Noynoy Halos Isang Taon Pagkatapos

Mula nang pumasok ang taon, sunud-sunod ang indikasyong tumitindi ang kahirapan ng mga mamamayang Pilipino. Nariyan ang balitang lumaganap ang kawalang-trabaho. Sumunod ang balitang dumami ang nakakaranas ng kagutuman at kahirapan. Sunud-sunod na nagtaasan ang presyo ng mga produktong petrolyo at batayang bilihin. Mas grabe ang pagtataasang ito kumpara sa taun-taong ritwal ng mga presyo sa simula ng taon. Kaya naman ang sahod ng mga manggagawa, nabawasan nang matindi ang tunay na halaga: P7.00 raw, ayon sa isang pag-aaral, sa maiksing panahon sa pwesto ni Noynoy Aquino. Nabawi ang P5.00 itinaas sa tunay na sahod sa ilalim ni Gloria Arroyo.

Hindi kataka-taka tuloy na bumagsak ang satisfaction rating ng mga mamamayan kay Pang. Aquino – nang walang katulad sa mga naunang pangulo. Sinisi ng gobyerno ang hindi agresibong pagpopropaganda ng mga “positibo” umanong nagagawa nito. Pero hindi kailangan ng propaganda kung nagpapatupad ito ng mga repormang maka-mamamayan; mararamdaman nila ito. Sinisi rin ng iba ang pagbili ni Noynoy ng sports car na Porsche. Pero higit pa sa pagiging maluho na ipinapakita ng pagbili ng gayong kotse, ang usapin ay ang konteksto nito – ang tumitinding kahirapan at kagutuman. Lumabas kasing hindi lang sa maluho si Noynoy, kundi manhid siya sa lagay ng bayan.

Tiyak na isang paliwanag sa pagtindi ng kahirapan sa bansa, at sa negatibong epekto nito sa popularidad ni Noynoy, ang nagpapatuloy na pang-ekonomiyang krisis sa daigdig. Sa US mismo, na sentro ng pandaigdigang sistemang kapitalista, walang kaparis ang napakataas na nakalistang tubo ng mga korporasyon. Pero walang kaparis din ang napakataas na kawalang-trabaho ng mga mamamayan. Sa mga pumutok na pag-aalsang masa sa mga bansa sa Middle East at North Africa, ang tampok na dahilan ay ang kawalang-trabaho, hindi lang ang pagsupil sa mga karapatang pantao: Ang hanay ng mga nagpoprotesta, binubuo sa kalakhan ng mga kabataang walang trabaho.

Pero ang internal pa ring sistema sa bansa, na hindi binago bagkus pinatatag ni Noynoy, ang mapagpasya sa epekto ng pandaigdigang krisis sa mga mamamayan. Sinasalanta tayo ng krisis sa daigdig dahil pangunahing naglilingkod at nakaasa ang ekonomiya ng bansa sa dikta ng mga dayuhang korporasyon, gobyerno at institusyong nagpapautang. Ang programa ng paglikha ng trabaho sa bansa, lubos na nakasandig sa mga dayuhan: sa dayuhang pamumuhunan at pag-aangkat ng ibang bansa ng mga migranteng Pinoy. Sa parehong kaso, kailangang magpakababa ng mga Pinoy para matanggap. Hindi na nga raw “job creation” ang tungkulin ng gobyerno ayon dito kundi “job facilitation” lang.

Sa ganitong kalagayan, hindi pa man umaarangkada ang protesta ng mga mamamayan sa mga panawagang “Sahod, itaas!” at “Presyo, ibaba!” naobliga na ang gobyernong Noynoy na kumilos sa mga isyung ito: nagbigay ng subsidyo sa langis at nagpahayag na pinag-aaralan ang dagdag-sahod at pagkaltas sa E-VAT. Pero malinaw na hindi ito gagawa ng malalaking hakbangin, tulad ng hinihiling ng mga mamamayan, para magbigay ng kahit kaunting ginhawa sa kahirapan. Gusto lang nitong buhusan ng malamig na tubig ang nag-aapoy na galit ng mga mamamayan, sagkaan ang paglaki ng mga protesta, at pigilan ang pagdausdos ng labis na pinapahalagahang “popularidad.”

Bukod sa pagpapakitang-tao para manlito ng mga mamamayan, may iba pang taktika ang gobyerno para subukang pahupain ang namumuong galit at nagbabantang protesta ng mga mamamayan. Dalawa ang kaugnay ng malaking protestang naganap noong Marso 31: ang maliitin ang mga protesta (“Transport strike fizzles,” sabi ng Philippine Daily Inquirer, opisyal na pahayagan ng Malakanyang) at bantaan at takutin ang mga nagpoprotesta (“Aquino warns Piston: No transport disruptions,” sabi ng isang balita). Ang isa pa ay patampukin ang pagsasampa ng mga kaso kina Ombudsman Merceditas Gutierrez at Kong. Mikey Arroyo – bagamat hindi pa kay Kong. Gloria Arroyo mismo.

Sa nakaraang buwan, nabalita rin ang mga personal at pantrabahong kagawian ni Noynoy – na lalong nagpapatampok sa kabulukan ng kanyang gobyerno, tipong Erap Estrada. Mahilig sa mga bisyo ng mayayamang binata: computer games, baril, mamahaling kotse. Kumakagat tuloy ang tsismis na mahilig din siyang mambabae. Madikit sa kanyang mga kaklase at barkada. Hapon nang magsimula ng trabaho – patunay ng todong pagsandig sa mga tagapayo at opisyal. Ang nabubuong imahe ay tulad ng kay George W. Bush: walang kakayahan sa pamumuno at imaheng “maganda” lamang para sa paghahari’t pananalasa ng iilan sa lipunan at ng dayuhang amo nila.

Mas malamang, dadausdos pa ang satisfaction rating ni Noynoy, at nang mabilis. Hinihingi ng kasalukuyang krisis na gumawa siya ng mga mapagpasya at kagyat na hakbangin para sa mga mamamayan. Pero lumalabas sa rekord niya mula nang mahalal, at bago nito, na hindi niya kayang gawin iyan. Ang ipinapakita lang niya nitong huli ay ang kakayahang maging tagapagsalita ng mga naghaharing uri sa pagkontra sa mga repormang hinihingi ng mga mamamayan. Tiyak na magagalit ang mahihirap, na hindi naman bumilib nang todo sa kanya. Tiyak ding magagalit ang marami sa panggitnang uri, na makakaramdam na parang pinagtaksilan sila ng taong pinagkatiwalaan nila.

16 Abril 2011

Galing ang mga larawan dito.

Dagdag na masamang balita para kay Noynoy tungkol sa pagbagsak ng optimismo ng mga Pinoy. Sinubaybayan ni Carlos Maningat ang isyu ng dagdag-sahod para sa mga manggagawa sa pribadong sektor. Napakagandang paliwanag sa kasaysayan ng Mayo Uno, panayam kay Mandy Felicia. Salamat kay Soleil sa pag-link!

Libya pa rin: Halatang masama ang loob ni Alain Badiou sa kapwa-pilosopong si Jean-Luc Nancy sa pagsang-ayon ng huli sa gerang agresyon sa Libya. Magandang punto ni Jody McIntyre: ang mga rebolusyunaryo, hindi inaarmasan ng Kanluran. Nakakatawa ang liham na ito ni Lourd de Veyra galing Libya kunwari, “funky na funky.”

Ayon kay Kojin Karatani, hinudyatan ng huling disaster sa Japan ang tuluyang pagguho ng mga pangarap para maging pinakamakapangyarihan sa daigdig.

Nakakagulat pero nakakatuwa rin na may ganito palang – dagli? tula? – si Benilda S. SantosBlast from the past at aliw basahin: Ang pagkikita ni Rick (Astley) at Roderick (Paulate, syempre). Napakaganda ng isa, dalawang serye ng larawan ni Prab Reyes sa Puerto Princesa.

Advertisements

Jan-jan, Dito-dito

(1) Walang pagtatalo: Kahirapan ang pangunahing usapin sa eskandalong kinakasangkutan ngayon ni Willie Revillame at ng batang si Jan-jan. Kahirapan ang nagtulak sa batang si Jan-jan at sa kanyang mga kaanak na pumunta sa palabas na Willing-Willie at ihain ang pamoso na ngayong sayaw ng bata. Kahirapan ang sinasamantala ng palabas ni Willie: pinapapunta ang mahihirap, pinagkukwento ng kahirapan, ginagantimpalaan at minsan ay pinagkakatuwaan din ang kahirapan.

(2) Ang problema, sa harap ng kampanya para ipatigil ang palabas ni Willie, may mga bumababa ang antas ng pagsusuri at pumapatol sa antas ng indibidwal: “Kung may kasalanan si Willie, may kasalanan din ang bata at ang kanyang kapamilya.” At dito na pumapasok ang pagsusuri sa masa, na hindi pwedeng maging makatwiran: kung hindi bobo at utu-uto dahil nahahatak ng premyo ng palabas, tuso at oportunista dahil sinamantala rin ang ibinubukas na pagkakataon ng palabas para kumita nang kaunti.

(3) Ang problema sa ganitong pagsusuri, pabalat-bunga lang na kinikilala ang kahirapan bilang dahilan pero hindi mahigpit na tinatanganan. Hindi kinikilala ang buong bigat ng pwersa ng kahirapan na nakapasan sa mahihirap at nagsusubsob sa kanila sa pagsali sa palabas ni Willie. Hindi kinikilala ang kawalan nila ng oportunidad, ng mapagpipilian. Inaakalang ang laya ng mga petiburgis – at mas masahol, ng burgis – ay siya ring laya ng mahihirap. Pinipilit na magkapantay ang talab ng istruktura at ng indibidwal.

(4) Hindi pantay ang pananagutan ni Willie at ng mahihirap tulad ni Jan-jan at ng kanyang pamilya. May pagpipilian si Willie sa klase ng “pagpapasaya sa tao” – at iyan ang salita niya – na ihahain niya. Sa kabilang banda, limitado ang pagkakataon ng mahihirap na kumita at magkapera. “Pagpapasaya sa tao” – iyan ang kailangang ilusyon na hindi pwedeng bitawan ni Willie at ng mga kasama niya sa palabas. Pero alam nating pormula na ang modus operandi nila; imposibleng hindi nila alam ang ginagawa nila.

(5) Ang masaklap ay hindi ang pagkilala ni Willie sa kalagayan ng mahihirap na ibinubugaw: na kahit umiiyak ay sige lang sa paggiling. Tama siya sa pahayag na iyan. Ang masaklap ay ang patawa at pakutyang pagkilala niya rito, na parang ayos lang na kasiyahan o i-enjoy ang ganitong sitwasyon ng maralita. Sabay-bigay ng P10,000. Na para bang nagagantimpalaan ang modang pag-iyak kasabay ng paggiling. Na para bang ayos lang i-enjoy ang ganitong moda ng mga maralita basta babayaran naman sila.

