HonorExcellenceWinnieMonsod

Mamuhay nang marangal, hindi lang nang mahusay. Manatili sa Pilipinas, huwag mangibang-bansa. Maging bahagi ng solusyon, hindi ng problema. Ito ang mensahe ng huling lektura ngayong semestre ni Prop. Solita “Mareng Winnie” Monsod, ng School of Economics ng Unibersidad ng Pilipinas-Diliman, sa kanyang mga estudyante. Laman ito ng video na kinuha ng isang estudyante, inilagay sa YouTube, at malaganap na ngayon. Bilang pansemestreng ritwal, nagtatapos si Monsod – tulad ng mga talumpati at polyeto ng mga aktibista – sa panawagan ng pagkilos sa kanyang mga estudyante.

Naghahain si Monsod ng diskurso ng paglilingkod sa bayan na kaiba at katunggali ng diskurso ng Kaliwa – kahit tugma sa ikalawa sa pagkontra sa katiwalian at kabuktutan sa gobyerno’t negosyo, at sa paghimok sa mga Pilipino na maglingkod sa sariling bansa. Hindi lantad ang pampulitikang tunguhin ng panawagan niyang malinis o marangal na maglingkod sa bayan. At hindi ito kailangang ilantad pa; isang semestre at mahigit nang ibinabad ang utak ng mga tagapakinig sa ekonomiks na neoliberal: laging mali sa ekonomiya ang Kaliwa, ang kailangan ay Estadong matatag at pamilihang malaya.

/1/

Tama naman ang panawagang manatili sa Pilipinas at huwag mangibang-bansa. Ang problema sa paliwanag ni Monsod, namaliit-nasukol na ang paglilingkod sa bayan sa isang transaksyong pampamilihan (market transaction): dahil nga sinubsidyuhan ng sambayanan, sa pamamagitan ng gobyerno, ang edukasyon ng mga estudyante ng UP, dapat lang na maglingkod sila sa sambayanan – at magagawa lang nila ito kung mananatili sila sa Pilipinas. May talab siguro ito sa mga estudyanteng binomba ng neoliberal na ekonomiks, pero ito lang ba ang kayang sabihin ng mahal na propesora?

Paano na ang mga estudyante ng “Ateneo de La Salle”? Ang mga taga-AMA at taga-pribadong paaralang pang-nursing? Okey lang silang mangibang-bansa? Dahil gusto ni Monsod na gumamit ng batayang empirikal, hindi mapapasubalian at madaling maintindihan lalo na sa ekonomiks na neoliberal, sumandig siya sa usapin ng subsidyo – at naging dahop na dahop ang panawagang maglingkod sa bayan. Wala man lang pagkalinga sa mahihirap at nangangailangan? Pakikiramay-pakikiisa sa kapwa? Paglaban sa mga nagsasamantala at nang-aapi? Pagtutol sa mga nang-aabusong “gago”?

/2/

Maaaninag sa mga pahayag ni Monsod kung ano ang tinutukoy niyang “problema” ng bansa: ang pagiging makasarili – pero mas ng mga taong-gobyerno kaysa ng mga mamamayang nangingibang-bansa. Ang “solusyon”: paglilingkod nang marangal at may integridad. Nakabatay ang panawagang maglingkod nang marangal at may integridad sa moralidad ng panggitnang uri. Ipinagpapalagay na nakasalalay sa indibidwal na kagustuhan at pagpapasya ang pagkakaroon o pagkawala ng katiwalian, at posibleng mawala o ibayong mabawasan ang katiwalian sa kasalukuyang sistema.

Kung “mamumuno” lang nang marangal at may integridad ang mga kaharap niyang “lider,” sinasabi ni Monsod na sa malao’t madali ay magiging katulad na ang Pilipinas ng mauunlad na bansa sa mundo. Tugma ito sa imperyalistang pagbibigay-katwiran sa kahirapan ng Pilipinas: ginawa na ng kapangyarihang neo-kolonyal ang lahat, pero… Iba-iba man ang karugtong, ang sinisisi ay ang kultura at kagawian ng mga native. Tugma rin ito sa neoliberal na panawagan para sa mas kaunting Estado at mas malayang pamilihan. Malinaw: hindi istrukturang panlipunan ang kailangang baguhin.

/3/

Sigurado, hindi pagiging aktibista ang ibig sabihin ni Monsod ng paglilingkod sa bayan. Pwedeng paglilingkod sa World Bank, IMF at ADB, pinakareaksyunaryong mga pulitiko at militar, o pinakakontra-manggagawang mga negosyante. Ito ang bisa ng pagturing sa paglilingkod sa bayan bilang transaksyong pampamilihan: hindi kailangang makiisa sa aktwal na mga kababayan at pumanig sa tunggalian sa lipunan. Ito rin ang bisa ng panawagan para sa pamumunong marangal at may integridad: hindi kailangang magbago ng istrukturang panlipunan, kundi ng kultura at kagawian lang.

Nakakatawa ang banta ni Monsod na mumultuhin niya ang mga lalabag sa hinihiling niya. Patunay ang pagkakalahad niyang hindi lang dating ang pareho sa kanila ni Joy Viado kundi talentong pang-komedya. Larawan iyun ng paninindigan at enerhiya niya: tatagos hanggang sa kabilang buhay. Komportableng pagpapakita ito ng marubdob na paninindigan para sa mga petiburgis: pwede pagkatapos mamatay pero hindi habang nabubuhay. At larawan din ang pagmumulto niya ng neoliberalismo: patay na, batay sa kasalukuyang depresyong pang-ekonomiya, pero naggigiit pa rin ng mga gusto’t dikta.

/4/

Sa sanaysay niyang “Nobody has to be vile,” inupakan ni Slavoj Zizek, pilosopong Slovenian, ang mga “komunistang liberal” – mga multi-milyonaryong negosyanteng gumagawa ng mga pahayag at aksyon kontra sa pinakamalulubhang epekto ng kapitalismo. Aniya, “Ang mismong [George] Soros na nagbibigay ng milyun-milyon para pondohan ang edukasyon ay nakawasak sa buhay ng libu-libo salamat sa kanyang pampinansyang ispekulasyon at sa gayon ay lumikha ng mga kalagayan para sa pag-usbong ng suklam sa iba (intolerance) na kanyang tinutuligsa.” Magandang halimbawa!

Sa usapin ng karangalan at kahusayan, hindi ba’t pinili ni Monsod, sa isyu ni Gloria Macapagal-Arroyo, ang kahusayan higit sa karangalan? Kaibang-kaiba sa aktibong pagpanawagan niya na magbitiw sa pwesto si Joseph Estrada noon, tinanggihan niyang manawagan kay Arroyo na magbitiw. Bakit daw? Eh sinong ipapalit natin? Si Noli de Castro? Eh walang alam sa pamumuno iyun! Hindi rin naman marangal si De Castro dahil nga nagkapit-tuko kay Gloria, pero hindi siya damay sa maraming eskandalong kinasangkutan ng huli. Kahusayan ang pinili rito ni Monsod, hindi ang karangalan.

Sa usapin ng panawagang manatili ang mga estudyante sa bansa, hindi ba’t mas malaki ang nagawa ni Monsod para itaboy sila sa ibayong dagat? Bilang isa sa mga tampok na taguyod ng mga patakarang neoliberal, itinulak niya ang lalong pagtatakwil ng Estado sa tunay na reporma sa lupa at pambansang industriyalisasyon na tanging pag-asa ng mga mamamayan na magkaroon ng tumatagal at nakabubuhay na kabuhayan sa bansa. Hindi mapipigilan ng pangangaral niya ang paglikas-pagtakas ng mga mamamayan sa bansang iniluwal ng mga pagpapayo at pagbibigay-katwiran niya bilang ekonomista.

11 Oktubre 2010

Poor but Deserving

 

(1) Matapos ang mahabang panahong nagbingi-bingihan ang midyang mainstream sa panawagan ng mga maralita ng Sitio San Roque na ilahad ang kanilang isyu, tumutugon ito ngayon sa naganap na tawag-pansing paglaban ng mga residente ng nasabing lugar noong Setyembre 23. At isang bahagi ng tugon ay mga kolumnistang tumatalakay sa mga usaping ligal kaugnay ng paninirahan ng maralitang lungsod.

Mahalagang pansinin ang tugon na ito, dahil dumarami ang mahihirap na naggigiit ng pag-aari sa mga lupaing sang-ayon sa batas ay hindi naman kanila. Nariyan, halimbawa, ang Kampanyang Bungkalan ng mga manggagawang bukid at magsasaka ng Hacienda Luisita, kung saan nagtatanim sila ng ikabubuhay sa lupaing matagal na inilaan sa pagtatanim ng tubo at pinagbawalang tamnan ng iba pang pananim.

Syempre pa, umiinog ang tugon ng mga kolumnista sa puntong pribadong pag-aari ng ibang tao ang lupain ng Sitio San Roque at iligal na inokupa ito ng ibang tao. “Tao” ang tawag sa parehong may-ari at umookupa dahil hindi pinapansin ang magkaibang uring pinagmulan nila, sang-ayon na rin sa batas. Dumudulo ito syempre sa panawagan, hayag man o hindi, sa Estado na ipagtanggol ang pribadong pag-aari ng mga may-ari.

