Mas Opyo kaysa Opinyon

Romare Bearden1

Syempre pa, kabilang ang mga manggagawa sa mga uring pinagsasamantalahan ng imperyalismong US sa Pilipinas. Mahaba na rin ang kasaysayan ng mga manggagawang Pilipino sa paglaban sa imperyalismo, simula pa noong bago ang unang kilos-protesta sa Araw ng Paggawa sa bansa, noong 1903, na may sentral na panawagang “Kamatayan sa Imperyalismo!” Sa pagitan ng dalawang puntong ito, ng pagsasamantala at paglaban, mailulugar ang mga obserbasyon niyang inudyukan ng titulo-probokasyon ng isang pang-akademikong kumperensyang nakita niya sa Facebook – “Wika at Imperyalismo.”

Pero saan siya kukuha ng kalipunan ng wika ng mga manggagawa? Wala siyang kopya ng mga mensaheng text mula sa kanilang mga cellular phones. O ng mga liham na ipinapadala ng mangilan-ngilan kanila sa pamilya sa probinsya. Bihira sa kanila ang aktibo sa mga social networking sites. Lalong mahirap makahanap ng sanaysay ng nakakarami sa kanila. Sa ganitong pagtatanong niya natumbok na kailangan niyang humango sa limitadong karanasan niya sa kilusang paggawa. Kailangan niyang tandaan ang mga napakinggan niya sa anumang inabot ng pakikisalamuha sa mga manggagawa.

Dahil hindi pa rin masigla ang wikang nakasulat sa hanay ng mga manggagawa habang masigla ang wikang pabigkas. Sa huli nila mas naisasatinig ang iba’t ibang hinaing at saloobin. Pero mula pagrereklamo sa mabigat na trabaho at maliit na sahod hanggang sa usap-usapan ng pagtatayo ng unyon, mula pagpaplano ng pag-uunyon hanggang mga talakayan at pag-aaral – lahat ng iyan, sa wika dumadaan. Sa sama-samang pagkilos naipaglalaban ng mga manggagawa ang kanilang mga karapatan at kahilingan, at inihahanda ang pagkilos na iyan ng pagsasalita, na nananalaytay rin sa mga pagkilos.

Armas ng mga manggagawa ang wika, na mahalagang uliting wikang pabigkas, sa paglaban para sa kanilang mga karapatan at kahilingan. (Pansining ang “salita” na “word” sa Filipino, na pwedeng nakasulat o binibigkas, ay malapit na agad sa “pagsasalita” o “to speak.”) Kapansin-pansing makulay ang mga salita nila sa pagbansag sa mga itinuturing na kalaban, tao man o patakaran. Sa bagay na ito, lumalabas ang kanilang kakayahan at hilig sa pagpapatawa, na nagiging pangungutya. Pedagohikal din: mabilis kumapit sa alaala ang iba’t ibang pangalan sa ganitong mga pagbabansag.

Romare Bearden2

Ang tawag nila sa mga porma ng patakarang neoliberal: LAPIDA, para sa Liberalisasyon, Pribatisasyon at Deregulasyon.
Sa kontraktwal na empleyo na pumuputol sa kontrata ng manggagawa matapos ang limang buwan para hindi umabot sa anim at maging regular, sa paraang nagpapaalala ng sardinas na laging kinakain sa sahod sa ganitong trabaho: 5-5-5.
Sa napakababang sahod, malayo sa antas na nakakabuhay o living wage: Libing wage.
Kay Noynoy Aquino na maihahalintulad sa nabugok na itlog: Penoy.
Sa sekretaryo ng paggawa na nag-assume ng jurisdiction sa Hacienda Luisita at nagligalisa sa masaker doon: Patricia Santatanas (Sto. Tomas).
Sa kasalukuyang sekretaryo ng paggawa na nagpatupad ng malawakang tanggalan at kontraktwalisasyon sa Philippine Airlines: Rosalinda Baldozer (Baldoz).
Sa PTGWO o Philippine Trade and General Workers’ Organization, pederasyon ng dilawang Trade Union Congress of the Philippines na pahirap sa mga manggagawang miyembro nito: Pitong Taong Gutom at Walang Omento.
Ilan na nga ba ang kaso ni Lucio Tan? Walang nakakaalam? Hindi bale, lagi naman niyang nalu-Lucio Tan.

Kahit ang wikang nakasulat para sa mga manggagawa, nakabatay sa wikang pasalita. Ang polyeto para sa kanila, bukod sa dapat maka-manggagawa ang nilalaman, dapat epektibo ang porma: gumagamit ng pang-araw-araw na salita at maiikling pangungusap. Kahit parang prase o hirit ang ilang pangungusap, walang problema; hindi kailangang buo tulad sa mga sulatin sa mga paaralan o opisina. Mas madulas din ang ganitong porma para sa paghahayag ng galit. Ang isang sukatan: Hindi hihingalin ang nagbabasa. Pinakamainam kung ang mga pangungusap, nasasabi ng karaniwang manggagawa.

Sa kabilang banda, ano ang sinasabi ng mga kapitalista, sa pamamagitan ng mga manedyer at superbisor, sa mga manggagawa? Bukod sa dapat gawin sa trabaho, samu’t saring pagbabawal: mula pagpapahaba ng break hanggang pagkukumparahan ng pay slip, mula pagkuha ng larawan ng empresa hanggang pagpapahayag sa mga social networking sites. Wala masyadong paliwanag, maliban sa pangangalaga sa pangalan ng kumpanya. Pero may dalang takot, dahil sinusuportahan ng mga parusa – ultimo ang matanggal sa trabaho. Laging may nasasampolan, ginagawang panakot sa mga naiiwan.

Romare Bearden3

Anu’t anuman, hindi buu-buong doktrina ang ipinapatanggap sa mga manggagawa para magtrabaho nang payapa alinsunod sa “industrial peace” na ipinapataw ng gobyerno. Walang sistematikong paliwanag kung bakit maganda ang kapitalismo at malayang pamilihan o tungkol sa “Katapusan ng Kasaysayan.” Mas madalas, sa antas ng empresa, pilit pinapasunod ang mga manggagawa gamit ang banta ng pagtanggal sa trabaho. Ang mga kapitalista, matipid sa paliwanag sa mga manggagawa, pero sandamakmak naman ang mga mapanupil na patakarang ipinapatupad ng gobyerno pabor sa kanila.

Kung paggamit ng wika ng mga kapitalista sa antas-empresa sa layuning kumbinsihin ang mga manggagawa, mas ang pinakamalapit ay ang paggamit sa piling aspekto ng relihiyong Katoliko. Isa na diyan ang pagiging mapagpasalamat (“grateful”) sa lahat ng nangyayari, mabuti man o masama. Bukod pa ang pagpapahalaga sa pamilya at trabaho – na batayan para manawagang huwag alintanain ang masamang kalagayan sa paggawa at magbuhos pa ng sipag sa pagtatrabaho. Ang paggamit ng mga kapitalista sa wika, mas pagbabawal-pananakot kaysa pagkumbinsi, at kung sa huli, mas opyo kaysa opinyon.

Sa dulo, madaling mapansin ang pagbabawal at pananakot sa paggamit ng wikang Filipino ng imperyalismo at mga alyado nitong naghaharing uri kapag kausap ang mga manggagawa – sa loob ng empresa, mahalagang idiin. Madali ring mapansin ang pagbabansag at katatawanan na tampok sa paggamit ng wika ng mga manggagawang lumalaban. Kontra sa pira-pirasong paniniwala na inilalahad ng mga naghahari sa mga manggagawa, makikita sa wika ng mga lumalabang manggagawa ang pagsisikap kamtin ang lampas-empresa, mas malawak, kung hindi man buo, na pag-unawa sa kalagayan.

06 Setyembre 2013

Pahabol ang artikulong ito sa Buwan ng Wika. Galing ang mga larawan dito.

Marami nang nagrebyu sa libro ni Jonathan Crary tungkol sa pagtulog at kapitalismo, at mukhang interesante ito. Heto ang isa, na may magandang sipi mula sa libro: iyun daw mga aktibistang nag-oorganisa sa Internet “voluntarily kettle themselves in cyberspace, where state surveillance, sabotage and manipulation are far easier than in lived communities.”

Nakaka-miss maging bata. Kapag tumanda ka, maiintindihan mo. Mauunawaan sa isinulat ng makatang si Charles Simic. Basahin: artikulong maraming impormasyon tungkol sa Brazil, at nagbibigay ng silip sa mga posibilidad sa hinaharap ng pagdami ng mga maralitang lungsod sa mundo. Interesanteng artikulo ni Vicente L. Rafael tungkol kina Edward Snowden at Trayvon Martin.

NGO Superpower

Bernard Safran 1

Ayon sa mga balita, susi ang papel ng mga “pekeng non-government organization” o NGO sa sumabog na eskandalo kaugnay ng pork barrel ng mga kongresista at senador. Pinadaloy ng mga mambabatas ang kabang-bayan sa mga pekeng NGO, na itinuring sigurong hindi kakwestyon-kwestyon, kapani-paniwala at kapuri-puri pa nga na paglagakan ng pera. Sa gitna ng kontrobersya, nagpahayag ng pagkabahala ang Caucus of Development NGOs o Code-NGO na nakakaladkad daw ang reputasyon ng mga “lehitimong NGO” sa putikan ng anomalya. Kung magsalita, parang napakalinis ng grupong ito, na nasangkot din sa eskandalo sa tumataginting na halos P2 bilyon noong bungad ng rehimeng Arroyo, binigyan umano ng premyo kapalit ng pagtulong sa pagpapabagsak sa rehimeng Estrada.

Tama man o mali, batay sa maraming NGO sa bansa, peke man o totoo, mayroong reputasyon ang Pilipinas sa buong mundo na “NGO Superpower.” Humahango ng lakas ang reputasyong ito hindi sa kung anumang “pag-unlad” o “pagbabago” na iniluluwal ng napakaraming NGO sa bansa, kundi sa tuluy-tuloy at sumasambulat na mga protesta laban sa kawalan ng pag-unlad at pagbabago. Sa kung anong dahilan, ang naturang mga protesta ay inaangkasan ng mga NGO o naididikit sa kanila ng mga NGO sa daigdig at ng mga funding agency na sumusuporta sa kanila. Tiyak, may paghanga ang ibang tumatawag sa Pilipinas nang ganito; pero tiyak ding may pagkutya, lalo na ang mga nakakaalam sa pagiging kwestyonable, kung hindi man maanomalya, ng marami sa mga NGO sa bansa, at maging sa mundo.

Ayon sa anti-imperyalistang sosyologong si James Petras, lumaganap ang mga NGO sa Ikatlong Daigdig sa tatlong konteksto: Una, sa panahon ng mga diktadura, bilang ligtas na atrasan ng mga kritikal na intelektwal. Ikalawa, sa panahon ng paglakas ng mga kilusang masang anti-diktadura, bilang tagapagsulong ng pagpapatalsik sa diktadura nang kaiba, kung hindi man kontra, sa mga kilusang anti-imperyalista at nang pakitang-tao lang ang pananawagan ng pagbabagong pang-ekonomiya. At ikatlo, sa panahon ng pag-igting ng krisis ng pandaigdigang sistemang kapitalista bilang tagapagpahina sa paglaban sa mga patakarang dikta ng mga imperyalista – direktang tagapagpabango ng mga patakarang ito o tagapaglihis ng atensyon mula sa mga ito tungo sa mga gawaing pang-ekonomiya na hiwalay sa pulitika.

Bernard Safran 2

Malinaw na binabanggit ni Petras ang Pilipinas bilang halimbawa. Ang tinutukoy: ang dekada ’80 at pagkatapos, mula paghina ng diktadurang Marcos hanggang pagkatapos nito. Nasa transisyon noon ang pagsuporta ng imperyalismong US mula sa mga lantad na pasistang diktadura sa Ikatlong Daigdig tungo sa mga pasistang diktadurang may pagpapanggap na demokratiko. Bumuhos ang pondo galing sa mga imperyalistang bansa patungo sa mga NGO sa Ikatlong Daigdig. Namayagpag pa ang mga NGO sa dekada ’90, panahon ng “Katapusan ng Kasaysayan,” “Pax Americana,” at todo-todong neoliberalismo sa daigdig. Pinalabas ang “civil society,” sa pangunguna ng mga NGO, na pambalanse sa makapangyarihang Estado at Merkado (hindi sinasabing malalaking kapitalista) pabor sa mga mamamayan.

Magandang isingit ang tendensyang “popular na demokrasya” o “pop-dem” na sumulpot sa Kaliwa sa Pilipinas noong dekada ’80. Ayon kay Alex Magno, pop-dem na akademiko noon, layunin ng pop-dem ang pagkakaroon ng “masiglang atmospera ng pampulitikang pluralismo at malalakas na inisyatiba mula sa mga… non-governmental organizations.” Sa mga sanaysay niya sa librong Power Without Form [1991], makikita ang modus operandi nila noon: ang ambisyong pagkaisahin ang lahat ng pwersang kontra-diktadura ala Nicaragua at ang paghahain ng “Estadong popular-demokratiko” na katanggap-tanggap sa lahat ng naturang pwersa sa layuning isantabi ang tunay na alternatibang pambansa-demokratiko. Naging kapalit ng pag-agaw sa kapangyarihang Estado ang paggigiit sa Estado gamit ang mga NGO.

Paano uunawain, kung gayon, ang reputasyong “NGO Superpower” ang Pilipinas? Ang tiyak na nagdiriwang dito, ang nakakaraming pera-perang NGO na sa ibang bahagi ng bansa ay nagsusulputan sa bawat kanto, salamat sa mabilis na pagkilala sa mga NGO sa Pilipinas. Desisyon at hakbangin ito ng imperyalismo at mga naghaharing uri, ang gawing NGO Superpower ang Pilipinas, para tapatan ang malakas na anti-imperyalistang kilusan dito. Ang naturang kilusan, inilalantad ang ugat ng naturang bansag, habang may mga progresibong NGO na tunay na nagsusulong ng pagbabago – binabaligtad ang mesa kumbaga, at ang mumong ibinibigay ng mga imperyalista sa layuning pahupain ang rebolusyonaryong paglaban ng masa ay sinasamsam, kumbaga sa armas, para paglagablabin ang huli.

04 Agosto 2013

Galing ang mga larawan dito. Napalapit ang sikat na ekonomistang si Paul Krugman sa Marxismo, hindi lang niya magawang yakapin ito.

Nauubusan ng Bala

Che Guevara Bernard Safran

Katulad ng maraming aktibista at Pilipinong sawa na sa pambobola niya, hindi ako nakinig sa ikaapat na State of the Nation Address ni Pang. Noynoy Aquino nitong Hulyo 22. Kasama ako sa protesta sa Commonwealth Avenue na sa balita ay umagaw ng atensyon sa talumpati ni Aquino kung hindi man sumapaw sa huli. Isa sa mga ahitasyon ng protesta ang hindi pakikinig sa sasabihin ni Aquino, dahil luma at gasgas na ito.

Pero binasa ko rin ang SONA. Dahil siguro sa kung anong masokismo pero mas para maunawaan at matuligsa ang nilalaman nito. Dahil sa estilo ng pagbabasa, este pagtatalumpati, ni Aquino, halos naririnig ko ang boses niya habang binabasa. Ang nabuong impresyon sa akin: Kumbaga sa gera, nauubusan na ng bala sa panloloko ang gobyernong Aquino. Pursigido itong manloko, pero halatang nahihirapan na ito.

Narito ang lahat ng gasgas-nang sangkap ng mga nakaraang SONA at talumpati ni Aquino. Hindi mawawala ang pagpapaalalang anak siya nina Ninoy at Cory. Nariyan ang pagyayabang hinggil sa mga naitayong imprastruktura, pati ang paghahayag ng lahat ng napulot na “mabuting balita.” Pero pagdating sa masasama, patuloy na sinisisi si Gloria. Ang bago, pati ang panenermon ni Aquino sa mga ahensya, ipinasok na.

