Doktrinang Gulantang

Neopandemic1

Nitong Disyembre, naglabas ng ulat ang isang komite ng Senado ng Estados Unidos tungkol sa pagtortyur na isinagawa ng Central Intelligence Agency sa ilalim ng rehimeng W. Bush pagkatapos ng 9-11 ng 2001. Nitong Disyembre rin, lalong nalantad ang pagsamantala ng gobyerno ni Noynoy Aquino sa harap ng bagyong Ruby o Hagupit, at ng superbagyong Yolanda o Haiyan mahigit isang taon na ang nakakaraan, para isulong ang interes ng malalaking kapitalista. Pitong taon pagkatapos nitong unang malathala, napapanahon pa rin para muling basahin at rebyuhin ang librong The Shock Doctrine [2007] ng progresibong mamamahayag na Canadian na si Naomi Klein. Magandang ihabol ang pagbasa sa nauna nang magandang reputasyon ng aklat.

Nasa titulo ng libro ang bukod-tangi rito: ang balangkas na nagbibigay ng organisasyon sa mga pangyayaring pinaksa nito. Inilahad ni Klein ang tuklas niya: ang ugnayan ng tortyur sa pagpapatupad ng mga patakarang neoliberal. Aniya, sa mga eksperimento na pinondohan ng CIA noong dekada ’50 at ’60, layunin ng tortyur na bombahin ng sensasyon ang biktima, ang i-shock o gulantangin siya, para mapasunod siya sa gusto ng nangtotortyur. Sa kabilang banda, sa iba’t ibang pagkakataon simula noong dekada ’70, nilikha o sinamantala ng mga naghaharing uri ng US at ng maraming bansa ang pagkagulantang ng mga mamamayan para magpatupad ng mga patakarang neoliberal. At kaakibat ng naturang pagpapatupad ang pagtortyur at iba pang klase ng panunupil.

Matapos isalaysay ang mga karima-rimarim na eksperimento nina Dr. Donald Hebb at Dr. Ewen Cameron sa pagtortyur, sinubaybayan ni Klein ang pagpapatupad sa iba’t ibang bansa ng mga doktrina ng neoliberal na ekonomistang si Milton Friedman at ng kanyang “Chicago School.” Klasiko ang kaso ng Chile: marahas na kinudeta ng US noong 1973 ang gobyerno ng sosyalistang si Salvador Allende na inihalal ng mga mamamayan, ipinatupad ng diktadurang pumalit ang mga patakarang neoliberal, at kasabay nito’y nagsagawa ng malawakang pagtortyur at panunupil. Pagkatapos, tumungo na si Klein sa iba’t ibang bansa mula sa mga nasa Latin America hanggang Poland, mula sa mga nasa Asya hanggang US, at mula Rusya hanggang China.

Neopandemic2

At isinalaysay ang lahat ng ito ni Klein sa estilong siksik, ligalig at kapana-panabik. Sa pormang ito malinaw na nalampasan niya ang nauna niyang librong No Logo: Taking Aim at the Brand Bullies [2000] na medyo antukin. Matalas ang mga mata niya sa magagandang detalye: isang nagbabadyang graffiti sa Chile sa panahon ni Allende matapos bumagsak ang gobyerno ng makabayang si Sukarno sa Indonesia – “Parating na ang Jakarta!,”ang pagiging rebelde sa Chicago School ng progresibong si Andre Gunder Frank. “Ang reyalidad,” minsang paalala ng Marxistang intelektwal na si E. San Juan, Jr., “ay lihim na Marxista,” at sa salaysay ni Klein, nagsasalita ang Marxistang reyalidad, bagamat may pabugsu-bugsong saltik din sa tinatawag niyang “Stalinismo.”

Katulad ng maraming mahalagang libro, tumitindig ang The Shock Doctrine laban sa mga namamayaning pananaw. Tugon ito, sa partikular, sa ilusyong pinapalaganap ng imperyalismong US at mga komentaristang pampulitika nito tulad nina Samuel P. Huntington na ang malayang pamilihan ay kakambal ng demokrasya. Anila, inilatag ng pagpasok ng malayang pamilihan sa mga bansang pinapamunuan ng mga diktadura – tampok ang mga umano’y “sosyalista” – ang pagpasok ng demokrasya. Matibay ang argumento ni Klein: anti-demokratiko at duguang kamay na bakal ang kakambal ng “invisible hand” ng malayang pamilihan. Madalas na dahas ang komadronang nagluwal sa mga patakarang neoliberal at dahas din ang naging kakambal nila sa pagpapatupad.

May magandang seksyon ang libro tungkol sa pulitika, o pag-iwas sa pulitika, ng kilusan para sa pagtatanggol sa mga karapatang pantao. Ayon kay Klein, sa Latin America ito unang sumulong at sa mga bansa sa naturang kontinente, hindi napanagot ang mga ekonomista ng Chicago School dahil sa makitid na pagpapakahulugan sa karapatang pantao. Aniya, itinali ang karapatang pantao sa literal na karahasan, hindi lumalagpas para saklawin ang mga patakarang pang-ekonomiyang sanhi ng mga paglabag dito. Aniya, mahalaga sa depolitisasyon ng karapatang pantao ang naging pagpondo ng Ford Foundation – na ginustong iligtas ang sariling reputasyon matapos magpagamit ang marami sa mga ekonomistang pinag-aral nito sa mga diktadura.

Neopandemic3

Kahanga-hanga ang pagsubaybay ni Klein sa mga alagad ni Friedman, mga miyembro ng Chicago School – sa kanilang pagkahubog at paglilingkod sa mga diktadura at sa mga epekto ng mga patakarang tulak nila. Sa panahong lantarang pinupuri ni Gerardo Sicat, ekonomista ng diktadurang Marcos, si Cesar Virata, punong ministro ng naturang diktadura, sana’y may ganito ring paglalantad sa mga neoliberal na ekonomista ng bansa na nagkakampo sa School of Economics ng Unibersidad ng Pilipinas. Hindi kataka-taka marahil na ang argumento ni Solita Monsod laban sa pagsubsidyo ng gobyerno sa sariling pamantasan – na mayayamang estudyante ang makikinabang rito – ay argumento rin ni Friedman laban sa pagsubsidyo sa serbisyong pangkalusugan.

Kwento ni Klein, matapos salantain ng tsunami ang Sri Lanka noong 2004, hindi na pinabalik ng gobyerno ang mga maralita sa mga tabing-dagat para makapagtayo ng mga resort ang malalaking kapitalista – isang halimbawa ng doktrinang gulantang. Aniya, sinasamantala ang kalagayang “blangkong papel” na dulot ng mga disaster para makapagpatupad ng bagong kaayusan. Maaalala ang dramatikong pagdating ng mga tropang Kano matapos ang superbagyong Yolanda – paghahanda sa pagpasa sa Enhanced Defense Cooperation Agreement pagkatapos. Gayundin ang “no-build zones” na kaakibat ng pagtatayo ng mga bunkhouses habang ang mga mall ay nasa parehong sona, ang halos-permanenteng pagposisyon ng mga internasyunal na NGO, at iba pa.

Sa dulo, nakakakumbinsi ang balangkas ni Klein at mainam na paalalang babala ito sa mga progresibo: sinasamantala, kung hindi man nililikha, ng mga naghahari ang iba’t ibang porma ng paggulantang para isulong ang kanilang proyektong maka-kapitalista. Ramdam ang pulitikang New Left ni Klein sa libro, katulad sa pagpuri niya sa umano’y mga desentralisadong organisasyon sa Latin America bilang pagsisikap ng mga mamamayan na biguin ang mga pagtatangkang gulantangin silang muli. Pero kung matutukoy at mailulugar ang ganitong mga pagkakataon, mabibigyang-halaga ang libro ni Klein bilang mahusay na buhay na salaysay ng pagpapatupad ng mga patakarang neoliberal sa maraming bahagi ng daigdig – na mainam mabasa ng marami.

17 Disyembre 2014

Galing ang mga larawan dito.

Magandang sipi mula kay Bill Fletcher, Jr.: “Real politics… is not about flying the perfect flag, or giving the most radical speech, but instead concerns the process of giving a critical mass of people a sense of hope driven by a vision and strategy that suggests that not only must we win, but that we actually can win.”

Magandang obserbasyon mula kay Chris Rock: “Being a comedian, 80 percent of the job is just you notice shit, which is a trait of schizophrenics too. You notice things people don’t notice.” Magandang depensa ni Alain Badiou sa sarili at sa Dakilang Proletaryong Rebolusyong Pangkultura sa Tsina laban sa isang naninira. Magandang panayam kay Angela Y. Davis.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: