Ibang Lebel ang Dokyung Ka Bel

 

Isang komentong narinig ko tungkol sa bidyo-dokumentaryong Ka Bel ng Mayday Multimedia ang pagiging “masalita,” lalo na simula sa ikalawang hati. Sana raw ay mas marami ang ginawang pagsasadula o “pagsasapelikula” ng buhay at pakikibaka ni Crispin “Ka Bel” Beltran, makabayang lider-anakpawis at lider-manggagawa. Patungkol ito, na tiyak na nakaugat sa limitadong pondo at rekurso ng mga independyenteng pagsisikap na ganito sa bidyo, sa biswalidad na mahalagang salik ng anumang bidyo.

Sa kabilang banda, narinig ko rin ang komentong “nakakaiyak” ang pelikula, para man sa mga personal na nakakilala kay Ka Bel o sa mga hindi. Ikinangiti ng mga mata kong kakaiyak lang din ang komentong ito; hindi pala ako nag-iisa. Sabi ng isang kaibigan, “Ngayon lang ako ulit umiyak sa isang pelikula,” na sinabi rin daw ng isa pang kaibigan. Kakatwang ang bidyo-dokumentaryong makokomentuhan ng kahinaan sa biswalidad ay humahatak ng napakapisikal na reaksyon ng pagluha sa pandamang biswal ng tao.

Bakit nga kaya? Sa tingin ko, dahil naipakita ng bidyo-dokumentaryo ang tatag at pagpupunyagi ni Ka Bel sa pakikibaka. Buhay na buhay na ipinakita ng Ka Bel kung paanong sinuong ni Ka Bel ang lahat ng karaniwang salik na pwedeng magtulak sa isang aktibista o rebolusyunaryo na “mag-lie-low” sa pakikibaka: pangangailangang pampinansya na laging karugtong ng pagpapamilya, tunggalian at alitan sa mismong organisasyon, matinding pasistang panunupil ng Estado, at panunuhol ng kaaway.

“Ang mga rebolusyunaryo,” kung tama ang alala ko sa sinabi ng isang makata, “kung hindi man pinagtataksilan ng sariling uri ay dinudurog ng kabila.” Nagpakatatag si Ka Bel laban sa atrasadong hatak ng kanyang uri at ng tambalang panunupil-panunuhol ng mga kalaban niyang uring naghahari sa bansa. Nagpakatatag siya sa puntong parang naalpasan na niya ang mga ito – para tuluy-tuloy, pursigido at mahusay na gumampan sa mga tungkulin, malaki man o maliit ang mga ito, bilang aktibista at rebolusyunaryo.

Ipinapaalala ng buhay at pakikibaka ni Ka Bel sa mga aktibista at rebolusyunaryo na “Internal ang Mapagpasya” sa pag-aambag at pagsuong-pagsulong sa pakikibaka – bagay na kailangang ulit-ulitin at tanganan para hindi bumagsak sa pagiging overrated o labis-labis na napapahalagahan na mito lang ng pagsisimula. Ipinakita ng Ka Bel ang mga ambag ng mga mahal sa buhay at kasama ni Ka Bel sa kanyang pakikibaka – na iniluwal ng pagpapasya ni Ka Bel at paglaon ay nila rin sa landas na tatahakin sa buhay.

Sa proseso, ipinakita ng bidyo-dokumentaryo ang pagpapanibagong-kahulugan ng kilusang aktibista at rebolusyunaryo sa bansa sa “tagumpay” sa antas na personal. Walang yumaman sa pelikulang ito; namatay si Ka Bel na pinakamahirap na kongresista habang pinipilit kumpunihin ang butas na bubong ng bahay. Ipinakita ng dokyu ang inaani sa pagmumulat, pag-oorganisa at pagpapakilos sa masa para sa kanilang interes at pagbabagong panlipunan: ang igalang at mahalin ng masa gayundin ng mga kasama.

Sa kabilang banda, hindi isang krusadang moral lang ang kilusang aktibista at rebolusyunaryo na pinamunuan ni Ka Bel. Hindi lang ito tungkol sa pamumuhay nang matuwid at makamasa sa balangkas ng kasalukuyang sistema. Hindi ito sub-kultura kundi kilusang may layuning magtagumpay sa pagbago ng lipunan. Sa panahong lumalakas ang panawagan at pagkilos ng sambayanan para sa pagbabago, ipinapakita ng dokyu ang isang huwaran sa ating buhay, para matanganan natin ang ating papel.

Payong aktibista: Gawin ninyo ang lahat ng makakaya para mapanood ang Ka Bel.

30 Marso 2011

Galing ang mga larawan dito.

Maraming paglilinaw si James Petras sa mga nagaganap sa Libya, isa na ang hindi langis o pang-ekonomiya ang interes dito ng US, kundi geo-pulitikal. Kasabay ng pagpaparusa ng kamatayan sa tatlong Pilipinong napatunayang maysala sa drug trafficking sa Tsina, ibinebenta ni Noynoy Aquino ang bansa, sabi ni Carlos Maningat.

May mahabang panunuri si Karlo Mikhail Mongaya sa maiksing nobelang Widows ni Ariel Dorfman. May siyam na punto naman si E. San Juan, Jr. kaugnay ng mga posibilidad ng Cultural Studies sa bansa.

Aliw lang: mga alaalang pang-hayskul ng isang blogger sa US kaugnay ng bandang Journey. Kapag kinabisado ko ito, magagawa ko ang nagagawa dati ng tatay ko: ang pangalanan ang bawat singer sa kantang “We are the World” habang kumakanta. Hehe.

Libya y Libertad

Lumalabas na naman ang pagiging ipokrito ng imperyalistang US sa pagbibigay-katwiran nito sa gerang agresyong inilulunsad nito sa Libya. “Tumutugon tayo sa mga panawagan ng isang nanganganib na sambayanan,” sabi ni Presidente Barack Obama ng US. Ipinagtatanggol lang daw ng US ang mga mamamayang Libyan na lumalaban at nagpapabagsak sa gobyerno ni Muammar Gaddafi, presidente ng naturang bansa.

May naisulat na ang mga anti-imperyalistang lider sa bansa na sina Satur C. Ocampo, Carol Pagaduan-Araullo at Jose Maria Sison hinggil sa pakay at interes ng US sa Libya.

Malinaw ang karanasan nating mga Pinoy para hindi tanggapin ang paliwanag ng US sa pag-atake nito sa Libya. Noong nilabanan ng sambayanan ang rehimeng Marcos at Arroyo, hindi ang sambayanan ang sinaklolohan ng US kundi ang mga rehimen. Pinagpapatay at sinupil ang sambayanan pero hindi natinag ang suporta ng US sa mga rehimen. Binitawan na lang sila ng US noong malakas na ang paglaban ng sambayanan.

Pero ngayon, nagkukumahog ang US na maglunsad ng matinding agresyon sa Libya – indikasyon na may iba pa itong interes at hindi nito lubos na hawak sa leeg si Gaddafi.

Kaiba sa kagyat at lubos na pagsuporta sa mga pag-aalsang masa na naganap sa Tunisia, Egypt at iba pang bansa sa Middle East at North Africa, may pagtatalo ang mga maka-Kaliwa sa mundo sa kung ano ang pagsusuri at panawagan sa pag-aalsa sa Libya. Sa mga blogger, nagkakaisa sina Mike Ely (Maoista), Louis Proyect (dating Trotskyista), at Richard Seymour (Trotskyista) sa lubos na pagsuporta sa pagpapabagsak kay Gaddafi.

Ang pagsusuri nila: reaksyunaryo at bulok ang rehimeng Gaddafi habang ispontanyo, na may progresibong potensyal, ang nagaganap na pag-aalsang masa kontra sa rehimen.

Hindi pinagtatalunan ng magkabilang panig na may anti-imperyalista at makabayang tunguhin si Gaddafi noong nagsisimula, 42 taon na ang nakakalipas, at tumulong siya sa mga kilusang anti-imperyalista. Pareho ring nagsasabing nakipagkompromiso siya paglaon sa imperyalismo sa ekonomiya bunsod ng malakas na presyur. Pero sinasabi ng isang panig ang hindi sinasabi ng kabila: relatibong maalwan ang kabuhayan sa Libya.