Sa isang banda, matalas na paghantong ito sa susing papel ng batas at Estado ayon sa pagsusuring Marxista: ang ipagtanggol ang pribadong pag-aari sa abstrakto na walang iba sa kongkreto kundi ang pribadong pag-aari ng mga naghaharing uri. Sa kabilang banda, kakatwa ang pagkukumahog na ito ng mga kolumnista sa paggamit ng batas, patunay ng pagkataranta nila sa harap ng paggigiit ng maralita sa mumunting lupain.

(2) Para bang kapag usapin ng maralitang lungsod at pribadong pag-aari ay wala na ang anumang imahinasyon para unawain ang mga maralita – sociological imagination man o literary imagination. Sa dulo’t dulo, kailangang sumandig sa batas at ikahon dito ang mga usapin. (Kapansin-pansin ding maraming mag-aaral ng agham panlipunan at kultura’t panitikan ang dumidiretso sa kursong Batas pagkatapos gumradweyt.)

(3) Pero kung mababasa sa mga kolumnista ang opensibang ligal kaugnay ng naganap sa San Roque, nagkalat naman ang mga bahagi ng opensibang pangkultura. Sa blog ni Angela Stuart-Santiago, halimbawa, mababasa ang mga sumusunod na komento:

>> Kung malayo man ang Montalban, Rizal, dapat maaga lang umalis sa bahay ang mahihirap. Ginagawa iyan ng mayayaman – maging ang ilipat ng pinag-aaralan ang mga anak.

>> Hindi tinatratong basura ng gobyerno ang mga “squatter” dahil nagtatamasa sila ng libreng lupa at pabahay mula sa gobyerno.

>> Dapat subukan ng mga taong maglakad sa mga lugar ng mahihirap gamit ang kanilang cellular phone at nang suot ang kanilang mga alahas, para maunawaan ang ginagawang “paglilinis” ng gobyerno sa ating “kapaligiran.”

>> Dapat may lupang handang ipamigay sa mahihirap ang mga tumututol sa demolisyon, tutal naniniwala sila sa “karapatan sa lungsod” ng mahihirap.

>> Kapag nananawagan ang mga liberal ng pamamahagi ng lupain, kadalasang hindi kanila ang lupang ipapamahagi, kundi sa Estado o sa “mga Demonyong Kapitalista.”

Makikita sa mga komentong ito ang mga elemento ng opensibang pangkultura kontra sa mga maralitang lungsod. Pagdating sa kalagayan at oportunidad, pareho lang ang sa mayaman at mahirap. Ang kaibahan lang, may problema sa mahihirap: iresponsable, nakaasa sa materyal na bagay mula sa iba – sa ibang tao man o gobyerno – at, idagdag natin, anak nang anak. “Spoiled” nga ang tawag ni Ballsy Cruz sa mga taga-Luisita.

Ang moda, samakatwid, ay ganito: ipinagpapalagay na maayos ang mga istrukturang panlipunan at sistemang pang-ekonomiya, habang sinisisi ang suhetibong disposisyon ng mahihirap. Ang ilang epekto ng sistema sa mahihirap – pagiging istambay, pamamalimos o pagnanakaw, pag-aanak ng marami – ay itinuturing na sakit ng lahat ng maralita, hindi na pinapalalim pa sa mga sanhi nito sa lipunan at kasaysayan.

Maipagpapalagay na mula sa mga panggitnang uri ang mga nagkomento, pero halatang kumikiling sila sa mayayaman. Paano nga naman sila? Hindi ito kataka-taka sa isang lipunang inaambisyon ng mga nasa panggitnang uri ang maging mayaman, habang iniiwasan sa pang-araw-araw na buhay ang makabuluhang pakikihalubilo sa mga mahihirap. Pangarap ang buhay-mayaman; bangungot ang buhay-mahirap.

(4) Bahagi ng ganitong pagsisi sa mahihirap ang balangkas ng Labor Force Survey, o ang pagkalap ng datos ng gobyerno tungkol sa mga may trabaho at walang trabaho. Inalis na sa hanay ng pwersa ng paggawa ang mga walang trabaho pero hindi na naghahanap sa kung anumang dahilan. Sa hakbanging ito, nabawasan na ang walang trabaho, dumami pa ang may trabaho. Hindi na sila bahagi ng problema ng lipunan; problema na nila ang kanilang kalagayan. Hindi lipunan ang may problema kundi sila.

(5) Kinahihindikan ng mga nasa panggitnang uring nakakasalamuha ng mahihirap hindi ang mahihirap mismo, kundi ang pag-angkin ng huli ng yaman, ng halaga – sa pamamalimos o pagnanakaw at sa pagpoprotesta para sa dagdag-sahod, lupa, serbisyong panlipunan – na likha ng paggawa ng mahihirap pero kinokopo ng mayayaman. Ang mga jologs, ipinagpapalagay na GSM o galing sa magnanakaw ang gamit, at nagpapababa ng halaga ng mga gamit na status symbol ng panggitnang uri.

Ang katanggap-tanggap na mahihirap, iyung mga nagtatrabaho at namumuhay sa balangkas ng mga naghahari at mga bayaran nila: ang “mahirap pero karapat-dapat” o “poor but deserving” – mga bibigyan ng halaga sa balangkas na payapang lumilikha at lilikha rin ng halaga para sa mga naghahari at mga bayaran nila. Kaya nga bahagi ng Pantawid Pamilyang Pilipino Program ng gobyerno ang “Family Development Sessions,” bukod pa sa pagtiyak na nag-aaral ang mga anak ng maralitang beneficiaries.

Hindi ito pagtuligsa sa mahihirap na itinuturing na katanggap-tanggap ng mga naghahari at bayaran nila. Pagtuligsa ito sa “maka-mahirap” na diskurso ng Estado tungkol sa mahihirap. Napwersa lang naman ang Estado na bigyan sila ng halaga dahil sa paggigiit na rin nila at ng sambayanan. Pagbibigay-katwiran lang ng Estado ang diskurso nito ng “mahirap pero karapat-dapat” sa pagbibigay nito ng halaga sa isang seksyon ng mahihirap. At bahagi pa rin ang diskursong ito ng pagbusabos sa kanila.

07 Oktubre 2010

Galing ang unang larawan sa Facebook, hindi ko na masundan kung kanino. Gawa ang ang ikalawa ni Ivan Reverente, at galing ang ikatlo sa blog ni Jodi Dean.

Kaaliw: binanatan ng Marxistang si Rick Wolff ang Keynesian na ekonomistang si Paul Krugman. Aba, aba: Lumolobo pa rin ang tubo ng mga kapitalista ng US sa kabila ng krisis, sa pamamagitan ng pagkaltas sa sahod at pagtanggal sa mga manggagawa.

Para makaiwas sa mga pagkakamali sa pag-aargumento, basahin natin ang entring ito sa Kasama. Bakit ipinagtatanggol ng mga Komunista ang ibang tao? May sagot muli si Mike Ely, at hindi iyan dahil may pakinabang ang mga Komunista sa pagtatanggol – para man sa sarili o sa sektor. Nasa Kasama rin ang pahayag ni Prop. Jose Maria Sison tungkol sa tunguhing pasista sa US.

May parangal ang tambalang E. San Juan, Jr. at Delia Aguilar kay Howard Zinn at mga pagmumuning kaugnay ng pagiging aktibistang propesor niya. Hindi masaya si Karlo Mikhail Mongaya sa pagkapanalo ng reaksyunaryong si Mario Vargas Llosa, hindi ng anti-imperyalistang si Ngugi wa Thiong’o ng Premyong Nobel. Para sa mahihilig sa teorya, at mga librong PDF, kay Prop. Myfel Paluga raw ang magandang blog na ito, ayon kay Oliver Ortega.

Maikling komentaryo ni Mark Angeles sa pangalan ni Charice Pempengco sa Glee. Kolum ni Rolando Tolentino tungkol sa yogurt at new age na gitnang uri. Paboritong salita: “nagspospongha.” May nakakatawang kwento si Aloysius Marana tungkol sa pagsubaybay niya sa tambalang Robin-Mariel.

May bukas na liham si Ces Santos, lider-estudyanteng nanguna sa protesta sa Ulat sa Bayan para sa 100 araw ni Noynoy. Salamat kay Jaime de Guzman sa papuri. Pahabol: hindi po ako isang propesyunal.

Ang Mabuting Balita mula sa San Roque


“Perwisyo” ang salitang pinawalan ng isang tagabasa ng balita sa estasyong Kapuso kaugnay ng matinding trapik sa Edsa at mga karatig-kalsada na idinulot ng demolisyon at ng paglaban dito sa Sitio San Roque, Barangay Bagong Pag-asa, Quezon City kaninang tanghali. Nakakakulo ng dugo.

Isang paglilinaw: Matagal nang nilalabanan ng mga maralitang lungsod sa nasabing lugar ang banta ng demolisyon. Sa pamumuno ng Kalipunan ng Damayang Mahihirap o Kadamay, kung anu-anong diyalogo ang pinilit nilang gawin sa mga opisyal ng gobyerno para huwag dumulo sa demolisyon ang isyu. Ang totoo, dumulog din sila sa bahay ni Pangulong Noynoy Aquino bago ito manumpang pangulo para ihapag ang kanilang problema at mga kahilingan.

At ito ang dapat maalala at mamalayan ng midya: Katakut-takot na pagsisikap ang ginawa ng mga maralita para matawag ang pansin nito sa kanilang isyu at kahilingan. Kung anu-anong gimik ang kanilang pinag-isipan at ginawa para mapitikan man lang ng larawan ng mga potograpo, makuhanan man lang ng footage ng mga cameraman, at mapag-aksayahan man lang ng ilang salita at laway ng mga mamamahayag. Pero hindi sila tumampok sa alinmang midya.

Sinasabi pa naman ng ilang mamamahayag na mahalaga ang midya sa pagpapatampok sa mga isyu ng mga maralita at mamamayan, para mapwersa ang gobyernong umaksyon. At may katotohanan ito.

Pero sa kaso ng Sitio San Roque, at napakarami pang kaso ng demolisyon, at napakarami pang kaso ng isyu ng mga maralita at mamamayan, hindi “tumulong” ang midya. Hindi nito ibinalita ang isyu para “makatulong” sa pagtawag ng pansin at pag-udyok ng aksyon ng gobyerno. Ngayong lumalaban ang mga maralita gamit ang sariling katawan, mga bato at mga kahoy, “perwisyo” ang dating ng paglaban ng mga maralita sa pagbabalita ng midya.

Sinisisi ngayon ang midya sa madugong pagwawakas ng hostage crisis noong Agosto 23; may kasalanan daw ito sa naganap. Pero mas dapat sisihin ang midya sa naganap na karahasan at trapik ngayong Setyembre 23; may kasalanan ito sa naganap. Sa hindi nito pagbabalita, sa mahabang panahon, sa paglaban sa demolisyon ng mga maralita ng Sitio San Roque, kinunsinti nito ang kawalang-aksyon ng gobyerno at ang kawalang-alam ng publiko. Nag-ambag ito sa pagkakasukol ng mga maralita, sa pagdahas sa kanila at sa paggamit din nila ng dahas.

Sinusuri raw ng midya ngayon ang sarili kaugnay ng hostage crisis ng Agosto 23. Pero higit pa sa pagharap sa mga usapin ng peace and order, na ang kadalasan ding tunguhin ay kontra-maralita, mas dapat suriin ng midya ang pagharap, o hindi pagharap, nito sa usapin ng mga maralita. O bawal itong suriin? Ito ang bawal suriin? Dahil negosyo sila ng mga pinakamayamang kapitalista?

Sa kasalukuyang sistemang panlipunan, laging may kulang, laging limitado, laging kapos, ang tagumpay na nakakamit ng mga maralita. Napigilan ng mga maralita ng San Roque, nang isang araw pa lang ngayon, ang pag-demolish sa kanilang kabahayan, kabuhayan at komunidad. At ito ang mabuting balita mula sa San Roque: kapag nagkakaisa ang mga maralita, kapag handa silang sumuong sa militanteng paglaban, kaya nilang magkamit ng tagumpay.

Habang nanonood ng telebisyon, hindi ko ikakahiyang sabihin sa inyo: naiyak ako sa tuwa, sa galak, sa giting ng napakaraming maralita. Pakiramdam ko, muli na namang isinisilang ang ating bansa.

23 Setyembre 2010

Kuha ni Kenneth Guda ng Pinoy Weekly ang unang larawan sa itaas. Mabuhay! Galing naman sa GMANews.tv ang ikalawa.

Decaf: Try Mo!

Marami na siguro ang nakapanood ng patalastas ng Nescafe Decaf na may titulong “Why Not?” Dalawang babae ang sinubaybayan mula paglalakad pauwi hanggang bago matulog, kung saan inisa-isa ng isa ang mga naengkwentrong “bawal” gawin sa gabi: magwalis, dumaan sa ilalim ng hagdan, manahi, maglabas ng pera, matulog nang basa ang buhok, hanggang sa, syempre pa, uminom ng kape dahil “baka hindi ka makatulog.” Ang sinasabihan, sa wakas, ay parang hindi na nakapagpigil at nagsabing:

Bawal-bawal ka diyan.
And so what kung gabi?
Magkakape ako kung gusto ko, ’no?
Decaffeinated naman.
So pwede pa rin akong makatulog.
Ang sarap kaya.
Try mo!

Sa propaganda-ahitasyong ito para sa kapeng decaffeinated, makikita ang linya-por-linya o hakbang-hakbang pero mabilis na pang-aakit at pagbibigay-katwiran sa pagkonsumo ng ibinebentang kalakal: pagkutya sa pagbabawal >> pagkwestyon-pagrerebelde sa pagbabawal >> pagdeklara ng indibidwal na pagpapasya >> paghahayag ng siyentipikong batayan at sa gayo’y ng pagpawalang-bisa sa batayan ng pagbabawal >> paghahayag ng sarap sa aksyon >> paghikayat sa kausap na gawin din ang ginagawa.

Bago ang ganitong pagbulalas, nasabi ng nangangaral ang malaganap na kumbaga’y argumentong pang-nagkakaisang prente ng mga mapamahiing siya namang promotor ng mga nabanggit na paniniwala-pagbabawal: “Sumunod ka na lang; wala namang mawawala.” Kahit hindi naman talaga pamahiin ang hindi pag-inom ng kape bago matulog (dahil paalala lang ito), kahit hindi naman talaga relihiyoso o metapisikal ang batayan nito (dahil siyentipikong sabihing nakakagising ang caffeine), at kahit may lusot naman ang ibinebentang produkto sa pampagising na talab ng kape (dahil “decaffeinated naman”), ibinungkos ang hindi pag-inom ng kape sa mga nabanggit na pamahiin.

Sa ilalim ng kapitalismo, sabi nina Karl Marx at Friedrich Engels sa Manifesto ng Partido Komunista, “Ang lahat ng solido ay nalulusaw sa hangin, ang lahat ng banal ay binababoy.” Sa ganitong tunguhin ng kapitalismo mailulugar ang kontra-pagbabawal at kontra-awtoridad na diwa ng patalastas. Sabi naman ng pilosopong Slovenian na si Slavoj Zizek sa marami niyang sulatin, ang paglabag sa mga pagbabawal at awtoridad ang tampok na estilo ng panawagan ng kapitalismo sa mga konsyumer sa kasalukuyan.

Mga babae ang bida sa patalastas at mga babae rin ang target nito. Hinihikayat nito ang pagkonsumo ng kababaihan ng kape sa panahon ng pagpapahinga-pagsasaya (leisure). Sa kanyang napakagandang sanaysay na “Permanent Daylight,” inilahad ni Anwyn Crawford, Australyanong manunulat, ang isang feminista at kontra-kapitalistang pagsusuri sa panahon ng pagpapahinga-pagsasaya na iniaalok ng kapitalismo. Aniya, “ang panahon ng pahinga-pagsasaya… ay itrinansporma, sa ilalim ng kapitalismo, sa pagsisikhay ng pagpapahinga-pagsasaya bilang pagpapaunlad sa sarili (self-improvement) para sa pakinabang ng kapital, ginawang ultimong kalakal ang sarili…”

Sa patalastas, ang pagkonsumo ng kape ng kababaihan ay paglabag sa mga pagbabawal at awtoridad – partikular kaugnay ng gabi. Hindi ba’t tugma ito sa pagpapatrabaho sa kababaihan sa mga call center, kung saan mabenta ang kape? Hindi ba’t tugma ito sa panawagan ng Employers Confederation of the Philippines na tanggalin na ang pormal o ligal na pagbabawal sa kababaihan na magtrabaho sa gabi? Ani Crawford, “Sapatos, pornograpiya, maramihang pagrerelasyon, hindi pagtatalik, vibrator, yoga, handbag – wala sa mga ito ang may bitbit ng di-hayag na halagang moral o pulitikal, pero mahusay ang kapitalismo sa pagbebenta ng mga ito sa atin sa batayang magbitbit sila.”

Dahil ang pagkakape ay naging tampok na bahagi na ng pagpapahinga-pagsasaya ng mga propesyunal, naalala ko ang pagbibigay-katwiran ng notoryus na si Tim Yap, “Ambassador of Pinoy Party,” sa pagpa-party ng mga propesyunal sa gitna ng kahirapan at ligalig sa bansa. Aniya, nagpa-party sila dahil karapat-dapat sila rito (“they deserve it”) dahil nagtatrabaho sila nang husto (“they work hard”). Sa sipat ni Crawford, bahagi pa rin ng pagtatrabaho ng mga propesyunal ang kanilang pagpa-party. Hindi lang sa pakahulugang kumokonsumo sila sa pagpa-party, kundi pagyakap ito sa pagtatrabaho para sa kapitalismo, sa indibidwalistang ethos o diwang gusto nito.

May isa pang magandang punto si Crawford, kaugnay ng patalastas ng Nescafe Decaf: “Nakasandig ang kapitalismo sa bisibilidad ng kababaihan bilang imahen para supilin ang Real ng kanilang kawalan ng bisibilidad – ang kanilang hindi pag-iral – bilang mga subject” o mga taong kumikilos sa sariling pagpapasya. Lumalabas sa telebisyon ang mga propesyunal na kababaihan sa kanilang mga opisina at bahay, pero hindi ang mga manggagawang kababaihan bilang mga manggagawang kababaihan. Kung lumabas man, iyan ay bilang misis na naglalaba, nanay na nag-aalala sa kalusugan ng pamilya, tagalutong nag-aalala kung paano pasasarapin ang ihahain sa mga anak, at iba pa…

Sa mga nagbabasa kay Zizek, hindi na mababanggit ang “decaffeinated coffee” nang hindi naaalala ang kanyang paulit-ulit na punto rito: ang pagtanggal ng substansya ng mga bagay-bagay – serbesa na walang alkohol, panghimagas na walang asukal – sa kasalukuyang lipunan na mapagpahintulot at konsyumerista. Madalas, dinudugtungan niya ito ng sipi kay Robespierre, ang rebolusyunaryong Pranses, na minsang nagsabing ang mga rebolusyunaryong ayaw sa paggamit ng dahas kontra sa mga kalaban ng rebolusyon ay may gusto ng “rebolusyong walang rebolusyon.” Pwede palang decaf ang maging simbolo ng rehimen ngayon. Pagbabagong walang pagbabago? Sakto!

para kay Lila,
mahilig sa kape,
at nananatiling matatag

19 Setyembre 2010

Galing ang mga mga larawan ng mga likhang-sining ni G. Ricky V. Ambagan sa blog ng Pinoy Biswal Arte.

Bago ilabas ang resulta ng imbestigasyon sa hostage crisis, sinabi ni Presidente Noynoy na huwag gumawa ang mga tao ng padalus-dalos na kongklusyon na, halimbawa, ang mga pulis mismo ang nakapatay sa mga hostage. Eh bakit may sinabi siya noong una na ginamit ng hostage taker ang mga hostages bilang panangga sa atake? Ang labo.

For more pagbabagong walang pagbabago: pinakamababa ang badyet kada estudyante sa ilalim ng rehimeng Noynoy, sabi ni Victor Villanueva (mas mature na ang screen name. Hehe). Sanaysay ni Raymund Villanueva tungkol sa naudlot na karera niya sa pagmomodelo – ng produktong Nestle. Maganda ang mga punto ni Marck Ronald Rimorin kaugnay ng pagbabawal ng DepEd sa pagpapabaon ng homework kapag weekends.

Matindi ang parangal ng unrepentant Marxist sa pelikulang Tirador ni Brillante Mendoza. Parangal kay Salvador Allende, sosyalistang dating pangulo ng Chile, kaugnay ng anibersaryo ng unang 9/11 (1973). Sana hindi tayo ang inilalarawan ni Mark Fisher (aka K-Punk): Too wired to concentrate.

Taas ng Turing

Bakit, kapag may hostage crisis ba sa isang estado ng US, inaasahan bang pumunta si Barack Obama? Bakit, ang isang gobernador ng Pilipinas, pwede bang direkta na lang sumulat kay Barack Obama o Hu Jintao?

Narinig natin ang mga tanong-argumentong ito sa rehimeng Noynoy Aquino kaugnay ng naganap na hostage crisis noong Agosto 23. Ang una, bilang tugon sa malaganap na pagtinging dapat ay mas sumangkot pa si Noynoy sa krisis. Ang ikalawa, bilang tugon sa umano’y nakakainsultong sulat na natanggap ni Noynoy mula sa isang opisyal ng Hong Kong kaugnay ng krisis.

Paglilinaw: ang pagtingin ng marami pagkatapos ng hostage crisis ay dapat mas sumangkot si Noynoy at ang pambansang gobyerno – hindi, tulad ng pinagmukhang absurdong punto ng mga tulad ni John Nery, na dapat nakita si Noynoy sa mismong hostage crisis. Si Noynoy nga, napwersang umamin dito – patunay na masyadong panatiko ang mga tulad ni Nery.

Walang duda, mga argumento itong bahagi ng pagpipilit ng rehimeng Noynoy na bigyang-katwiran ang palpak-sa-negosasyon pero todo-sa-dahas na naging pagharap nito sa hostage crisis. Bahagi rin ang mga ito ng pagsisikap ng rehimen na ibangon ang dangal mula sa nangyari.

Sa pagsisikap gawin ang mga ito, pinapagtibay ng rehimen ang isang pantasya: ang gobyerno ng Pilipinas, na sa isip nito’y walang ipinagkaiba sa Pilipinas mismo, bilang entidad na kaantas o kahanay ng ibang gobyerno/bansa sa komunidad ng mga gobyerno/bansa sa mundo.

Bangga ang ganitong pantasya sa aktwal na lugar o papel ng Pilipinas sa ekonomiyang pampulitika ng mundo. Kaugnay ng Hong Kong, patakaran ng gobyerno ng Pilipinas ang paghikayat sa tatlong bagay: pamumuhunan sa bansa ng mga negosyante nito, panunurista sa bansa ng mga mamamayan nito, at paninilbihan ng mga Pilipino bilang domestic helpers sa Hong Kong.

Hindi naman patakaran ng gobyerno ng US ang pag-akit sa dayuhang mamumuhunan o turista; hindi rito nakaasa ang ekonomiya nila. Hindi naman mamumuhunan o turista ang pinapupunta ng isang probinsya ng Pilipinas sa ibang bansa, kundi migranteng manggagawa. At kung susulat man ang isang gobernador sa US sa gobyerno ng Pilipinas, tiyak na iba ang resulta.

Sa ganitong perspektiba, ibang-iba talaga ang relasyon ng Pilipinas sa Hong Kong sa gustong ipakita ng rehimeng Noynoy. Masasabing may batayan talaga para hilingin ng gobyernong Hong Kong ang higit na pagsangkot ng pambansang gobyerno ng Pilipinas sa kakatapos na krisis, at para direktang itulak nito ang gobyerno ng Pilipinas na gumawa ng ilang hakbangin.

Kakatwa, samakatwid, na ginagamit at pinapatibay ng rehimeng Noynoy ang pantasyang kaantas o kahanay ng Pilipinas ang ibang bansa, at mga makapangyarihang bansa pa nga, habang ipinagpapatuloy at pinapatibay ang mga patakarang naglalagay sa Pilipinas sa posisyong mas mababa sa ibang bansa. Independyente sa pantasya; nakayukod-sa-dayuhan sa praktika.

Maaalala na sa mga unang taon ng rehimeng Cory Aquino, inilahad ni Auggie Cordero, namamahala sa mga damit ng dating pangulo, na dahil naglilibot sa ibang bansa si Cory para mangutang at humingi ng kung anu-anong tulong – at, maidadagdag, nang dumidistansya sa anino ng “Imeldific” niyang pinalitan – kailangan niyang magbihis nang simple, hindi nang magara.

Kaiba rito ang asta ng rehimeng Noynoy. Marahil, ito ang pagtinging itinutulak ng mga gobyernong naluklok sa pwesto at umiiral sa panahong dominante na mga patakarang neoliberal, kung paanong ipinanganak at nabubuhay ang mga isda sa tubig: Natural, hindi kakatwa, ang pagseserbisyo at pagyukod sa pangangailangan ng ibang bansa. Marangal ito, hindi kahiya-hiya.

14 Setyembre 2010

Galing ang larawan sa itaas kay Gilbert86ii.

Pagsusuri ng dalawang paboritong manunulat sa hostage crisis: Patricia Evangelista at Mong Palatino. Bakit daw nagmamartsa ang mga manggagawa sa Pransya gayung hindi sa US? Maganda ang sagot ni Rick Wolff. Nabasa na ba ninyo ito? Mga sundalong Amerikanong ginagawang sport ang pagpatay sa mga mamamayang Afghan at pagkolekta ng mga daliri nila.

Alex Remollino: Makata mula sa Malayo


(1) Hindi kami personal na magkakilala ni Alexander Martin Remollino, makabayang manunulat at makata. Hindi ko alam, bagamat may ilang pagkakataong nagkasama kami sa pulong o aktibidad, hindi kami personal na naipakilala sa isa’t isa. Pero kilala ko siya, syempre, dahil nakikita ko ang pangalan niya sa mga tula at sanaysay na umiikot sa mga sirkulong aktibista. Tapos nakikita ko siya – matangkad, mahaba ang buhok, parang laging may gustong sabihin – sa maraming pagkakataon. Syempre pa, mataba siya noon. Nitong huli’y pumayat siya nang napakabilis. At dahil hindi naman ako taong mapanghusga, naisip ko lang na siguro’y nagdodroga siya. Iyun pala, iba na.

(2) Itinatangi ng mga aktibista ang mga makata nila. Sa mga pormal na pagtitipon at kahit sa mga rali, bihirang walang pagsalitaing makata o basahing tula. Sa mga usap-usapan, pulong, pag-aaral at parangal, may mga taludtod na laging nababanggit:

“Napopoot tayo pagkat tayo’y nagmamahal”
Awakened, the masses are Messiah
“Ang pagiging babae ay pamumuhay sa panahon ng digma”
“Hindi ito kabaliwan, kundi katapusan ng kabaliwan”
”Ang gerilya ay tulad ng makata”
“Sa iyong katauhan, maliwanag ang tala ng rebolusyon”

Bayan kasi tayong mahilig sa mga kanta at himig ng mga salita. Mga mananalig kasi tayong naniniwalang nakakapagbago at nakakapagpatatag ng kalooban ang salita ng Diyos. Kapit-bahay kasi tayong mahilig sa kwento-kwento at balita. Kilusan kasi tayong ibayong nagpapahalaga sa linya sa iba’t ibang usapin at sa paghawi sa panlilinlang ng mga naghahari. At ang mga makata, sila ang ating mga mang-aawit, mangangaral, tagapagbalita, edukador at lider-masa – silang sa atin ang kung ano tayo sa bayan. Katulad ng ibang likhang sining na angkop sa mga lugar ng mahihirap, walang gaanong instrumento ang kailangan sa pagtula – tulad ng ginagawa ng mga aktibista.

(3) Noong 1966, tinanong si Hen. Vo Nguyen Giap ng Vietnam tungkol sa “mga thesis na Amerikano” na nagsasabing maipapanalo ng US ang gera sa Timog Vietnam sa pagparalisa sa isang pier at pagwasak sa potensyal ng ekonomiya ng Hilaga. Ang sagot niya: “Hindi mga ‘thesis’ ang kulang sa estratehiyang Amerikano… Ito lang ang wastong thesis: gerang agresyon ang gerang inilulunsad ngayon ng gobyerno ng US sa Timog Vietnam, gera ng neokolonyal na agresyon. Nagsusulong ang mga mamamayan sa Timog Vietnam ng lehitimong depensa para tiyakin ang mga karapatang pambansa nila… Makatarungan ang aming digma ng pagpapalaya. Magtatagumpay kami.”


(4) Mula sa malayo, mukhang masipag na makata, manunulat at aktibista si Alex. Kahit ang mga nakasama niya sa gawain, ganito rin ang sinasabi. Masayang katrabaho rin daw. Sa paksa at nilalaman ng kanyang mga sulatin, malinaw ang pagsisikap niyang masapul at mailahad ang pinakamatalas na pagsusuri. Sa porma at himig ng mga ito, malinaw ang pagsisikap niyang mang-antig at magpakilos ng kapwa at kasama. Hindi ko man personal na nakilala si Alex, alam kong ganitong klase siya ng aktibista. Ang tahimik niyang presensya, at ng maraming iba pa, ay nagbibigay-katiyakan na patuloy ang pagpupunyagi ng mga kasama, magkakilala man o hindi, para sa paglaya ng bayan.

(5) Nagulat siya sa balita. Nasa bahay na siya nang mabasa niya ang text, sinuong ang malakas na ulan ng gabing iyun. Galing ito sa kaibigang nasa poetry reading na fund-raising activity para sa pagpapagamot sa makata. Galing din siya doon, may inabot sa isang kaibigan at ipinaabot sa isa pa. Hindi siya pumasok dahil tila masikip ang lugar at wala naman siyang pandonasyon. Sa labas, dinig na dinig ang boses ng mga bumabasa ng tula. Lumalakas na raw si Alex. Natawa pa siya: hot, kumbaga, ang pinagdausan ng aktibidad habang cool na cool ang katapat nitong sosyal na kapihan. Ano pa’t nangagsitahimik daw nang matagal ang maiingay noong inanunsyo ang pagpanaw…

06 Setyembre 2010

Galing ang mga larawan sa itaas sa website ni Willi Baumeister.

Nagngangalit na rebyu ni Richard Seymour sa talambuhay ni Tony Blair, dating pinuno ng bansa niya. Inatras tuloy ang book signing ng mokong. Ang pamanang Amerikano sa Iraq, ayon kay Patrick Cockburn: istabilidad na parang hindi rin. Kumusta na ang ekonomiya ng Venezuela sa ilalim ni Hugo Chavez?

Magandang epekto ng tenure sa mga propesor, ayon kay Jodi Dean. Blast from the past: matinding pagtuligsa ng Marxistang si Terry Eagleton kay Gayatri Spivak at isang tipo ng teoryang post-kolonyal. Maganda bagamat mahabang kritisismo sa kapitalismo kaugnay ng krisis sa kalikasan.

Maagap at madamdaming parangal ni Ina Silverio-Gargar sa namatay na makatang si Alex Remollino, 33. Parangal ng Bulatlat.com at ng maraming iba pa, ng tambalang Tine Sabillo at Carlos Maningat, at ni Kenneth Guda. So Blogspot ang bagong template ng huli. Simple pero magandang artikulo ni Jonnah Marie D. Morado — at mas magandang prinsipyo.

Luisita: Makikialam Tayo

Mga kaibigan at kasama, may sinasabi sa atin at sa publiko ang mga propagandista ng mga panginoong maylupang Cojuangco at Aquino at ng rehimen ni Presidente Benigno “Noynoy” Aquino III: huwag daw tayong makialam sa mga nagaganap sa Hacienda Luisita.

Huwag daw tayong makialam dahil pribado ang usapin doon, bagay na dapat pagpasyahan ng mga direktang sangkot. Huwag daw tayong makialam dahil ang totoo’y nagpasya na ang mga magsasaka at manggagawang bukid: Gusto nila ang Stock Distribution Option, ayaw nila ang pamamahagi ng lupa. Gusto nila ang mga Cojuangco at Aquino, ayaw nila sa Kaliwa. Iyan ang sabi nila.

Sa panig natin, may masamang balita tayo sa mga propagandistang ito at sa kanilang mga panginoong maylupa, lalo na sa kanilang panginoon sa Malakanyang: Makikialam tayo. Uulitin ko: Makikialam tayo.

Makikialam tayo dahil hindi ito para sa interes ng ating mga sarili o pamilya, kundi sa interes ng mga magsasaka at manggagawang bukid sa Luisita at buong bansa. Makikialam tayo dahil aalpas tayo sa komportableng hawla ng ating personal na buhay para maging tunay na kapwa, kapatid at kasama ng naghihirap na’y niloloko’t dinadahas pang mga magbubukid sa hacienda.

Makikialam tayo dahil pekeng kasunduan ang sinarhan nitong huli, kasunduan sa mga lider-magsasakang nagsasabing kumakatawan sa mga organisasyong hindi nila pinapamunuan at bayaran ng mga panginoong maylupang itinuturong utak sa pagpaslang sa marami nilang kasamahan. Makikialam tayo dahil punung-puno ng panlilinlang ang naging halalan, na kiling na kiling sa SDO at kontrang-kontra sa reporma sa lupa. Makikialam tayo dahil kahit tayo ang mga magbubukid sa Luisita, maaaring nagipit tayo para bumoto pabor sa SDO, pero gugustuhin nating maghimagsik at gugustuhin nating may ibang maghimagsik.

Makikialam tayo kahit pa sinabi ng isang obispo na dapat kilalanin ang naging botohan at ipinapahaging niyang wala na tayong magagawa dahil nasamantala ang pagiging gipit sa pera ng mga anakpawis ng Luisita. Makikialam tayo dahil mas naniniwala tayo kay Hesukristo, na nagsabing anuman ang ginagawa natin sa ating pinakamaralitang kapatid ay siya ring ginagawa natin sa Kanya. Makikialam tayo dahil hindi tayo makakapayag sa panloloko at pandarahas sa ating mga kapatid sa Luisita.

Makikialam tayo dahil hindi nyutral ang Korte Suprema, na napakarami nang desisyong kontra sa mga manggagawa, magsasaka at masang anakpawis at laging pumapabor sa mga naghahari at nakikinabang sa bansa.

Makikialam tayo dahil patakaran ng gobyerno ang reporma sa lupa, maging ang desisyon ng Presidential Agrarian Reform Council noong 2005 na ibasura ang SDO at ipamahagi ang lupa ng Luisita. Makikialam tayo dahil interes nating lahat kung paano ipapatupad ng rehimeng Noynoy ang desisyon ng PARC at ang reporma sa lupa. Makikialam tayo dahil gusto nating maipatupad ang makatarungang patakarang ito ng gobyerno, na nakamit ng mga taga-Luisita sa tuluy-tuloy na paglaban nila. Makikialam tayo dahil hindi porke’t pinuno ng gobyerno si Noynoy ay hindi na nito ipapatupad ang patakarang sumasagasa sa interes ng pamilya niya.

Makikialam tayo dahil may implikasyon ang nagaganap sa pinaka-kontrobersyal na usapin sa lupa sa bansa sa lahat ng magsasakang Pilipino. Makikialam tayo dahil ayaw natin ang mensaheng inihahatid ng naganap sa Luisita sa iba pang panginoong maylupa: na kapag kinasabwat ang ilang lider-magsasaka, kapag naglunsad ng nilutong eleksyon, kapag ginamit ang hindik ng baril at hikayat ng pera, pwede nang hindi ipatupad ang reporma sa lupa.

Makikialam tayo dahil ipinangako noon ni Jose Cojuangco, Sr., ipinangako noon ni Cory Aquino, at ipinangako nitong huli ni Noynoy, na ipapamahagi sa mga magsasaka ang lupa. Makikialam tayo dahil ipinakita na ng kasaysayan na kayang gawin ng mga Cojuangco at Aquino ang maruruming pakana para baligtarin ang pangako nila. Makikialam tayo dahil bagamat ipinangako ni Noynoy ang pamamahagi ng lupa, kinontra agad ito ng kanyang pinsang si Fernando Cojuangco, mataas na opisyal ng Luisita, na nagsabing talagang dapat modang hacienda ang pagtatanim ng tubo – patunay ng kanilang motibo. Makikialam tayo dahil dapat tinutupad ang makatarungang pangako, at ipinako ang mga naunang pangako gamit ang gobyerno, ang batas, ang korte, ang militar – gamit ang buwis, samakatwid, na ating pinagpaguran.