(6) Ang problema, kaya bumababa ang antas ng pagsusuri sa lebel ng indibidwal kahit ng mga naniniwalang mahalaga ang papel ng kahirapan sa eskandalo, ay ito: wala silang tinatanaw sa hinaharap na malalimang pagbabago sa sistemang ito – o hindi sila konsistent sa pagtanaw sa ganito. Sa tingin nila, hindi ang pagbabago ng sistemang panlipunan na nagluluwal ng kahirapan ang kailangan, kundi ang pagtukoy sa indibidwal na pananagutan sa kasalukuyan. “Ayos lang ang sistema ngayon, basta ba…”

(7) Hindi lang hirarkiya sa usapin ng uring panlipunan ang ipinapakita ng eskandalo. Pinapatampok din nito ang kontrol ng mga magulang sa mga bata – na walang iba kundi ang kontrol ng kanilang uri sa huli. Sumasanib ito sa isa pang agos, ang sekswalisasyon ng mga bata – na para bang inihahanda sila sa kung anong trabaho sa pagtanda. Isang resulta ng pagsasanib ng dalawang agos, sa balangkas pa rin ng kahirapan, ang mga batang babaeng kung umasta’t sumayaw ay parang mga Sex Bomb.

(8) Sa panig ng resepsyon, isang usapin ang kasarian. Dahil nga hindi “Careless Whisper” ang pinatugtog, natanggal ang pagsayaw ni Jan-jan sa pakahulugan ng pagkutya kay Hayden Kho at napalabas na pagma-macho dancer sa pangkalahatan. Kaya tiyak ding nag-iimbita ng pagkiling na kontra-homosekswal sa lipunan. At may elemento ng pagkabagabag ng mga konserbatibo’t tradisyunal ng lipunang pyudal sa pagkayurak ng maskulinidad. Ang pormang ito ang naging itsura ng kahirapan.

(9) At hindi ang ganitong paglabag sa moralidad ng mga konserbatibo’t tradisyunal ang dapat ipagdiwang ng mga rebeldeng liberal ng ating lipunan. Paglabag din naman sa ganyang moralidad, paala ng isang manunulat, ang pagpapakulo sa mga sanggol. Ang paglabag sa nasabing moralidad lang ang naging kongkretong itsura ng kahirapan. Tulak at hatak din ito ng kahirapan, hindi kusa at malayang pinili. Sa mga nasusuklam sa naganap, may konserbatibo ang moralidad at may nakakaunawa sa kahirapan.

(10) May sipi  si Richard Bolisay, kritikong pampelikula, sa pelikulang Aliwan Paradise kaugnay ng isyu ni Willie: “Nasa paglalantad ng ating tunay na kalagayan ang bagong bagong aliwan. At ang bagong bagong entertainer, marunong gumamit ng kahirapan.” Ani Walter Benjamin, palaisip na Marxista, ang pagkatiwalag sa sarili (self-alienation) ng tao “ay umabot na sa puntong kaya niyang danasin ang sariling pagkawasak bilang pinakamataas na klase ng kaligayahang estetiko” – bagay na paborable sa pasismo.

03 Abril 2011

Galing ang mga imahen dito.

Patay na pala si Manning Marable, sosyalistang intelektwal na Aprikano-Amerikano. Tinutuligsa ni Peter Gratton si Jean-Luc Nancy sa pagsasabing sa mga Europeo at Amerikano nakadireksyon ang pag-aalsa sa mga bansang Arabo.

Totoo raw ang sentimyento kahit sinasabing peke ang paskil sa Greenbelt na nagbabawal sa mahihirap, sabi ni Tanglad.

Ibang Lebel ang Dokyung Ka Bel

 

Isang komentong narinig ko tungkol sa bidyo-dokumentaryong Ka Bel ng Mayday Multimedia ang pagiging “masalita,” lalo na simula sa ikalawang hati. Sana raw ay mas marami ang ginawang pagsasadula o “pagsasapelikula” ng buhay at pakikibaka ni Crispin “Ka Bel” Beltran, makabayang lider-anakpawis at lider-manggagawa. Patungkol ito, na tiyak na nakaugat sa limitadong pondo at rekurso ng mga independyenteng pagsisikap na ganito sa bidyo, sa biswalidad na mahalagang salik ng anumang bidyo.

Sa kabilang banda, narinig ko rin ang komentong “nakakaiyak” ang pelikula, para man sa mga personal na nakakilala kay Ka Bel o sa mga hindi. Ikinangiti ng mga mata kong kakaiyak lang din ang komentong ito; hindi pala ako nag-iisa. Sabi ng isang kaibigan, “Ngayon lang ako ulit umiyak sa isang pelikula,” na sinabi rin daw ng isa pang kaibigan. Kakatwang ang bidyo-dokumentaryong makokomentuhan ng kahinaan sa biswalidad ay humahatak ng napakapisikal na reaksyon ng pagluha sa pandamang biswal ng tao.

Bakit nga kaya? Sa tingin ko, dahil naipakita ng bidyo-dokumentaryo ang tatag at pagpupunyagi ni Ka Bel sa pakikibaka. Buhay na buhay na ipinakita ng Ka Bel kung paanong sinuong ni Ka Bel ang lahat ng karaniwang salik na pwedeng magtulak sa isang aktibista o rebolusyunaryo na “mag-lie-low” sa pakikibaka: pangangailangang pampinansya na laging karugtong ng pagpapamilya, tunggalian at alitan sa mismong organisasyon, matinding pasistang panunupil ng Estado, at panunuhol ng kaaway.

“Ang mga rebolusyunaryo,” kung tama ang alala ko sa sinabi ng isang makata, “kung hindi man pinagtataksilan ng sariling uri ay dinudurog ng kabila.” Nagpakatatag si Ka Bel laban sa atrasadong hatak ng kanyang uri at ng tambalang panunupil-panunuhol ng mga kalaban niyang uring naghahari sa bansa. Nagpakatatag siya sa puntong parang naalpasan na niya ang mga ito – para tuluy-tuloy, pursigido at mahusay na gumampan sa mga tungkulin, malaki man o maliit ang mga ito, bilang aktibista at rebolusyunaryo.

Ipinapaalala ng buhay at pakikibaka ni Ka Bel sa mga aktibista at rebolusyunaryo na “Internal ang Mapagpasya” sa pag-aambag at pagsuong-pagsulong sa pakikibaka – bagay na kailangang ulit-ulitin at tanganan para hindi bumagsak sa pagiging overrated o labis-labis na napapahalagahan na mito lang ng pagsisimula. Ipinakita ng Ka Bel ang mga ambag ng mga mahal sa buhay at kasama ni Ka Bel sa kanyang pakikibaka – na iniluwal ng pagpapasya ni Ka Bel at paglaon ay nila rin sa landas na tatahakin sa buhay.

Sa proseso, ipinakita ng bidyo-dokumentaryo ang pagpapanibagong-kahulugan ng kilusang aktibista at rebolusyunaryo sa bansa sa “tagumpay” sa antas na personal. Walang yumaman sa pelikulang ito; namatay si Ka Bel na pinakamahirap na kongresista habang pinipilit kumpunihin ang butas na bubong ng bahay. Ipinakita ng dokyu ang inaani sa pagmumulat, pag-oorganisa at pagpapakilos sa masa para sa kanilang interes at pagbabagong panlipunan: ang igalang at mahalin ng masa gayundin ng mga kasama.

Sa kabilang banda, hindi isang krusadang moral lang ang kilusang aktibista at rebolusyunaryo na pinamunuan ni Ka Bel. Hindi lang ito tungkol sa pamumuhay nang matuwid at makamasa sa balangkas ng kasalukuyang sistema. Hindi ito sub-kultura kundi kilusang may layuning magtagumpay sa pagbago ng lipunan. Sa panahong lumalakas ang panawagan at pagkilos ng sambayanan para sa pagbabago, ipinapakita ng dokyu ang isang huwaran sa ating buhay, para matanganan natin ang ating papel.

Payong aktibista: Gawin ninyo ang lahat ng makakaya para mapanood ang Ka Bel.

30 Marso 2011

Galing ang mga larawan dito.

Maraming paglilinaw si James Petras sa mga nagaganap sa Libya, isa na ang hindi langis o pang-ekonomiya ang interes dito ng US, kundi geo-pulitikal. Kasabay ng pagpaparusa ng kamatayan sa tatlong Pilipinong napatunayang maysala sa drug trafficking sa Tsina, ibinebenta ni Noynoy Aquino ang bansa, sabi ni Carlos Maningat.

May mahabang panunuri si Karlo Mikhail Mongaya sa maiksing nobelang Widows ni Ariel Dorfman. May siyam na punto naman si E. San Juan, Jr. kaugnay ng mga posibilidad ng Cultural Studies sa bansa.

Aliw lang: mga alaalang pang-hayskul ng isang blogger sa US kaugnay ng bandang Journey. Kapag kinabisado ko ito, magagawa ko ang nagagawa dati ng tatay ko: ang pangalanan ang bawat singer sa kantang “We are the World” habang kumakanta. Hehe.

Libya y Libertad

Lumalabas na naman ang pagiging ipokrito ng imperyalistang US sa pagbibigay-katwiran nito sa gerang agresyong inilulunsad nito sa Libya. “Tumutugon tayo sa mga panawagan ng isang nanganganib na sambayanan,” sabi ni Presidente Barack Obama ng US. Ipinagtatanggol lang daw ng US ang mga mamamayang Libyan na lumalaban at nagpapabagsak sa gobyerno ni Muammar Gaddafi, presidente ng naturang bansa.

May naisulat na ang mga anti-imperyalistang lider sa bansa na sina Satur C. Ocampo, Carol Pagaduan-Araullo at Jose Maria Sison hinggil sa pakay at interes ng US sa Libya.

Malinaw ang karanasan nating mga Pinoy para hindi tanggapin ang paliwanag ng US sa pag-atake nito sa Libya. Noong nilabanan ng sambayanan ang rehimeng Marcos at Arroyo, hindi ang sambayanan ang sinaklolohan ng US kundi ang mga rehimen. Pinagpapatay at sinupil ang sambayanan pero hindi natinag ang suporta ng US sa mga rehimen. Binitawan na lang sila ng US noong malakas na ang paglaban ng sambayanan.

Pero ngayon, nagkukumahog ang US na maglunsad ng matinding agresyon sa Libya – indikasyon na may iba pa itong interes at hindi nito lubos na hawak sa leeg si Gaddafi.

Kaiba sa kagyat at lubos na pagsuporta sa mga pag-aalsang masa na naganap sa Tunisia, Egypt at iba pang bansa sa Middle East at North Africa, may pagtatalo ang mga maka-Kaliwa sa mundo sa kung ano ang pagsusuri at panawagan sa pag-aalsa sa Libya. Sa mga blogger, nagkakaisa sina Mike Ely (Maoista), Louis Proyect (dating Trotskyista), at Richard Seymour (Trotskyista) sa lubos na pagsuporta sa pagpapabagsak kay Gaddafi.

Ang pagsusuri nila: reaksyunaryo at bulok ang rehimeng Gaddafi habang ispontanyo, na may progresibong potensyal, ang nagaganap na pag-aalsang masa kontra sa rehimen.

Hindi pinagtatalunan ng magkabilang panig na may anti-imperyalista at makabayang tunguhin si Gaddafi noong nagsisimula, 42 taon na ang nakakalipas, at tumulong siya sa mga kilusang anti-imperyalista. Pareho ring nagsasabing nakipagkompromiso siya paglaon sa imperyalismo sa ekonomiya bunsod ng malakas na presyur. Pero sinasabi ng isang panig ang hindi sinasabi ng kabila: relatibong maalwan ang kabuhayan sa Libya.

Ano ang katangian ng rehimeng Gaddafi ngayon? Malinaw na hindi rebolusyunaryo at mukhang may pagka-reaksyunaryo. Pero tiyak na naggigiit ng soberanya kontra sa US.