Maraming nakakatawa sa mga pilit-pinalaking batayan ng pagyayabang. Lumago raw ang agrikultura nang “triple,” pero mula 1.1% sa unang kwarto ng 2012 patungong 3.3% sa unang kwarto ng 2013. Napakalaki naman! Kaya na rin daw nating tumulong sa mga mamamayan ng ibang bansa na lumikas mula sa mga delikadong lugar. Kaya pala hindi mailikas ng gobyerno ang mga Pilipinong stranded sa Saudi Arabia! At marami pang iba.

Pagdating sa plano, wala masyadong pasabog pero maraming kongkretong pahirap: taas-pasahe sa MRT at LRT, pagtaas ng kontribusyon sa Social Security System, at iba pa. Sa ganitong mga isyu lalong malulustay ang ipinagmamalaking pampulitikang kapital niya. Inulit lang niya ang mga dating boladas, tulad sa magkakambal na mga programang PPP at CCT, na nginangatngat ng kritisismo mula pa nang unang ianunsyo.

Fidel Castro Bernard Safran

Dahil duda kung makakapangumbinsi ang umano’y magagandang balita at salita, inilabas na ni Aquino ang alas, patunay ng desperasyon: “Mga Boss, isipin nga po natin: Saan ba tayo nagmula? Kung may agam-agam kayo ngayon, ano ba naman ito kumpara sa agam-agam natin noong 2010? Di ba’t masaya na tayo noon na tapos na ang panahon ng kadiliman? Di ba’t noon, sapat nang mapalitan ang mga nasa kapangyarihan?”

Mas mahaba ang talumpati ni Aquino ngayong taon, sabi sa balita. Kung babasahin ang SONA, makikitang hindi ito dahil maraming maipagmamalaki at maipapangako ang rehimen. Ang kabaligtaran ang totoo: Nag-aapuhap ito ng ipagyayabang, nag-aala-tsamba na sa dami ng inilahad nito ay may kakagatin ang publiko. Ang kakapusan nito sa nilalaman, binawi nito sa porma – partikular sa aspekto ng haba. Lalo tuloy nahalata.

“Pwede mong maloko ang ilang tao sa ilang panahon, pero hindi mo kayang maloko ang lahat ng tao sa lahat ng panahon,” paalala ng mang-aawit na si Bob Marley. Ipinapakita ng SONA ngayong 2013 ni Aquino ang isang larawan kung bakit totoo ito. Humahabol ang ekonomiya sa talumpati ng pangulo, ang materyal na reyalidad sa mga kinakathang ilusyon, ang mga hangganan ng sistema sa inaakalang lawak ng saklaw ng retorika.

25 Hulyo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Magandang sulatin ni Robin D. G. Kelley, eksperto sa rasismo, hinggil sa kaso ni Trayvon Martin, partikular tungkol sa “settler colonialism.” Panoorin ang interbyu ni Patricia Evangelista kay Risa Hontiveros. Pinakamasarap ang mula 4:58 hanggang 6:25 kung saan hirap na hirap ang kinapanayam.

Sulatin ni Carlos Maningat hinggil sa umiyak na pulis sa kakatapos na SONA. Ilang nakakaaliw na impormasyon hinggil sa magkatambal na pilosopong sina Deleuze at Guattari. Magandang panukala mula sa makatang si Bertolt Brecht.

Batas + Katarungan

Ryszard Kaja 1

Maraming naglalabasang reaksyon kapag lumalaban ang maralita sa demolisyon. At sa lahat ng reaksyong iyan, pinaka-nakakabwisit ang mga reaksyon ng mga legalista, iyung mga naghuhumiyaw na may naganap na paglabag sa batas at dapat parusahan ang mga lumabag. Sa mga iyan, may pakitang-tao pang nagsasabing sumisimpatya sila sa maralita at tutol sila sa demolisyon, pero hindi dapat nilalabag ang batas. Bagamat malapit sa larangan ng batas ang usapin ng paglaban ng maralita, ang mga legalista’y parang mga dentista o dermatologist na nagsisihusga batay sa kitid ng propesyon nila.

Iba kasi ang batas sa katarungan. Dapat ay instrumento ng katarungan ang batas, pero hindi laging ganyan ang nangyayari. Mas madaling makikita ang punto kung titingnan sa kasaysayan, na tadtad ng mga batas na hindi makatarungan. Halimbawa ang mga batas na nagpanatili ng kolonyalismong Espanyol, Amerikano at Hapon sa bansa. Ganoon din ang mga batas na nagsilbing suporta ng Batas Militar ni Marcos. Mga batas ito, pero hindi-makatarungang mga batas. Sa ganitong mga kalagayan, ang lubos na pagtataguyod ng batas ng mga legalistang komentarista ay pagtapak sa katarungan.

Pero sino ang magsasabi kung ang isang batas ay hindi makatarungan? Hindi lang ang Korte Suprema, taliwas sa isasagot ng mga legalista. Maraming pagkakataon din sa kasaysayan na ang mga mamamayan ang naggigiit na hindi makatarungan ang batas, at sumusunod lamang ang hudikatura. Ang mga batas na nagbabawal sa kababaihan na bumoto, ang mga batas ng pang-aalipin at segregasyon sa mga Negro, ang mga batas na nagpapatrabaho nang lampas sa walong oras, ang mga batas na nagtataguyod ng kolonyalismo – mga mamamayan ang nagprotesta para maibasura ang mga batas na ito.

Hindi ba delikadong ipaubaya sa mga mamamayan ang pagtatakda ng kung aling batas ang makatarungan at alin ang hindi? Hindi, lalo na kung ikukumpara sa pagbabawal sa mga mamamayan na kumwestyon, magprotesta at lumabag sa mga batas na itinuturing na hindi makatarungan. Diktadura ang bagsak ng ganitong pagbabawal, isang lipunan kung saan kailangang laging sumunod sa batas at tanging sa legal na daluyan pwedeng kwestyonin ang batas. Makukwestyon ang maraming batas, pero hindi naman ibig sabihin ng pagtatapon sa bulok na mangga ay hindi na kakain ng maayos na mangga.

Para saan pa ang eleksyon, ang mekanismo ng lipunang nagpapakilalang demokratiko para mapalitan ang mga batas? Napapalitan ang mga namumuno pero hindi ang mga hindi-makatarungang batas. Kitang-kita ang kahungkagan ng eleksyon pagdating sa demolisyon – bagay na ipinatupad sa Pilipinas ng lahat ng administrasyon at maraming lokal na gobyerno. Sa panahon ng kampanya sa eleksyon, lahat ay maka-maralita at kaibigan pa nga ng maralitang lungsod. Pagkatapos ng eleksyon, demolisyon. Pwede bang sisihin ang maralita? Gayung kahit sino ang manalo, nagdudulot ng demolisyon?

Ryszard Kaja 2

Muli, lumaban ang mga maralita ng Sitio San Roque sa demolisyon nitong Hulyo 1. Nagtayo ng barikada at may mga lumipad na bato. Napakababaw ng isang pangontra ng mga legalista, nagpabitag sa propaganda ng lokal na gobyerno: Walang demolisyon sa araw na iyun. Pero may deadline na natanggap ang mga residente, talagang may banta ng demolisyon at mismong si Mayor Herbert Bautista ang nagtutulak. Kung ako ang tatanungin, mabisa ang taktika ng mga maralita: ang itakda ang labanan kung kailan sila handa, hindi ang maghintay ng todong lakas ng malulupit na pwersa ng demolisyon.

Makatarungan ang paglaban nila. Marami sa kanila, napwersang tumira doon dahil sa pagpapalayas – sa pamamagitan man ng demolisyon sa ibang lugar o kagutuman at kawalang-trabaho sa kanayunan. Marami sa kanila ang walang trabaho, dahil sa pagkabigo ng gobyerno na lumikha ng sapat na trabaho, at gumawa sila ng paraan para maghanap-buhay. Wala silang naengkwentro o natamasang programa ng gobyerno para sa disente at abot-kayang pabahay – kahit pa may programa ito para sa maramihan at malupitang demolisyon. Nasaan ang katarungan sa basta-bastang pagtataboy sa kanila?