Makikialam tayo kahit ang gusto ni Noynoy ay ang tinatawag niyang “pakikisangkot,” at sinasabi niyang “ang nakikialam, walang hanggan ang reklamo” at “ang nakikilahok, nakikibahagi sa solusyon.” Dahil hindi tayo makikisangkot sa kanyang pakahulugan – na ang ibig sabihi’y makikipagsabwatan – sa kanyang gobyernong populista sa salita pero sa gawa’y maka-Kanan.

Makikialam tayo dahil hindi tayo makakapayag na dudulo ang mahaba at maningning na pakikibaka ng mga magsasaka at manggagawang bukid sa pagkabigo nila at pagtatagumpay ng mga Cojuangco at Aquino. Makikialam tayo dahil gusto nating balikan ang kasalukuyan mula sa tanaw ng matagumpay na hinaharap at sabihing tumindig tayo sa tama, sa panig ng inaapi, at hindi nagpagapi kahit sa malakas na kalaban.

Makikialam tayo dahil maalamat ang yaman ng pamilya Cojuangco at Aquino, ang pagmamalaki ni Kris Aquino ng isang kwintas sa telebisyon na “katas ng Luisita,” ang dati nang nabalitang mga kabayo sa Luisita na kumakain ng imported na butil at nakatira sa de-aircondition na kwadra. Makikialam tayo dahil maalamat din ang kahirapan at kagutuman ng mga magsasaka at manggagawang bukid sa Luisita, ang pagkita nila ng P9.50 kada linggo, ang pagpapakulo nila ng bato para may alat ang sabaw na ibubuhos sa kanin nila.

Makikialam tayo dahil hindi kusang ibibigay ng mga naghahari at nakikinabang sa bansa ang mga kahilingan ng mga magbubukid sa Luisita. Makikialam tayo dahil nasa sama-samang pagkilos at paggigiit natin ang pag-asa.

Alam ko, mga kaibigan at kasama, na ang bawat isa sa atin ay mayroon pang napakaraming dahilan kung bakit tayo makikialam sa Hacienda Luisita. Maraming dahilan ang bawat isa, mga buhay na mga dahilan, mga dahilang patuloy na naghihirap pero lumalaban. Hindi na lang ito laban ng mga taga-Hacienda Luisita; laban na ito nating lahat.

Makikialam tayo! At dahil makatarungan ang ating ipinaglalaban, dahil nagpupunyagi tayo, at dahil isinusulong natin ang interes ng masang magsasaka at sambayanan, magtatagumpay tayo, mga kasama!

01 Setyembre 2010

[Panukalang talumpati sa mga pagkilos para sa lupa at katarungan para sa mga magsasaka at manggagawang bukid ng Hacienda Luisita.]


Taliwas sa pangako ng neoliberalismo, humahabol sa antas-India ang sahod sa call center sa US at hindi ang kabaligtaran – Financial Times. Kahit marami ang walang trabaho, tumitindi ang diskuntento ng mga manggagawang Kano sa trabaho. Rebyu sa libro ni Hester Eisenstein, sosyalistang feminista: pumasok daw ang maraming kababaihan sa pwersa ng paggawa sa panahong mas dehado sila.

Paghahambing ni Jodi Dean sa retorika at reyalidad ng neoliberalismo: sabi raw ni Lenin, “posible ang komunismo dahil hindi syensyang pang-rocket ang pangangasiwa sa estado; kaya ito ng kahit sino.” Masinsing kwento ni Mike Ely tungkol sa papel ng mga kabataang Red Guards sa rebolusyong pangkultura noon sa Tsina.

Pagbati sa kaarawan ni G.W.F. Hegel pero naging papuri kay Rosa Luxemburg. Magandang sulatin ni Mike Ferner, presidente ng Veterans for Peace sa US, tungkol sa “bago” sa patakaran sa Iraq ni Barack Obama.

Hindi psychotic si Ging Flores tungkol sa pagkahiya sa pagiging Pilipino dahil sa nangyaring hostage crisis: “naisip ba natin minsan na ikondena ang mga bayang ito dahil sa mga pang-aaping dinanas ng mga kababayan natin sa teritoryo ng mga ito?” May bago na namang nakakatuwang entri si Edgar Allan Paule, tungkol naman sa dalawang-minutong video ng pambansang awit ng Kapuso. Ang ganda ng Camiguin, lalo na sa mga larawang ito ni Jamael Jacob! Maganda ang isinulat ni Ina Silverio-Gargar tungkol sa kapwa-inang si Judilyn Oliveros. Inisyal na pagsusuri ni Bikoy Villanueva sa panukalang unang pambansang badyet ng rehimeng Noynoy.

Hostage Taking bilang Larawan ng Bansa

Sang-ayon ako sa mga komentaristang sina Angela Stuart-Santiago at Conrado de Quiros. Dapat ipinangako na lang ng pulisya at gobyernong Aquino na ibibigay ang hinihingi ng nang-hostage sa Luneta na si Rolando Mendoza noong Agosto 23. Hindi naman masyadong matayog: maibalik lang naman sa trabaho. Ang mahalaga ay kalmahin ang loob niya para mapalaya ang mga bihag niyang turista sa bus na iyun.

Pinansin naman ng Kilusang Mayo Uno ang tinawag nitong “takot sa dumadaming kahilingan (fear of heightening demands)” ng rehimen ni Presidente Noynoy Aquino. Bukod sa kapalpakan ng pulisya, ang usaping ito ang talagang nakakabagabag ng pag-iisip. Eh ano naman kung dumami pa ang hinihingi ni Mendoza? Napakasimple lang naman ng una, kaya hindi na malamang tumayog pa nang husto o nang major-major.

Lumabas tuloy ang pinagkakaabalahan ng rehimeng Noynoy: ang pahupain ang pag-igting ng mga kahilingan at ekspektasyon ng mga mamamayan sa gobyerno. Katulad ng paglalarawan ni Karl Marx sa ugnayan ng kapitalista at kapital, lumikha ng malakas na pag-asa ang kandidatura ni Noynoy, bagay na pinipilit kontrolin ng rehimen niya pero hindi makaya. Kahit dapat sumalubong na ito sa kahilingan, nagmatigas pa rin.

Kauna-unawa na sensitibo ang KMU sa usapin ng pagtugon ng gobyerno sa mga kahilingan. Kasama ng ibang progresibong organisasyon, binibigyang-boses nito ang kahilingan ng mga mamamayan sa harap ng pagmamatigas ng gobyerno. Pero sa mata ng gobyerno, iba ang mga progresibong organisasyon at iba ang mga mamamayan. Sa mata pa nga nito, bihag ang mga mamamayan at mambibihag ang mga progresibo.

Sa ganitong klase ng pag-iiba sa mga mamamayan at mga itinuturing ng gobyerno na kaaway mailulugar ang mga maniobra sa Hacienda Luisita: Iba ang kahilingan ng mga magsasaka sa kahilingan ng mga progresibo. Hindi ang kahilingan ng mga progresibo ang dapat pakinggan, kundi ang “kahilingan” ng mga magsasaka – kahit pa gawa-gawa lang din ang huli ng mga Cojuangco’t Aquino. Mapapagod din ang mambibihag.

Sa huli, lalabas din ang totoo: hindi nagmamalasakit ang gobyerno kahit sa itinuturing nitong mga bihag. Ang mahalaga talaga rito ay ang mapangalagaan ang sariling interes.

25 Agosto 2010

Muntik na akong maiyak noong nakita ko ang larawan sa itaas. Galing ito sa Pinoy Weekly, pero salamat kay Tanglad sa pagpapatampok!

Sine Sigwa

Ilalatag ko ang baraha ko: Ang totoo, mas malinaw at mas kagyat ang pagkagustong naramdaman ko matapos mapanood ang pelikulang Dukot kaysa matapos mapanood ang pelikulang Sigwa. Hindi maiiwasan ang maghambing, sa tingin ko, dahil pareho silang gawa ng tambalang Joel Lamangan sa direksyon at Bonifacio Ilagan sa panulat, progresibo ang paksa at tema, at nagsangkot ng mga artista sa pelikulang mainstream.

Bilang aktibista, sinubaybayan ko kung paano hinabi ng dalawang progresibong alagad ng sining ang kwento, kung kapani-paniwala ba o hindi. Kailangan kong sabihin ito dahil aaminin kong hindi ako kasing-mapagmatyag sa bagay na ito kapag pelikulang gawa ng mga hindi progresibo ang pinapanood. Hindi ko rin alam kung naging o magiging kasing-mapagmatyag ko ang mga manonood na hindi aktibista sa isyung ito.

Anu’t anuman, karamihan sa mga kapwa-aktibistang tinanong ko pagkatapos ng pelikula ang nagsabing nagustuhan nila ang Sigwa, at mas nagustuhan pa nga nila sa Dukot. Nagdagdag ito ng hamon sa akin bilang magrerebyu ng pelikula: Hindi ko lang tungkuling ilahad ang pagtingin ko, kundi ang gagapin din ang pagtingin ng iba. Para kasi sa mga progresibo, mahalaga ang paghatol ng mga manonood sa isang pelikula.