Sa kabilang banda, ano ang katangian ng mga nag-aalsa sa Libya, ang mga tinatawag na “rebelde”? Wala sa dalawang panig ang nagsasabing maka-Kaliwa o progresibo ang mga ito, at ayon kay Proyect ay kahangalan ang humanap ng ganitong grupo ngayon sa mga bansang Arabo. Pero kapansin-pansing ang mga maka-rebelde, itinuturing ang mga rebelde na ispontanyong kumikilos, hindi kilala, at inuudyukan ng kahirapan.

Ang mga kritikal sa pag-aalsa, ipinapakilala ang mga rebelde bilang pinamumunuan ng mga pinaka-reaksyunaryo sa Libya: mga pulitiko at opisyal-militar na suportado ng US.

Sa ganitong kalagayan, kanino papanig ang mga progresibo sa bansa – na dapat ay nagtataguyod ng interes ng sambayanang Libyan? Pinakamainam sana kung may malakas-lakas na kilusang progresibo sa Libya, kaso wala. Sa pagitan ng mapanupil at sa isang antas ay reaksyunaryong naggigiit ng soberanya kontra sa US at ng pag-aalsang pinapamunuan ng mga ultra-reaksyunaryong suportado ng US, malinaw ang sagot.

Sa harap ng nagbabantang pananakop ng US sa Libya, kahit ang mga kontra-Gaddafi ay obligadong lumaban dito. Kung hindi, mahihiwalay sila sa sambayanang Libyan.

22 Marso 2011

Galing ang mga larawan dito.

May mga alaala si Prop. Roland G. Simbulan sa Libya at sa pagiging late. Isang masinsing pagtalakay ni Mohammed Hassan sa kasaysayan at kalagayan ng Libya. Hindi raw matu-tweet ang rebolusyon, sabi ni Scott McLemee.

Woman in the World

Naalala ko ang tanong ng isang sosyalistang feminista sa klase niyang binubuo ng kababaihan: “Kayo ba, hindi ba kayo nababastos kapag sinisipulan kayo ng mga construction worker?” Ang punto niya, malaganap din ang machismo, ang seksismo – o ang tinatawag na “pyudal-patriyarkal” na kaisipan – sa mga inaaping uri. Tama naman. Pero may pagdadala rin sa punto niya na parang kalalakihan ang kalaban ng kababaihan.

Kaya nakakatuwang makita ang pagkilos ng Gabriela noong Marso 8, ika-100 Pandaigdigang Araw ng Kababaihan. Liban sa panawagan para sa Reproductive Health Bill at kontra sa pandarahas sa kababaihan, mga isyu na ng mga mamamayan ang pinatampok: ang kahirapan, kagutuman at pagkabusabos ng mga mamamayan – nang malinaw na nakaturol sa mga kontra-mamamayang hakbangin ng gobyernong Aquino.

Limitado kasi, halimbawa, kung mananawagan ang kababaihang manggagawa at magsasaka ng katulad lang na karapatang tinatamasa ng kalalakihang kauri nila. Una sa lahat, napakalimitado at ginigipit pa nga ang mga karapatan kahit ng kalalakihang mula sa mga inaaping uri. Sa halip na pagkakahati, mas pagkakaisa ng uri ang kailangan at mahalagang patampukin – laban sa kahirapan at sa lipunan at mga uri na ugat nito.

Pero malinaw rin talagang may mga isyung pangkababaihan, tulad nga ng karapatang pang-reproduksyon at pandarahas, tampok ang panggagahasa. Tumatagos ito sa lahat ng kababaihan anuman ang uri, bagamat kahit sa mga ito, mas matindi ang karanasan at masalimuot ang paglaban ng kababaihan mula sa mga inaaping uri. At kahit sa loob ng mga kilusang progresibo, kailangang mulat na isinusulong ang karapatan nila.

Naalala ko rin si Gayatri Spivak, feminista at dekonstruksyunistang intelektwal, na nagkwento tungkol sa reaksyon ng nanay niya sa isa niyang isinulat. Bagamat mahirap daw intindihin ang teksto, hindi ito nagreklamo. “Pero pagkatapos tinanong niya ako ng isang mahirap na tanong: ‘pero mahal, paano mo ito itutugma sa iyong komunismo?’ at syempre ang salita sa panig namin ng mundo ay hindi Marxismo kundi komunismo…”

Anekdota itong mas tungkol sa ugnayan ng gawaing intelektwal at pampulitikang paninindigan, pero may halina ang paggigiit ng paninindigang ipinagpapalagay na makaluma pero taimtim na tinatanganan kontra sa bago nga’y malabo naman ang tunguhing pampulitika. Lalo na’t ang iginigiit ay proyektong pampulitika at pangarap ng pandaigdigang pagkakapatiran at paglaya ng mga inaapi, ng kapwa babae at lalake.

12 Marso 2011

Salamat kina Ms at Js sa paunang pagbasa at pagkomento. Galing ang larawan dito.

Isinalaysay ni Carol P. Araullo ang pagkamulat niya bilang aktibistang babae. Ginunita naman ni Mike Ely ang trahedyang naganap sa ilan sa kababaihang lumahok sa makasaysayang pagkilos noong Marso 8, 1911.

Mahirap daw maniwalang sa isang lungsod na punung-puno ng mga paalala ng mga kapangyarihang naibagsak ay may maniniwalang pwede niyang hawakan ang kapangyarihan nang habambuhay – pagmumuni ni Ninotchka Rosca sa pag-aalsa sa Egypt.

Makabagbag-damdamin ang pagmumuni ni Alain Badiou sa pag-aalsa sa Tunisia at Egypt: “Nagrereseta sila ng mga bagong posibilidad at kung kaya pandaigdigan ang kanilang halaga.”