Ano ang katangian ng rehimeng Gaddafi ngayon? Malinaw na hindi rebolusyunaryo at mukhang may pagka-reaksyunaryo. Pero tiyak na naggigiit ng soberanya kontra sa US.

Sa kabilang banda, ano ang katangian ng mga nag-aalsa sa Libya, ang mga tinatawag na “rebelde”? Wala sa dalawang panig ang nagsasabing maka-Kaliwa o progresibo ang mga ito, at ayon kay Proyect ay kahangalan ang humanap ng ganitong grupo ngayon sa mga bansang Arabo. Pero kapansin-pansing ang mga maka-rebelde, itinuturing ang mga rebelde na ispontanyong kumikilos, hindi kilala, at inuudyukan ng kahirapan.

Ang mga kritikal sa pag-aalsa, ipinapakilala ang mga rebelde bilang pinamumunuan ng mga pinaka-reaksyunaryo sa Libya: mga pulitiko at opisyal-militar na suportado ng US.

Sa ganitong kalagayan, kanino papanig ang mga progresibo sa bansa – na dapat ay nagtataguyod ng interes ng sambayanang Libyan? Pinakamainam sana kung may malakas-lakas na kilusang progresibo sa Libya, kaso wala. Sa pagitan ng mapanupil at sa isang antas ay reaksyunaryong naggigiit ng soberanya kontra sa US at ng pag-aalsang pinapamunuan ng mga ultra-reaksyunaryong suportado ng US, malinaw ang sagot.

Sa harap ng nagbabantang pananakop ng US sa Libya, kahit ang mga kontra-Gaddafi ay obligadong lumaban dito. Kung hindi, mahihiwalay sila sa sambayanang Libyan.

22 Marso 2011

Galing ang mga larawan dito.

May mga alaala si Prop. Roland G. Simbulan sa Libya at sa pagiging late. Isang masinsing pagtalakay ni Mohammed Hassan sa kasaysayan at kalagayan ng Libya. Hindi raw matu-tweet ang rebolusyon, sabi ni Scott McLemee.

Woman in the World

Naalala ko ang tanong ng isang sosyalistang feminista sa klase niyang binubuo ng kababaihan: “Kayo ba, hindi ba kayo nababastos kapag sinisipulan kayo ng mga construction worker?” Ang punto niya, malaganap din ang machismo, ang seksismo – o ang tinatawag na “pyudal-patriyarkal” na kaisipan – sa mga inaaping uri. Tama naman. Pero may pagdadala rin sa punto niya na parang kalalakihan ang kalaban ng kababaihan.

Kaya nakakatuwang makita ang pagkilos ng Gabriela noong Marso 8, ika-100 Pandaigdigang Araw ng Kababaihan. Liban sa panawagan para sa Reproductive Health Bill at kontra sa pandarahas sa kababaihan, mga isyu na ng mga mamamayan ang pinatampok: ang kahirapan, kagutuman at pagkabusabos ng mga mamamayan – nang malinaw na nakaturol sa mga kontra-mamamayang hakbangin ng gobyernong Aquino.

Limitado kasi, halimbawa, kung mananawagan ang kababaihang manggagawa at magsasaka ng katulad lang na karapatang tinatamasa ng kalalakihang kauri nila. Una sa lahat, napakalimitado at ginigipit pa nga ang mga karapatan kahit ng kalalakihang mula sa mga inaaping uri. Sa halip na pagkakahati, mas pagkakaisa ng uri ang kailangan at mahalagang patampukin – laban sa kahirapan at sa lipunan at mga uri na ugat nito.

Pero malinaw rin talagang may mga isyung pangkababaihan, tulad nga ng karapatang pang-reproduksyon at pandarahas, tampok ang panggagahasa. Tumatagos ito sa lahat ng kababaihan anuman ang uri, bagamat kahit sa mga ito, mas matindi ang karanasan at masalimuot ang paglaban ng kababaihan mula sa mga inaaping uri. At kahit sa loob ng mga kilusang progresibo, kailangang mulat na isinusulong ang karapatan nila.

Naalala ko rin si Gayatri Spivak, feminista at dekonstruksyunistang intelektwal, na nagkwento tungkol sa reaksyon ng nanay niya sa isa niyang isinulat. Bagamat mahirap daw intindihin ang teksto, hindi ito nagreklamo. “Pero pagkatapos tinanong niya ako ng isang mahirap na tanong: ‘pero mahal, paano mo ito itutugma sa iyong komunismo?’ at syempre ang salita sa panig namin ng mundo ay hindi Marxismo kundi komunismo…”

Anekdota itong mas tungkol sa ugnayan ng gawaing intelektwal at pampulitikang paninindigan, pero may halina ang paggigiit ng paninindigang ipinagpapalagay na makaluma pero taimtim na tinatanganan kontra sa bago nga’y malabo naman ang tunguhing pampulitika. Lalo na’t ang iginigiit ay proyektong pampulitika at pangarap ng pandaigdigang pagkakapatiran at paglaya ng mga inaapi, ng kapwa babae at lalake.

12 Marso 2011

Salamat kina Ms at Js sa paunang pagbasa at pagkomento. Galing ang larawan dito.

Isinalaysay ni Carol P. Araullo ang pagkamulat niya bilang aktibistang babae. Ginunita naman ni Mike Ely ang trahedyang naganap sa ilan sa kababaihang lumahok sa makasaysayang pagkilos noong Marso 8, 1911.

Mahirap daw maniwalang sa isang lungsod na punung-puno ng mga paalala ng mga kapangyarihang naibagsak ay may maniniwalang pwede niyang hawakan ang kapangyarihan nang habambuhay – pagmumuni ni Ninotchka Rosca sa pag-aalsa sa Egypt.

Makabagbag-damdamin ang pagmumuni ni Alain Badiou sa pag-aalsa sa Tunisia at Egypt: “Nagrereseta sila ng mga bagong posibilidad at kung kaya pandaigdigan ang kanilang halaga.”

Sinang-ayunan naman ni Peter Gratton ang sabi ni Badiou na dapat matuto ang mga intelektwal ng Kanluran sa mga nagaganap sa Middle East at North Africa: ipinakita niya ang hibla ng pesimistiko – o Negatron – na pagtingin sa masa sa mga teorya ng mga usong intelektwal.

“Gusto kong ipakita ang mga paraan na ang mga pelikulang hinahangaan ko, o ang mga kaakit-akit para sa akin sa kung anong paraan, ay may orihinal na paraan ng pagsasabi sa atin ng mga bagay tungkol sa mundo, o pagdama ng mga bagay sa mundo.” – Steven Shaviro, sa isang panayam.

May masinsing pagbasa si Rob Horning sa privacy policy ng Facebook. At gaganap si 50 Cent sa pelikulang bersyon ng Things Fall Apart.

Tapat sa Diwa ng Edsa

Paano maging tapat sa diwa ng Edsa People Power 1? Heto ang ilang paraan:

(1) Laging isaisip na larangan ng tunggalian ang pagdiriwang ng anibersaryo ng Edsa 1. Matapos pumutok ang eskandalong “Hello Garci,” halimbawa, pinaliit ng rehimen ni Gloria Macapagal-Arroyo ang pagdiriwang dito. Ang laging mensahe: lipas na ang paggamit sa kudeta bilang pamamaraan para magpalit ng gobyerno. Natural: naging puntirya ang rehimeng Arroyo ng panawagan para sa isa na namang People Power.

Ngayon, sa rehimen ni Noynoy Aquino, pagiging masunurin sa gobyerno ang mensahe. Ang madalas ireklamong hindi naidulot ng Edsa 1 – ang kaunlarang pang-ekonomiya – ang sinasabing kailangang pagsikapan at kamtin. Walang problema. Pero sa partikular na pakahulugan ng rehimeng Noynoy, nangangahulugan ito ng pag-asa pa rin sa dayuhang pamumuhunan, pag-eeksport ng mga Pilipino sa ibang bansa, pagpapanatili ng atrasadong agrikultura, pagsunod ng mga dikta ng US. Maraming problema.

(2) Magkaroon ng wastong pag-unawa sa Edsa 1. Ang Edsa 1 ay paglaban, pagtatakwil at pagsisikap na tapusin ang mga kasamaan ng diktadurang US-Marcos – ang mga kasamaan nito, at hindi lang ang diktadura mismo. Ordinaryo na, pero makatotohanan, ang daing na “Wala namang nagbago pagkatapos ng Edsa” dahil nasa likod nito ang paghangad ng sambayanan sa tunay na pagbabago – na siyang motor ng pag-aalsa.

Hindi lang ang diktadura mismo ang ginustong tapusin ng Edsa 1 – kahit pa diyan nagkaisa ang maraming kumilos doon. Hindi lang ito maniobrang pampulitika ng isang paksyon ng mga naghaharing uri laban sa isa pa. Tamang salita ang “kasamaan” dahil nagkahugis ang tunggalian noon sa pagitan ng diktadurang US-Marcos at ng sambayanan sa labanan ng masama at mabuti. Sa Edsa 1, sinikap ng sambayanan na tapusin ang pandarambong sa yaman ng bansa, pasistang panunupil at kahirapan.

(3) Kilalanin ang tunay na bayani ng Edsa 1 – ang sambayanan. Ang Edsa 1 ay nagkakaisang pagkilos ng sambayanan – mula sa mga magsasaka, manggagawa, at panggitnang uri hanggang sa maliliit na negosyante at isang bahagi ng mga naghaharing uri sa bansa. Malaki ang papel nina Ninoy at Cory Aquino rito, gayundin ng kanilang pamilya, pero hindi lang sila ang Edsa 1. Hindi sa mga Aquino ang Edsa 1.

Sa sambayanan, ang mga maralita, sa kanilang mga organisasyon at batay sa mga isyu nila, ang una at tuluy-tuloy na lumaban sa diktadura. Noong napatahimik o naitaboy sa ibang bansa ng batas militar ang mga oposisyunistang pulitiko, tuluy-tuloy na kumilos ang mga maralita – nag-organisa, nagprotesta, bumasag sa hilakbot na dulot ng batas militar. Isa-isa, unti-unting nagputukan ang protesta sa iba’t ibang panig ng bansa, hanggang sa dumami, nakakabingi na para sa diktadura, tila bisperas ng bagong taon.

(4) Pag-aralan ang kasaysayan ng paglaban ng sambayanan. Talagang sumasarap maging Pilipino kapag iniisip ang Edsa 1. Pero hindi lang iyan ang paglaban ng sambayanan sa kasaysayan. Sa elementarya at hayskul, inilalahad ang kasaysayan natin na parang magkakasunod lang na pananakop ng mga dayuhan. Pero hindi lang tayo nagdurusang sambayanan. Sa buong kasaysayan natin, lumalaban ang sambayanan.

Pwedeng sangguniin ang Edjop: The Unusual Journey of Edgar Jopson ni Benjamin Pimentel para sa mga pangyayaring rumurok sa Edsa 1. Basahin ang A Past Revisited at The Continuing Past ni Renato Constantino, ang Philippine Society and Revolution ni Amado Guerrero, ang Struggle for National Democracy ni Jose Maria Sison, ang Revolt of the Masses ni Teodoro Agoncillo. Pwedeng mangahulugan ito ng mas kaunting oras sa Facebook, pero gaganda naman ang mga status mo – birong may halong katotohanan.

(5) Makialam, makisangkot sa mga isyung panlipunan. Huwag magpadala sa ilusyong okey na ang bansa dahil si Noynoy na ang pangulo. Hindi okey ang bansa at isang dahilan ay si Noynoy na ang pangulo. Nananatili ang sistemang nagluwal sa diktadurang US-Marcos, at nananatili ang hamon ng kabayanihan sa sambayanan. Kahit sa rehimeng Aquino, kailangan nating tanganan ang tunay na diwa ng Edsa 1.

Makabuluhang dagdag-sahod, nagtataasang presyo, overpricing ng langis, pagkaltas sa subsidyo ng gobyerno sa kalusugan at edukasyon, kawalan ng tunay na reporma sa lupa, pakikialam ng Amerika sa ating pulitika at ekonomiya – napakaraming isyung dapat alamin at kasangkutan. Napakarami pa ng kailangan nating gawin bilang sambayanan para solusyunan ang pinakamalaki nating suliranin: ang kahirapan ng nakararami. At mas bahagi ng problema, hindi ng solusyon, ang mismong gobyerno.

(6) Sumali sa mga aktibistang organisasyon. Ito na siguro ang pinaka-kongkreto sa listahang ito – at ito rin ang susi para tuluy-tuloy at malalimang magawa ang iba pang nabanggit. Hindi iyung mga organisasyong “aktibista” na alalay ni Noynoy, kundi iyung mga organisasyong sinuman ang maupo sa pwesto ay tuluy-tuloy sa paglaban sa mga kontra-mamamayang patakaran, sa pagkilos para sa pagbabago ng lipunan.

Ipinapakita ng Edsa 1 na may magagawa ang bawat indibidwal, pero limitado. Kailangan ang organisasyon, ang organisadong pagkilos, ng nakararami para makapagdulot ng pagbabago. Alpasan ang mga pakiwari sa mga organisasyong ito (“Nakakaadwa ang mga rali”) at alamin ang mga dahilan nila (“Bakit ba nagrarali?”). Huwag magpatangay sa paninira sa kanila ng iba’t ibang grupo sa lipunan – dahil ang mga grupong ito rin ang takot at ayaw sa tunay na pagbabagong dapat ipaglaban.

26 Pebrero 2011

Galing ang mga larawan dito. Maraming salamat!

Isa, dalawa, tatlong magandang sulatin ni Peter Hallward tungkol sa mga nagaganap na pag-aalsa sa mga bansang Arabo.

Magandang rebyu ni Terry Eagleton sa pinakabagong libro ng historyador na si Eric Hobsbawm.

May iba pang bayani ang Edsa 1, sabi ni Angela Stuart-Santiago, at ang apelyido nila ay Balbas at Tadiar.

Ereksyon Pacasta

/1/

Iyan, kung hindi siya nagkakamali, ang pangalan ni Ericson L. Acosta sa isang isyung lampoon ng Philippine Collegian, publikasyon ng mga mag-aaral ng unibersidad. Ang pagkamalikhain ng staff, lumalabas hindi lang sa mga nakakatawang artikulong may banat sa pulitika ng kampus at bansa, kundi maging sa by-line at staff box. Ang mga pangalan ng manunulat, kadalasang hinahanapan ng bastos na katunog o kamukha.

Para sa marami niyang kaibigan at kasama sa Kamaynilaan, namuhay na parang laging nasa lampoon si Ericson: kwela, kengkoy, kangkarot – “karakter,” sabi nga ni Lisa C. Ito, isang manunulat, sa kanyang note sa Facebook. Parang lagi siyang si Ereksyon Pacasta. Isipin mo si Beyonce na laging Sasha Fierce. Isipin mo si Eminem na laging Slim Shady. Tapos pagsamahin mo sila. Parang laging handang magtanghal, ganoon siya.

Hindi siya malapit kay Ericson; para lang siyang manonood nito mula sa malayo. Pero tulad ng iba, may ilan siyang anekdota. Tulad ng mga gabing pangkulturang iglap matapos ang maghapong largang aktibista. Hindi siya mahilig sa blues at rock, pero sa mga pagkanta ni Ericson siya nagsimulang magbukas. Minsan naman, basta lang itong bumirit sa tambayan ng “Gusto Kita” na parang alam ang tipo ng kantang gusto niya.

Dati, dinadayo niya ang isang bar para sa pagtugtog hindi pa ni Ericson, kundi ng mala-Janis Joplin na mukhang Lolita Carbon na ka-tandem niya. Doon niya nasimulang magustuhan ang mga kantang progresibo, lokal man o mula ibang bansa. Pananalita pa lang sa pagitan ng kanta, ulam na. Bigay-todong magtanghal si Ericson, parang sinasapian. Minsan, sa pagbilis sa dulo ng isang kanta, sumasayaw na pala ito ng conga.

/2/

Sa paningin niya noon, kasama si Ericson sa isang molde ng naunang “henerasyon” ng mga aktibista sa kampus: mga patpating lalakeng tuwing makikita mo’y parang laging hindi pa kumakain at nakakaraos lang sa pagyoyosi. Ang pananamit: sandalyas, sira-sirang pantalong maong, puting t-shirt, kamisetang may nakasulat na propaganda o kaya’y batik, naka-sumbrerong Mao at, lalo na si Ericson, naka-jacket na Mao.

