Gahasang Kano (2)

nicole.jpgAng mga kasunduang naglatag ng kalagayan sa panggagahasa at iba pang karahasan ng mga sundalong US sa Pilipino ang siya ring hadlang sa pagkamit ng katarungan.

Pamilyar pa ang marami sa panukalang kasunduan sa pagitan ng Pilipinas at Estados Unidos na ibinasura ng Senado ng bansa noong 1991. Malaking tagumpay ng kilusang makabayan ang pagkabasura ng kasunduang ito na magpapanatili pa sana sa mga base-militar ng US sa bansa sa loob pa ng 50 taon. Matapos ang maraming taon ng maalab at walang-tigil na pagpoprotesta simula pa noong 1946 sa presensya ng mga base-militar na ito sa bansa, ang kilusang makabayan ay nagtagumpay na maibasura ang kasunduang tahasang inindorso at ikinampanya noon ni dating Pang. Cory Aquino.

Pero sa ilang aspekto, mas masahol pa ang dalawang umiiral na kasunduan sa pagitan ng Pilipinas at US. Una ang Visiting Forces Agreement (VFA) na inaprubahan noong 1999 ng Senado sa tulak ni dating Pang. Joseph Estrada. Ikalawa ang Mutual Logistics Support Agreement (MLSA) na inaprubahan sa panahon ni Pang. Gloria Macapagal-Arroyo. Bagamat nakasaad sa Konstitusyon na kailangan ang pag-apruba ng Senado sa anumang kasunduan ng Pilipinas at ibang bansa na magpapasok ng mga kagamitan at pwersang militar sa bansa, inilusot ito ni Arroyo bilang isang “executive agreement.”

Kung noong unang panahon ay matutukoy agad kung nasaan ang mga base-militar ng US sa bansa, mahirap na ito sa ilalim ng dalawang huling kasunduan. Sa mga ito, maaaring maglunsad ng pagsasanay-militar ang mga sundalong US sa anumang bahagi ng bansa. Dedepende ito sa pana-panahong usapan sa pagitan ng mga opisyal-militar ng dalawang bansa. Pero kapag may mga sundalong Amerikano na lumabag sa batas sa Pilipinas sa pagtupad sa “opisyal na tungkulin” (official duty), mahihirapan ang gobyerno ng bansa na ikulong sila sa ating piitan at hatulan sila sa ating mga hukuman.

Sa dahilang pangunahing tungkulin diumano ng US na disiplinahin ang mga sundalo nito, nakasaad sa VFA na nasa US ang hurisdiksyon (jurisdiction) sa mga kasong kriminal na magagawa o maiaakusa sa mga sundalo nito kapag tinutupad nila ang kanilang opisyal na tungkulin sa panahon ng krimen. Ipinapangambang sa kasong ito, palalabasing ang buong panahon ng pananatili ng mga sundalong Amerikano sa bansa – kahit iyung panahong walang pagsasanay-militar – ay saklaw ng pagtupad sa opisyal na tungkulin. Kung magkakaganito, lulusutan ng mga akusado ang parusa sa bansa.

Napatunayan na ng kasaysayan ang disbentahe sa bansa ng ganitong mga probisyon. Simula noong ipatupad ang VFA, wala sa ilang kasong isinampa sa mga sundalong Amerikano – na nagdulot ng kamatayan o pinsala sa Pilipino – ang nilitis sa bansa. Ayon mismo sa piskal ng Olongapo, lahat ng mahigit 30 kaso ng panggagahasa ng mga sundalong US ang naibasura o naayos nang labas sa korte. Minsan na dating naghabol sa Hawaii si Subic Mayor Richard “Dick” Gordon sa isang sarhento ng US Navy na naakusahan ng panggagahasa. Walang nangyari sa kaso; hindi nahuli ang salarin.

Malaki ang pananagutan ni Arroyo sa panggagahasang ito at sa iba pang kasong kinasasangkutan ng mga sundalong US sa bansa. Bukod sa pagtahimik sa mga kasong ito, pagbitaw sa mga opisyal ng gobyerno na kritikal o tutol sa mga kasunduang ito – tampok si dating Bise-Presidente Teofisto Guingona Jr. – malalaki ang kanyang responsibilidad sa kalagayang pinagmulan ng mga ito. Kahit may kapangyarihan siya, hindi niya tinatapos ang VFA. Itinulak niya ang pagsasanay-militar na Balikatan. Inaprubahan niya ang MLSA. Nagpailalim siya sa iba pang katulad na kasunduan.

Ang mga kasunduang naglatag ng kalagayan sa panggagahasa at iba pang karahasan ng mga sundalong US sa Pilipino ay siya ring hadlang sa pagkamit ng katarungan. Ang pangulong inaasahang makikipaglaban para sa katarungan ay dapat ding hatulan.

11 Disyembre 2005

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: