Epekto sa Pinas ng Krisis sa US (1)

 

Nasa balita ngayon si Prop. Benjamin Diokno – ekonomista, propesor sa School of Economics ng Unibersidad ng Pilipinas, at naging sekretaryo ng Department of Budget and Management sa panahon ni dating Pang. Joseph “Erap” Estrada. Nitong huli, mapanuligsa siya sa mga pahayag at patakaran sa ekonomiya ng gobyernong Arroyo. Ngayon, nagsasalita siya tungkol sa mga epekto sa Pilipinas ng nagaganap at tumitinding krisis sa US gayundin sa kaugnay na mga usapin.

 

Parang nananakot si Prop. Diokno. Aniya, “tuyo” ang Paskong naghihintay sa mga Pinoy ngayong taon. Bagamat salin ito ng “dry” na nakasulat sa balita, sa pakahulugang madalas na kaugnay ng mga sampay, alam ng nakakaraming matagal nang gipit ang kabuhayan na nangangahulugan din talaga ito ng isang klase ng isda – “Paskong tuyo” nga ang tawag ng iba. Sabi ni Prop. Diokno, baka mas maalwan pa ang Pasko noong isang taon kaysa sa darating. Diyos ko po!

 

Naniniwala si Prop. Diokno na maaapektuhan ang bansa ng krisis sa ekonomiya ng US. Kinontra niya ang pahayag ng Bangko Sentral na hindi tatamaan ang mga bangko at kompanya ng insurance sa bansa dahil sapat daw ang kapital ng mga ito. Aniya, kung bumagsak ang “isang malaking bangko” tulad ng sikat na Lehman Brothers, “babagsak din ang mas maliliit na bangko.” Pero hindi raw ang mga nagdeposito sa mga bangko ang tatamaan, kundi ang mga mamumuhunan.

 

Pero ang pinakamatinding epekto sa mga Pinoy, ani Prop. Diokno ay “ang pagkabawas sa pamumuhunan na pwedeng magdulot ng kawalang-trabaho at ang matataas na presyo ng mga bilihin.” Malungkot talagang Pasko iyun: Nasisante ka na nga, mahal pa ang mga bilihin. Kung kamag-anak o kaibigan mo naman ang natanggal sa trabaho, malulungkot ka rin – kasi wala siyang trabaho at posibleng utangan ka. Tuwing Pasko na nga lang tayo nagiging masaya…

 

Owwws? Talaga?

 

(Kakatanggap ko lang ng mensaheng text ng isang kaibigan: Itatayo na mamayang umaga ang welga ng mga manggagawa ng Kowloon West – isang restawrang matagal nang sikat sa Quezon City at kilala ng marami. Marami ang nagdaos ng debut, JS Prom at kung anu-anong pagdiriwang dito. Ayon sa nag-text sa akin, 73 manggagawa ang tatanggalin sa trabaho. Hinala ko, pagkalugi ang dahilan ng manedsment. Magandang marinig ang mga kontra-argumento.)

 

Sa isa pang balita, nasabi niyang “Malaki ang epekto ng pagbagal ng ekonomiya ng US sa atin dahil sa ating mga eksport.” Hindi na ipinaliwanag ng balita ang malamang pahayag na ito. Malamang, gayunman, na ang tinutukoy ay ang pagkitid ng demand para sa ating mga eksport, pagkaunti ng mabebenta sa mga ito, pagkabawas ng papasok na dolyar, posibleng pagsasara ng mga pabrikang ang produkto’y pang-eksport, at kawalang-trabaho ng mga manggagawa.  

 

Sinita rin ni Prop. Diokno ang naunang pagsasabi ng Department of Finance na nagkaroon ng P1.7 Bilyong surplas sa badyet ng gobyerno. “Sa halip na surplas, dapat mayroong depisito dahil dapat ginagamit ng gobyerno ang badyet sa pagtulong sa mga tao.” Alam mong matindi ang pangangailangang tulungan ang mga tao kapag isang ekonomistang tulad ni Prop. Diokno ang nagsasabi nito – neo-liberal pa rin naman bagamat naging bahagi ng isang populistang gobyerno.

 

Pinuri niya ang pagpapahayag ni Pres. Gloria Macapagal-Arroyo ng kumpyansa na patuloy na matatag na haharapin ng mga Pinoy ang krisis sa ekonomiya ng daigdig. Parang ganito ang sinasabi niya: “Wala namang magagawa eh. Kailangang ganoon ang gawin ng gobyerno.” Kailangan daw kasing mahikayat ang mga tao na gumastos, kaya kailangang magpaka-optimistiko ng gobyerno. Kung hindi gagastos ang mga tao, talagang lalong babagsak ang ekonomiya.

 

 

“Napakahaba at napakamapanghamon ng susunod na mga araw,” sabi niya. Inaasahan daw na aabot ng katapusan ng 2009 ang krisis sa US, at dahil dito’y mahigit kalahati ng mga bansa sa mundo ang papasok sa resesyon – o sunud-sunod na panahon ng kawalan ng paglago sa ekonomiya. Kakatwa, gayunman, na nasabi niyang malayo sa isang resesyon ang bansa. Ano kaya ang nasa likod ng paniniwalang ito? Na kumpara sa iba’y mas maayos pa ang lagay ng bansa? 

 

Anu-ano ang mga payo niya? (1) Ibigay na ang pampaskong bonus para gumastos ang mga tao at sumigla ang ekonomiya. Palakpakan po natin, si Prop. Diokno at ang… Aegis! “Kaya’t ibigay mo na ang aking Christmas bonus…” (2) Huwag mag-panic. Kapag naririnig mo iyan, parang lalong nakakataranta. (3) Magpatupad ng mga reporma sa pagbubuwis. Ewan ko, mula noong ipinanukala ng Econ 11 ang E-VAT, hindi ko na sila gustong naririnig magsabi ng ganyan.

 

Sa karaniwang tao, ito ang panukala niya: Magtipid – “maging kuripot” yata ang salin ng nasa balita – at “pagbutihin ang trabaho.” Kaya siguro nagulat akong marami akong singko at diyes sentimos sa bulsa. Inilabas siguro nang katakut-takot ng gobyerno – para hanggang sa ganoong sinsin, mabadyet natin. Pagbutihin daw ang trabaho dahil posibleng tumungo ang krisis sa tanggalan. Ganoon? Parang sinabi sa iyong mahalin mo ang nanay mong 90 taong gulang.

 

Pero mahal naman ng mga Pinoy ang trabaho; sila ang hindi minamahal ng huli.

 

 

19 Setyembre 2008

 

Magandang balita: Kung pagri-release ng Christmas bonus ang panawagan ni Prop. Diokno, pagri-release naman ng militar kina Karen Empeño, Sherlyn Cadapan at Manuel Merino ang atas ng Court of Appeals! Sabi ng CA sa desisyon nito, may “ilang nalihis, hambog (self-righteous) na tao na humantong sa ekstrahudisyal na proseso ng pagnyutralisa sa mga tutol sa demokratikong sistema ng pamamahala sa bansa.” Ilan? Demokratiko? Posibleng magmatigas pa rin ang militar na wala sa kanilang “kustodiya” ang tatlo. Ang mainam, pagkakataon muli ito para palakasin ang panawagan natin. Sugod mga kapatid! 

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Trackbacks

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: