Mad Max Masyado

1

Bago pa man matapos ang 2015, itinatanghal na ng mga kritiko sa ibang bansa ang Mad Max: Fury Road na pinakamagandang pelikula ng taon. Nitong Disyembre ko lang napanood ang obra ni George Miller, direktor ng mga seryeng Mad Max at Happy Feet, at may batayan, sa tingin ko, ang mga kritiko sa kanilang mga papuri, kahit mula sa perspektibang progresibo.

Una, ang kontrabidang si Immortan Joe ay inaakusahang nangwasak sa daigdig at may monopolyo sa tubig at halaman. Naghahari siya sa malayong hinaharap, matapos gawing mala-disyerto ang modernong sibilisasyon ng delubyong nukleyar. Sa ilalim ng kanyang “Citadel,” kaharian sa isang mataas na bundok, dumudulog ang mga taong naiwan, na marami pa rin, para humingi ng limos niyang tubig. Gumagamit siya ng hukbong pandigma para protektahan ang kanyang kaharian. Hindi mahirap makita sa kanya ang mga monopolyo-kapitalistang naghahari sa mundo ngayon: tuluy-tuloy na nagmomonopolyo ng mga rekursong nakakabuhay sa sangkatauhan, sumusupil sa mga lumalaban, at nakadireksyong wasakin ang mundo.

Ikalawa, at spoiler agad ito, tinalo siya nina Imperator Furiosa (Charlize Theron), Max Rockatansky (Tom Hardy) at mga kasamahan. Nanguna si Furiosa sa pagtakas sa Citadel gamit ang War Rig, sasakyang pandigma ni Immortan Joe, kasama ang mga sex slave at paanakan ng huli. Si Max, rebelde kay Immortan Joe na nauna nang nadakip, ay nagawang umanib kina Furiosa matapos isama sa pagtugis ni Immortan Joe sa War Rig – bilang bihag na pampataas ng morale ng kanyang hukbo. Hawak ni Immortan Joe ang yaman at kapangyarihan, kasama na ang malaki at malupit na hukbong pandigma, pero tinalo siya nina Furiosa, Max, at mga kasamahan na ang tanging alas ay ang kapasyahan at kakayahang lumaban.

Ikatlo, interesante kung paano tinalo si Immortan Joe – bukod sa marami, mahahaba at nakakaatake-sa-pusong bakbakan. Nagsimula ang tunggalian sa pelikula sa pagtakas nina Furiosa para pumunta sa “Green Place” – isang buhay na lugar na pinanggalingan at natatandaan niya kung saan nakakabuhay ang klima at may tubig at halaman. Matapos ang maraming buwis-buhay na habulan at labanan papunta, natuklasan nina Furiosa, Max at mga kasamahan na wasak na rin ang Green Place, naging isa nang matubig, maputik at madilim na lugar. Sa puntong ito sila nagpasya-naobligang bumalik sa pinagmulan para agawin ang Citadel kay Immortan Joe.

Para sa may kahit bahagyang kaalaman sa paghahari ng malalaking kapitalista sa mundo ngayon, hindi mahirap makita sa kalagayang pinaghaharian ni Immortan Joe ang tinutungo at posibleng kahantungan ng daigdig. Tuluy-tuloy ang pagkopo at pagsasakalakal ng malalaking kapitalista sa mga rekurso ng daigdig na mahalaga o rekisito pa nga para mabuhay ang tao – pagkain, gamot, at tubig. Nito ngang 2015, nabalitang nagsimula nang tipunin ang sariwang hangin at ibenta bilang kalakal sa China.

2

Isang sukdulang hantungan ang paghahari ni Immortan Joe ng tinawag na “proseso ng pribadong pag-angkin ng yamang komon” at “nagpapatuloy na pulitika ng pag-angkin at akumulasyon sa pamamagitan ng pang-aagaw at pagkakait” ng Marxistang geographer na si David Harvey [Seventeen Contradictions and the End of Capitalism, 2014]. At ipinapaalala rin ng pelikula na kakambal ng ganitong mga proseso ang digmaan at ang pagpapaigting nito ng mga makapangyarihang bansa.

Mahalaga naman ang pagkatuklas nina Furiosa, Max at mga kasamahan sa pagkasira ng Green Place at ang pagkatanto nila na kailangang agawin ang Citadel kay Immortan Joe. Agad maaalala ang utopyanong sosyalismo na kapwa hinangaan at kinritika nina Karl Marx at Friedrich Engels, partikular ang tipo na kinatawan ng industriyalistang Ingles ng ika-18 siglo na si Robert Owen. Sa isang banda, gagap ni Owen ang kaapihan ng mga manggagawa sa ilalim ng kapitalismo. Sa kabilang banda, ang alternatiba niya ay magbuo ng mga komunidad na hiwalay sa kapitalismo, pero kasabayang umiiral nito at sa aktwal ay sinubsidyuhan ng tubo niya sa pagnenegosyo.

Kahalintulad din ng pagkatuklas sa pagkawasak ng Green Place ang maraming krusyal na yugto ng kinakailangang pagbasag sa mga ilusyon sa kasaysayan ng mga rebolusyon para mas mapagpasyang harapin ang mga tungkulin para magtagumpay. Tampok marahil sa kaso ng Rusya ang pagwawaksi sa buhaghag na konsepto ng Partido at sa namumunong papel ng burgesya sa rebolusyon. Sa kaso ng China naman, ang pagwawaksi sa insureksyunismo sa maagang yugto ng pakikibaka.

Ipinapaalala rin sa partikular ang isang panawagan ni Mao Zedong na titulo ng isa niyang artikulo: “Iwaksi ang mga ilusyon, maghandang lumaban.” Sa artikulong ito na isinulat bago ang tagumpay ng Partido Komunista ng Tsina, binabasag ang mga ilusyon ng mga intelektwal ng China hinggil sa relasyon ng kanilang bansa sa mga imperyalistang bansa partikular ang US. Ang klasikong sipi: “Lumaban, mabigo, lumaban muli, mabigo muli, lumaban muli… hanggang sa tagumpay; iyan ang lohika ng sambayanan…” Dagdag pa niya, “Nagtutunggali ang mga uri, may uring nagtatagumpay, may ibang napapalis. Ganyan ang kasaysayan….”

O mensahe rin ito para sa mga maka-kalikasan o environmentalist na tumatanggi-tumatakas, sa teorya at praktika, sa papel ng makauring paghahari sa isang lipunan – partikular ang paghahari ng mga imperyalista sa kasalukuyang sistema – sa pagkawasak o pagpreserba ng kalikasan at sa gayon ng sangkatauhan at daigdig?

Ikaapat, may konsistent na pagsisikap ang pelikula na patampukin ang kalagayan ng kababaihan at, mas mahalaga, ang kababaihan sa paglaban. Isang indikasyon ang pagkuha sa feministang Amerikanong si Eve Ensler bilang konsultant sa pelikula. Si Furiosa ang namuno sa paghihimagsik, at siya ang tunay na bida ng pelikula, hindi si Max. Kasama niya ang mga kababaihang sex slave at paanakan ni Immortan Joe, na sa pag-alis ay nag-iwan din ng karatulang “Women are not Things!” bukod sa “Who Killed the World?”

3

Ang matagumpay na bumalik at nang-agaw sa Citadel ay pinagsamang grupo ni Furiosa at ng mga sex slave at paanakan ni Immortan Joe sa isang banda at ng matatandang kababaihan na dating residente ng Green Place, sa kabilang banda – mapagkalinga sa isa’t isa bagamat mga palabang mandirigma. Ang hukbong pinapamunuan ni Immortan Joe ay tinatawag na “War Boys” at hindi lang handa kundi sabik mamatay, dahil may islogang “I live, I die, I live again!” – nananalig sa pangakong buhay na walang hanggan kapag namatay sa digmaan.

Ipinapahaging ng pelikula ang feminista-pasipistang tuligsa ng feministang si Barbara Ehrenreich sa tinawag niyang “saray ng mandirigma” o “warrior caste.” Iba sila sa “karaniwang lalakeng militar” dahil “may pagmamahal sa gera na walang kinikilalang hangganan [at] hindi tumatanggap ng kapayapaan.” Para sa mga mandirigmang ito, ayon kay Ehrenreich nang sinisipi ang sosyologo na si Klaus Theweleit, ang gera ay “pagtakas sa kababaihan at lahat ng bagay na babae” – asawa, anak, pamilya, bahay, at kahit komunidad at trabaho [“Iranscam: Oliver North and the Warrior Caste,” 1987].

Pero sa pelikula, at katulad marahil sa tunay na buhay, natapos ang gera hindi sa simpleng pagtatatwa nito, gaya ng panawagan ni Ehrenreich sa kanyang sanaysay, kundi sa aktwal na pagsabak at pagtatagumpay rito. At sa pelikula, matibay ang dahilan para sa digmaan: parehong kalayaan at kaligtasan – hindi sa pakahulugan ng relihiyon kundi ng disaster, para mailigtas ang sariling buhay.

Nakakapagpaisip sa pelikula ang usapin ng grupo ng mga tao na magsusulong ng pagbabago o ang tinatawag na “agency.” Tampok sa pelikula ang kababaihan, at nabanggit na rin lang ang mga utopyanong sosyalista, matatandaan si Friedrich Engels sa Sosyalismo: Siyentipiko at Utopyano. Aniya, si Charles Fourier “ang unang nagdeklara na sa kahit anong lipunan, ang antas ng paglaya ng kababaihan ay ang natural na sukatan ng paglaya sa pangkalahatan” – bagay na idineklara rin ni Karl Marx.

Sa isang pagtingin, ipinapakita ng pelikula ang pananaw ng Marxistang historyador na si Eric Hobsbawm, na nagsabing ang akmang simbolo ng karaniwang tao sa ika-20 siglo ay ang nanay at kanyang mga anak. Aniya, “Ang mga tao na may pinakamaraming pagkakatulad ay ang mga nanay, saanman sila naroon sa daigdig, at sa kabila ng kanilang magkakaibang kultura, sibilisasyon at wika [On the Edge of the New Century, 2001].”

Sa pelikula, hindi nakasama nina Furiosa, Max at kasamahan ang nakakaraming natitirang tao sa paglaban kay Immortan Joe, bagay na nakakapagpaisip kung sino ang kinakatawan ng mga lumaban sa isang banda at ng mas maraming tao sa kabila. Bagamat tampok ang papel ng kababaihan sa paglaban, o marahil dahil dito, pwedeng igiit na kinakatawan ng mga lumaban ang isang seksyon ng uring anakpawis.

4

Mahalaga ang mga paalala ng Marxistang kritikong pangkultura na si Terry Eagleton. Aniya, ang “proletaryo” ay galing sa salitang Latin para sa “sibol” o “offspring,” kaugnay ng mga taong “sa sobrang karalitaan ay walang ibang maipaglingkod sa Estado kundi ang kanilang sinapupunan,” mga kababaihang “nagpoprodyus… ng lakas-paggawa sa porma ng mga anak.”

Higit pa diyan, paliwanag niya, ang papel ng isang grupo ng tao sa moda ng produksyon ang magsasabi kung uring anakpawis sila. Ang uring ito, aniya, gaya ng mga sex slave at paanakan ni Immortan Joe na siyang nanguna ng rebelyon laban dito, ay esensyal sa sistema pero nasa laylayan nito, inaasahan ng sistema para mabuhay ito pero pinapatay nito. “Hindi mabubuhay ang kapitalismo kung walang uring anakpawis, habang hindi hamak na yayabong nang mas malaya ang uring anakpawis nang wala ang kapitalismo [Why Marx Was Right, 2011].”

Ikalima, may krusyal at nakakantig na bahagi ang pelikula tungkol sa pag-aalay ng buhay, ng hindi inaasahan, at nakakasorpresa pa nga, na tauhan galing sa kampo ng kaaway. Gaya ng pakikibaka, sigurado ang tagumpay ng paglaban nina Furiosa, Max at mga kasamahan; pero mahalaga kung paano magtatagumpay, at sa bahaging ito, mahirap maging spoiler.

Sa dulo, progresibo ba ang pelikulang Mad Max: Fury Road? Kung sa nilalaman, masasabing oo. Iyan din ang husga ko at ng maraming aktibista noon sa pelikulang Avatar. Pero hindi sang-ayon ang pilosopong Slovenian na si Slavoj Zizek: para sa kanya ang pelikula ay avatar – ilusyong pamalit sa reyalidad, nagpapahintulot sa manonood na makisimpatya sa mga rebeldeng Maoista sa India, halimbawa, habang tinatanggihan ang kanilang armadong pakikibaka.

Pero bakit nga ba hindi natin tanungin ang mga nagsusulong ng armadong pakikibaka mismo? Hindi naman kailangang si Zizek ang may huling paghusga sa usaping ito. At ayon sa isang kaibigan, taliwas sa husga ni Zizek, nakakapagpataas ng ahitasyon sa paglaban ng mga rebeldeng New People’s Army o NPA sa maraming lugar sa Mindanao ang Avatar, at lagi nila itong pinapanood.

Sa ganitong diwa, sa mga rebeldeng NPA at lahat ng lumalaban sa mga Immortan Joe ng ating panahon, mapagkumbaba kong inirerekomenda na panoorin, at husgahan, ang Mad Max: Fury Road.

29 Enero 2016

Ang mga larawan sa National Museum ay mga kuha ni Karl Castro.

Ang Kalaban ng Bayan sa 2016

Otto Dix1

Noong eleksyong 2010, sinikap ng Kaliwa, sa abot ng makakaya nito, na ang kampanya sa eleksyon ay maging tungkol sa pagpapatalsik sa kinasusuklamang pangulong si Gloria Macapagal-Arroyo. Ibig sabihin, pagkondena sa kanyang matitinding krimen sa sambayanan at mga patakarang kontra-maralita, at paghadlang sa pagtatangka niyang magpatuloy sa kapangyarihan sa pamamagitan man ng Charter Change o pagluklok sa inendorso niyang si Gilbert Teodoro.

Mahalaga ang pariralang “sa abot ng makakaya” sa itaas, dahil hawak naman talaga ang eleksyon ng malalaking kapitalista at haciendero na sunud-sunuran sa US, at sekundaryang larangan lang ito ng pakikibaka para sa Kaliwa. Alam natin ang aktwal na nangyari: biglang namatay si dating Pang. Cory Aquino at ang pagluluksa sa pagkamatay niya ay naging pagsasakdal-protesta laban kay Arroyo. Sa ganitong kalagayan nagdeklarang tatakbo sa pagkapangulo ang anak niyang si Noynoy. Nagkaisa ang pinakamalalaking kapitalista at haciendero sa pagsuporta sa kanya at, gamit ang kanilang midya, inilarawan siya na tunay na kalaban ni Arroyo.

Sinikap ng Kaliwa na makipag-ugnayan sa batang Aquino para sa posibleng pakikipagtulungan, pero todong tumanggi ito. Sinisikap pa noon ng kampo niya na baligtarin, at palabasing ang Kaliwa ang galit at ayaw makipag-usap sa kanya. Pero limang taon pagkatapos, ngayon, malinaw na kung sino ang malalim ang galit kanino. Malinaw kung sino ang tumangging makipag-usap kanino at sumabotahe pa nga kahit sa matagal nang usapang pangkapayapaan sa pagitan ng mga rebeldeng grupo at ng gobyerno.

Sa ganitong kalagayan, sinuportahan ng Makabayang Koalisyon ng Mamamayan o Makabayan ang isa sa mga nangungunang kandidato noon sa pagkapangulo, si Manny Villar. Ang lantad na batayan: pagkakaisa sa plataporma. Pero malinaw na para sa Makabayan, nasa balangkas ito ng pagtapos sa paghahari ni Arroyo at pagpreno man lang sa mga patakaran niya, na pawang mapaminsala sa nakakarami.

Anu’t anuman, dahil si Villar ang nangungunang kalaban noon, pinuntirya siya ng makapangyarihang makinaryang pampropaganda ni Aquino, at pinalabas na siya ang lihim na kandidato ni Arroyo – kaya “Villarroyo.” Kaakibat nito, kinutya ang Makabayan, at ang buong Kaliwa, ng mga propagandista ni Aquino na napasubo sa pagsuporta sa kandidato ni Arroyo, kundi man, hindi na kinilabutan, aktwal na kasabwat ng huli.

Nakatala sa kasaysayan ang pagsisikap ng Makabayan at Kaliwa na hikayatin-itulak si Villar na magsalita laban kay Arroyo, para pasinungalingan ang akusasyon, pero masyado nang huli at masyadong mahina ang ginawa niyang pagtuligsa. Sa dulo, hindi man naniwala ang Kaliwa na si Villar ang lihim na kandidato ni Arroyo, ito mismo ang nagsabing isa iyan sa mga dahilan kung bakit siya natalo – ang pagtanggi niyang tuligsain si Arroyo.

Otto Dix2

Nagawang angkinin ni Aquino, na huli at bahagya lang lumaban kay Arroyo, ang pakikibaka laban dito. Mula sa ganitong pag-angkin, inatake niya ang kandidato sa pagkapangulo na inendorso ng Makabayan, at ang Kaliwa mismo. Sa kabila iyan ng katotohanan na ang Kaliwa ang pinakamaaga at pinakapursigidong lumaban kay Arroyo, magiting na humarap sa pinakamarurumi at pinakamatitinding atake nito tulad ng ekstrahudisyal na pagpaslang, militarisasyon at mga paglabag sa karapatang pantao. Sa paglaban sa rehimeng Arroyo, hindi lang matatalim na salita kundi puspusang pakikibaka ang ginawa ng Kaliwa, buhay man ay ialay.

Mahalagang magbalik-tanaw sa eleksyong 2010 para linawin ang isa sa mga pangunahing motibo ng Makabayan sa pag-endorso ng kandidato sa pagkapangulo noon – ang mag-ambag sa paglalantad at paglaban sa nakaupong pangulo, paghadlang sa patuloy niyang pananatili sa pwesto, at pagpreno man lang sa pagpapatupad sa kanyang mga patakaran. Natabunan ang motibong ito ng naging takbo ng mga pangyayari sa eleksyong iyun, ngunit mahalagang muling ipakita sa harap ng eleksyong 2016.

Matindi ang labanan ng mga paksyon ng naghaharing uri ngayong eleksyong 2016, dahilan para marami sa kanila, kung hindi man lahat sila, ang manligaw sa suporta ng Makabayan. Maaaring may gampanang malaking papel ang Kaliwa sa halalang ito, at dapat gamitin ng Kaliwa ang naturang papel nang makabuluhan – kahit pa sekundaryang larangan lang  ang eleksyon para rito at wala itong ilusyong napakabuti sa maralita at mamamayan ang magiging resulta.

Sa eleksyong 2016, malinaw na ang nakaupong pangulo, at ang inendorso nitong isa sa mga nangungunang kandidato sa pagkapangulo, ang kalaban ng sambayanan at sa gayon ay ng Kaliwa. Wala silang idudulot kundi ang pagpapatindi ng nagaganap na gera kontra-maralita sa ekonomiya at pulitika ng kasalukuyang gobyerno. Isang mayor na hamon at tungkulin sa sambayanan at sa Kaliwa ang iwaksi ang pangulo at ang inendorso niya. Mahalagang idagdag na may potensyal na magtagumpay sa layuning ito ang sambayanan at ang Kaliwa.

Para sa eleksyong 2016, inendorso na ng Makabayan si Sen. Grace Poe. Na hindi nangangahulugang naging Kaliwa na siya, syempre pa, at ipinapakita iyan ng ilan niyang pahayag. Pero ang batayan, ayon mismo sa Makabayan: “Komitment sa platapormang nagtataguyod ng makabuluhang repormang sosyo-ekonomiko at pulitikal; mabuting rekord bilang lingkod-bayan; at pagiging bukas sa pakikipagtulungan sa mga progresibong pwersa.”

Nakatulong syempre na sa kabila ng nangunguna niyang pwesto sa mga sarbey, malakas na makinarya, at hatak sa iba’t ibang pwersang pampulitika, maagap, bukas at tuluy-tuloy niyang kinausap ang Makabayan para sa iba’t ibang porma ng pagtutulungan. At isa na nga diyan ang pagtakbo ni Neri Colmenares, kandidato sa pagka-senador ng koalisyon, sa kanyang tiket.

Otto Dix3.jpg

Kung matatandaan, niligawan nang todo at napakapubliko ni Aquino si Poe para tumakbong bise-presidente ni Mar Roxas, na siyang inendorso ng pangulo. Pero malinaw at napakapubliko rin, syempre pa, ng naging pagtanggi ni Poe sa alok. Sa kabila iyan ng “guns, goons, gold,” mga sarbey, midya, at iskema ng pandaraya na maaaring maitulong ni Aquino sa kanyang kandidatura. Malinaw na indikasyon ang pagtanggi niya na ang hangad niya ay pagkapangulo, hindi alinmang posisyong mas mababa.

Sa aktwal at potensyal na pakikipagtulungan sa Makabayan, at sa pagbubuo ng platapormang pinagsasaluhan dito, pinag-iba na ni Poe ang sarili kina Aquino at Roxas. Kung itutulak ang lohika ng plataporma, masasabing handa si Poe na pigilan ang ilang mayor na patakaran nina Aquino at Roxas at banggain pa nga ang mga ito: pagbarat sa sahod, pagpiga ng malaking buwis, pagkaltas sa badyet ng mga serbisyong panlipunan, todo-gera sa mga rebeldeng grupo.

Bukod pa diyan, si Prop. Jose Maria Sison ng Kaliwa na rin ang pumansin: “napatunayan na ni Poe ang kanyang katatagan sa Senado sa mga mayor na isyu gaya ng Mamasapano, [PNP chief Alan] Purisima, at ang kapalpakan sa MRT” – na pawang nakaturol kina Aquino at Roxas. Ito aniya ang dahilan kung bakit naging Numero Uno siya sa mga sarbey.

Sa pagdedesisyon ng Second Divison ng Commission on Elections nitong Disyembre 1 na hadlangan si Poe sa pagtakbong pangulo, lalong lumaki ang pagkakahati niya sa pangkatin nina Aquino at Roxas. Hindi naman kailangang maging henyo, bukod pa sa aktwal na ebidensya, para matukoy na ang naturang pangkatin ang nasa likod ng mga kaso ng diskwalipikasyon laban kay Poe. Nagsalita na rin sina Aquino at Roxas na ipinagtatanggol ang desisyon ng Second Division ng Comelec.

Kaya maaasahang lalo pang lalaki ang pagkakahati. Buhong na buhong na si Roxas na matupad ang buong-buhay na pangarap niya na maging pangalawang kapamilya na nailuklok sa Malakanyang. Sa harap ng tuluy-tuloy na mababang ranggo sa mga sarbey at lantad na kawalan ng kahit anong dating sa masa, tiyak na gagawa siya ng maruruming pakana laban sa pangunahin niyang katunggali.

Ang suma-tutal, itinutulak ng mga pangyayari ang pagtampok ng motibo ng Makabayan sa pag-endorso ng kandidato sa pagkapangulo, o kay Poe sa partikular: ang lalong ilantad ang mga patakaran ni Aquino, tapusin ang paghahari niya na tiyak na todo-todong ipapagpatuloy ni Roxas, at ipatigil man lang ang mga patakaran niya na pawang kontra-maralita, kung hindi pa man ibasura ang ilan dito. Walang ilusyon ng malawakang pagbabago o pagtatagumpay ng pakikibaka, kundi tanaw na magkaroon ng ginhawa, kahit pansamantala, para sa sambayanan, at magkamit ng maliit na hakbang pasulong sa pakikibaka.

Otto Dix4.jpg

Kaugnay ng katayuang ligal ng mga kaso laban kay Poe, magandang basahin ang malinaw na tindig ni dating Chief Justice Artemio Panganiban sa dalawa niyang kolum. Aniya, “nagmumula ang natural-born citizenship o pagkamamamayan ni Sen. Poe hindi sa pagkakaampon sa kanya kundi sa katanggap-tanggap sa pangkalahatan na mga prinsipyo ng pandaigdigang batas hinggil sa ipinagpapalagay na pagkamamamayan ng mga foundling o batang napulot.” Sabi pa niya, “naniniwala akong malalampasan ni Sen. Poe ang rekisitong 10-taong paninirahan pagdating ng Araw ng Eleksyon, Mayo 9, 2016.”

Pero, gaya ng maraming bagay sa ating bayan, hindi ang wastong interpretasyon ng batas ang mananaig sa mga kasong diskwalipikasyon laban kay Poe, kundi ang pulitikal na kagustuhan ng mga may hawak ng batas. Kung talagang desperado sina Aquino at Roxas, hahanap at hahanap ang kanilang kampo ng butas para idiskwalipika si Poe nang tuluyan. At talagang desperado na sila.

Ibig sabihin, pulitikal at hindi ligal ang isyung ito. Mas mahalaga ang pampublikong opinyon at pampulitikang presyur kaysa matalas na pagbasa sa batas. Ibig sabihin, ayaw man ni Poe na palakasin ang paglaban kina Roxas at Aquino, ang dalawa na mismo ang nagtutulak sa kanya para gawin iyan mismo.

Paano naman si Davao City Mayor Rodrigo Duterte? Totoo at walang duda, may mahaba, mahusay at hindi matatawaran siyang rekord ng pakikipagtulungan sa Kaliwa.

Pero hindi nakatulong na huli siyang nagpasya kumpara sa pagpapasya ng Makabayan. Malayo na ang inabot ng pakikipag-usap kay Poe, at sa katunaya’y naideklara na ng Makabayan ang suporta kay Poe, bago siya nagdeklara. Kailangan ding ilinaw na bagamat may mga tindig siya na pareho sa tindig ng Kaliwa, makikita sa mga pahayag niya na hindi purong plataporma ng Kaliwa ang dala niya para tumanggap ng awtomatikong suporta mula rito.

Balita ngayong umaga ang pangunguna niya sa pinakahuling sarbey ng Social Weather Stations na ginawa lima hanggang anim na araw matapos niyang magdeklara ng pagtakbo. Lumalabas na nakatulong sa kanya ang huling pagdedeklara ng kandidatura, at ang walang patid na pagsubaybay rito ng midya. Maaaring mas marami ang nahatak niya kumpara sa mga nanlamig ang suporta bunsod ng pag-uurong-sulong niya sa pagtakbo at huling pagdeklara.

Hindi pa saklaw ng sarbey ang panahong nagpakawala siya ng maraming kontrobersyal na pahayag: tungkol sa pagsugpo sa kriminalidad, pambababae, Simbahang Katoliko at iba pa. Ngayon, malinaw na binawasan na niya ang ganyang mga pahayag. Maaaring nagmumula ito sa pagkilala na ang naturang mga pahayag ay maaaring aliw kapag sinasabi ng isang lokal na pulitiko, pero asiwa para sa marami kapag sinasabi ng isang kandidato sa pagkapangulo.

Otto Dix7.jpg

Sa pangunguna niya sa sarbey, tiyak na papatindihin ang pag-atake sa kanya ng ibang kandidato sa pagkapangulo, pangunahin ang kampo ni Roxas. Tiyak na mauungkat ang samu’t saring isyu laban sa kanya, at dapat niyang labanan nang malakas ang mga ito.

Anu’t anuman, may batayan pa ring maniwala sa pagsusuri ng komentaristang si Inday Espina-Varona, na taliwas sa pahayag ng kampo ni Duterte, wala siyang malaking kakayahang pampinansya. Isang malinaw na ebidensya ang kawalan niya ng tiket ng mga kandidatong senador. Tiyak na may epekto ito sa kakayahan niyang maglunsad ng isang pambansang kampanya.

Gaya ng paulit-ulit na ipinakita ng eleksyon sa Pilipinas, mas mahalaga kumpara sa popularidad sa sarbey sa maagang bahagi ng kampanya ang pagkakaroon ng malakas na kakayahan para sa isang pambansang kampanya. Maaaring ang kawalan niya ng naturang kakayahan ay napagtatakpan ng ingay ng kampanya niya ngayon, pero tiyak na lalabas din paglaon. Posibleng kapusin ng hangin ang kanyang kampanya habang lumalapit ang araw ng eleksyon.

Sa dulo: Tama na si Aquino! Sobra na kung may Roxas pa! Palitan na!

07 Disyembre 2015

Galing ang mga likhang-sining ni Otto Dix dito.

Nagpunta sa North Korea ang paboritong blogger na si Roland Boer at marami siyang iwinawastong maling pagtingin hinggil sa bansa. Natapos na rin niya ang pagbabasa kay Stalin, at dapat ngang aralin ang karanasan ng sosyalismo sa kapangyarihan. Namatay na pala ang Amerikanong pilosopong pampulitikang si Sheldon Wolin.

Isinalin ni Marocharim sa Filipino ang isang sanaysay niya tungkol sa mga Marcos, sa udyok ng pagiging cover sa magasing Philippine Tatler ni Imee Marcos, naging viral. Yehey! Aliw na sanaysay ni Teddy Casiño: “Kung ako si Duterte.”

Magandang pagsusuma ni Adam Kotsko sa mga komentaryong pampulitika ni Slavoj Zizek. Magandang tanong: “Do we really gain much by going through a series of dialectical reversals if we are going to wind up in the ballpark of a Paul Krugman column?”

Miriam at Bise

MDS

Nang makita ko ang kamao sa icon ng kandidatura sa Senado ni Bayan Muna Rep. Neri Colmenares, naalala ko ang kamao sa logo ng People’s Reform Party. Ang PRP, syempre pa, ang partido ni Miriam Defensor-Santiago noong tumakbo siyang pangulo noong eleksyong 1992. Ang una, malapit sa puso ko ngayon; ang ikalawa, malapit sa puso ko noon.

Hindi pa ako botante noon, pero katulad ng maraming estudyante sa panahong iyun, humanga at sumuporta ako kay Miriam. Matapang, matalino, kontra-korupsyon, Numero Uno sa mga sarbey, sino ang hindi susuporta sa kanya? Nalungkot ako noong natalo siya at hanggang ngayon, naniwala akong dinaya siya. Bukod pa sa marumi silang maglaro at sinamantala nila ang talino niya para palabasing “sumobra” ito, bagay na may kakaibang kahulugan sa ating kultura.

Pero nagalit ako sa kanya noong 2001. Hindi lang siguro dahil sumuporta siya kay dating Pang. Joseph Estrada, kundi dahil nagtapang-tapangan siya sa pagsuporta rito – nagsabing tatalon sa eroplano kung mapapatalsik ito – para basta na lang kutyain ang pangako, o banta, sa dalawang salita at malutong na halakhak pagkatapos: “I lied.” Hindi lang siguro dahil nagsalita siya sa Edsa 3 noong nasa Edsa Shrine pa ito, kundi dahil nag-udyok siya ng “Sugod! Sugod!” patungong Malakanyang. Maraming masa ang namatay at nasaktan.

Matapos ang umano’y “pagbabagong-loob” bunsod ng pagkamatay ng anak niya, sinuportahan niya ang buong pagkapangulo ni Gloria Macapagal-Arroyo, kahit paminsan-minsang tumutuligsa rito dahil sa iba’t ibang isyu. Tuluyan na akong nawalan ng amor sa kanya.

Pero noong makalawa, humatak ng saya at kilig ang pag-anunsyo niya na tatakbo siyang pangulo. Sa muling mainit na pagyakap sa kanya ng maraming kabataan sa social media, parang naiwan na niya ang mga multo ng nakaraan. At kahit akong dating tagahanga ay namangha – sa husay niyang magbagong-anyo at umangkop sa bagong panahon bilang pulitiko, at sa kakatwang takbo ng pulitika sa Pilipinas.

Ang sabi ng iba, maganda siyang pangulo, dahil kahit paano’y may aliw, entertainment value. Hanggang inanunsyo niya kung sino ang bise-presidente niya kahapon at gumawa ng masamang biro sa sambayanan.

Ang sabi ng iba, maganda siyang pangulo, dahil matalino. Hanggang kahapon, na siyang nagpakete sa sarili bilang isa sa pinakamatalino ay gumawa ng hakbangin na sa pamantayan ng maraming tagahanga ng talino ay pinakabobo.

May kwento – sa librong Days of Disquiet, Nights of Rage ni Jose F. Lacaba ba iyun? – tungkol sa pagpabor ni Hukom Miriam sa mga aktibistang ikinulong at kinasuhan ng kapulisan sa bisperas ng deklarasyon ng Batas Militar. Mahilig lang ba siyang kumontra sa popular na opinyon kaya kinuha niya ngayonng bise ang anak ng nagpataw ng Batas Militar, sa panahong marami ang kumokondena rito?

O mas matindi ang pagkakamali? Dahil sa naging takbo ng pulitika, wala na siyang pakialam sa kaibahan ng inaapi at nang-aapi? At, syempre, ng tama at mali?

16 Oktubre 2015

Galing ang larawan sa Facebook.

Magandang artikulo tungkol sa Guernica at mga paglabag sa mga makataong batas hinggil sa mga digmaan ni Rana Dasgupta. Napakagandang parangal kay John Berger, paboritong awtor, ng isang Ali Smith: “Because I could say that everything I’ve ever written or aspired to write has been in one way or another an appreciation of the work of John Berger.”

Radikal sa #AlDub

Diliman Review

Sa panimulang antas, mainam sanang hayaan na lang ang mga personal at kahit padaskul-daskol na pagtingin sa “kalyeserye” na “AlDub.” Tutal naman, isa itong kalakal ng kulturang popular kung saan pwede, at hinihikayat pa nga, ang kanya-kanyang panlasa, gusto, o trip mula sa maraming pagpipilian.

Pero dahil sa grabeng kasikatan ng palabas sa hanay ng masa, mainam na bigyan ito ng seryosong pagsusuri, o mga pagsusuri, ng mga interesado sa buhay at kultura ng masa. Lalo na iyung mga interesado sa kalagayang pang-ekonomiya, pakikibaka at hinaharap nila. At ganito rin siguro sa iba pang kalakal ng kulturang popular na sikat sa masa.

Hindi na rin matatalikuran ang pangangailangan sa ganitong pagsusuri dahil ang mga tagahanga ng AlDub, lalo na iyung mula sa hanay ng mga aktibista, ay kumukwestyon sa mga paniniwala, palagay at pagpapahalaga na nasa likod ng pagsusuri ng mga hindi tagahanga, at kritiko pa nga, ng kalyeserye.

Pero anong klaseng seryosong pagsusuri? Kung hindi ubra ang “personal lang,” hindi rin ang “kasubuan na” o todong pagtatanggol sa isang tindig na napili na bago pa man ang pagsusuri. Dapat ay mahigpit na kaugnay ito ng pagpanig, punto-de-bista at pamamaraan ng progresibong kaisipan, na kolektibong pinagsasaluhan.

Ibig sabihin, hindi produktibo kung ang mga talakayan hinggil sa AlDub ay mauwi sa “anti-intelektwalismo” na may bahagi ng pag-iwas sa progresibong kaisipan – kapwa sa pagtanggi sa pagbuo ng seryosong pagsusuri rito o sa pagbansag na “pa-intelektwal lang” ang mga nasa kabilang panig ng debate.

Kung progresibong kaisipan ang pag-uusapan, kailangang kagyat na kilalanin na may mayamang tradisyon dito na kritikal sa kulturang popular. Maraming tuligsa sa huli: likha ng malalaking kapitalista, nag-uudyok ng walang kabusugang pagkonsumo, balon ng pantasyang naglilihis ng atensyon ng masa sa mga suliraning panlipunan at tunggalian ng mga uri, nagdudulot ng pagkabulag at pagkamanhid sa mga isyung panlipunan, at iba pa.

Sa ganitong konteksto mapapahalagahan ang lapit o approach ni Fredric Jameson, Marxistang Amerikano, at ng iba pang katulad niya, sa kulturang popular. Taliwas sa kampo ng progresibong kaisipan na purong negatibo ang pagtingin dito, kinilala niya na may positibo rin sa kulturang popular – at “positibo” mula sa perspektibang progresibo.

Ayon kay Jameson, ang mga kalakal ng kulturang popular ay posibleng maglaman ng “Utopyanong paghahangad” – “ang paghahangad sa kolektibidad, proto-pulitikal na kapasyahang muling magtayo ng komunidad, muling mag-imbento ng porma ng buhay panlipunan at ng pamumuhay kung saan hindi sinasagkaan ang mga posibilidad ng mga tao, kung saan ang mga pagnanasa ng mga tao ay nabibigyang-kasiyahan sa kung anong paraang bago at labas sa alyenasyon (non-alienated).” Ng paghahangad, samakatwid, sa sosyalismo.

Marxist Hermeneutics

Diyalektikal ang turing at ambisyon ni Jameson sa kanyang lapit: pinanghahawakan pareho ang mga bahaging negatibo at mga bahaging positibo sa mga kalakal ng kulturang popular at sumusuri sa kanilang pag-uugnayan, tunggalian at pagkakaisa.

At ganito niya inilalarawan ang pag-uugnayan ng dalawa: sa kulturang popular, o “mass culture” sa katawagan niya, ang mga “mapanganib at proto-pulitikal na mga bugso ng damdamin (impulse)” ng masa ay kapwa ginigising para pagkatapos ay pahimbingin, pinapadaloy para pagkatapos ay sagkaan. May mga “kaligayahan”o “insentiba” na ibinibigay sa manonood para sa pananahimik.

Sa ganitong pagbubuo, bagamat kinikilala kapwa ang negatibo at positibo sa mga kalakal ng kulturang popular, malinaw na pangunahin pa rin ang negatibo, at dito naglilingkod ang positibo. Sa dulo, pinagtibay niya ang “hindi nababawasang kapangyarihan ng ideolohikal na pagbaluktot na naggugumiit kahit sa ibinalik na Utopyanong pakahulugan ng mga produktong pangkultura.” Ipinapaalala niya sa atin na “sa loob ng simbolikong kapangyarihan ng sining at kultura, nananatiling buo ang kapasyahang magdomina.”

Sa ganitong balangkas, walang problema kung kilalanin, at dapat ngang alamin, ang mga salik na positibo sa AlDub. Anu-ano kaya ito? Ang masaya at nakakakilig na pag-iibigan? Ang pagiging ispontanyo at hindi de-kahon ng kwento? Ang husay sa pag-arte ni Yaya Dub na pangunahin dito, ng ka-love team niya, at ng mga kasama nilang komedyante? Ang pyesta ng samu’t saring emosyon na inuudyukan ng palabas? Ang pagiging mura  at “maskipaps” ng produksyon?

Nabanggit na rin lang ang komunidad, kasama rin ba ang komunidad at pagkakaisa sa social media at sosyedad sa kabuuan na binubuo ng mga tagahanga ng AlDub? Ang saya sa sinusubaybayang kwento, kahit pantasya pa nga? Ang kakayahan ng mga manonood, totoo man o hindi, na mag-impluwensya sa kwento?

Hindi rebolusyonaryo ang mga ito, pero pwedeng igiit na mas karugtong ng mga prinsipyo at layunin ng sosyalismo at mga sosyalista kaysa ng kapitalismo at mga kapitalista. Hindi ito mag-uudyok ng pag-aalsa ng masa, pero magagamit para maglinaw ng mga batayan, at pag-alabin ang mga batayan, ng naturang pag-aalsa. Maaaring tawaging “pilit” ang ganitong pagsusuri, o kumukudkod sa sahig ng kaldero kumbaga – naghahanap ng progresibo kung saan wala. Pero ito ang tinutumbok kapwa ng diyalektikal na pagsusuri at pagtitiwala sa masa.

At kahit kinilala ang positibo sa kalyeserye, kailangang iwasan ang pagmamalabis. Ang positibo ay ang pagmamahal na hindi nasasagkaan ng uring panlipunan, hindi ang pag-aasam sa karelasyong mas nakakaangat sa buhay. Ang positibo ay iyung nilalaman ng kalyeserye, hindi ang husay ng mga kapitalista sa likod ng programa. Hindi rin dapat pangaralan ang mga aktibista na manood dito para maunawaan ang masa, dahil marami sa kanila ang kasama ng masa bilang mga organisador sa mga sakahan, empresa, komunidad, at paaralan.

Fredric Jameson

Pero sa dulo, mas kaligayahan at pagkakuntento sa kasalukuyang lipunan ang dulot ng AlDub. Ang ligayang hatid nito, katulad ng papremyo ng “Juan for All, All for Juan” na sinusundan nito: sa isang banda’y pantawid ng mga maralitang tumatanggap sa araw-araw na hirap ng buhay, sa kabilang banda’y pantawid din sa buhay ng sistemang panlipunan na nagpapanatili sa kanilang mahirap.

Hindi naman talaga nag-uudyok ang AlDub ng pagiging kritikal sa naghaharing bulok na sistemang panlipunan at sa pagkilos para baguhin ang huli. Na hindi dahilan para todong tuligsain ito, sa batayan man ng kung anong elitistang kultura o ng progresibong pulitika, sa harap ng pagiging popular nito sa masa. Pero kailangan ding balansehin ang mga pagkilala at papuri, at linawin ang direksyon ng huli.

Sa isang banda, karugtong ang lapit ni Jameson ng lapit ni Karl Marx mismo sa dominanteng pormang ideolohikal sa panahon niya, ang relihiyon. Kasabay ng notoryus na pahayag ni Marx na ito “ang opyo ng mga tao,” sinabi niyang “Ang relihiyosong pagdurusa ay, magkapanabayan, ang ekspresyon ng tunay na pagdurusa at isang protesta sa tunay na pagdurusa. Relihiyon… ang puso sa walang-pusong daigdig, ang kaluluwa ng walang-kaluluwang mga kalagayan.”

Inilatag ni Jameson ang kanyang lapit sa kulturang popular sa unang bahagi ng dekada ’80, panahong naging dominante at umaarangkada ang mga patakarang neoliberal sa mundo. At ano ang iba pang salik ng neoliberalismo maliban sa pangunahing pagbawi sa mga tagumpay na nakamit ng pakikibaka ng mga manggagawa at mamamayan ng daigdig, at pagpapatindi ng pagsasamantala at pandarambong, sa layuning palakihin ang tubo ng malalaking kapitalista sa panahon ng krisis ng labis na produksyon?

Marami, pero may dalawang mahalaga sa paksa ngayon. Una, ang paglaganap at panununuot pa nga ng kulturang popular na Amerikano sa buong mundo, sa tulong na rin ng mga abanteng teknolohiya, at sa kapinsalaan ng mga alternatibo at sumusulong (emergent) na kultura. Ikalawa, ang matinding pag-atake sa mga kilusang manggagawa at kilusang Kaliwa sa buong mundo, kasama na ang mga kulturang nililikha at pinapalaganap nila.

Sa ganitong kalagayan, sa pagtingin ko, kailangan ding lumangoy, marahil ay pana-panahon, sa kulturang popular ng Kaliwa para maiahon ang masa sa mas progresibong pulitika. Ito ang itinuturo ng mga talakayan hinggil sa AlDub, na dumudulo sa lapit ni Jameson. Sa pagharap sa kulturang popular, mahalaga ang paglangoy, pero mahalaga rin ang pag-ahon.

04 Oktubre 2015

Galing ang mga sipi kay Jameson sa libro niyang The Political Unconscious [1981] at sa “Marxist Hermeneutics,” panayam niya kay Ma. Luisa F. Torres, na nalathala sa Diliman Review [Nobyembre-Disyembre 1985].

Magandang paglalarawan ni Scott McLemee sa awayang Cornel West-Michael Eric Dyson: “It is the way celebrities feud,” aniya. Matagal na akong hanga kay Joshua Clover, at lalong tumindi iyan matapos mabasa ang malinaw na mga pahayag niya sa lugar ng pagtula at panitikan sa paglikha ng kasaysayan. Maganda ang mga rekomendasyon ng manunulat na si Gina Apostol na mga librong dapat basahin kaakibat ng pelikulang Heneral Luna.

Winnie Monsod vs. Lumad

Samarca

Sa kolum niyang “Who is exploiting the ‘lumad’?” sa Philippine Daily Inquirer nitong 19 Setyembre, ipinagtanggol ni Prop. Solita “Mareng Winnie” Monsod ang militar laban sa malaganap at patuloy pang lumalaganap na pagkondena rito dahil sa pagpatay, at pagmasaker pa nga, sa mga Lumad sa Mindanao.

Sa maraming taon, pinatatag ng midyang pag-aari ng malalaking kapitalista ang imahe ni Monsod, propesor ng ekonomiks at komentarista sa dyaryo at telebisyon, bilang tinig ng makatwirang opinyon. Malaking bagay ang estilo niya ng pagsusulat at pagsasalita – pang-araw-araw, direkta-sa-punto, para tuloy “makamasa” at “totoo.”

Pero sa kolum niyang ito tungkol sa maramihang pagpatay sa mga Lumad, malinaw na hindi katotohanan ang hangad niya, kundi ang pagbaluktot at pagtatago nito. Hindi ang pagtigil sa pagpatay sa mga Lumad, kundi ang pananaig sa publiko ng paliwanag ng militar sa naturang mga pagpatay.

Ang ugat: ang agad at awtomatikong pagpanig niya sa militar nang labag sa mga datos, historikal na karanasan, at kritikal na pagsusuri. Na nakaugat naman sa pagtatanggol niya sa mga namamayaning patakarang pang-ekonomiya sa bansa.

May dalawang tauhan sa isyu, aniya. Nasa isang banda ang grupong partylist na Bayan Muna, koalisyong elektoral na Makabayan, at Karapatan, grupong nagtatanggol sa karapatang pantao – na tinawag niyang “matigas na Kaliwa (hard Left)” at agad binansagang kakampi ng rebeldeng grupong New People’s Army o NPA at kaaway ng militar. Nasa kabilang banda ang Armed Forces of the Philippines o AFP.

Sa kamay ni Monsod, ang isyu ay naging usapin ng pagpanig: sa mga pahayag ng Kaliwa o sa mga pahayag ng AFP? Pinapalabas niyang ang militar ang siyang inaakusahang pumapatay sa mga Lumad dahil lang ang Kaliwa ang siyang nag-aakusa.

Ang ginawa niya, agad niyang idineklara ang kanyang pagpanig – “sa pagkakataong ito, ako ay malinaw na maka-militar” – at mula rito ay naglatag ng kanyang mga “argumento” at “datos.” Sa kolum na ito, malinaw na nagmumula sa pagpanig ang mga argumento at datos, at hindi ang kabaligtaran – gaya ng dapat asahan, pero bihirang makuha, sa isang akademiko at komentaristang tulad niya.

Ipinapaalala ng ganitong takbo ng isip ni Monsod ang takbo ng isip na terorista, pero nagpapakilalang “anti-terorista,” ni Pang. George W. Bush ng US: “Kakampi mo kami o kakampi mo ang kaaway.” Ang biktima o kaswalti rito, gaya sa bintang ni Bush na may Weapons of Mass Destruction ang Iraq, ay ang katotohanan, at ang mga mamamayan na itinuturing nang tagasuporta ng kaaway.

Hindi tatanggapin ni Monsod sa kanyang korte, kumbaga, ang ebidensyang galing sa Kaliwa. Pero may dalawang kagyat na mapagkukunan ng ebidensya na dapat niyang sinangguni kung totoong nagsasaliksik siya at hindi lang basta nagtatanggol sa militar. At iyan ay kahit tanggalin natin ang mahabang kasaysayan ng paglaban ng mga Lumad at panunupil ng militar.

Una, ang mga Lumad mismo. Higit sa pagtaghoy, nagsasalita sila at nagpoprotesta, itinuturo ang mga nasaksihan nilang pumatay sa kanilang mga kaanak at kaibigan – ang militar at ang mga alaga nitong paramilitar. Sa konteksto ng mga Lumad, hindi biglang pangyayari ang mga serye ng pagpatay o mga masaker; nauuna ang mga pananakot at iba pang porma ng pandarahas na natutukoy ang mga salarin.

At hindi paisa-isang “lider” ng mga Lumad ang nagsasalita, tulad sa kaso ng mga nagsasalita pabor sa militar, kundi buu-buong populasyon nila. Hindi kataka-taka, inaakusahan ni Monsod ang Kaliwa na nagpipilit na magsalita para sa mga Lumad, at ginagamit niya itong palusot para hindi sila pakinggan.

Campos

Ikalawa, ang militar at gobyerno mismo. Kung susuriin ang programang kontra-insurhensyang Oplan Bayanihan, madaling makita ang kongklusyon ni G. Renato Reyes, Jr., pangkalahatang kalihim ng Bagong Alyansang Makabayan: target talaga ng militar ang mga Lumad. Para saan ang pagsasabi ng militar na 74 porsyento ng mga NPA sa Silangang Mindanao ang mga Lumad? At 90 porsyento ng mga base ng NPA sa isla ang nasa mga komunidad ng mga Lumad?

At mahalagang pansining bahagi ng Oplan Bayanihan ang ang mga islogang ipinagmamalaki ni Monsod kaugnay ng militar: ang “mga lapit na people-centered at whole-of-nation sa mga usapin ng internal na kapayapaan at seguridad.”

Hindi kataka-taka, inangkin ni Monsod ang kalayaang balewalain ang katotohanan. May mga patutsada siyang hindi maipagtatanggol nang makatwiran: Ang mga Lumad daw ay nag-anak nang nag-anak na “parang mga kuneho,” bagay na nagpapasama sa imahe nila. Tubong Surigao del Sur si Hen. Hernando Iriberri, na para bang dahilan ito para hindi gumawa ang heneral ng masama sa mga Lumad.

Marami rin siyang absurdong kasinungalingan. Hindi man daw “mga santo” ang militar ay “ginagawa nila ang lahat ng makakaya” at may paraan para maghanap ng katarungan kung magkamali sila. Ang batayan daw ng Kaliwa sa pag-akusa sa militar: mahal ang mga baril na ginamit sa mga pagpatay sa mga Lumad. Parang sinigawan daw ng opinyong publiko para patahimikin si Iriberri sa mga pahayag nito.

Malaking kalokohan ang mga batayan ni Monsod sa pagpanig sa militar: Una, nagbitiw o nagretiro na raw ang mga labi sa militar ng Martial Law. Ikalawa, nahubog raw ang kasalukuyang militar sa “karapatang pantao, sa mga lapit na people-centered at whole-of-nation sa mga usapin ng internal na kapayapaan at seguridad.”

Nakatali ang unang punto sa antas ng mga indibidwal na tauhan at opisyal o ng henerasyon ng mga ito. Pero kinaligtaan ito sa ikalawang punto: Hindi ba’t ang mga pwersang militar ngayon ay hinubog ng mga rehimen pagkatapos ni Marcos na pawang responsable rin sa malaganap na paglabag sa mga karapatang pantao?

Pero higit pa diyan, tinatalikuran ng ganitong pagsusuri ang mas malalaking usapin: ang oryentasyon ng instrumentong mapanupil na ito na napakahalaga sa Estado – sa pagtatanggol sa pribadong pag-aari at sa panunupil sa mga lumalaban sa sistemang panlipunan na nagpapayaman sa iilan at nagpapahirap sa nakararami –  gayundin ang sistemang umiiral sa loob ng militar, at ang mahabang historikal na rekord nito ng paglabag sa mga karapatang pantao.

Ikatlo, at hindi nahiya si Monsod na aminin, may “mga multisektoral na grupong tagapayo” raw ang militar at miyembro raw siya nito simula 2010. Kaugnay marahil ito ng punto niyang may “Army Transformation Roadmap” ang militar na sineseryoso nito umano.

Interesante ang pag-amin na ito: siya na nagtanggol at sumipsip sa rehimen ni Arroyo hanggang dulo, ay nakahanap na rin pala ng pwesto sa rehimen ni Aquino. Kaya pala sa pangkalahatan ay pabor kay Aquino ang kanyang mga opinyon. Siya na nanahimik at hindi kumondena sa madugong rekord sa karapatang pantao ng rehimen ni Arroyo ay nagpapayo na ngayon sa militar, at nagtatanggol rito.

Sinzo

Matapos paniwalaan ang pagtanggi ng militar sa pagpatay sa mga Lumad, pinagsalita sila ni Monsod para magbigay-katwiran: “Kung pumatay man ang militar ng Lumad, iyan ay hindi dahil lumad sila, kundi dahil NPA sila. Paano nalalaman ng militar kung ang lumad ay NPA? Simple: kung may baril sila, NPA sila.” Lahat ng pahayag ng binansagan niyang “Kaliwa” ay kinwestyon niya, pero hindi ang pahayag na ito ng militar.

Hindi rin niya kinwestyon ang iba pang pahayag ng militar: Na galing ang impormasyon tungkol sa mga miyembro ng NPA na Lumad sa mga Lumad mismo na dating rebelde at sumuko na sa gobyerno. Na ang mga nagpapakilalang lumikas na Lumad ay hindi talaga lumikas. Na NPA, hindi militar, ang siyang pumapatay sa mga Lumad at umabot na nga raw sa 357 ang mga Lumad na pinatay ng NPA sa panahong 1998-2008.

Sa madaling salita, sinasang-ayunan at binibigyang-katwiran ni Monsod ang pagpatay sa mga Lumad. Bersyon lang ang pahayag niya ng aroganteng hacienderong linya ni Pang. Noynoy Aquino: “Walang kampanya na patayin ang kahit sino sa bansang ito. Ang mayroon ay kampanya na tugisin ang mga salarin sa mga krimen na ito maging sino man sila.” Sinusunod ni Monsod ang paliwanag ng militar sa mga namatay: mga NPA sila at dapat lang patayin dahil mga mamamatay-tao.

Tulad ng mga pahayag ni Aquino, mapanganib ang mga pahayag ni Monsod. Bukod sa hindi nila itinutulak ang pagtigil sa mga pagpaslang, binibigyang-katwiran nila ang pagpatay sa mga Lumad, sa batayang mga NPA ang mga ito. At hanggang diyan lang ang kayang sabihin ng militar; hindi sila lalampas diyan sa antas ng pahayag. Hindi nila sasabihing pumapatay sila ng mga sibilyan kahit ganoon ang aktwal nilang ginagawa.

Ang kailangan ay alamin at lutasin ang mga ugat ng paglaban ng mga Lumad, ng pandarahas ng mga militar, at ng armadong tunggalian sa bansa – sa pamamagitan ng usapang pangkapayapaan. Pero walang ganyang panawagan si Monsod, kahit pakitang-tao. Mas malamang, alam niya ang naturang mga ugat sa kalagayang sosyo-ekonomiko ng bansa, pero tutol siya sa pundamental na pagbago rito. Ang kailangan lang, para sa kanya, ay ang supilin ang mga lumalabang Lumad.

Mas kilala si Monsod na tagapagrekomenda at tagapagtanggol ng mga patakarang pang-ekonomiya ng gobyerno – na pawang neoliberal at mas pinapakinabangan ng mga malalaking dayuhan at lokal na kapitalista at mga haciendero. Sa kolum niya hinggil sa mga Lumad, ipinapakilala niya ang isa pang aspeto sa kanyang personalidad: tagapagrekomenda at tagapagtanggol rin ng mga patakarang mapanupil ng gobyerno.

Kailangan nga naman ng ekonomiyang nagpapayaman sa iilan mula sa pagpapawis ng nakakarami ang panunupil sa nakakarami – at ang panlilinlang sa nakararami gaya ng ginagawa ni Monsod sa kolum niya. At sa kanyang katauhan, magkasanib ang umano’y hindi-nakikitang kamay ng pamilihan at ang sumusuporta ritong itinatagong bakal na kamay ng Estado.

Dinala ni Monsod sa pagtatanggol sa militar ang estilo ng pag-iisip na tatak niya at ng mga katulad niyang ekonomistang neoliberal sa pagtatanggol sa mga patakarang pang-ekonomiya: mahigpit na paghawak sa dogma kahit pa taliwas ito sa reyalidad. Labag sa maraming ebidensyang kontra rito, tinatanganan niyang mabuti ang umano’y pagiging labas sa anumang pananagutan noon ng pamilihan at ngayon ng militar.

Akusasyon niya sa Kaliwa na hindi ito nagbabago ng isip kahit nagbabago ang panahon. Sa kolum niya sa mga Lumad, umatras pa nga sa kasaysayan si Monsod. Dito, at marahil sa mga nauna pang kolum, idinedeklara niya sa daigdig ang muling pagkabuhay niya: hindi na lang ekonomistang neoliberal kundi mandirigmang anti-Kaliwa na rin ng Cold War.

21 Setyembre 2015

Galing ang mga larawan sa Facebook ng Anakbayan-New Jersey. Maraming salamat!

The War Rages On

1

As a Filipino activist committed to radical social change, I like JacobinMag.com, the magazine that introduces itself as one “of culture and polemic.” Well, despite the lapse in judgment that spurred this missive (which we’ll get to shortly), I still do. I like the fact that its articles are short, direct-to-the-point, and relatively free of jargon. Its articles on the struggle of the workers and people of Greece against austerity, for example, are enlightening.

Jacobin’s publication of “The War Is Over” by one Alex de Jong, however, is a low point for the website. Despite its attempt to feign even-handedness, de Jong’s article clearly demonizes the underground Communist Party of the Philippines (CPP) and the open national-democratic umbrella organization Bagong Alyansang Makabayan (Bayan, which means “nation” in Filipino) before an international audience.

While admitting that the CPP and Bayan constitute “the strongest current on the Philippine Left,” the article downplays the vast difference in strength between these Reaffirmist groups on the one hand and so-called Rejectionist groups on the other. In fact, it tries to project parity of strength between the two camps. It also accuses the CPP and Bayan of “intellectual stagnancy” and “violence,” implying that other groups of the Philippine Left are intellectually vibrant and, well, peaceful.

De Jong defines the thrust of his article as that of tracking down the reasons why the CPP and Bayan remain the strongest formations on the Philippine Left. This way, he can zero in on the two groups’ negative points, broadly conceived, while ignoring the more glaring faults and weaknesses of other Left formations. He ends with the vague and unsubstantiated metaphoric conclusion that the Philippine Communist movement is being “worn down by the passage of history,” and thus, doomed.

What does de Jong fail to say in his article?

First, that despite the nuances and qualifications that he highlights in their history, the CPP and Bayan have consistently been the strongest Left formations in the Philippines since they were founded, with CPP leading in the armed struggle and Bayan in urban protests and parliamentary struggle. This, despite facing severe and non-stop political repression from the Philippine State, committing major ultra-left and rightist errors in the 1980s, being targeted by the ringleaders of the major errors of the 1980s with wrecking operations in the 1990s, and grappling with neoliberal policies and counter-insurgency campaigns that take them as targets. In the last two regimes alone, around a thousand of its legal activists have been killed or forcibly disappeared, and hundreds more unlawfully detained.

In the cities, the groups contributed significantly to urban protests that culminated in the ouster of Philippine presidents Ferdinand Marcos in 1986 and Joseph Estrada in 2001. They have been sworn enemies of successive regimes subservient to US imperialism and representing the local ruling classes. Whenever there are large protests in the Philippines, it’s the flags of Bayan and its member organizations that are flying high.

2

In the countryside, militarization and other forms of political repression intensify, but the New People’s Army, led by the CPP, continues to fight and gain strength in many areas of the country. It has been actively implementing land reform, building the organized strength of peasants, and waging armed struggle. It has been in the news, backing farmers in fighting landgrabbing by big landlords and international mining companies. Only this year, despite the grave threat of military retribution, the funeral march of fallen Communist commander Leoncio “Ka Parago” Pitao saw thousands of supporters marching on the streets of Davao City, a grand display of love, mourning, and strength unprecedented in recent memory.

Collectively, the struggles and victories of the Filipino masses and people together with the CPP and Bayan are touchstones in Philippine history, concrete manifestations of a nation pushing forward.

The July 27 State of the Nation Address that de Jong talks about? He seems to have confined his view to Quezon City, where the Bayan protest numbered almost 30,000 while the other Left forces could muster no more than a few hundreds. De Jong fails to observe that Bayan simultaneously held big rallies in key towns and cities all over the Philippine archipelago. Meanwhile his description of the rally of a few hundreds as “broad” could only be laughable. In order to to come up with “presentable” photos of their Quezon City rally, its organizers  took shots that were so tight, they might as well have taken selfies. And yet de Jong has the gall to try to paint the flawed picture where Reaffirmists “are equal in number to all the [Rejectionist] groups put together.”

Second, de Jong cites groups “from the Maoist [Marxist-Leninist Party of the Philippines] to the social-democratic Akbayan party and the Revolutionary Party of Mindanao” as if they are notable. These groups, however, are in reality scattered, distant from the Filipino masses and people – and, to be frank about it, negligible in Philippine politics. Apart from Akbayan which participates in elections, the names of these groups catapulted to newfound prominence by de Jong have never been heard of before in the Philippine scene; they are introduced to Filipino readers of his article for the first time.

The self-appointed spokespersons of these alleged groups have constantly presented them as emergent formations in the Philippine Left: fresh, exciting, on the way forward. But more than 20 years after they have broken ranks with the CPP and Bayan, what organizational or intellectual strength can these groups show? Not much. They have by and large remained leaders and writers without any significant mass membership. This, despite receiving ample financial and material support from various factions of the Philippine ruling classes, international funding agencies, and international solidarity networks.

Leaders and writers of groups like Akbayan have focused their intellectual energies on analyzing-attacking the CPP and Bayan, yet have shunned making honest-to-goodness Marxist assessments and summations of their own organizations’ histories. They have always tried to answer the question “Why do the CPP and Bayan remain strong?” but have refused to recognize, let alone answer, the question “Why do other Left formations remain very, very weak?” Their glaring lack of experience, skill and sharpness in assessing and summing-up their own history is clearly reflected in the haphazard manner with which they approach the histories of the CPP and Bayan.

3

They claim that their movements are intellectually vibrant, but that is never in the sense of enriching the unity of thought and action or the praxis of arousing, organizing and mobilizing the Filipino masses and the people for genuine social change. No wonder they proudly claim that they are “peaceful,” and that the imperialists and the Philippine ruling classes are only happy to agree.

Of course, mere numbers are not an absolute proof of a movement’s correctness. But the long and continuous existence of these organizations – more than 45 years for CPP and 35 for Bayan – and the victories that they have gained despite the various hurdles that they faced, show that they are the only Left formations which have successfully advanced – and continue to forward decisively – the Filipino masses’ and people’s struggle for genuine social change. On the other hand, the lackluster performance of Akbayan, and other Left formations in the Philippines, despite the various odds favoring them, shows that most of what they do is talk, criticize the CPP and Bayan, and ally with various factions of the Philippines’ ruling classes.

The experience of Akbayan, the most “successful” of the lot, is most instructive. Despite continuing to talk about its so-called “reform agenda,” the group has of late thoroughly exposed itself as a stooge and apologist of the neoliberal and fascist regime of Pres. Benigno Simeon Aquino III. Even Walden Bello, the group’s erstwhile representative in Congress and a left-lite anti-globalization activist, was forced to distance himself from the group for condoning the crimes of the corrupt and anti-people Aquino. Government reports released just this month show that the group’s top officials occupying positions in government have been given huge salaries and other perks.

Which brings us to the fundamental issue: What kind of “Left” politics are these groups trying to advance? Do they sharply analyze the socio-economic system prevailing in the Philippines and struggle for the correct radical solution? National-democratic activists have every reason to believe that the source of these groups’ weakness lies in their incorrect political line, whether consciously formulated or not. And that these groups’ incorrect political line stems ultimately from their incorrect ideological line.

I won’t go into detail addressing de Jong’s criticisms of the CPP and Bayan. The groups have their own websites (www.philippinerevolution.net and www.bayan.ph) and have done a better job of defending themselves against such weakly-founded accusations.

One thing is clear: de Jong’s article is aimed at the international progressive audience. It is not the first time the Rejectionist bloc has exploited a respectable international publication into being a platform for vilifying CPP and Bayan. And by publishing his article, Jacobin has fallen into the same mistake already committed by other publications: lending its hard-earned global prestige among progressives to commentators on the Philippines who are associated with groups that are hyperactive on the internet but dormant in the grassroots, or who mistake activity in social media as sufficient participation in social struggles, and who attack movements that are in reality doing a fine job at strengthening the struggles of the masses and people of the Philippines. And that, I believe, is a disservice to the latter.

Communists and national democrats are often maligned as orthodox and close-minded while New Left groups or new groups of the Left like to project themselves as open-minded and free from dogma. But any intelligent or discerning Left group should be able to recognize who’s truly exemplary in wielding Marxism and progressive theory in general to strengthen mass struggles and movements in various countries. Let there be no doubt about it: in the Philippines, it’s the Communists and national democrats.

“The War Is Over,” proclaims de Jong via Jacobin. “The CPP and Bayan are in decline,” he claims. That is definitely not true, but that is music to the ears of imperialists and the ruling classes of the Philippines.

13 August 2015

Galing ang mga larawan dito.

May ganitong pagpapakilala sa unang lathala: “The author is a national-democratic activist in the Philippines. He has been writing about Philippine politics and the Left since 2005. This is one of the few times that he was forced to write in English.”

Huling SONA ni Aquino

SONA 2015 2

Sa dulo, hindi maalis ang pangkalahatang pagtingin na walang bago sa huling State of the Nation Address ni Pang. Noynoy Aquino nitong Hulyo 27. Dagdag-kumpirmasyon ito ng kanyang pagkabigo na magdulot ng ipinangako niyang “pagbabago.” Gayundin ng pagkabigong tuparin ang ipinangako niyang “Kung walang corrupt, walang mahirap” noong kumakandidato pa lang siyang pangulo.

Ngayong taon, bagamat naglabasan muli ang iba’t ibang “magandang balita” at papuri tungkol sa ekonomiya ng bansa, naglabasan din ang mga pagsusuring kumontra sa mga ito. Mas ang nangyari, nalantad na lalong humirap ang mahihirap at lalong yumaman ang mayayaman bago pa man ang aktwal na talumpati. Kapansin-pansin ang mga datos ng Ibon Foundation, independyenteng institusyon ng pananaliksik: Mas dumami ang walang trabaho at kulang ang trabaho, mas dumami ang mahihirap, habang trumiple ang yaman ng pinakamayayaman sa bansa.

Kauna-unawa sana ang balik-tanaw sa rehimen ni Gloria Macapagal-Arroyo sa SONA ni Aquino; tutal, nangako siya ng “pagbabago” kumpara rito. Pero lumutang na kahiya-hiyang paninisi ang bahaging iyun dahil una, wala siyang naipakitang tampok na pagsulong sa ekonomiya ng bansa. Pangalawa, wala rin siyang naipakitang tampok na pag-abante mula sa pamamahala noong panahon ni Arroyo. Ramdam ito noong kinailangan niyang sipiin ang minimum na pamantayang sinabi umano sa kanya para udyukan siya noong tumakbong pangulo: “Simulan lang ang pagtigil sa pang-aabuso, sapat na. To stop the hemorrhaging would be enough.”

Naghintay rin ang mga mamamayan ng mga pahayag tungkol sa mga ibinabato sa kanyang isyu o inaakusa sa kanyang krimen: pagdanak ng dugo sa Mamasapano, Disbursement Acceleration Program, pagpapabaya sa mga biktima ng Yolanda, hindi pagpaparusa sa mga opisyal ng pamahalaan na malapit sa kanya, at iba pa. Wala siyang pag-ako ng pananagutan sa mga ito. Malamang, sasabihin ng mga tagapagtanggol niyang mas mainam na ang pananahimik kaysa pagbibigay ng palusot. Pero ipinapakita ng pananahimik niya sa mga isyung ito ang pagpapatuloy, hindi ang pagbabago, ng estilo ng pamamahala ng pangulong pinalitan niya.

Ang tumampok bago ang SONA ay ang iba’t ibang hakbangin ni Aquino para takasan ang pananagutan sa mga krimeng ginawa niya habang nasa pwesto. Gusto niyang huwag matulad sa dalawang pangulong nauna sa kanya at makaligtas sa paghahabla at pagpapakulong matapos ang termino niya. Sa layuning ito, kinausap niya ang popular na si Sen. Grace Poe para patakbuhin itong bise-presidente ng matapat sa kanyang si DILG Sec. Mar Roxas sa eleksyong 2016. Ang resulta, lalong nagmukhang malakas na kandidato si Poe sa pagkapangulo, at lalong nagmukhang mahinang kandidato ni Roxas. Nagmukha pang nasa bingit ng alanganin ang pag-endorso  niya kay Roxas. Sumugal si Aquino dahil sa desperasyong maligtas sa paghahabla at pagkakakulong, pero natalo siya: tinanggihan ni Poe ang kanyang alok.

SONA 2015

Bahagi rin ng pagtatangka niyang takasan ang pananagutan sa kanyang mga krimen ang pag-abswelto ng Ombudsman sa kanya kaugnay ng pagdanak ng dugo sa Mamasapano. Matatandaang si Ombudsman Conchita Carpio-Morales ay itinalaga niya sa naturang pwesto. Sa pagtatangkang ilusot ang desisyon sa puntirya ng maraming kritikal sa kanya sa usapin ng Mamasapano, isinabay ito sa mga desisyong popular: sa pagsibak kay Alan Purisima, dating hepe ng Philippine National Police, kahit pa kaugnay lang ng isang maanomalyang kontrata. Sa pag-utos na imbestigahan  ito kasama ng iba pa kaugnay ng Mamasapano. Gayundin sa pagrekomenda ng mga kaso laban kay Jovito Palparan, dating heneral ng militar na naging mukha ng malawakan at matitinding paglabag sa karapatang pantao sa ilalim ng rehimeng Arroyo.

Sa gitna ng lahat ng ito, hindi kataka-takang pinaigting ni Aquino ang pampulitikang panunupil bago ang SONA at, sa marahas na pagharang sa mga nagpoprotesta, sa mismong araw nito: Mula sa paghuli sa konsultant ng National Democratic Front of the Philippines na si Adelberto Silva hanggang sa pagpatay sa maysakit na lider ng New People’s Army na si Leoncio “Ka Parago” Pitao. Mula sa panghaharas sa mga unyonista ng Confederation for Unity, Recognition and Advancement of Government Employees o Courage, tampok si Antonieta Setias-Dizon, at iba pang aktibista, hanggang sa pandarahas sa mga Lumad ng Mindanao na lumilikas sa militarisasyon. Hanggang, syempre pa, sa pagtatayo ng mas matinding garison sa Commonwealth Avenue sakto sa mismong araw ng SONA kontra sa mga protesta.

Kaakibat ng pagpapakitang umuunlad ang Pilipinas, gusto ng rehimeng Aquino na pahinain ang iba’t ibang porma ng paglaban ng mga mamamayan, na iniluluwal naman ng matindi at malaganap na kahirapan sa bansa. Pero sa halip na mapahina ang naturang paglaban, lalo lang pinatampok ng mga mapanupil na hakbangin ng rehimen na nagpapatuloy, kung hindi man sumasahol pa nga, ang mga dahilan at batayan ng mga mamamayan para lumaban.

Hindi inalintana ng mga nagpoprotesta ang panunupil. Sa labas ng Kongreso, mas naggiit ang sampu-sampung libong hanay ng mga nagrali na iparinig ang tunay na kalagayan ng bayan – sa kabila ulan, kapulisan at mga harang. Sa loob ng Kongreso, tahasang ipinakita ng mga kongresistang Makabayan ang pagtuligsa kay Aquino, bagay na lalong tumampok dahil sa agarang pag-boo ng mga alyado ng pangulo. Ang totoo, ang matatandaan sa SONA 2015 ay hindi ang sinabi ni Aquino, kundi ang mas palabang protesta ng sambayanang Pilipino.

30 Hulyo 2015

Galing ang mga larawan sa Facebook ni Mon Ramirez at ng ANC.

Magandang babala tungkol sa paghalaw sa Komunistang intelektwal na si Antonio Gramsci para isulong rebolusyunaryong pakikibaka. Sa pagtanggi sa alternatiba, sa ibang posibilidad, tinalikuran nina Alexis Tsipras at ng pamunuan ng Syriza ang pulitika ayon kay Stathis Kouvelakis. Nasa sangandaan daw ang Syriza. Abangan ang susunod na kabanata. Sayang at hindi ko nabalitaan, kaya hindi napuntahan, ang public lecture ni Caroline S. Hau.

Pitao Mindanao

Parago1

Umuulan ng parangal kay Leoncio “Ka Parago” Pitao, lider ng New People’s Army sa Mindanao, na napatay noong Hunyo 28. Kaya naman napaisip siya kung ilang beses na siyang nakapunta sa Mindanao. Isang beses lang, saglit lang, at halos walang kinalaman sa malakas na pakikibaka, na mayroong ligal at mayroong armado, ng mga mamamayan sa isla. Wala siyang direktang karanasan sa Mindanao. Ang mayroon lang siya ay mga kwento ng mga nakasama niya dati sa aktibismo na nagpasyang kumilos sa hanay ng mga magsasaka at Lumad doon.

At napakarami nilang kwento, na lagi nilang ibinabahagi nang puno ng rubdob ng damdamin ng mga rebolusyonaryo. Tungkol sa malawak na kalupaan na mapagkanlong sa NPA at mapanganib sa “kaaway,” sa militar. Tungkol sa mga lugar sa kagubatan na hindi pa sa kasaysayan natutuntungan ng militar pero kasing-pamilyar ng tahanan para sa mga NPA. Tungkol sa grabeng karalitaan ng mga magsasaka at Lumad: kapag kumakain ka raw ng biskwit, ang mga butil na nahuhulog ay agad pupulutin ng mga bata at isusubo sa kanilang bibig.

Tungkol sa mataas na diwang palaban ng NPA sa lugar. Sa husay nila sa paglulunsad ng mga taktikal na opensibang waring batay lang sa kanilang kapasyahan. Sa paghiling ng masa na lusubin ang mga dayuhang kumpanya ng pagmimina. Sa pananabik, bukod sa iba pang emosyon, nila sa mga operasyon ng kaaway dahil tiyak na makakakuha ng mga armas at bala. Sa lalong pagdami at paglakas nila noong itinodo ng militar ang pag-atake sa kanila, dahil direkta nila itong sinagupa. Sa husay ng masa sa pagsuporta sa NPA kahit sa panahon ng labanan.

Tungkol sa kung anu-ano, pero lalo’t higit sa alab at optimismo ng mga kasama. Sa kanilang malayong tanaw sa pagbibigay ng edukasyon sa masa. Sa kanilang malawak na pag-iisip sa pagbibigay-bigat sa pulitikal kumpara sa personal. Sa kanilang sigasig at sakripisyo, sa kabila ng sakit at katandaan ng ilan. Sa kanilang mga isip na bukas sa mga bagong bagay at demokratikong estilo sa masa at kasama. Sa pagpuna sa mga yunit na hindi nakakapagdulot ng pagbuti ng kabuhayan ng masa. Sa mahusay na pagkokombina ng mga nakakabata at nakakatanda.

May kumpirmasyon ang lahat ng kwentong ito: ang paglakas ng pakikibaka ng mga mamamayan ng Mindanao, kapwa sa pahayag ng militar at ng pamunuan ng NPA mismo. Sa kanilang parangal kay Pitao, pinuri nina Benito at Wilma Tiamzon, mga konsultant ng National Democratic Front, ang “di-matitinag na rebolusyonaryong determinasyon at kapangahasang sumulong ng hukbo at kilusan sa Timog Mindanao. Ang rehiyon ang trumangko sa pagsulong ng armadong pakikibaka sa buong bansa sa nakaraang mahigit 10 taon.”

Parago2

Maging sa personal na antas, may mga kumpirmasyon. Iyung isa niyang dating kasama sa aktibismo na nagpasyang pumakat sa Mindanao, tipong malungkutin at may pinagdaanan pang depresyon noon. Pero ano’t puno ng saya, sigla, pag-ibig at aliwalas, natatawa na lang sa dating pagkatao ngayon? Iyun namang isa, dating maligalig sa personal, maangas sa pakikibaka, at maluho sa buhay. Pero ano’t magaan, kalmado at mas prinsipyado na ngayon kapag nakakausap, masayang nagkukwento ng maya’t mayang pagkain ng kamote?

Sa kabila ng lahat, may mga kwento rin ng pagpapakumbaba. Madalas daw silang matanong kung ano ang bukod-tangi sa pakikibaka sa Mindanao, kung bakit ito lumakas at tuluy-tuloy na lumalakas. Ang sabi raw ng isang kasama, “Wala namang bago. Ipinatupad lang natin ang mga gabay, tagubilin at atas ng pamunuan.” Ang mga kasama’t kaibigan niya galing Mindanao, mapanghikayat sa lahat ng makausap: “Punta kang Mindanao, kailangan ka doon.” May isa pang nasabihan: “Dapat maranasan mong mamuno ng larangan. Masaya.”

Ito ang isang konteksto ng pagpatay ng militar kay Pitao: ang paglakas ng pakikibaka sa Mindanao. Kaya matagal na siyang gustong patayin pero hindi mapatay, mahalaga sa kanila pero madulas. Kaya mismong anak niyang si Rebelyn ay pinagmalupitan at pinatay. Kaya kahit maysakit at nagpapagaling ay hindi siya tinantanan, siyang tumanggi, ayon sa kanyang mga kasamahan, sa alok na mag-medical leave ng NPA. Kaya napatay man siya’y hindi todong makapagdiwang ang militar, dahil alam nilang kaya silang ilang ulit na balikan.

Isang beses lang siyang nakapuntang Mindanao. Pero dahil sa napakaraming kwento mula rito tungkol sa paglakas ng pakikibaka sa kabila ng mga kahirapan at panunupil, napakalapit nito sa puso niya at mga kasama niya. At iyun ang unang hakbang patungo sa naantala pero tiyak niyang, nilang, pagpunta.

09 Hulyo 2015

Galing ang mga larawan sa Facebook ng Kilab Multimedia.

Magandang sanaysay ng manunuring pampulitikang si Corey Robin tungkol sa diskurso ng pag-unawa sa mga rasistang pandarahas sa Amerika, at maaaring maging sa mga krimen sa Pilipinas: “Not only has the discourse of protection contributed to the racist practices and institutions of our overly policed and incarcerated society, but it also prevents us from seeing, much less tackling, the broader, systemic inequalities that might ultimately reduce those practices and institutions.”

Sa kabila ng kaliwa’t kanang patutsada sa mga maka-Kaliwa mismo, maraming matututunan sa panayam na ito sa isang Marcello Musto tungkol sa International Working Men’s Association na itinatag 150 taon na ang nakakalipas. Maganda ang sanaysay ni Slavoj Zizek tungkol sa botong Oxi o Hindi ng mga Griyego sa kakatapos na referendum. Huli na, pero gusto ko lang ihabol ang parangal ni Binoy Kampmark kay Vo Nguyen Giap. Magandang sulatin ni Ilang-Ilang Quijano tungkol kay Adelberto Silva, bilanggong pulitikal.

Amazing Grade

Pow

Isang paglalantad o pagsisiwalat. Iyan ang panukala kong pangunahing pagbasa sa viral, kontrobersyal, at probokatibong Facebook status ni Prop. Gerardo Lanuza na kumukwestyon sa ugnayan ng pagkakaroon ng maraming gradong 1.0 at ng pagiging matalino sa hanay ng mga estudyante ng Unibersidad ng Pilipinas o UP. Inilalantad o isinisiwalat niya ang isang reyalidad tungkol sa mga tinatawag na “iskolar ng bayan” na nakakakuha ng matataas na grado mula sa kanyang obserbasyon. Hindi maiaalis sa isang propesor, na nag-aral at nagtuturo ng Sosyolohiya at Edukasyon, lalo na’t aktibista rin, ang gumawa ng ganitong mga obserbasyon: matatandaan, kahit malayo, ang mga pagsisiwalat ng mga sosyologo sa mababang katayuan sa sistemang pang-unibersidad sa Pransya ng mga intelektwal na Pranses na bantog sa mga kampus sa Estados Unidos.

Matagal nang obserbasyon ng mga estudyante at guro ng UP at iba pang unibersidad ang mga sinabi ni Lanuza kung paano makakakuha ng mataas na grado. Siguro’y tumampok lang ang sinabi niya dahil ginawa niyang publiko ang naturang mga obserbasyon sa isang Facebook post, sa isang panahong umaani ng papuri si Bb. Tiffany Grace Uy, gradweyt ng UP na nakakuha ng pinakamataas na grado pagkatapos ng World War 2. Para sa sinumang pamilyar sa mga progresibong pagsusuri sa sistemang pang-edukasyon, madaling matukoy na ang tinatamaan ng tuligsa ni Lanuza ay ang mga istandard sa paggagrado, na dapat lang kwestyunin at pana-panahong kinukwestyon, kung talagang nagpapalabas at nakakasukat sa talino ng mga estudyante. Hindi mga estudyante, lalo na’t isang estudyante, o mga propesor ang tinutuligsa ni Lanuza.

Syempre, pinalabas agad ni Prop. Sylvia Estrada-Claudio, propesor ng Women and Development Studies sa UP, lider ng Akbayan at kontra-aktibista sa kanyang Facebook status na pinapatungkulan ni Lanuza si Bb. Uy. Ang gusto niya, kabigin ang mga tagahanga ni Bb. Uy sa kanyang panig at laban kay Lanuza. Pinalabas din niya na ang tinutuligsa ni Lanuza ay ang paggagrado ng mga kapwa-propesor sa UP. Ang gusto niya, kabigin ang naturang mga propesor sa kanyang panig at laban kay Lanuza. Malinaw na talagang kinalimutan na, at ayaw man lang ipaalala, ni Claudio ang anumang gunita sa mga progresibo, at may feminista rin, na kritika sa sistemang pang-edukasyon, partikular sa mga istandard sa paggagrado. Na para bang 100 porsyentong kumbinsido ang mga propesor sa mga istandard na ito – palagay na malamang ay tatanggihan nila.

Anu’t anuman, interesante ang maraming negatibong reaksyong natanggap ni Lanuza sa kanyang Facebook post. Isang dahilan, tiyak, ang kanyang mapangutyang porma. Madalas kalakasan at minsa’y kahinaan iyan sa mga Facebook status ni Lanuza: laging kongkreto sa tao, lalo na’t sa mga indibidwal, ang pagtuligsa sa mga istrukturang pang-edukasyon, pang-ekonomiya o panlipunan. Isa pa ang pagtatawid niya ng kritika sa sistema ng paggagrado patungo sa usapin, na madalas ihapag ng mga aktibista, ng uring panlipunan na pinaglilingkuran ng mga estudyanteng may mataas na grado. Pero marami nang nagsabi niyan at hindi umani ng katulad na reaksyon. Kaya maituturo rin ang katayuang panlipunan – at masasabi kayang pam-Facebook? – ni Lanuza, na isang propesor at tinitingnan ng marami na kumakatawan sa progresibong pagsusuri.

Hossein Zare

Pero malinaw na ang humatak ng matinding negatibong reaksyon ay ang malakas na upak ni Lanuza sa isang ilusyong mahalaga sa sistemang pang-edukasyon sa bansa – ang ilusyong katumbas ng mataas na grado ang pagiging matalino. Mahalagang masuri ang mga kaugnay ng naturang ilusyon – ang kulturang nagbibigay-halaga sa talino sa sistemang pang-edukasyon at sa mga nakapagtapos ng pag-aaral at, mas mahalaga, sa sistemang pang-ekonomiya na mahigpit na nag-uugnay ng taas ng grado at napag-aralan sa taas ng posibleng ranggo sa trabaho at kita. Dahil itinuturing na Numero Uno sa bansa at “world-class” ang UP at pandaigdig ang mga pangarap at pamumuhunan ng maraming estudyante ng UP pagdating sa trabaho, mas malaki ang halagang nakataya, kumbaga, sa pagtatanggol sa isang sentral na ilusyon maging ng edukasyong UP.

Maaaring dalhin ang kritika ni Lanuza sa sistema ng paggagrado sa “pagpapahusay” sa sistemang pang-edukasyon ngayon. Pero bahagi rin ito ng pagkwestyon sa labis-labis na pagpapahalagang ibinibigay sa “katalinuhan” sa edukasyon sa naturang sistema. Bahagi ang pagpapahalagang ito ng isang sistemang pang-ekonomiya na nakikinabang sa ilusyong para umangat sa buhay ay kailangan ng mataas na sweldo at magandang trabahong pampropesyunal. Hindi naibibigay ng sistemang ito ang batayang pangangailangan ng lahat para mapaunlad ang iba’t ibang talino ng tao – mula pagsulat ng tula at pagkanta hanggang isports at pagkakarpintero, at marami pang iba. Hindi ito sistema kung saan “ang malayang pag-unlad ng isa ay batayan ng malayang pag-unlad ng lahat,” kasama ang malayang pag-unlad ng lahat ng kakayahan ng bawat isa.

27 Hunyo 2015

Galing dito ang mga imahen, suki.

Para sa mas malawig na paliwanag, basahin si Paul Burkett. May dahilan nga ang US na matakot sa China sa usapin ng geopolitics, kapwa sa lokasyon at mga hakbangin nito, ayon sa historyador na si Alfred W. McCoy.

Masayang basahin ang halatang naiiritang tuligsa ng kritikong si Caroline S. Hau sa manunulat na si F. Sionil Jose tungkol sa anti-Tsinong mga sentimyento ng huli. Interesante itong entri tungkol sa pagsisinop sa kanyang blog.

Magandang balik-tanaw sa pagmasaker sa mga Komunista sa Indonesia 50 taon na ang nakakaraan. Mula kay Ram: kwentong Endo at kwentong iba pa. Bakit napapanahon ang pagkilalang muli kay Nina Simone?

Luha ang Tanging Nakamit

Stop Binay

Syempre, lehitimong karapatan ng mga mang-aawit at personalidad sa social media na sina Jim Paredes at Leah Navarro na maglunsad ng rali laban sa pagtakbong pangulo sa eleksyong 2016 ni Bise-Presidente Jejomar Binay. Hindi ako maka-Binay, pero maraming magandang tanong ang maiisip kaugnay ng raling #StopBinay na pinamunuan nila noong Hunyo a-10 sa Makati City.

Una, bakit ang panawagan ay huwag tumakbo si Binay o pigilan si Binay na tumakbo? Alam naman nating lahat na napakaraming kasong hinukay at binuhay ng mga alyado ni Pang. Noynoy Aquino laban sa kanya. Bakit hindi “Ikulong!” ang panawagan? Dahil ba hindi ito magagawa o gagawin ng matataas na opisyal sa gobyerno? Kung ganoon, anong sinasabi nito tungkol sa paghahari umano ng “Daang Matuwid” na tiyak na pinapaniwalaan nina Paredes at Navarro? Kung totoong matuwid ang daan, kailangan pa bang magrali laban sa kurakot?

Ikalawa, malinaw na motibasyon ng protesta ang takot sa mismong pagtakbong pangulo ni Binay – ibang bagay pa kung mananalo siya. Tiyak na layunin nitong magdagdag sa paninira kay Binay para mabawasan ang mga tagasuporta at botante niya. Sa madaling sabi, kakambal ng protesta ang palagay na malakas pa rin si Binay – sa kabila ng kaliwa’t kanang paninira sa kanya ng mga alyado ni Aquino. Mulat kaya ang mga organisador sa ganitong implikasyon? O naunahan na sila ng galit at grabeng pagmaliit sa pagsusuri ng botanteng Pinoy?

Ikatlo, bakit hindi na lang rali ng pagsuporta sa kandidatura ni Interior and Local Government Sec. Mar Roxas? Malamang, gustong palabasin nina Paredes at Navarro na nilahukan ang protesta ng mga sumusuporta sa ibang presidentiable, pero sinong maloloko nila? Sa puntong ito, ang tanong ay: Bakit sila naduwag na ilabas ang kanilang totoong panawagan? Baka makasuhan ng maagang pangangampanya? Ayaw pa naman nila iyan, silang nagpapanggap na kontra sa tradisyunal na pulitika. At dahil protesta itong dikit sa pulitiko, ang tanong: magkano?

Ikaapat, rali talaga laban sa kandidatura ni Binay? Hindi ba makakahintay ng kampanya sa eleksyon iyan? Wala bang mas kagyat na isyung dapat ralihan? Naganap ang protesta habang iniraratsada ng Kongreso ang paggahasa sa Konstitusyong 1987 at pagpayag sa 100 porsyentong pag-aari ng mga dayuhan sa mga lupa at negosyo. Habang inaangkin ng China ang mga teritoryo ng Pilipinas. Habang naghahanap ng katarungan ang mga manggagawa ng nasunog na pabrika ng Kentex. Habang ibabalik sa pagkapulis ang command ng Mamasapano na si Alan Purisima.

Ikalima, 1,000 katao talaga? Batay sa mga larawan at kuha sa telebisyon, parang hindi naman. Wala bang pulis para magbigay ng mas maliit na bilang? Bakit kaya wala? Nagrali rin ba ang mga trolls at fake accounts na pinakilos nila sa kampanya nilang online na #ingrata laban kay Celia Veloso, nanay ni Mary Jane Veloso? Eh iyung mga kasabwat nila sa Philippine Daily Inquirer sa pagpopopularisa ng hashtag? Ang lakas ng loob nilang mangwestyon ng bilang ng mga rali ng ibang grupo, noong sila na ang nag-organisa, bakit parang malaking palpak?

Sa dulo, narinig ang sigaw ng protestang pinamunuan nina Paredes at Navarro: sigaw ng desperasyon – ng pulitikong tulo-laway sa pagkapangulo pero malabong manalo. At ng mga mang-aawit na dating kumikita mula sa talento, kumita mula sa pagsipsip kay Aquino, pero nangangamba ngayong mawalan ng sweldo.

12 Hunyo 2015

Galing ang larawan sa Facebook account ni Jim Paredes.

Mabuhay si Stevie Wonder! Rebyu pa lang, ulam na: Tungkol sa libro ni Henry Marsh, isang neurosurgeon. Nagbalik-tanaw sa isang lumang debate si Prabhat Patnaik para iugnay sa neoliberalismo: hindi lang patakaran. Magandang pagbaybay sa kasaysayan ni Arsobispo Oscar Romero at sa lugar niya sa kasaysayan ng kanyang bayan.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 171 other followers