Neo-Year

Ang napansin ko sa pagdiriwang ng pagpasok ng 2010, tumampok ang mga fireworks, kumpara sa dating mga paputok. Naging maingay lang ilang oras bago at ilang oras pagkatapos ng alas-dose ng gabi – hindi katulad dati, na ilang araw bago at pagkatapos ng bagong taon. Bagamat tama ang iba sa pag-aalala sa epektong polusyon, mas mainam na rin siguro ang fireworks. Sa ere pumuputok, kaya iwas-aksidente sana; hindi lang ingay ang dala kundi magandang liwanag na nakikita ng marami; at napupwersa ang mga tao na tumingala – metapora ng pangangarap at pagiging optimistiko para sa hinaharap.

At iyun naman ang gusto natin tuwing bagong taon, hindi ba? Hindi ba’t lagi na nitong kadikit ang salitang “pag-asa”? Baka nga likas na sa tao ito, kahit sa mga Pilipino – ang maghanap ng magiging batayan ng pag-asa sa bagong taon, at ang kagustuhang magsimulang muli mula sa mga pagkakamali at kahirapan ng nakaraan.

Partikular sa pagpasok ng 2010, batay sa mga mensaheng text na natanggap ko, at sa ilang nabasa ko, at maging sa pakiramdam ko sa sarili, nakakaramdam ng pag-asa ang mga tao, kahit ang mga aktibista.

Ano kaya ang pinagmumulan ng partikular na pag-asang ito?

Sa tingin ko, malaki ang kinalaman dito ng pambansang eleksyon ngayong taon. Hindi lang siguro dahil mabubuhay muli ang ekonomiya ng bansa – at magkakaroon ng kabuhayan ang mga tao, kahit panandalian – dahil sa paggastos ng mga pulitiko at ng gobyerno, bagamat totoo rin ito.

Kaugnay ng “pag-asa” na ito ang usong salita ng kasalukuyan, ang “pagbabago.” Nakakaramdam ng pag-asa ang mga tao dahil pagkakataon ang eleksyon na palitan ang kinamumuhiang rehimen ni Gloria Macapagal-Arroyo. Bagamat maraming pwedeng idagdag na pagsusuri sa bagay na ito, positibo na rin siguro. Kung nakakaramdam ang mga tao ng pag-asa kaugnay ng pagbago sa nakaupo sa gobyerno – malalim man talaga ang pagbabago o hindi – patunay ito na itinuturing nila ang gobyerno na may kinalaman sa buhay nila, sa ligaya at kalungkutan nila. Na hindi sila nakubabawan ng kawalang-pakialam sa nagaganap sa gobyerno.

Syempre, nakadireksyon ang pag-asang ito sa eleksyon. Paniwala nga raw ni Charles de Gaulle, dating pinuno ng Pransya, ang pinakamainam na paraan para gapiin ang isang rebolusyon ay sa pamamagitan ng eleksyon. Sa isang panahon siguro, at para sa isang sambayanang hindi pa nagpapasyang magrebolusyon. Naghahain ito ng ilusyon ng pagbabago, kahit man lang sa nakakairitang pagmumukha ng mga nakaupo sa pwesto, nang walang kahirap-hirap at dahas para sa mga tao, at nang batay umano sa pagpapasya ng mayorya ng populasyon.

Ano kaya ang inaasam ng pag-asang ito?

Siguro, sa pinakamababaw at pinakasinikal, pagkakataon ang eleksyon na mabago man lang ang nagsasamantala at nanloloko sa bansa. Masamang may gumagawa ng ganito sa bansa, pero mas masamang iisa lang ang gumagawa nito sa mahabang panahon.  Masyadong eksentriko ang pagtinging ito, pero posible ring umiiral.

Sa isang banda, pagkakataon din ang pagpalit sa rehimen na ipagdiwang ng mga tao ang pag-alpas nila, natin, sa masamang rehimeng ito. Naalala ko ang kwento ni Edel E. Garcellano tungkol sa hilig ng mga tao sa pagda-jogging noong panahon ng diktadurang Marcos: pulitikal daw ito, dahil gusto ng mga taong malagpasan, kahit sa buhay man lang, ang diktador at ang diktadura.

Pero sa isang banda, ang malaganap sigurong pag-asa ay iyung pagbabalik sa luma: ang pagbalik sa pulitika ng bansa bago ang 2001 (taong nanungkulan ang rehimeng Arroyo mula sa pagpapatalsik kay dating pangulong Joseph Estrada). O, sa isang banda, sa pulitika bago 1998 (taong nanungkulan ang rehimeng Estrada, dahil hindi rin popular sa marami ang rehimen niya).

Sa panahong gustong balikan, nariyan ang kontra-mamamayang sistema, pero tumatakbo ito nang hindi kasing-sahol ng kung paano ito pinamunuan ng rehimeng Arroyo.  Nariyan ang katiwalian sa pamahalaan, pero hindi direktang sangkot ang pangulo at pamilya’t alipores niya. May pandaraya sa eleksyon, pero hindi bulgar na ginawa ng presidente at ng opisyal ng Comelec. May pagbuwag sa mga rali, may pakikidigma sa mga rebelde sa kanayunan, pero walang ekstrahudisyal na pagpaslang at pagdukot sa mga aktibista. May krisis sa ekonomiya, pero hindi naman umaabot sa kakulangan ng bigas at linggu-linggong pagtaas ng presyo ng langis.

Si Cory Aquino ang larawan ng nakaraang ito na gustong balikan, at pinagtibay lang ni Fidel Ramos ang kanyang “kadakilaan.” At iyun ang husay ng rehimeng Aquino para sa imperyalismong US, mga naghaharing uri at maging sa mga nasa panggitnang uri – na nagawa nitong panatilihin at paglingkuran ang sistema sa paraang naiiba sa diktadurang Marcos. Iyun din ang pag-asa ngayon – na may maglilingkod sa sistema nang naiiba sa ginawa ng rehimeng Arroyo. Hindi kaduda-duda na ang nakikinakabang sa partikular na pag-asang ito ay ang kandidatura sa pagkapangulo ni Noynoy Aquino.

May hindi kinikilala ang pag-asang ito, samakatwid. Na ang rehimeng Estrada at Arroyo, sa isang banda, ay iniluwal ng rehimeng Aquino at Ramos. Minana ng dalawang rehimen ang mga krisis sa ekonomiya, pulitika at kultura na iniluwal ng mga patakaran ng dalawang nauna, kung saan sentral ang halaga ng pagsunod sa mga dikta ng neoliberal na globalisasyon. Sa usapin ng korupsyon, halimbawa: dahil sa liberalisasyon, deregulasyon at pribatisasyon na todong binuksan sa rehimeng Aquino at Ramos, kumitid ang rekurso ng pamahalaan na dati’y mapayapang pinaghahatian ng mga naghaharing uri sa gobyerno. Sa panahon ng rehimeng Estrada at Arroyo, dahil sa kitid ng paghahatian, naging mas maingay ang tunggalian ng mga paksyon ng naghaharing uri.

Ibig bang sabihin, nakasadlak ang sambayanan sa isang hinaharap kung saan mauulit lang ang rehimeng Arroyo? Ibig bang sabihin, hindi rin masisisi ang rehimeng Arroyo sa mga krimen nito sa sambayanan dahil ito ang natatanging tugon sa mga kalagayang iniwan ng mga nauna rito? Hindi ang sagot sa parehong tanong. Kinatawan ng rehimeng Arroyo ang isa lang sa mga posibleng tugon sa kalagayang iniwan ng mga naunang rehimen – isang tugon na mulat sa uri, mapaglingkod sa sistema, prangka sa intensyon, at hindi nagpapigil sa maraming legalidad.

Posible ang ibang tugon sa parehong kalagayan. Pero nakalatag ang kalagayan, at makapangyarihan ito sa paghubog sa magiging tugon ng susunod na rehimen. Masasabing matinding kapasyahan ang kailangan ng susunod na rehimen para makahulagpos sa molde ng rehimeng Arroyo. Pwedeng magkaroon ng pagbabago sa 2010, pwede ring hindi.

Sa dulo, hindi pa rin sa pagpapalit-rehimen dapat isandig ang pag-asa ng sambayanan, kundi sa sama-samang pagmumulat sa sarili, militanteng pagkilos para sa maliliit at malalaking pagbabago, at pagbubuo ng mga organisasyon para isulong ang gobyernong tunay na maka-mamamayan. Higit sa halalan, ang mga pagkilos na ito pa rin ang makatwirang pagmulan ng pag-asa natin.

11 Enero 2010

Panoorin ninyo ito, ang “Pasko ng Paglaya.” Inilapit daw ng mga manggagawa ang kaso nila sa iba’t ibang “matatapang” na palabas sa telebisyon, pero hindi sila ipinalabas.

Nakakatawa ang mga resolusyon sa bagong taon ni Lea Salonga. Maganda, dahil gusto niya si Conrado de Quiros. Ibig sabihin, kahit paano, mas kritikal sa gobyerno at lipunan ang pananaw na nagugustuhan niya.

Lalo na kung ilalapat sa kilusang paggawa sa bansa, baka masyadong optimistiko ang suri ni Rick Wolff sa kailangan ng kilusang paggawa sa US para lumakas. Hindi lang siguro bagong pananaw ang kailangan, kundi pag-unawa at paghulagpos sa mga suliranin sa pag-oorganisa.

Ano’ng klaseng akademiko ka? O kung sakali? Nakakatawa ito: “The Academic Zodiac.” Tingnan ninyo ang paglalarawan sa mga akademikong katulad ni Alex Callinicos, Trotskyistang ipinanganak noong 24 Hulyo.

May sanaysay si E. San Juan, Jr. tungkol sa patuloy na paglaban para sa tenure ni Prop. Sarah Raymundo.

Tugon ni Kong. Mong Palatino sa mga pagtuligsa sa Kaliwa sa pagsuporta nito sa kandidatura ni Sen. Manny Villar. Iyan ang kongresista namin! Kaya ba ni Risa Hontiveros-Baraquel iyan? O ng mga tagagawa niya ng talumpati?

Pagtatanggol ni William Blum sa Cuba. Pagsusuma, kaugnay ng kababaihan, ni Katha Pollitt sa kakatapos na dekada.

May gumawa pala ng fan page” sa Facebook para sa blog na ito – at hindi po ako iyan. Nakakahiya naman. Marami pong salamat!

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Comments

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: