Papel na Tigre ang Rehimeng Duterte

Mojo Wang1

Magkakasunod ang eskandalong yumayanig sa gobyerno ni Rodrigo Duterte. Kaliwa’t kanan din ang ginagawa nitong krimen sa sambayanan. Sa ganitong kalagayan, may mga nagtatanong: Popular pa ba si Duterte sa mga mamamayan? Kung oo, bakit?

Sa kanyang artikulong “The Duterte dispensation,” sinikap ng komentaristang si Lisandro “Leloy” Claudio na sagutin ang mga tanong na ito. Bakit nananatiling mataas ang popularidad ni Duterte sang-ayon sa mga survey? Binagabag ng palaisipang ito si Claudio, dating lider-kabataan ng Akbayan, ngayo’y lantad na maka-Kanan, at konsistent na anti-Kaliwa.

Aniya, popular si Duterte dahil naghapag ito ng makapangyarihang “dispensasyon,” “naratibo,” o “kwento.” Halaw ang unang salita sa liberal na historyador na Amerikanong si Mark Lilla. Sa isang panayam, sinabi ni Lilla na tinutukoy niya ang “partikular na mga palagay (assumptions) tungkol sa kung ano ang mahalaga sa pulitika – ano ang pwedeng sabihin, ano ang hindi sinasabi, ano ang wika ng mga debate…” Hindi na bago ang konsepto, at may kahawig na matagal nang tinatalakay si George Lakoff, Amerikanong liberal na pilosopo.

Anu’t anuman, popular daw si Duterte ayon kay Claudio dahil binabago nito “kung ano ang ibig sabihin ng pagiging mamamayang Pilipino.” Ang kwento raw nito: pinagmukhang masama ng mga naghaharing uri ang diktadura, pinalabas na demokrasya ang solusyon, pero hindi gumana ang demokrasyang ito. Mali ang mga oligarko, biased na midya, mga Amerikano, at mga liberal. Tanging karaniwang tao at si Duterte ang tama, at kailangang tulungan si Tatay Digong.

Tila ipinagpapalagay ni Claudio na nanalong pangulo sa eleksyon si Duterte dahil sa naturang “dispensasyon.” Pero hindi niya naipaliwanag kung bakit naging makapangyarihan ang “dispensasyon” na ito, lalo na’t kumpara sa mga karibal nito. Tiyak, iniiwasan niyang kilalanin ang anumang totoo sa kwento ni Duterte, partikular ang pagiging palpak ng “demokrasya” sa bansa na magdulot ng pagbabagong pabor sa mga mamamayan. Pero mas mahalaga, kapos ang pag-unawa niya sa aktwal na takbo ng pulitika.

Mojo Wang2

Sa kalakhan, ideyalista sa pilosopiya ang paliwanag ni Claudio kung bakit popular si Duterte. Gumawa ng dispensasyon o kwento at maging popular sa mga mamamayan; tila ba ganoon kadali ang pulitika. Pabor ang paliwanag na ito sa mga intelektwal na tulad niya, dahil inilalagay nito sila sa gitna ng pulitika ng bansa. Tugma rin ang ganitong paliwanag sa pagkamuhi ni Claudio sa Kaliwa, na siniraan niya sa artikulo.

Tutol man si Claudio kay Duterte, ang ideyalismong pilosopikal niya sa kasaysayan ay naglilingkod sa mga naghahari sa lipunan. Isinasantabi nito ang materyal na reyalidad ng sambayanan at ang tunggalian ng mga uri at mga pwersang pampulitika. Katugma ito ng dominanteng diskurso ng US at mga naghaharing uri tungkol sa eleksyon at demokrasya sa bansa: popular si Duterte dahil sang-ayon sa kanya ang nakakarami at pinili siya ng mga mulat na mamamayan.

Sa dulo, binabanatan pa ng ideyalismong pilosopikal ni Claudio ang Kaliwa – na siyang lilikha, sa pagmumulat, pag-oorganisa at pagpapakilos nito, ng materyal na pwersa na lalaban at magbabagsak sa rehimen ni Duterte.

Mas lapat sa lupa at maalam sa pulitika ang pag-unawa ng mga manunuring pampulitika na kritikal kay Duterte at bukas ang pag-iisip sa Kaliwa. Si Tony La Viña, halimbawa: “Ikinagagalak ko ang pagpasok ng pambansa-demokratikong Kaliwa sa koalisyong ito para itigil ang pamamaslang. Ang totoo, sa mga grupong pampulitika, sila lang ang may mga organisasyong masa na pwedeng maging nasa unahan ng mga protesta at iba pang sama-samang pagkilos.”

Kilalanin natin: popular, popular pa rin, sa mga mamamayan si Duterte. Pero bakit? Kung matatandaan, hindi siya malakas na nagsimula bilang kandidatong presidente. Abril 2016 na siya nanguna sa mga survey, isang buwan bago ang halalan. Ang mayroon siya sa simula, lalong malinaw na ngayon, ay solidong alyansa – kasama ang mga Marcos, si Gloria Macapagal-Arroyo, isang hanay sa militar at pulisya, at malamang ay China. Ang kalagayan: magkakaiba ang sinusuportahan ng mga paksyon ng naghaharing uri.

Mojo Wang3

Pinalaki niya ang pinsala at panganib ng droga at nangako ng mapagpasyang paglutas. Matapang siyang nangako ng mga repormang matagal nang hinihingi-iginigiit ng maralita at mamamayan – bagay na kumabig din sa isang seksyon ng Kaliwa. Pinag-iba niya ang sarili hindi lang sa mga kandidato ng Liberal Party, kundi sa mga tradisyunal na pulitiko. Ang lahat ng ito, ipinakete niyang “Tunay na Pagbabago.”

Sa proseso, lumakas ang kanyang kampanya at nakuha niya ang botong protesta laban sa rehimen ni Noynoy Aquino – na kinilalang palpak sa pagpawi sa kahirapan, isang neoliberal at militarista. May solido siyang alyansa at may hatak na mas malawak sa alyansang ito. Dumating ang Mayo 09 nang papalakas ang suporta sa kanya. Pero 38 porsyento lang ng boto sa pangulo ang nakuha niya – bahagyang mas malaki na bilang kumpara sa ibang pangulo, pero mas maliit na porsyento kumpara sa kanila.

Tiyak, pagkatapos niyang manalo sa eleksyon, marami pang sumuporta sa kanya. Kalakaran ito, likha ng diskurso tungkol sa eleksyon at “demokrasya” na likha ng US at mga naghaharing uri: awtomatikong pagsuporta sa sino man ang nanalo, pagpapailalim sa mayorya, pagbibigay-tsansa sa nanalo, pagkakaisa ng bansa para sumulong. Nakita ito nang mahalal si Noynoy Aquino, kahit ang pangako lang niya ay anti-katiwalian at hindi mga sosyo-ekonomikong reporma.

Pero mas malamang, malaking bahagi ng tagasuporta ni Duterte ang pasibo. Iyung napapayapa ng mga simplistikong paliwanag ng mga propagandista niya sa iba’t ibang isyu. Halimbawa, pulis na dilawan ang pumatay kay Kian delos Santos at iba pang kabataan para “isabotahe” ang gera kontra-droga at idiin si Duterte.

Minimal ang nakamit sa pagsisikap na itransporma ang pasibong suportang ito sa aktibong pagsuporta, sa porma ng tinawag na “Kilusan para sa Pagbabago.” Pero nabuo man ito o hindi, ang tiyak, ang mga mapanuring tagasuporta ni Duterte – iyung mga tumangan sa pangako niyang “Tunay na Pagbabago” at nangampanya sa batayan nito – ay kritikal na rin ngayon at posibleng tumutuligsa sa kanya. Mas malamang, masasandigan sila para himukin ang kanilang mga ka-DDS na maging mas mapanuri, magpahayag at lumaban.

Mojo Wang4

Ang malinaw: matibay ang mga isyu laban kay Duterte at nakakagalit ang mga krimen niya. Matibay na batayan ang mga ito para siya’y labanan o patalsikin. Sa masinsinang paliwanag ay tiyak na marami ang mahihikayat lumaban, at ang mga tagasuporta niya’y masasandal sa pananahimik na lang.

Pero hindi awtomatiko, gaya ng inaasahan ni Claudio, na ang mga mayor na eskandalo ay makakapagpababa ng popularidad ng pangulo – lalo na kung bago pa lang sa pwesto. Mas ang tiyak: nakakapagbukas ang mga ito ng kaisipan ng malawak na masa ng sambayanan. At sa malawak na masang ito, nariyan ang abante – iyung handang magpalalim ng kamulatan at kumilos, at matabang lupa para sa pagsulong ng kilusan kontra kay Duterte at para sa pagbabago.

Walang tagumpay na hindi pinaghirapan, at lumalarga na ang mas malaganap at masinsing pagtatalakay, pagpapaloob sa mga organisasyon, at pagmobilisa sa iba’t ibang paraan – sa pangunguna ng Kaliwa, syempre pa. Sa proseso, lilikhain ang kritikal na bilang ng masa para ihiwalay, epektibong labanan, at kung sakali’y patalsikin si Duterte.

Kung matatandaan, hindi mayorya ng sambayanan ang nasa Edsa noong 1986 at 2001, pero nakapagpatalsik ng pangulo. Ang dahilan: may batayang moral sa pagpapatalsik. Iminulat nito ang mas nakakarami sa buong sambayanan, kinumbinsi nito ang mayorya na marapat na ngang patalsikin ang pangulo, at naging batayan ito para sa tuluy-tuloy na pagkilos ng kritikal na bilang ng masa ng mamamayan.

At alam ni Duterte ang banta sa kanyang paghahari. Ang tugon niya ngayon, bukod sa pagtatangkang linlangin ang malawak na masa, ay ang pagbabanta sa iba’t ibang pwersang pampulitika: tradisyunal na oposisyon, hudikatura, midya ng malalaking kapitalista, Simbahang Katoliko, at Kaliwa. Sa pamamagitan ng suhol at pananakot, kinokontrol niya ang Kongreso at Senado.

Noong simula ng rehimeng Duterte, malinaw ang tindig at pagkilos ng Kaliwa. Itinulak ang mga pangakong pagbabago para sa sambayanan, nilabanan ang mga neoliberal na patakarang pang-ekonomiya, tinutulan ang pamamaslang sa “gera kontra-droga,” at kinontra ang pagpabor sa masasamang pwersang pampulitika sa bansa gaya nina Marcos at Arroyo, at ang pagpapailalim sa China.

Mojo Wang5

Sa tinakbo ng mga pangyayari, gayunman, tinalikuran ni Duterte ang ipinangakong pagbabago, ipinatupad ang mga patakarang neoliberal, pinaigting ang pamamaslang sa “gera kontra-droga,” at itinodo ang pagpabor sa masasamang pwersang pampulitika.

Malinaw na priyoridad niya ang “gera kontra-droga.” Sa paggamit ng dahas sa kampanyang ito, lalo niyang pinalalim ang pagsandig niya sa militar at pulisya. Sa gayon, pinalalim niya ang kontrol ng mga ito sa kanya – mga institusyong sagad-sagaring maka-US, reaksyunaryo at militarista, na kalaban ng mga ipinangako niyang pagbabago. Pinalalim niya ang kontrol sa kanya ng US at mga naghaharing uri, maging sa ekonomiya.

Sa kabilang banda, kalat-kalat na sabi-sabi at bara-barang hakbangin ang naging palaman ng mga pangako niyang pagbabago. Malinaw na wala siyang plano kung paano ipapatupad ang mga ito – paano ang mahusay na pagkakasunud-sunod, ano ang susing hakbangin, at iba pa. Lalong malinaw na wala siyang planong gawing papalalim ang mga pagbabagong ito.

Sa ganitong kalagayan, kinailangan lang ng krisis sa Marawi para maging lantad ang pagiging susunud-sunuran niya sa US at mga naghaharing uri. Sa naturang krisis, nangibabaw ang naratibo ng US laban sa terorismo, itinali ni Duterte ang gobyerno sa pakikialam ng US, at ipinanumbalik ang gobyerno sa kalakarang Noynoy Aquino pagdating sa militar ng US.

Mula noon, lalong nawala ang pagsasakatuparan ng pangakong pagbabago, lalong namayagpag ang US at mga naghaharing uri sa ekonomiya ng bansa, lalong gumanansya ang masasamang alyado ni Duterte, at dumanak ang dugo, lalo na’t dugo ng kabataan, sa pamamaslang sa “gera kontra-droga.”

Prinsipyado ang pagtuligsa ng Kaliwa kay Duterte, nakabatay sa kagalingan ng sambayanang Pilipino. Na hindi masasabi tungkol sa Liberal Party at Akbayan, sa mga dilawan. Ang galit nila kay Duterte, iyung galit ng nawala sa kapangyarihan at gustong manumbalik. Ang pakay nila, sariling interes sa kapangyarihan, paghawak sa gobyerno, hindi ang mapatigil ang kawalang-katarungan at pagpapahirap na ginagawa sa sambayanan.

Mojo Wang6

Kaya naman ang tanging isyu ng mga Dilawan, iyung pinakalutang: pamamaslang sa gera kontra-droga at pagpabor sa mga Marcos. Malinaw ang pagsaludo ni Claudio, halimbawa, sa mga opisyal sa larangang pang-ekonomiya ng gobyerno ni Duterte. Walang duda: kung makakabalik sila sa kapangyarihan, ipagpapatuloy lang nila ang mga patakaran sa ekonomiya ni Duterte, na galing din naman sa kanila.

Kakatwang basahin si Duterte bilang teorya ng pagkuha ng kapangyarihan. Sa kampanyang elektoral at kagyat pagkatapos ng eleksyon, nagmantine ng alyansa sa mga pangkatin ng makapangyarihan at hinikayat ang suporta ng mga mamamayan. Pagkatapos ng eleksyon, naghari hindi sa pamamagitan ng pagtupad sa mga pangakong umani ng suporta ng mga mamamayan kundi sa pamamagitan ng dahas – pag-aalaga sa pulisya at militar, at pagkontrol sa Kongreso at Senado – habang minamantine ang pasibong pagsuporta ng mga mamamayan.

Maaaring baguhin nang bahagya, para maging angkop, ang isang sipi mula sa talumpati sa panunumpa ni John F. Kennedy bilang pangulo ng US: He who rules by riding the back of the tiger will end up inside. Ang naghahari sa pamamagitan ng pagsakay sa likod ng tigre ay magtatapos sa loob nito.

Kung mayroon mang persepsyon na pumapabor kay Duterte sa kabila ng mga krimen niya, ay iyung hindi niya ginagawa ang mga ito para sa sariling pakinabang. Pinapalabas pa ngang nagsasakripisyo, tinatanggap ang pagiging hindi ligtas, sa ngayon at sa hinaharap, para mapawi ang perwisyo ng droga sa bansa.

Pero bulnerable siya sa mga kontradiksyon ng kanyang “gera kontra-droga,” bukod sa iba pang isyu. Puro mahihirap ang pinapatay habang ligtas ang malalaking drug lords at pulitiko – at hindi malayo ang akusasyon ng pagprotekta niya sa huli. Mukha siyang walang bahid, pero ang mga anak at posibleng kaanak ay maraming sabit – at madidiin siya sa pagprotekta sa kanila.

Mahalaga ang buhay at masama ang pumatay nang walang karampatang proseso. Malaking inhustisya ang maramihan at sistematikong pagpatay ng maralita. Sa “gera kontra-droga,” ipinapakita ni Duterte ang kawalan ng kagyat na pagpapahalaga sa buhay. Sa mga patakarang pang-ekonomiya niya, ipinapakita niya ang kawalan ng pagpapahalaga sa buhay sa matagalan.

Kapag ipinagpatuloy niya ang tinatakbo niya ngayon, at malinaw ang arogansya niya, sa pagtambak ng mga bangkay ng pinatay at pagtimo ng kawalang-pagbabago sa kabuhayan ng nakakarami, hindi paborable, bagkus malupit, ang magiging hatol sa kanya ng kasaysayan at ng sambayanan.

12 Setyembre 2017

Galing ang mga likhang-sining ni Mojo Wang dito.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s