng Noynoy na pasulputin ang lahat ng testigong kayang pasulputin para mapainit muli ang mga kaso laban kay Gloria bago ang kakatapos na Sona ng pangulo. Syempre, para ito mapagtakpan ang kawalan ng mabuting nagawa sa larangan ng ekonomiya, partikular sa kabuhayan ng mga maralita, at maging sa pangako nitong papanagutin sa mga kasalanan at krimen niya si Gloria.

Ang kapani-paniwala pa: Desperado si Llamas na magpakitang-gilas sa boss niya at manatili sa pwesto. Nabalita kasing kasama siya sa mga pinaringgan ni Noynoy na mga miyembro ng gabinete na tagapaghatid ng masamang balita – kasama sina Teresita “Ging” Quintos-Deles at Alberto Lim. Sabi ni Noynoy, makita pa lang niya ang tatlo, lalo na siguro iyung dalawa diyang may maasim na mukha, nasisira na ang araw niya.

Kaya ang mas malamang na nangyari: Nilapitan ng rehimeng Noynoy si Garci, sa inisyatiba ni Llamas, para pagsalitain laban kay Gloria. Wala naman sanang problema. Ang kaso lang, kilala natin si Garci. Bayaran ito ni Gloria, kaya kailangan ding bayaran para kumanta. At laman ng balita ang umano’y P50 Milyon na inialok kay Garci, na itinanggi – syempre pa – ng Malakanyang. Napakaliit naman ng halagang iyan!

“Hindi kami ganyan (We’re not like that),” mayuming pagtanggi ni Edwin Lacierda, tagapagsalita ng pangulo, sa tanong ng midya tungkol sa nasabing pagsuhol kay Garci. Kaya ano, humarap ang mga tauhan ng rehimen kay Garci na ang dala-dala lang ay prinsipyo, pangangaral at kung sakali’y panalangin? Nakonsensya na si Garci at gusto nang linisin ang kanyang mabangong pangalan? Lokohin nila ang lelang nilang panot!

Sa desperasyon ng rehimeng Aquino na painitin muli ang mga kasalanan ni Gloria sa bayan, lumalabas na humahantong na ito sa mga taktika ni Gloria, kasama na ang panunuhol. Sa desperasyon ni Llamas na magkapit-tuko sa pwesto, tinangka niyang suhulan si Garci laban kay Gloria. Sa kasabikan niyang mag-ambag sa propagandang pre-Sona ni Noynoy, hindi sadyang naisiwalat ni Llamas ang isang baho ng gobyerno.

01 Agosto 2011

Galing ang mga larawan dito.

May isa, dalawang sulatin si Arnold Padilla na naglalantad sa baluktot na paggamit sa estadistika sa Sona ni Noynoy. Tinuligsa naman ni Jose Carlos Maningat ang paggamit ng pangulo ng metapora sa nasabing talumpati.

Tulungan natin siya: Pinuputakti ng mga maka-Noynoy ang PULPOLitika sa entring ito. Nagpapatuloy ang pagba-blog sa Red Cards tungkol sa football at pulitika. Heto ang tungkol kina Zinedine Zidane at Frantz Fanon.

Pinahusay ng mamamahayag na si Carlos H. Conde ang kanyang blog! Nakakatuwa rin at nagbalik si Rep. Teddy Casiño sa pagsusulat: Heto ang kanyang alternatibong Sona. Ang huhusay ng mga progresibong mambabatas!

Nitong Hunyo 26, Linggo, maaga siyang gumising para pumunta sa Unibersidad ng Pilipinas-Diliman. Sa petsang iyun, limang taon nang dinukot ng mga militar ang mga aktibistang sina Karen Empeño, Sherlyn Cadapan at Manuel Merino. May paggunita raw, pagpanawagan ng paglitaw at katarungan, sa academic oval na magsisimula sa tapat ng Palma Hall.

Nagulat siya sa napakaraming tao sa kampus, partikular sa acad oval – tumatakbo, naglalakad, nag-eehersisyo. Dati, hindi niya maintindihan ang carless oval scheme ni Francisco Nemenzo, Jr., independyenteng sosyalistang naging presidente ng UP. Tulad din ng mga naunang pangulo, pagkokomersyalisa ang ginawa nito sa maraming bagay sa Unibersidad. Pero sa pagbabawal sa mga sasakyan sa oval, nagpakita ito ng pagpapahalaga sa mga aktibidad na walang kagyat na katumbas na pera – na mahalaga para sa mga sosyalista.

Hindi lang niya maalala kung alin ang nauna, ang carless oval scheme o ang kolum ni Rolando Tolentino na, gaya ng lagi, ay nagtutulay ng pang-araw-araw sa malalaking suliranin ng lipunan. Naikwento lang ni Tolentino na nagagambala ang dapat kapanatagan ng paglalakad ng hindi pantay-pantay na bangketa ng UP. Epekto na naman ng mababang badyet – sumusundot, nandidisbalanse kahit sa napakapribadong sandali ng paglalakad. Parang tugon sa mga presyur na katulad ng kay Tolentino ang kalakaran sa oval ngayon.

Naroon ang kanyang pakay: sina Nanay Connie at Nanay Linda. Bihis ng pantakbo, game na game na naman ang dalawa sa aktibidad para sa araw. Nakita na niya sa iba’t ibang anyo ang dalawa simula nang madukot sina Karen at Sherlyn: parang magrarali, parang haharap sa ahensya ng gobyerno, parang magsasalita sa press conference, parang magdarasal… Hindi niya alam kung bago o luma, pero buhay ang sigla sa dalawa sa patuloy na paghahanap.

Takbuhan pala ang aktibidad, bagamat naglakad lang noong una. Sakto para sa mananakbong si Sherlyn. Sakto para sa mahilig makipaghabulan sa mga kakulitan na si Karen. Buhay na buhay ang protesta. Mas palaban kaysa malungkot; mas naghahanap kaysa nagluluksa. At siyang ilang beses nang naluha sa kantang “Think of Laura” ni Christopher Cross –lalo na sa linyang “Taken away so young, taken away, without a warning” – ay naiwasto.

Nakita rin niyang dumating si Patricia Evangelista, kolumnista at pinakarebelde na sa Inquirer. Gusto niyang magpasalamat dito, dahil talaga namang tinutukan nito ang istorya nina Karen at Sherlyn – at ng magkapatid na Manalo na nakasaksi sa pagtortyur sa dalawa. Minsan, parang nagtanong si Evangelista kung kilala siya ni Karen. Ang pagkaalam niya, oo. Kritikal ang mga aktibista rito dahil sa naunang mga pahayag, pero hindi si Karen. Dalisay ang puso, laging handa si Karen na magbigay ng tsansa sa iba na patunayan ang sarili.

Inatasan pa lang noonng Department of Justice si dating Hen. Jovito Palparan na dumalo sa pagdinig sa kaso nina Karen at Sherlyn. Masaya ang lahat sa balita pero hindi sigurado kung dadalo talaga ang berdugo. Nitong huli, lumabas ang bidyo ng dating heneral, tinutugis ng tanong at pagtuya ng mga aktibista at reporter sa loob ng DOJ, pinalilibutan ng mga gwardya niya. Matapos ang nagmamadaling pagsagot, nagkukumahog itong tumakas sa isang lagusan.

Patuloy sa paghabol sa katarungan at pagpapalitaw ang mga nanay nina Karen at Sherlyn at ang kanilang mga kapanalig. Parang may tinatakbuhan naman ang maysalang berdugo sa mismong gusali ng gobyerno.

26 Hulyo 2011

Galing ang mga larawan dito.

May magandang tuligsa si Mong Palatino sa ka-socdem-an ng State of the Nation Address ni Pres. Aquino. Nakakasuya raw ang SONA, sabi ni Angela Stuart-Santiago, at sang-ayon ako. Mga larawan ng Arkibong Bayan ng protesta sa SONA.