Sinang-ayunan naman ni Peter Gratton ang sabi ni Badiou na dapat matuto ang mga intelektwal ng Kanluran sa mga nagaganap sa Middle East at North Africa: ipinakita niya ang hibla ng pesimistiko – o Negatron – na pagtingin sa masa sa mga teorya ng mga usong intelektwal.

“Gusto kong ipakita ang mga paraan na ang mga pelikulang hinahangaan ko, o ang mga kaakit-akit para sa akin sa kung anong paraan, ay may orihinal na paraan ng pagsasabi sa atin ng mga bagay tungkol sa mundo, o pagdama ng mga bagay sa mundo.” – Steven Shaviro, sa isang panayam.

May masinsing pagbasa si Rob Horning sa privacy policy ng Facebook. At gaganap si 50 Cent sa pelikulang bersyon ng Things Fall Apart.

Tapat sa Diwa ng Edsa

Paano maging tapat sa diwa ng Edsa People Power 1? Heto ang ilang paraan:

(1) Laging isaisip na larangan ng tunggalian ang pagdiriwang ng anibersaryo ng Edsa 1. Matapos pumutok ang eskandalong “Hello Garci,” halimbawa, pinaliit ng rehimen ni Gloria Macapagal-Arroyo ang pagdiriwang dito. Ang laging mensahe: lipas na ang paggamit sa kudeta bilang pamamaraan para magpalit ng gobyerno. Natural: naging puntirya ang rehimeng Arroyo ng panawagan para sa isa na namang People Power.

Ngayon, sa rehimen ni Noynoy Aquino, pagiging masunurin sa gobyerno ang mensahe. Ang madalas ireklamong hindi naidulot ng Edsa 1 – ang kaunlarang pang-ekonomiya – ang sinasabing kailangang pagsikapan at kamtin. Walang problema. Pero sa partikular na pakahulugan ng rehimeng Noynoy, nangangahulugan ito ng pag-asa pa rin sa dayuhang pamumuhunan, pag-eeksport ng mga Pilipino sa ibang bansa, pagpapanatili ng atrasadong agrikultura, pagsunod ng mga dikta ng US. Maraming problema.

(2) Magkaroon ng wastong pag-unawa sa Edsa 1. Ang Edsa 1 ay paglaban, pagtatakwil at pagsisikap na tapusin ang mga kasamaan ng diktadurang US-Marcos – ang mga kasamaan nito, at hindi lang ang diktadura mismo. Ordinaryo na, pero makatotohanan, ang daing na “Wala namang nagbago pagkatapos ng Edsa” dahil nasa likod nito ang paghangad ng sambayanan sa tunay na pagbabago – na siyang motor ng pag-aalsa.

Hindi lang ang diktadura mismo ang ginustong tapusin ng Edsa 1 – kahit pa diyan nagkaisa ang maraming kumilos doon. Hindi lang ito maniobrang pampulitika ng isang paksyon ng mga naghaharing uri laban sa isa pa. Tamang salita ang “kasamaan” dahil nagkahugis ang tunggalian noon sa pagitan ng diktadurang US-Marcos at ng sambayanan sa labanan ng masama at mabuti. Sa Edsa 1, sinikap ng sambayanan na tapusin ang pandarambong sa yaman ng bansa, pasistang panunupil at kahirapan.

(3) Kilalanin ang tunay na bayani ng Edsa 1 – ang sambayanan. Ang Edsa 1 ay nagkakaisang pagkilos ng sambayanan – mula sa mga magsasaka, manggagawa, at panggitnang uri hanggang sa maliliit na negosyante at isang bahagi ng mga naghaharing uri sa bansa. Malaki ang papel nina Ninoy at Cory Aquino rito, gayundin ng kanilang pamilya, pero hindi lang sila ang Edsa 1. Hindi sa mga Aquino ang Edsa 1.

Sa sambayanan, ang mga maralita, sa kanilang mga organisasyon at batay sa mga isyu nila, ang una at tuluy-tuloy na lumaban sa diktadura. Noong napatahimik o naitaboy sa ibang bansa ng batas militar ang mga oposisyunistang pulitiko, tuluy-tuloy na kumilos ang mga maralita – nag-organisa, nagprotesta, bumasag sa hilakbot na dulot ng batas militar. Isa-isa, unti-unting nagputukan ang protesta sa iba’t ibang panig ng bansa, hanggang sa dumami, nakakabingi na para sa diktadura, tila bisperas ng bagong taon.

(4) Pag-aralan ang kasaysayan ng paglaban ng sambayanan. Talagang sumasarap maging Pilipino kapag iniisip ang Edsa 1. Pero hindi lang iyan ang paglaban ng sambayanan sa kasaysayan. Sa elementarya at hayskul, inilalahad ang kasaysayan natin na parang magkakasunod lang na pananakop ng mga dayuhan. Pero hindi lang tayo nagdurusang sambayanan. Sa buong kasaysayan natin, lumalaban ang sambayanan.

Pwedeng sangguniin ang Edjop: The Unusual Journey of Edgar Jopson ni Benjamin Pimentel para sa mga pangyayaring rumurok sa Edsa 1. Basahin ang A Past Revisited at The Continuing Past ni Renato Constantino, ang Philippine Society and Revolution ni Amado Guerrero, ang Struggle for National Democracy ni Jose Maria Sison, ang Revolt of the Masses ni Teodoro Agoncillo. Pwedeng mangahulugan ito ng mas kaunting oras sa Facebook, pero gaganda naman ang mga status mo – birong may halong katotohanan.

(5) Makialam, makisangkot sa mga isyung panlipunan. Huwag magpadala sa ilusyong okey na ang bansa dahil si Noynoy na ang pangulo. Hindi okey ang bansa at isang dahilan ay si Noynoy na ang pangulo. Nananatili ang sistemang nagluwal sa diktadurang US-Marcos, at nananatili ang hamon ng kabayanihan sa sambayanan. Kahit sa rehimeng Aquino, kailangan nating tanganan ang tunay na diwa ng Edsa 1.

Makabuluhang dagdag-sahod, nagtataasang presyo, overpricing ng langis, pagkaltas sa subsidyo ng gobyerno sa kalusugan at edukasyon, kawalan ng tunay na reporma sa lupa, pakikialam ng Amerika sa ating pulitika at ekonomiya – napakaraming isyung dapat alamin at kasangkutan. Napakarami pa ng kailangan nating gawin bilang sambayanan para solusyunan ang pinakamalaki nating suliranin: ang kahirapan ng nakararami. At mas bahagi ng problema, hindi ng solusyon, ang mismong gobyerno.

(6) Sumali sa mga aktibistang organisasyon. Ito na siguro ang pinaka-kongkreto sa listahang ito – at ito rin ang susi para tuluy-tuloy at malalimang magawa ang iba pang nabanggit. Hindi iyung mga organisasyong “aktibista” na alalay ni Noynoy, kundi iyung mga organisasyong sinuman ang maupo sa pwesto ay tuluy-tuloy sa paglaban sa mga kontra-mamamayang patakaran, sa pagkilos para sa pagbabago ng lipunan.

Ipinapakita ng Edsa 1 na may magagawa ang bawat indibidwal, pero limitado. Kailangan ang organisasyon, ang organisadong pagkilos, ng nakararami para makapagdulot ng pagbabago. Alpasan ang mga pakiwari sa mga organisasyong ito (“Nakakaadwa ang mga rali”) at alamin ang mga dahilan nila (“Bakit ba nagrarali?”). Huwag magpatangay sa paninira sa kanila ng iba’t ibang grupo sa lipunan – dahil ang mga grupong ito rin ang takot at ayaw sa tunay na pagbabagong dapat ipaglaban.

26 Pebrero 2011

Galing ang mga larawan dito. Maraming salamat!

Isa, dalawa, tatlong magandang sulatin ni Peter Hallward tungkol sa mga nagaganap na pag-aalsa sa mga bansang Arabo.

Magandang rebyu ni Terry Eagleton sa pinakabagong libro ng historyador na si Eric Hobsbawm.

May iba pang bayani ang Edsa 1, sabi ni Angela Stuart-Santiago, at ang apelyido nila ay Balbas at Tadiar.

Ereksyon Pacasta

/1/

Iyan, kung hindi siya nagkakamali, ang pangalan ni Ericson L. Acosta sa isang isyung lampoon ng Philippine Collegian, publikasyon ng mga mag-aaral ng unibersidad. Ang pagkamalikhain ng staff, lumalabas hindi lang sa mga nakakatawang artikulong may banat sa pulitika ng kampus at bansa, kundi maging sa by-line at staff box. Ang mga pangalan ng manunulat, kadalasang hinahanapan ng bastos na katunog o kamukha.

Para sa marami niyang kaibigan at kasama sa Kamaynilaan, namuhay na parang laging nasa lampoon si Ericson: kwela, kengkoy, kangkarot – “karakter,” sabi nga ni Lisa C. Ito, isang manunulat, sa kanyang note sa Facebook. Parang lagi siyang si Ereksyon Pacasta. Isipin mo si Beyonce na laging Sasha Fierce. Isipin mo si Eminem na laging Slim Shady. Tapos pagsamahin mo sila. Parang laging handang magtanghal, ganoon siya.

Hindi siya malapit kay Ericson; para lang siyang manonood nito mula sa malayo. Pero tulad ng iba, may ilan siyang anekdota. Tulad ng mga gabing pangkulturang iglap matapos ang maghapong largang aktibista. Hindi siya mahilig sa blues at rock, pero sa mga pagkanta ni Ericson siya nagsimulang magbukas. Minsan naman, basta lang itong bumirit sa tambayan ng “Gusto Kita” na parang alam ang tipo ng kantang gusto niya.

Dati, dinadayo niya ang isang bar para sa pagtugtog hindi pa ni Ericson, kundi ng mala-Janis Joplin na mukhang Lolita Carbon na ka-tandem niya. Doon niya nasimulang magustuhan ang mga kantang progresibo, lokal man o mula ibang bansa. Pananalita pa lang sa pagitan ng kanta, ulam na. Bigay-todong magtanghal si Ericson, parang sinasapian. Minsan, sa pagbilis sa dulo ng isang kanta, sumasayaw na pala ito ng conga.

/2/

Sa paningin niya noon, kasama si Ericson sa isang molde ng naunang “henerasyon” ng mga aktibista sa kampus: mga patpating lalakeng tuwing makikita mo’y parang laging hindi pa kumakain at nakakaraos lang sa pagyoyosi. Ang pananamit: sandalyas, sira-sirang pantalong maong, puting t-shirt, kamisetang may nakasulat na propaganda o kaya’y batik, naka-sumbrerong Mao at, lalo na si Ericson, naka-jacket na Mao.

Ikalawang hati ng dekada ’90 noon, at “balik sa batayan” o “back to basics” ang moda sa pag-aaral. Binabalik-aralan at tinatanganan ang mga batayang prinsipyo ng aktibismo kontra sa naganap na mapaminsalang pagkapariwara. Dalawang araw ang Lipunan at Rebolusyong Pilipino, may pausong “Thursday Afternoons with Mao,” binabakbak ang mga ilusyon ng “Philippines 2000” at inilalantad ang usong imperyalistang “globalisasyon.”

At siya na mahilig magbasa ng Teorya (kapital ang T), pero mas ang pilosopong Komunista (kapital ang K) naman na si Louis Althusser noon, ay agad nabansagang “macho” o mateorya – resulta ng lumatay na karanasan sa isang sumaling nanabotahe sa kakatanong sa mga pag-aaral. Hindi gaanong positibo ang bansag – pagsasanib ng simbuyong kontra-patriyarkiya at ng mas pagbibigay-halaga sa panlipunang praktika.

Isang gabi, sa isang karinderya, kinausap siya ni Ericson. Hindi pa niya matanggap ang tuligsa nito sa eklektikong pagbabasa niya. Hindi kasi tumurol sa kongkretong mga argumento ng mga sulatin. Pero ramdam niya ang pagiging sinsero, ang pag-iwas sa pagiging antagonistiko. Naunawaan niya: anti-eklektiko ito, pero hindi anti-intelektwal; anti-Teorya, hindi anti-teorya. Paglaon, sa higit pang pag-aaral, nauunawaan din niya.

/3/

Ano ang mayor na kwento niya tungkol kay Ericson? Wala siyang maalala noong una. Hanggang – Aha! – ang pag-aaral na bumago noon sa buhay niya. Iba-iba ito para sa bawat aktibista at iba-iba rin sa magkakaibang yugto ng pagkilos, pero para sa kanya, Ekonomiyang Pampulitika. Tulad ng lahat ng magandang pag-aaral, hindi na niya maalala ang instruktor liban sa bumubuga ito ng mahabang usok ng yosi noon.

Kung ang bawat pang-ekonomiyang selula, ang batayang yunit, ng lipunang ito – ang pagawaan at sakahan – ay batbat ng pagsasamantala, may kanser ang buong lipunan, may lason sa lahat ng larangan. Bago niyon, alam niyang may suliranin ang bansa at mundo pero tinumbok ng pag-aaral ang ugat na tumatahi sa lahat. Hindi na niya magawang tingnan ang lipunan, ang mundo, sa ibang paraan pagkatapos noon.

Sabi ng isang edukador, na siguradong may malisyang kontra-Kaliwa, ang layunin ng pag-aaral ay palitan ang utak na walang laman ng utak na bukas – hindi ang sarhan ito. Pero ganoon para sa kanya ang pag-aaral na itinuro ni Ericson, nagbukas ng maraming pinto. Naakit siyang magbasa ng kaugnay na mga akda, naging paborito niyang ituro ang paksa. Ginusto niyang maging mangangaral, tagapaglantad ng pagsasamantala.

Late bloomer siya bilang aktibista. Bago ang pag-aaral, propagandista lang siya, mahilig sa gawaing iyan. Pero hindi magtatagal, magsisikap siyang maging edukador. Higit pa riyan, magsisikap siyang maging organisador. Mababahala siya na mahigit isang taon na siyang aktibista ay wala pa siyang personal na narerekluta. Itinawid siya ng pag-aaral na itinuro ni Ericson, nang mahusay, sa yugtong iyun ng kanyang buhay.

/4/

Pero mas naging laman ng isip niya si Ericson noong nawala ito sa Kamaynilaan – at ang balita’y tumungo ito sa hanay ng mga magsasaka para doon ipagpatuloy ang pagiging aktibista. Tinatanaw rin niya ang ginawa nito at sinisipi niya si Chaka Khan kaugnay nito: “No, I’m not ready to kiss that dream goodbye.” Sa tuwing iniisip niya ang pag-alis dito at pagpunta doon, sumasagi sa isip niya ang marami, kasama si Ericson.

Makata, mandudula, manunulat, layout artist, lider-masa, mang-aawit, manggagawang pangkultura, edukador, organisador – isa na yata si Ericson sa pinakamagagaling na maihahain sa bayan ng ilang henerasyon ng aktibistang nakilala niya. Patunay siya ng kadalasang sinasabing “pinakamahuhusay na anak ng bayan” na tumutungo sa kanayunan at tumatalikod sa maalwang kabuhayan at malikot, magaslaw na buhay.

Nang mabasa niya ang balita, at lalo na nang makita niya ang larawan ni Ericson na malayo sa malusog, naghalu-halo ang kanyang emosyon. Nag-alala siya para rito at para rin sa masang magsasaka at gawaing maiiwanan, kahit sandali. “Mabuti, hindi dinesap,” sabi ng isang kaibigan, at sang-ayon siya. Sa dulo, wala siyang dudang kakayanin ni Ericson ang kahirapan ng loob dulot ng pagkadakip at pagkakulong.

Matagal-tagal na rin si Ericson doon. Ano ang ginawa niya sa buong panahong iyun? Nagpatuloy naman sa pakikibaka at nagpakahusay pa nga. Pero alam niya kung saan mas masidhi ang pangangailangan – doon, sabi nga ni Bonifacio Ilagan, kung saan mas mabigat ang sakripisyo at mas matindi ang kahirapan. Bakit narito pa rin ako ngayon? Hanggang sa pagkadakip nito, inuudyukan pa rin siya ni Ericson para sumulong.

20 Pebrero 2011

Ang unang larawan sa itaas, galing sa Facebook ng Free Ericson Acosta. Ang mga sumunod, galing kay Patrill.

Kolum ni Eric Alterman tungkol sa paghahambing ng mga konserbatibo sa US kay Ronald Reagan kay Jesus Christ. Kapag sinukat ang rehimeng Aquino sa pamantayan ni George Lakoff ng konserbatibo, malinaw na pasado ito: “Sa tingin ng mga konserbatibo, hindi dapat tulungan ng gobyerno ang mga mamamayan. Ibig sabihin, hindi dapat tulungan ng mga mamamayan ang bawat isa.”

Magandang pagmumuni sa teorya at praktika, akademya at pakikibaka, kay Theodor Adorno at sa Tsina. May sulatin ang isang Ariadne tungkol sa pagiging aktibista niya dati, sa kung paano siya napaunlad nito at kung paano siya nangungulila rito ngayon. Iwinawasto ni Angela Stuart-Santiago ang nakakaaliw na kwentong Facebook ng Edsa People Power 1.

Panayam sa progresibong manunulat na si Arundhati Roy.