Ikalawang hati ng dekada ’90 noon, at “balik sa batayan” o “back to basics” ang moda sa pag-aaral. Binabalik-aralan at tinatanganan ang mga batayang prinsipyo ng aktibismo kontra sa naganap na mapaminsalang pagkapariwara. Dalawang araw ang Lipunan at Rebolusyong Pilipino, may pausong “Thursday Afternoons with Mao,” binabakbak ang mga ilusyon ng “Philippines 2000” at inilalantad ang usong imperyalistang “globalisasyon.”

At siya na mahilig magbasa ng Teorya (kapital ang T), pero mas ang pilosopong Komunista (kapital ang K) naman na si Louis Althusser noon, ay agad nabansagang “macho” o mateorya – resulta ng lumatay na karanasan sa isang sumaling nanabotahe sa kakatanong sa mga pag-aaral. Hindi gaanong positibo ang bansag – pagsasanib ng simbuyong kontra-patriyarkiya at ng mas pagbibigay-halaga sa panlipunang praktika.

Isang gabi, sa isang karinderya, kinausap siya ni Ericson. Hindi pa niya matanggap ang tuligsa nito sa eklektikong pagbabasa niya. Hindi kasi tumurol sa kongkretong mga argumento ng mga sulatin. Pero ramdam niya ang pagiging sinsero, ang pag-iwas sa pagiging antagonistiko. Naunawaan niya: anti-eklektiko ito, pero hindi anti-intelektwal; anti-Teorya, hindi anti-teorya. Paglaon, sa higit pang pag-aaral, nauunawaan din niya.

/3/

Ano ang mayor na kwento niya tungkol kay Ericson? Wala siyang maalala noong una. Hanggang – Aha! – ang pag-aaral na bumago noon sa buhay niya. Iba-iba ito para sa bawat aktibista at iba-iba rin sa magkakaibang yugto ng pagkilos, pero para sa kanya, Ekonomiyang Pampulitika. Tulad ng lahat ng magandang pag-aaral, hindi na niya maalala ang instruktor liban sa bumubuga ito ng mahabang usok ng yosi noon.

Kung ang bawat pang-ekonomiyang selula, ang batayang yunit, ng lipunang ito – ang pagawaan at sakahan – ay batbat ng pagsasamantala, may kanser ang buong lipunan, may lason sa lahat ng larangan. Bago niyon, alam niyang may suliranin ang bansa at mundo pero tinumbok ng pag-aaral ang ugat na tumatahi sa lahat. Hindi na niya magawang tingnan ang lipunan, ang mundo, sa ibang paraan pagkatapos noon.

Sabi ng isang edukador, na siguradong may malisyang kontra-Kaliwa, ang layunin ng pag-aaral ay palitan ang utak na walang laman ng utak na bukas – hindi ang sarhan ito. Pero ganoon para sa kanya ang pag-aaral na itinuro ni Ericson, nagbukas ng maraming pinto. Naakit siyang magbasa ng kaugnay na mga akda, naging paborito niyang ituro ang paksa. Ginusto niyang maging mangangaral, tagapaglantad ng pagsasamantala.

Late bloomer siya bilang aktibista. Bago ang pag-aaral, propagandista lang siya, mahilig sa gawaing iyan. Pero hindi magtatagal, magsisikap siyang maging edukador. Higit pa riyan, magsisikap siyang maging organisador. Mababahala siya na mahigit isang taon na siyang aktibista ay wala pa siyang personal na narerekluta. Itinawid siya ng pag-aaral na itinuro ni Ericson, nang mahusay, sa yugtong iyun ng kanyang buhay.

/4/

Pero mas naging laman ng isip niya si Ericson noong nawala ito sa Kamaynilaan – at ang balita’y tumungo ito sa hanay ng mga magsasaka para doon ipagpatuloy ang pagiging aktibista. Tinatanaw rin niya ang ginawa nito at sinisipi niya si Chaka Khan kaugnay nito: “No, I’m not ready to kiss that dream goodbye.” Sa tuwing iniisip niya ang pag-alis dito at pagpunta doon, sumasagi sa isip niya ang marami, kasama si Ericson.

Makata, mandudula, manunulat, layout artist, lider-masa, mang-aawit, manggagawang pangkultura, edukador, organisador – isa na yata si Ericson sa pinakamagagaling na maihahain sa bayan ng ilang henerasyon ng aktibistang nakilala niya. Patunay siya ng kadalasang sinasabing “pinakamahuhusay na anak ng bayan” na tumutungo sa kanayunan at tumatalikod sa maalwang kabuhayan at malikot, magaslaw na buhay.

Nang mabasa niya ang balita, at lalo na nang makita niya ang larawan ni Ericson na malayo sa malusog, naghalu-halo ang kanyang emosyon. Nag-alala siya para rito at para rin sa masang magsasaka at gawaing maiiwanan, kahit sandali. “Mabuti, hindi dinesap,” sabi ng isang kaibigan, at sang-ayon siya. Sa dulo, wala siyang dudang kakayanin ni Ericson ang kahirapan ng loob dulot ng pagkadakip at pagkakulong.

Matagal-tagal na rin si Ericson doon. Ano ang ginawa niya sa buong panahong iyun? Nagpatuloy naman sa pakikibaka at nagpakahusay pa nga. Pero alam niya kung saan mas masidhi ang pangangailangan – doon, sabi nga ni Bonifacio Ilagan, kung saan mas mabigat ang sakripisyo at mas matindi ang kahirapan. Bakit narito pa rin ako ngayon? Hanggang sa pagkadakip nito, inuudyukan pa rin siya ni Ericson para sumulong.

20 Pebrero 2011

Ang unang larawan sa itaas, galing sa Facebook ng Free Ericson Acosta. Ang mga sumunod, galing kay Patrill.

Kolum ni Eric Alterman tungkol sa paghahambing ng mga konserbatibo sa US kay Ronald Reagan kay Jesus Christ. Kapag sinukat ang rehimeng Aquino sa pamantayan ni George Lakoff ng konserbatibo, malinaw na pasado ito: “Sa tingin ng mga konserbatibo, hindi dapat tulungan ng gobyerno ang mga mamamayan. Ibig sabihin, hindi dapat tulungan ng mga mamamayan ang bawat isa.”

Magandang pagmumuni sa teorya at praktika, akademya at pakikibaka, kay Theodor Adorno at sa Tsina. May sulatin ang isang Ariadne tungkol sa pagiging aktibista niya dati, sa kung paano siya napaunlad nito at kung paano siya nangungulila rito ngayon. Iwinawasto ni Angela Stuart-Santiago ang nakakaaliw na kwentong Facebook ng Edsa People Power 1.

Panayam sa progresibong manunulat na si Arundhati Roy.

Bad Boy Badiou

Sa kanyang pananalita tungkol sa kakatapos na pag-aalsang masa sa Tunisia, pinaksa ni Alain Badiou, pilosopong Pranses na dating Maoista at nagpapakilalang komunista, ang tampok na porma ng nasabing pag-aalsa: ang rayot (riot). Sa pamamagitan ng punto-palasong ito, tinutuhog na rin niya ang naganap na pag-aalsang masa sa Egypt (masyado na yatang luma at Biblikal ang salitang “Ehipsyo”) at mga aksyong masa sa iba’t ibang bansa sa nakaraang mga taon.

Rayot – “mga aksyon sa lansangan ng mga taong gustong magbagsak ng gobyerno sa pamamagitan ng iba’t ibang antas ng karahasan.”

Aniya, “Ang partikular na problema ng rayot… ay inilalantad nito ang Estado sa pampulitikang pagbabago (ang posibilidad ng pagguho nito), pero hindi nito kinakatawan ang pagbabagong iyan: hindi ibinabadya ng rayot ang pagbabago sa Estado. Ito ang mayor na kaibahan nito sa rebolusyon, na sa sarili nito ay naghahain ng alternatiba. Iyan ang dahilan kung bakit laging nagrereklamo ang mga nagrayot na ang bagong rehimen ay katulad lang ng luma.” Halimbawa niya: Sa Rusya bago ang 1917, “ang partido, ang tipong nilikha ng [Russian Social Democratic Labor Party] at pagkatapos ng mga Bolshevik, ay isang istrukturang tahas na idinisenyo para buuin ang sarili na alternatibong kapangyarihang kahalili ng Estado.”

Sabi ni Badiou, dapat kilalanin ang negatibo o mapangwasak na kapangyarihan ng rayot: “gumuguho, nang simbolikal kahit paano, ang kinasusuklamang kapangyarihan.” Pero, pahabol na tanong niya, “ano ang pinagtitibay?” Sa ibang salita, ano ang aspektong positibo ng rayot, ang itinatayo, binubuo nito?

Tila para kay Badiou, larangan pa ng tunggalian ang sagot sa tanong na ito. Sa isang banda, pwedeng ang tunguhin ng mga rayot ay ang “pagsaklaw ng Kanluran” sa Tunisia – at sa gayo’y sa Egypt at iba pa. Sa kabilang banda, pwedeng ang tunguhin ay “tunay na pagbabago” sa porma ng “de-Kanluranisasyon.”

Kanluran, sa pakahulugan ni Badiou – “ang kalipunang binuo ng ekonomiyang maka-merkado at demokrasyang parlamentaryo, kalipunang inihahain bilang di-maaalpasang kalakaran…” Tinatawag din nito ang sariling “pandaigdigang komunidad,” “sibilisasyon,” at “kapangyarihang Kanluranin.” (Hawig dito ang babala ng ekonomistang Egyptian na si Samir Amin kaugnay ng pag-aalsang masa sa bansa niya: hindi malulunasan ang mga ugat ng pag-aalsa kung mananatili ang papalit na gobyerno sa mga patakarang neoliberal.)

Mas mauunawaan ang halaga ng mga komento ni Badiou sa rayot sa Tunisia, na may pagkakahawig din sa pag-aalsang masa sa Egypt at ibang bansa sa usaping pinapatampok niya, sa konteksto ng mga sanaysay niyang “The Communist Hypothesis” [2008], “The Courage of Obscurantism” [2010] at, malamang, sa iba pang sulatin. Sa mga sanaysay na ito, naghahain siya, bukod sa iba pang bagay, ng peryodisasyon o pagyuyugto ng mga kilusan at rebolusyon sa kasaysayan na nagsulong ng tinatawag niyang “komunistang hypothesis.”

Sa bansag niyang “komunistang hypothesis,” tinutukoy ni Badiou ang bungkos ng mga prinsipyong ipinaglaban ng mga kilusan at rebolusyong mapagpalaya, sosyalista at komunista sa kasaysayan. Sa pagsasabing “hypothesis,” iniuugnay niya ang nasabing mga prinsipyo sa historikal na “pagkabigo” ng mga kilusan at rebolusyong ito. “Hypothesis” dahil kailangan pang patunayang posible sa praktika, sa paglikha ng bagong mundo.

Narito ang kanyang peryodisasyon:

(1) Rebolusyong 1848 hanggang Komuna ng Paris ng 1871 – panahon ng malawakang pagkakatatag ng komunistang hypothesis. “Iniuugnay nito ang popular na kilusang masa sa pag-agaw ng kapangyarihan, sa pamamagitan ng insureksyunistang pagbabagsak sa namamayaning kaayusan; papawiin ng rebolusyong ito ang lumang mga porma ng lipunan at itatatag ‘ang komunidad ng mga magkakapantay’.” Rumurok ito, gayunman, sa “radikal na pagkabigo” ng Komuna ng Paris.

(2) 1871 hanggang 1905/1917 – panahon ng rurok ng Europeong imperyalismo at paghahati-hati sa mga rehiyon ng mundo.

(3) 1905/1917 hanggang 1976 (pagkamatay ni Mao Zedong, pagtigil ng Dakilang Proletaryong Rebolusyong Pangkultura sa Tsina) – panahon ng pangalawang yugto ng pagsasakatuparan ng komunistang hypothesis. Dominanteng tema nito ang partidong komunista at pangunahing islogan nito ang “Disiplina ang tanging armas ng mga taong walang pag-aari.” Nakatutok ito sa tagumpay na ang “prinsipal na ekspresyon” ay ang “disiplinang bakal” ng mga partidong komunista, at sa matatag na paghawak sa kapangyarihan laban sa ganting salakay ng mga kaaway.

(4) 1976 hanggang kasalukuyan – panahon ng reaksyunaryong pagpapatatag, ng pagguho ng mga kilusan at rebolusyong komunista sa mundo, ng kontra-rebolusyonaryong pagpapalabo ng pagbasa sa naunang yugto.

(Hindi ko magawang hindi magkomento sa magkaibang rehistro ng salitang “komunismo” sa magkaibang konteksto. Sa mga abanteng kapitalistang bansa, kung saan mahina o mabaho ang mga partido komunista, may tunog na abstrakto’t pilosopikal ang pagteteorya ni Badiou sa “komunistang hypothesis” – tipong uso sa mga klasrum at kumperensya, hindi mapanganib sa mga kolektiba at komunidad. Pero sa Pilipinas, iba ang kalagayan dahil malakas ang partido komunista na sobrang kinapapraningan ng Estado at imperyalismo.

Naalala ko tuloy ang isang kaibigang aktibistang nag-organisa ng mga magsasaka. Komo Comparative Literature ang kurso niya, may dala siyang kopya ng librong Marxism and Form [1971] ni Fredric Jameson sa kanayunan – na kinailangan niyang upuan nang minsang matapat ang dyipni na sinasakyan niya at mga kasamahan sa isang checkpoint ng militar. “Ikakapahamak ko pala itong si Jameson,” buntong-hininga niya pagkatapos.)

Ayon kay Badiou, sumisibol ang “disposisyon ng mga nagrarayot” na ipinakita ng mga mamamayan sa Tunisia at iba pang bansa sa mga tinatawag niyang “yugtong pagitan (interval period)” sa kanyang peryodisasyon, ang Numero (2) at (4) sa itaas. Paliwanag niya, “May serye kung saan naililinaw ang rebolusyunaryong lohika at kung saan lantad nitong naipapakilala ang sarili na alternatiba.” Sinusundan ito, aniya, “ng yugtong pagitan kung saan hindi pa naipapasa sa kahit sino ang rebolusyunaryong ideya, at kung saan hindi pa ito natatalakay, hindi pa nahuhubog ang bagong alternatibong disposisyon.”

Paliwanag niya, “Sa mga panahong ganito, masasabi ng mga reaksyunaryo, dahil nga may depekto sa alternatiba, na nagbalik na ang mga bagay sa natural nilang katayuan.” Sa ganitong yugto raw, “umiiral ang diskuntento pero hindi ito mabigyang-hugis dahil hindi nito makuha ang pwersa nito sa isang pinagsasaluhang ideya. Ang kapangyarihan nito, sa esensya, ay negatibo” – ang pwersahing lumayas ang mga nasa gobyerno.

Bagamat tila pagbubungkos lang ng mga pangyayari sa kasaysayan ng daigdig – sa mga panahon ng paghupa at pag-agos ng mga kilusan at rebolusyong komunista, kumbaga – ang ginawa ni Badiou sa mga sulatin niya, hindi simple at sa gayo’y madaling tanggapin ang kanyang peryodisasyon. Mahigpit na kaugnay ng ganitong pagyuyugto ang sumusunod niyang hatol na laman din ng “The Communist Hypothesis”:

>> “Naging angkop na kagamitan ang partido para ibagsak ang mga napahina nang rehimeng reaksyunaryo, pero napatunayang hindi angkop sa pagbubuo ng ‘diktadura ng proletaryado’ sa pakahulugang ibig sabihin ni Marx – isang pansamantalang Estado, nag-oorganisa ng transisyon patungo sa di-Estado: ang diyalektikal nitong ‘pagpanaw.’ Sa halip, humantong ang partido-Estado sa isang bagong porma ng awtoritaryanismo… napatunayan na ang prinsipyong maka-Estado ay bangkarote at, sa matagalan, hindi epektibo.”

>> Aniya, “Ang Marxismo, kilusang manggagawa, demokrasyang pangmasa, Leninismo, partido ng proletaryado, sosyalistang Estado… ay hindi na talaga kapaki-pakinabang sa ating lahat ngayon.” Malinaw ang paghusgang laman ng pahayag na ito, kahit pa may kasunod na pabalat-bungang “Sa antas ng teorya, tiyak na karapat-dapat sila sa higit pang pag-aaral at konsiderasyon, pero sa antas ng praktikal na pulitika ay hindi na sila magamit” – na para bang isang “propesyunal na rebolsyunaryo,” sa pakahulugan ni Lenin, ang nagsasalita at hindi isang propesor ng pilosopiya.

Minsan, tinuligsa ni Badiou si Slavoj Zizek, pilosopong Slovenian na nagpapakilala ring komunista, sa paglunok ng huli sa isang butil ng propagandang kontra-Mao Zedong – at mahal talaga ni Badiou si Mao. Pero sa kanyang paghusga sa kasaysayan ng pagsasakatuparan sa komunistang hypothesis ay nilulunok din ni Badiou ang mas mapanlahat at mapaminsalang linya hinggil sa komunismo ng mga liberal na intelektwal, na lagi rin niyang tinutuligsa: “Maganda ang inyong ipinaglalaban; pero nagdudulot ng delubyo ang inyong mga pamamaraan.” Hindi siya tututulan ng mga kontra-komunista sa mga prinsipyong sinasabi niyang bahagi ng komunistang hypothesis – pero todong kakampihan din siya ng mga ito sa pagwawaksi sa mga itinuturing na armas sa arsenal ng pakikibaka para sa komunismo.

Tama si Badiou sa paglulugar ng mga rayot sa Tunisia at iba pang bansa sa kalagayang mahina sa buong mundo ang mga kilusan at rebolusyong komunista. Totoo namang walang malakas na kampo ng mga gobyerno at kilusang nagsusulong ng komunismo ngayon. Ang hinala ko, sa kaso ng Egypt, hindi napatagal nang todo ni Hosni Mubarak ang pagmamaniobra at paghawak sa kapangyarihan kung mayroong malakas na kampong sosyalista sa buong mundo – kung ang bawat maliit na kaguluhan ay kapapraningan at maagap na tatapusin ng imperyalismong US dahil magdudulot ng paglakas ng nasabing kampo.

Pero humantong lang si Badiou sa malamya at malabong bisyon ng “de-Kanluranisasyon,” dahil ibinabasura niya ang mga kagamitan ng mga manggagawa at mamamayan ng daigdig sa pakikibaka para sa tunay na pagbabago.

13 Pebrero 2011

Galing ang mga likhang-sining ni Gerard Fromanger dito.

May nakakaiyak na koleksyon ng larawan si Curate. May isang larawan ding ganoon si Tanglad. Maraming matututunan sa kolum ni Carol Pagaduan-Araullo tungkol sa magbubukas na usapang pangkapayapaan. May ilang punto sa pulitikang “berde” sa unibersidad si Leon Dulce.

Maraming magandang links at nakakaaliw na pagmumuni si Prop. Myfel Paluga tungkol sa naganap sa Egypt at iba pa. Nakakatuwa ang mga repleksyon ni Jodi Dean sa pagbabasa niya kay Lenin. Taimtim ang pagdiriwang ng sumisikat na pilosopong si Graham Harman sa tagumpay ng sambayanang Egyptian. Todo-paglalantad si Tariq Ali kay Bernard Henri-Levy, neo-konserbatibong intelektwal sa France.

Kaarawan ng Isang Abogado ng Bayan

Kaarawan pala ngayon ni Atty. Remigio “Meng” Saladero, Jr., ang legal counsel ng Kilusang Mayo Uno at, isang malaking karangalan para sa akin, kapwa-kolumnista sa Pinoy Weekly. Naging laman siya ng balita noong 2009 dahil ikinulong siya ng gobyernong Gloria Macapagal-Arroyo batay sa mga gawa-gawang kaso – bahagi ng malupit na atake ng rehimen sa kilusang paggawa at mga manggagawang Pilipino.

Kakaibang abogado – hindi, kakaibang nilalang – itong si Atty. Meng. Hindi katulad ng mga istiryutipikal na abogadong laging magara ang bihis at magarbo ang pananalita, simple lang gumayak at mangusap itong abogado ng mga manggagawa. Hindi katulad ng inaasahan sa isang abogadong tulad niya, tahimik siya sa mga usapan, nakikinig sa sasabihin ng iba, pasensyosong naghihintay ng kanyang pagkakataong magsalita.

Noong nakulong siya, lumabas ang isa niyang secret weapon: ang kanyang misis na si Maricel. Katulad nina Ka Osang Beltran at Edith Burgos, tumampok siya sa panahong sinisikil ang kanyang asawa. Ipinakita niyang kapag pinaparangalan ang mga lalakeng aktibista, kailangan ding parangalan ang kanilang misis – na hindi lang nagsisilbing “inspirasyon” kundi aktibong katuwang sa pakikibaka, kasing-husay ng mister nila.

Isa sa mga tampok na kasong huling hinawakan ni Atty. Meng ang sa 20 manggagawa ng Karnation Industries and Export Inc. na gumagawa ng handicraft. Matapos ang mahigit dalawang taon ng pagkakakulong, dahil sa kasong isinampa ng kanilang employer kaugnay ng inilunsad nilang welga, nakalabas sila sa kulungan sa tulong ni Atty. Meng – pero ito ay matapos dalawa sa kanila ang mamatay sa loob ng piitan.

Nagkaroon ako ng pagkakataong makita in action itong si Atty. Meng. Pinuntahan niya ang isang pagpupulong ng mga manggagawang lumalahok sa isang certification election. Wala siyang kotse, at lalo na ako, kaya nagdyip at naglakad lang kami. Maputik at maamoy ang mahabang daan papunta, habang mabanas at mausok sa loob ng bahay. Wala siyang reklamo, nakikinig at pangiti-ngiti sa pagpaplano ng mga manggagawa.

Noong siya na ang magsasalita, tinanong siya ng manggagawa: Ano ang pwedeng aksyong ligal laban sa kapitalistang naga-outsourcing sa sarili niyang kumpanya na pinagmumukha niyang pag-aari ng iba? Kiling ang batas sa kapitalista, pero hindi ito tahas na sinabi ni Atty. Meng. Inisa-isa lang niya ang mga probisyon ng batas. Paulit-ulit ang manggagawa sa pagtatanong: Ibig ninyong sabihin, mahirap talagang kasuhan?

Hanggang sa halos sumisigaw na ang manggagawa sa pagtatanong, nanggagalaiti hindi kay Atty. Meng kundi sa batas. At ang pobreng atorni, mahinahon pa ring nagsasalita, nangingiting naiiling sa limitasyon ng batas na sa pagpipilit niyang ipaliwanag ay lalong nalalantad na maka-kapitalista. “Show, don’t tell” ang isang panuntunan ng mga manunulat ng katha, at napakahusay rito ng abogadong ito.

Kongkretong ipinakita niya sa manggagawa ang nasasabi niya sa kanyang kolum: na walang mapapala ang mga manggagawa kung todong sasandig sa batas. Pwede at dapat pumasok sa mga aksyong ligal, pero hindi ito ang mapagpasya sa pagsulong ng karapatan at interes ng mga manggagawa. Ang mapagpasya pa rin ay ang sama-samang pagmumulat, pag-oorganisa at pagkilos para isulong ang interes ng uri.

Abogadong maka-manggagawa muna bago abogado, unyonista at hindi ligalista, alam ang lugar ng batas sa pakikibaka para sa maka-manggagawang bukas, minamahal ng napakaraming obrero sa hindi pagtahak sa landas na pinili ng marami niyang pañero, at yumayakap sa kaakibat na hirap at sakripisyo. Maligayang kaarawan, Atty. Saladero.

27 Enero 2011

Galing ang larawan sa itaas dito.

Napansin ko ang blog ni Lourd de Veyra, at nagustuhan ko ang mga inirerekomenda niyang maging Pambansang Alagad ng Sining. Isang blog tungkol sa buhay at pakikibaka ni Lorena Barros.

Nagdiwang ang mamamahayag na si Raissa Robles sa paglalantad ni Caloy H. Conde sa pekeng mamamahayag na si Rigoberto Tiglao. Isa pang paglalantad sa tambalang Tiglao-Mario Miclat.

“Ingay” ang tawag ni Richard D. Wolff sa mga pangakong makakabangon na ang ekonomiya ng US sa krisis. Matapos ni David Harvey, may website na rin ang radikal na geographer na si Neil Smith.

Limampung impluwensyal na progresibo, ayon sa kaliwa-liberal na magasing The Nation. Nakakatawag-pansin ang tanong na ito ni Adam Kotsko: tungkol sa distansya ng isang awtor at ng mga komentaryo tungkol sa gawa niya. Binabasa ni Jodi Dean ang What is to be Done? ni Lenin. Para sa isang kaibigang nag-iisip magsulat tungkol sa The Communist Hypothesis ni Alain Badiou.

Divide Then Subsidize

Sa dulo ng programang Mel and Joey noong nakaraang Linggo, may “debate” na naganap tungkol sa taas-pasahe sa MRT at LRT at dagdag sa toll fee sa NLEX at SLEX. Halatang palabas – sa masamang pakahulugan nito – ang ipinakita, na dumulo sa pag-endorso at “pagpapaliwanag” o pagtatanggol ni Mel Tiangco sa nasabing mga pagtaas.

Humirit ang panig ng kontra na niloloko ang mga tao sa mga pagtaas. Hindi ko alam kung saan nanggaling ang akusasyong ito – dahil hindi naman iyan pinapatampok ng mga tutol. Mabilis itong sinagot ng isang opisyal ng gobyerno: may konsultasyon daw tungkol sa pagtaas, kaya walang panloloko. Palakpakan – na hindi ko rin naintindihan.

Biglang pasok si Tita Mel. Ang punto niya: “unfair” o hindi patas na sinusubsidyuhan ng buwis ng mga mamamayan ng Visayas at Mindanao ang transportasyong pinapakinabangan ng mga taga-Luzon. At kung hindi magtataas, mapapabayaan ang maintenance ng mga pasilidad. Kahiya-hiya raw tayong mga Pinoy kapag nangyari iyun.

Ang totoo, alingawngaw lang ang sinabi ni Tita Mel ng mga pahayag ni Pres. Noynoy Aquino. Mahusay nang nasagot ang puntong ito ni Manuel F. Almario, masipag na lumiliham sa Philippine Daily Inquirer. Aniya, palyado ang katwiran ni Noynoy: huwag nang magtayo ng tulay sa Visayas at Mindanao, huwag na ring magtayo ng mga ospital.

Hindi ito ang unang beses na hinati ng retorika ng gobyerno ang mga mamamayan sa usapin ng subsidyo. Noong dinepensahan nito ang pagtaas ng matrikula at tuwing dinedepensahan nito ang pagkaltas ng subsidyo sa Unibersidad ng Pilipinas, sinasabi nitong maling subsidyuhan ng mga mamamayan ang umano’y mayayamang iskolar.

Maririnig din ang ganitong paghati sa mga mamamayan sa usapin ng subsidyo sa pagtatanggol ng gobyerno sa programang Conditional Cash Transfer. Dapat daw ituon ang subsidyo sa “mahihirap pero karapat-dapat (poor but deserving)” – na para bang ayos lang maghirap at magdusa ang minalas na ituring nitong “hindi karapat-dapat.”

Hindi kaila sa marami ang tunay na dahilan ng ganitong katwiran: kaunti lang ang pondong inilalaan ng gobyerno sa mga serbisyong panlipunan, tulad ng transportasyon at edukasyon. Malaking pondo kasi ang ibinabayad sa utang sa malalaking dayuhang bangko at korporasyon, at sa samu’t saring pagkakataon ng mga pulitiko sa korupsyon.

Sa madaling salita, pinaghahati-hati sa barya-barya ang mga mamamayang Pilipino dahil naihatid na ang malaking pera sa kaban ng iilang mayaman at makapangyarihan. Tapos, binibigyang-katwiran ang pagtanggal ng barya-barya sa dating tumatanggap nito sa palusot na ang subsidyong ito ay “hindi patas” o “hindi karapat-dapat.”

Pero sa aktwal, mga mamamayan ang “lugi.” Hindi sa elementarya mapupunta ang badyet na kinaltas sa mga paaralang tulad ng UP, at baka idahilan pang mayroon nang CCT. Hindi sa Mindanao o Visayas mapupunta ang subsidyong aalisin sa MRT-LRT at dapat ilaan sa NLEX-SLEX, kundi sa katiwalian ng nasa pamahalaan at utang panlabas.

Ang mga mamamayan, hinuhuthutan na nga ng buwis, presyong komersyal pa ang binabayaran sa dapat sana’y serbisyong panlipunan. Ang pamahalaan, epektibo sa paghuthot sa mga mamamayan, at sa pagpahintulot sa malalaking kapitalista na gawin din ang ganito, at epektibo rin sa pagkakait ng dapat sana’y serbisyong inihahatid.

Ipinapasilip ng pahayag ni Noynoy ang bansang pinipilit likhain ng pagpapatupad ng gobyerno sa mga patakarang neoliberal para sa kita ng mga naghaharing dayuhan at iilan: walang “bayanihan” ng mga mamamayan sa pamamagitan ng gobyerno, nag-iisa ang bawat tahanan at tao – mga islang pagtawid-buhay ng sarili lang ang inaasikaso.

Takot sa hinaharap, labis na pagkamakasarili, matinding pakikipagkumpitensya sa kapwa, todong pagkayod – ito ang iniluluwal ng ganitong kalagayan. At sa ganitong matabang lupa nagiging kailangan ang pagsibol ng iba’t ibang bulaklak ng “pantasya o pampalubag-loob” – na kadalasang tinutukoy ng luma nang salitang “eskapismo.”

Maaalala ang napakagandang sulating pilosopikal ni Karl Marx patungkol sa relihiyon: “Pinipitas ng kritisismo ang mailusyong mga bulaklak sa tanikala hindi para patuloy na ibilanggo ng nasabing tanikala ang tao nang walang pantasya o pampalubag-loob, kundi para magawa niyang lagutin ang tanikala at pumitas ng buhay na bulaklak.”

At maaalala nating may isa pang tugon sa kalagayang iniluluwal ng mga patakarang neoliberal: Hindi indibidwal o pampamilya, kundi kolektibo, makauri, makabayan. Hindi pagkimkim sa pagmamahal sa kapwa kundi pagpapalaya rito para yakapin ang buong lipunan. Hindi sumusuko, tumatakas o tumatanggap sa sitwasyon. Rebolusyon.

19 Enero 2011

Kuha ang mga larawan ni Jeffrey Ocampo. Maraming salamat!

Maraming salamat din sa mga nag-link nitong huli: Ana Tolentino, M. J. Rafal at Katrina Angela Castro. Tungkol kay Engels at kalikasan, mula kay Diwa Dimagiba.

Never to Walk with Noli de Castro

Ewan ko sa inyo, pero hindi ako nasisiyahan – hindi, naaadwa ako – na mapanood si Noli de Castro sa dati niyang trabaho bilang tagabasa ng gabi-gabing balita sa TV Patrol.

Hindi lang dahil sobrang lakas ng boses niya, parang dati niyang gawi sa radyo’t telebisyon – tipong hindi na akma sa panahon ngayon. At hindi lang dahil nahihirapan ako kapag naghahatid siya ng balita, na madalas syempre ay masama, sa kakaisip kung kritikal o nangangaral siya sa rehimeng Aquino.

Hindi naman nyutral ang balita, sa kabila ng pagpapanggap nito. Pero tatanggapin na lang ba natin na tagahatid ng balita ang pulitikong sagad-sagaring naglingkod sa pinakakinasusuklamang rehimen sa huling kasaysayan hanggang dulo at nang walang paghingi man lang ng paumanhin sa publiko?

Naaadwa ako dahil hindi ako mapakaling nakabalik lang si Kabayan sa dati niyang trabaho at sa kaakibat nitong prestihiyo nang ganoon-ganoon lang. Ito rin ba ang hinaharap ng amo niyang si Gloria Macapagal-Arroyo matapos ang lahat ng katiwalian, paglabag sa karapatang-tao, pahirap na patakaran?

Malamang, resulta ito ng kasunduan niya at ng pamilyang Lopez ng ABS-CBN: na makabalik siya sa “pamamahayag” dahil hindi siya tumakbo sa eleksyon at lumaban sa manok ng mga Lopez na si Noynoy Aquino. Pero ganoon na lang? Isalaksak na lang ang kasunduan sa publikong walang kalaban-laban?

Kapag tila kumokondena siya sa mga krimen, kumakabig siya sa publiko. At minsan, nakakatawa ang hirit niya. Nitong huli, ibinalita ang malaking ibon na sumalakay sa mga pulis na nagsasanay. Pakli niya, “Pati mga ibon ngayon, galit na sa mga pulis.” Napapalambot kaya ang puso ng publiko ng pagngiti?

At hindi pagpapatawad at paglimot ang dapat na moda natin ngayon, lalo na para sa mga nagkasala pero ni hindi humingi ng dispensa. Dapat ay galit at pagkondena. Gaano kadalas nagtatago ang tigas-loob na kawalang-pakialam sa mapagmahal umano na pagpapatawad at paglimot? Pinagmumukhang normal at ginagawang katanggap-tanggap ng pagbabalik ni Kabayan sa TV Patrol ang pagreretiro sa payapang buhay ng mga susing opisyal ng salot na rehimeng Arroyo.

13 Enero 2011

Galing ang larawan dito.

Nabigo ang Multikulturalismo

/1/

Natawag ang pansin ko ng balitang ito sa Philippine Daily Inquirer nitong 04 Enero ngayong taon: “’OFWs must be taught ways of hosts’.” Ano na naman kaya ang kailangang ituro sa mga Pilipinong mago-Overseas Filipino Worker para umakma sa “kultura at mga praktika” ng mga bansang pupuntahan nila? Ano na naman kayang problema sa mga Pinoy ang sinisisi ngayon?

Sa balitang ito, nananawagan ang isang G. Jackson Gan, bise-presidente ng isang Federated Association of Manpower Exporters Inc., sa Overseas Workers Welfare Administration o Owwa na baguhin ang pre-departure seminars o PDOS na ibinibigay ng naturang ahensya sa mga Pilipinong nagbabalak mag-OFW para umano maiangkop nito sila sa pupuntahan nilang bansa.

Dalawa ang insidenteng ginamit ni G. Gan na batayan ng panawagan niya: ang isang OFW galing Saudi Arabia na nahulihan ng 150 libra ng tanso na ninakaw sa kanyang amo, at ang mga OFW galing Taiwan na nahulihan ng mga alambre ng ginto na ninakaw rin sa pagawaang pinagtatrabahuan nila. “Nakakahiyang mga insidente” ang itinawag ni G. Gan sa dalawang kasong ito.

Nagulat ako sa laman ng balita: Sinasabi ba ni G. Gan na mikrobyo ng mga Pinoy ang pagnanakaw – na kailangang banlian at banlawan ng PDOS sa mga gustong maging migranteng manggagawa sa ibang bansa, dahil hindi kultura ng ibang bansa ang pagnanakaw? Hindi ko alam kung may lahing Arabo at Taiwanese ako, pero alam ko bilang Pinoy na bawal talaga ang magnakaw.

Palyado ang mga batayan ni G. Gan. Nakakaintriga tuloy ang intensyon ng grupo niya. May gusto kaya itong ipasok na kurso sa PDOS na pagkakaperahan? O mga rekrut kaya nito ang mga nadakip at nahihiya itong tanggapin ang sisi sa pang-uumit – kung may sisi man bukod sa pagsingil ng recruitmen fee na sa grabeng laki’y nakaudyok ng pagnanakaw – kaya sinisisi nito ang PDOS?

/2/

Anu’t anuman, nabasa ko ang isa pang balita ilang buwan na ang nakakaraan: Ayon kay Angela Merkel, chancellor ng Germany, “sobrang nabigo” ang pagsisikap na lumikha ng lipunang multikultural sa bansa niya. Sobrang kaunti raw ng hinihiling sa mga migrante noon at kailangan na raw nilang matuto ng wikang Aleman para makaangkop sa paaralan at makakuha ng trabaho.

May tumitining na mensahe: kailangang umangkop ang mga migranteng manggagawa sa kultura at mga praktika ng mga bansang pinupuntahan nila. May ipinapahiwatig na mga negatibong epekto sa mga gustong magmigrante o mga migrante mismo kapag hindi tumalima: hindi sila matatanggap sa trabaho, o masisisante sila sa trabaho at titindi ang pagka-etsapwera nila sa ibang bansa.

Dahil sa matinding krisis pang-ekonomiya sa mundo ngayon, na nagdudulot ng kawalang-trabaho kahit sa mga abanteng kapitalistang bansa, lumiliit talaga ang dating mas malawak na oportunidad ng mga Pilipino na makapagtrabaho sa ibang bansa at lumalaki talaga ang posibilidad na marami ang masisante sa kanila. Batay sa mga ulat ng mga eksperto, dadami ang mga kaso ng ganito.

Ipinapasa nina Gng. Merkel at G. Gan sa indibidwal na mga migrante at sa gobyerno ng Pilipinas ang pananagutan sa mangyayari sa mga gustong magmigrante at mga migrante. Inililihis nila ang sisi palayo sa matinding krisis ng sistemang kapitalista, patungo sa mga nabanggit – na minimal naman ang magagawa para baguhin ang sitwasyon ng mga migranteng manggagawa.

Bahagi ang mga pahayag ng dalawa ng kampanyang ipatanggap sa mga migrante, gustong magmigrante, at mamamayan ang pagliit ng pagkakataong makapagtrabaho at pagkaunti ng mismong trabaho sa ibang bansa. Ipinapatanggap din sa mga nabanggit ang mas mababang sahod, mas mababang oras ng paggawa, mas kawalan ng seguridad sa trabaho, at mas pagbusabos sa mga migrante.

/3/

May komentaryo si Terry Eagleton, Marxistang intelektwal na Ingles, kung saan sinabi niyang mapanganib ang multikulturalismo para sa “mga nasa kapangyarihan.” Isang panganib raw ito “dahil ang klase ng estadong pampulitika na mayroon tayo [sa Inglatera] ay nakasandig sa mahigpit na pangkulturang konsensus para ipatupad ang mga patakarang mapanghati sa ekonomiya.”

Syempre pa, isang tugon ang multikulturalismo – na nagtutulak ng paggagalangan at pagkakapatiran ng mga kultura ng iba’t ibang mamamayan – sa loob ng mauunlad na bansa sa umigting na migrasyon ng lakas-paggawa mula Ikatlong Daigdig matapos ang ikalawang digmaang pandaigdig at kaakibat nitong huli ng neoliberal na deregulasyon ng pamilihan ng lakas-paggawa sa mundo.

Kaduda-duda kung totoong nagmumula sa mismong dami ng kultura ang problema ng mga Estado ng mga abanteng kapitalistang bansa sa migrasyon ng lakas-paggawa. Mas malamang, nakaugat ito sa limitasyon ng pang-ekonomiyang oportunidad na maiaalok ng sistemang kapitalista sa mga tao – na siya namang pinag-uugatan ng rasismo ng “sariling mga mamamayan” sa mga migrante.

Anu’t anuman, may nagbabanta sa harap ng matinding krisis pang-ekonomiya sa mundo: titindi ang rasismo at pang-aabuso sa mga migrante, at ang naunang panahon ng pagkabigo ng multikulturalismo ay posibleng tingnan pang panahon ng tagumpay nito. Hindi pa man nagtatagumpay ang multikulturalismo bilang proyektong panlipunan ay tutungo na ito sa lalong pagkabigo.

Ang dapat sigurong tanawin, tulad ng ginagawa ng mga maka-Kaliwang intelektwal, ay ang pagbuo ng isang multikulturalismong rebolusyunaryo, ng pagkakapatiran at pagkakaisa ng mga mamamayan mula sa iba’t ibang kultura sa paglaban sa sistemang kapitalista – na nagdudulot ng pagkakahati at iringan nila habang binubuklod ang mga mapagsamantala mula sa iba’t ibang kultura.

07 Enero 2011

Gawa ang mga poster sa itaas ni Tuomas Ikonen.

Hindi ko sinasadya: May isa, dalawang sulatin si Richard Seymour tungkol sa umano’y rasismo, at hindi lang probokasyon, ni Slavoj Zizek.

Inilagay ni Angela Stuart-Santiago sa blog niya ang sagot ni Elmer Ordoñez sa mga tumuligsa sa paggawad ng Nobel Prize kay Li Xiaobo.

Magandang paglalahad ni Yanis Varoufakis tungkol sa naging karera ng sikat na ekonomistang si Paul Samuelson at sa papel ng huli sa pandaigdigang krisis ngayon.