May ilang kaibigan ang nagtanong: Bakit 2009 lang binalikan sa Pilipinas ng Pilipino-Amerikanong si Dolly (Dawn Zulueta) ang sanggol na anak niya, na naiwan niya matapos siyang arestuhin at ideport noong unang mga taon ng Batas Militar at pagkatapos ay nabalitang namatay? Pwede naman daw noong 1986, nang mapatalsik ang diktador? Sa pagbalik ni Dolly uminog ang pelikula, kaya mahalaga para sa kanila.

Sa tingin ko, mas kapani-paniwala kung binalikang agad ni Dolly ang anak noong 1986. Pero kapani-paniwala pa rin ang hindi niya pagbalik kahit noon. Maaaring binalik-balikan at ipinagluksa niya ang pagkamatay ng anak, pero maaaring hindi ito naging ganoon ka-lakas na tulak para bumalik sa bansa. Kapani-paniwala ang paliwanag ng pelikula sa nahuling pagbalik niya: na may nakapagsabing buhay pa ang anak niya.

May kaibigan namang bumilib sa pagsisiwalat ng kwento mula sa pagdating at pagtingin ni Dolly. Hindi ko alam sa pelikulang Pilipino, pero inugat pa ng kritikong pangkulturang si Edel E. Garcellano kay Simoun ng El Filibusterismo ni Jose Rizal ang ganitong estilo ng paglalahad: ang balikbayan “bilang pangkulturang tagapag-ingat ng tensyon, ang nawalay na sipat para tasahin ang pagkakaiba [Interventions, 1998].”

Nagsimula ang agam-agam ko sa istorya ng pelikula sa rurok nito, sa pagsasagutan nina Dolly, Cita (Zsa-zsa Padilla), Rading (Jaime Pebanco) at Oliver (Tirso Cruz III) sa burol ng propesor na naging mahalaga sa pagiging aktibista nila – eksenang alam kong paborito ng maraming kapwa-aktibista. Hindi pa dahil imposibleng ang amasonang tulad ni Cita ay pupunta, o babastusin ni Oliver ang mga aktibista, sa isang burol.

Nahabaan ako sa polemika at, sa tingin ko, pwede pang napalambot – masyadong hardcore! – ang mga sinabi para nakasabay ang manonood na hindi aktibista. Parang sinikap ilahad ang lahat ng paninira sa Kaliwa at sagutin ang mga ito. Sa kabilang banda, malulutong ang linya at mas mahusay na pangsara ang “praktikang panlipunan (social practice)” kontra kay Oliver kumpara sa pagsasabi halimbawang burgis na siya.

Sa tingin ko, higit sa mga linyang binitawan, nagustuhan ng mga kapwa-aktibista ang eksena dahil paghaharap ito ng naging mga buhay ng mga dating kabataang aktibista: ng isang nanatiling New People’s Army at isang nagturo sa militar ng mga kapwa-aktibista at naging tagapagsalita ng rehimeng Arroyo. Inusig ng una ang ikalawa, mula sa tanaw ng dati nilang pinagsaluhang paniniwala. Paano mo nagawa iyan, Oliver?

Sa pagdating ni Cita sa burol – nang ang armas lang ay isang “Shhh!” at hintuturo sa tapat ng labi para sa mga nakakakilala at isang maliit at payat na babaeng kasama – ipinakita ang pagkatao niya na isang amasona. Lalo pa itong nakita noong kinumpronta niya si Oliver sa kabila ng maraming bodyguard nito. Kakatwang palaisipan: naipakita niya ang pagkatao sa pagsugal sa seguridad niya, na hindi ko alam kung reyalistiko.

Spoiler alert! Sa tingin ko, hindi nabigyan ng sapat na halaga ang pagpanaw ni Azon (Gina Alajar) at paghahabilin niya sa anak at apo ni Dolly sa huli. Ang punto ba ay ipakitang higit sa usaping personal ang bumukas kay Dolly sa pagbalik sa bansa? Ito naman ang ipinakita ng pelikula – nang hindi nagmukhang nakalimutan ang hibla ng kwento niya. Pero mas buo sana ang kwento kung napahalagahan ang nasabing eksena.

Nakakatuwa pero parang pilit ang pagpapakilala ng anak ni Rading na isa na siyang unyonista sa dulo ng pelikula. Sa tingin ko, ang sana’y naging aktibista sa pelikula ay ang anak ni Dolly na pinalaki ni Azon. Maaaring nagtatalo sila ni Azon tungkol sa aktibismo, pero aktibista siya. Sa ganito, naging simbolo rin sana siya ng isa pang bagay na iniwan ni Dolly sa iba pero lumago sa kabila ng lahat ng nangyari – ang rebolusyon.

Ilan pang tanong: Bakit babalik sa US si Dolly nang wala man lang pangakong magsusulong ng pakikibaka? Maipagpapalagay na ba iyun? O background lang ang nasaksihan niya sa paghahanap ng anak? Bakit sinabi ni Dolly na nagpapakabuti sila noong namatay ang asawa niya, gayung wala naman itong ipinakitang pagsisisi sa pagiging ahente ng militar? Bakit walang masayang may-asawa sa mga karakter?

Sa “Unmasking Lino Brocka” [Sites of Review, 1996], ang kontrobersyal niyang tuligsa sa pulitika ng mga pelikula ng sikat na direktor, iginiit ng kritikong pangkulturang si Patrick D. Flores na “kontra-mahirap” talaga si Brocka. Aniya, “matapos suungin ang lahat ng hirap ng paglalantad sa mga kasalanang panlipunan…, humahantong ang mga karakter ni Brocka sa dahas at nagiging kriminal, hindi detenidong pulitikal…”

Bagamat may mga butil ng katotohanan sa sanaysay ni Flores, hindi niya isinama sa pagsuri ang bantog na Orapronobis ni Brocka. Dito, ang pangunahing karakter na si Jimmy Cordero ay ipinakitang naitulak na humawak muli ng baril at lumahok sa kilusang underground dahil sa pagpapatuloy ng mga kabulukan ng diktadurang Marcos sa noo’y bagong rehimen ni Cory Aquino. Hindi siya naging kriminal kundi rebelde.

Kung gagamitin ang pamantayan ni Flores, malinaw na kampi sa rebolusyon – kung hindi man sa mahihirap sa lipunang Pilipino – ang Sigwa. Kung hahawak pa lang ng baril si Jimmy Cordero sa dulo ng Orapronobis, dito ay NPA na si Cita, pumatay ng mga ahente ng militar na nagtangkang pumatay sa kanya, at nakipagtuos – at magpaparusa? – kay Oliver, miyembro ng gabinete. Hindi laos ang NPA dito, kundi lumalaban.

Sa kabila ng ilang sa tingin ko’y kahinaan, positibo sa pangunahin ang Sigwa. Matapang itong pelikula hindi lang sa tema kundi bilang proyekto. Kasama ng Dukot, paghawan ito ng espasyo sa larangan ng mga pelikulang indie kung saan nagsasanib ang pulitikang Kaliwa at ang mainstream na paggawa ng pelikula. Nangahas din itong maging mas kumplikado, sa kwento at sa mga pagbabalik-tanaw, kaysa sa Dukot.

Matapang din ito sa isa pang pakahulugan. Masalimuot ang paglalarawan nito sa mga aktibista: may ahente ng militar at kumanta noong tinortyur – pero hindi paborable ang paglalarawan sa kanila rito. May iginupo ng sakit at tortyur, galing sa ibang bansang nahimok makibaka, binagabag ng mga suliranin, at nagpupunyagi – at sila ang mga bida ng Sigwa. Hindi lang sila makikita sa naunang henerasyon ng mga aktibista.

May kanya-kanyang paboritong eksena sa Sigwa ang mga aktibista. Ang sa akin, hindi iyung nasa rurok na kumprontasyon, o sa pagkatapos nito. Ang paborito ko ay iyung ipinagtatapat ni Azon kay Cita ang pagsisinungaling niya tungkol sa anak ni Dolly. Hindi pa nagtatagal na nasabi ni Azon na “Hindi ko naman masabing mali ang ginawa ko…,” sumagot kaagad si Cita: “Mali ang ginawa mo.” Ewan ko, pero totoong-totoo!

10 Agosto 2010

Galing ang mga larawan dito. Nasa Tumblr na rin si Tanglad. Sana patuloy pa rin ang blog niya. Basahin ang napakagandang artikulo ni Linh Dinh, reaksyon sa balitang pumupunta na lang sa US ang mga Iraqi ngayon. Talaga palang minanmanan ng Federal Bureau of Investigation ng US si Howard Zinn. Kahit tagahanga tayo ni Lauryn Hill at ng The Fugees, hindi okey si Wyclef Jean bilang presidente ng Haiti. Hindi lang trabaho ang dapat panawagan ng kababaihan, sabi ni Nina Power. Paghusga nina Levi R. Bryant at iba pang blogger sa epekto ng dekonstruksyon sa pilosopiya.

Muli, isang magandang sulatin ni Edgar Allan Paule tungkol sa kolum ni Conrado de Quiros hinggil sa Hacienda Luisita! Kumusta naman si Cris Pablo Neruda? Mapapalampas ba natin si Angela Stuart-Santiago kapag binanatan niya si Kris Aquino? May mga pagmumuni sa wika si Oliver Ortega sa buwang ito. Ang galing ng banat ni Mong Palatino sa taong ayaw magpatawag sa pangalan niya sa plenaryo! Nagulat naman ako sa bagong disenyo ng blog ni Kenneth Guda: good, ah. Entri ni Diwa Dimagiba tungkol sa sigalot sa Philippine Airlines. Mabuhay ang mamamahayag na si Raissa Robles para sa magagandang (1, 2, 3) artikulo tungkol sa gulo sa PAL!

Neoliberalism Reloaded

(1) Sa hanay ng mga kapanalig ni Presidente Noynoy Aquino, may isang paraan para mapag-iba ang mga sagad-sagarin sa mga kahit paano’y kritikal kung magsuri, iyung may katapatan pangunahin sa pangulo at iyung pangunahin sa bayan: Paano nila hinuhusgahan ang unang State of the Nation Address ni Noynoy? Kung puro papuri, nakahanay sila sa nauna; kung kahit paano’y may papitik-pitik na pagpuna, sa ikalawa.

Paano, malaki talaga ang problema sa unang SONA ni Noynoy. Matapos ipagmalaki ng mga propagandista niya ang halaga ng kanyang “mandato” para sa “pagbabago,” karaniwang klaseng SONA lang ang binigkas niya. Sa usapin ni Gloria Macapagal-Arroyo, kung saan tama ang tunguhin niya, napakalamya ng hakbangin niya. Kontra-mamamayan ang diin ng talumpati at napakaraming panawagang hindi tinugunan.

(2) Lumalabas na nasa unang hanay ang nagsulat ng editoryal na We think not ng Philippine Daily Inquirer. Sa titulo pa lang, halatang naobliga ang sumulat na kilalaning marami ang tumutuligsa sa SONA, ipakitang panig siya sa kontra sa mga ito, at isantabi ang pagpapanggap na “obhetibo” ang pagtingin niya. Lumabas ang editoryal dalawang araw lang pagkatapos ng SONA – lalong patunay na depensibo ang opensibang ito.

Idiniin ng editoryal ang halaga ng mga paglalantad ni Noynoy kontra sa rehimeng Arroyo at ikinahon ang mga tumutuligsa sa SONA sa mga nakinabang o namanhid na sa nasabing kabuktutan. Mahalaga ang mga inilantad, pero kapos pa rin sa inaasahan sa SONA na ito at kahit ang mga paglalantad, hindi itinuloy sa dapat kahantungan: ang malinaw na pagsasabing kakasuhan at paparusahan si Gloria at mga kasapakat niya.

(3) Hindi na kasi kandidato sa pagkapangulo si Noynoy, na para manalo’y kailangang umupak nang umupak sa nakaupo. Presidente na siya, kaya kailangan ang mga kongkretong hakbangin niya kaugnay ng mga tinuligsa niya noong eleksyon. Sariwa pa ang pinapaniwalaan niyang “mandato” para sa “pagbabago,” kaya dapat lang na matapang ang mga pahayag niya at mapagpasya ang mga hakbangin niya. Kaso, hindi.

Mula sa pagiging kandidatong nangako ng “pagbabago,” pangulo na siya ng bulok na sistema, kaya sangkot siya ngayon sa pagkontrol sa mga ekspektasyon ng mga tao – bagay na hinarap din ni Barack Obama sa US. Kaya nga hindi na siya nanawagan ng “boluntarismo” tulad noong eleksyon, sabi nga ni Conrado de Quiros – taliwas sa argumento ni Caffeine Sparks, bagamat tama ang huli sa isang punto: pagbawas din sa ekspektasyon ng mga tao ang paglalantad ni Noynoy na walang pondo ang gobyerno.

(4) Tapos, iyun namang ipinangako niyang gagawin ay kontra-mamamayan. Kung mayroon mang tampok na mensahe ang unang SONA ni Noynoy, iyan ay walang iba kundi ang pagyakap niya sa mga patakarang neoliberal, ang pagtiyak niya sa mga imperyalista at mga naghaharing uri na sila ang boss niya. Ang tulungang gobyerno-pribadong sektor (public-private partnership) ay mas mabangong termino lang para rito.

Ang nakakagalit, kung titingnan ang daloy ng SONA, ikinakanal ang sentimyentong kontra-Gloria sa pagsamba sa mga patakarang neoliberal: wala nang pondo ang gobyerno kaya kailangang mangalap. Na para bang hindi reynang neoliberal si Gloria at dahilan din ang mga patakarang neoliberal kung bakit naubos ang kabang-bayan. Na para bang katiwalian lang ang ugat ng problema, tulad ng sabi ng IMF-World Bank.

(5) Naalala ko ang paliwanag ng aktibistang manunulat na Canadian na si Naomi Klein sa tinatawag niyang shock doctrine,” lalo na noong sinabing magdudulot ng “shock ang SONA ni Noynoy. Aniya, sa kasaysayan, sinamantala ng imperyalismong US at mga kasabwat nitong lokal na naghaharing uri sa iba’t ibang bansa ang mga pangyayaring “shock” sa mga mamamayan para isalaksak ang mga patakarang maka-“free market.”

Papasang shock ang batas militar ni Ferdinand Marcos, pero sa mga sumunod na rehimen, tila hindi pagsamantala sa anumang “pagkagimbal” ang ginamit para ilusot ang mga patakarang neoliberal. Itinulak nila ang mga patakarang ito sa balangkas ng paglayo sa moda ng nauna sa kanila at paglikha ng pag-asa sa paparating na pag-unlad. Ginagawang malinaw ng moda ni Noynoy ang moda ng mga nauna sa kanya.

(6) Tampok din sa SONA 2010 ang pagpostura ni Noynoy na pabor sa usapang pangkapayapaan sa National Democratic Front o NDF kasabay ng pagtuligsa rito: puro raw reklamo, wala namang mungkahing kongkreto. Ginawa pang prekondisyon sa pagbubukas muli ng negosasyon ang tigil-putukan. Hinahadlangan niya ang usapang pangkapayapaan kasabay ng pagbibigay-katwiran sa posibleng pagsupil sa Kaliwa.

May magandang sagot si Angela Stuart-Santiago, blogger na bagamat makabayan ay hindi miyembro ng pambansa-demokratikong Kaliwa. May ekstrang talas pa siya: galing rin daw ang “pulbura” sa Kanan, katulad sa masaker sa Hacienda Luisita. At talagang kaakibat ng mga patakarang neoliberal ng mga rehimen ang mga programang kontra-insurhensya, na laging umaatake rin sa mga aktibista sa larangang ligal.

(7) “Puwede na muling mangarap,” sabi ni Noynoy sa SONA. Na para bang kailangang hudyatan ng pangulo ang pangangarap nating mga Pinoy. Ipinakita ng talumpati niya kung paanong sinusunggaban ng sistema ang mga pangarap natin para gamitin kontra sa interes natin: Nangarap tayo ng pagbabago palayo sa rehimen ni Gloria, sinakmal ito ni Noynoy sa SONA, at pinapalabas na mga patakarang neoliberal ang kahulugan nito.

Sabi ni Karl Marx, “matagal nang nangangarap ang mundo na maangkin ang kung anong kailangan lang nitong mamalayan para maangkin ito sa reyalidad.” Patuloy na nangangarap tayong mga Pinoy. Pero walang magaganap na pagbabago at pag-unlad kung mangangarap lang tayo pero mananaig naman ang sistema sa pagkanal sa mga pangarap natin. Kailangan nating magising at mamulat sa ating mga pangarap.

30 Hulyo 2010

Galing ang mga imahen sa itaas sa blog na Fractal Ontology.

Magagandang reaksyon sa SONA: Vencer Crisostomo, Arnold Padilla, Carol P. Araullo. Mga bata, biktima rin ng Oplan Bantay Laya.

Naaalala ninyo si Fran Drescher ng The Nanny? May progresibong adbokasiya siya, bilang survivor pala ng kanser. Bakit kontrobersyal ang bagong pelikula ni Oliver Stone? “Pwede bang magrebolusyon nang hindi binabangga ang Imperyo?” tanong dati ni Hugo Chavez. Eh ang Simbahang Katoliko? Recovery para sa iilan, austerity para sa nakararami – ito ang suri ni Rick Wolff sa nagaganap sa kasalukuyang krisis. Huwag gamitin ang Colombia laban sa mga gobyernong maka-Kaliwa sa Latin America, panawagan ni Mark Weisbrot.

Rasismo kaugnay ng kakatapos na World Cup: baboons daw ang mga migranteng Aprikano. Napaka-interesante ng pagpapakilala ni Karen sa sarili. Magandang sipi ni Karlo Mikhail Mongaya sa pagtuligsa ni E. San Juan, Jr. sa pilosopong Pranses na si Jean Baudrillard. Baka makatulong sa mga anti-komunista diyan: 40 payo para sa mga anti-komunista. Baka kasi kung magsalita kayo akala ninyo, mangmang ang mga aktibista.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 168 other followers