Lalong naging hindi katanggap-tanggap sa gobyerno ang paglaban ng Sitio San Roque dahil naganap ito matapos ang puspusan at paspasang kampanya na palayasin ang kulang-kulang 20,000 pamilyang maralita sa mga estero. Nalantad ang motibo ng panunuhol ng P18,000 sa isang taon sa mga maralita at pananakot ng pag-aresto kung babalik sa dating tirahan: Hindi ang alisin ang sanhi ng baha, ang iligtas ang maralita sa sakuna, o ang makatipid sa paglilikas tuwing may bagyo. Kundi ang hawanin ang pagtatayuan ng negosyo ng malalaking kapitalistang walang kabusugan sa lupa at tubo.

Sa lipunang ito, larawan ng paglabag sa batas – pwede ba ang salitang “kawalang-batas” o lawlessness? – ang maralita, lalo na ang maralitang lungsod. Napapahigpit ang kapit ng ibang nasa panggitnang uri sa kanilang bag at gaheto kapag nakikita ang mga maralita. Pero taliwas sa panghoholdap o pagnanakaw, na may malalim ding ugat sa karalitaan, hindi pampersonal ang paglabag sa batas ng mga maralita sa paglaban sa demolisyon. Paglaban ito ng lahat ng maralita, lalo na iyung nasa katulad na kalagayan. Sa kanilang paglabag sa batas, inilalantad at nilalabanan nila ang kawalang-katarungan.

Maaaring magpahayag ng makabayan o progresibong tindig ang mga legalista sa iba’t ibang isyu, pero napaka-konserbatibo ng absolutong paggigiit nilang ipatupad ang kasalukuyang mga batas at parusahan ang mga lumalabag – nang ang tinutukoy ay ang mga maralita. Malay man sila o hindi, tunay silang naniniwala sa “Katapusan ng Kasaysayan”: ngayon ang rurok ng kasaysayan at hanggang dito na lang tayo. Hindi nila seryosong naiisip na ang mga batas ngayon ay maaaring ituring na hindi makatarungan sa hinaharap. Kahit pa ang batas ay pagpapalayas lang ng mga naghahari sa mahihirap.

14 Hulyo 2013

Malaking tulong ang mga sulatin ni Howard Zinn, lalo na ang laman ng The Zinn Reader: Writings on Disobedience and Democracy [1997], sa kalinawan hinggil sa batas, katarungan at paglabag sa batas.

Galing ang mga larawan dito.

Nakakaaliw basahin ang kumpisal ni Ralph “Karate Kid” Macchio tungkol sa pagiging sikat na panandang-bato sa isang panahon ng pagkabata.

Isang interesanteng personalidad sa nakaraan at kasalukuyan ng pakikibaka ng mga mamamayan ng South Africa: Si Ronnie Kasrils. Basahin ang kanyang kritisismo sa tinakbo ng pulitika sa kanyang bansa.

Maagap kaya tila mula sa kaibuturan ang tugon ni Bill Fletcher Jr. sa hatol sa kaso ni Trayvon Martin. Panawagan ng anti-imperyalistang intelektwal na si Richard Falk: End the Snowden circus now.

Filipinas Got Problem

Nanami Cowdroy1

At mayroon na ngang resolusyon ang Komisyon ng Wikang Filipino na “ibalik ang gamit ng ‘Filipinas’ habang pinipigil ang paggamit ng ‘Pilipinas’ upang mapalaganap ang opisyal at modernisadong katawagan ng bansa na kumikilala sa kasaysayan at pag-unlad ng pagkabansa nito.” Noong 12 Abril pa pala ito napirmahan, siguro’y itinago muna para hindi maging “kontrobersyal,” kahit paano, noong kampanya sa eleksyon.

Paliwanag ni Komisyoner Virgilio S. Almario, tagapangulo ng KWF, sa isang kolum na nalathala noong 1992 at nasa website ngayon ng ahensya, “mas una at orihinal” ang “Filipinas” kumpara sa “Pilipinas.” Ito ang itinawag sa bansa ng mga mananakop na Espanyol, tatlong siglong nakilala sa pangalang ito ang bansa, ito ang ginamit sa proklamasyon ng kalayaan noong 12 Hunyo 1898, at ito ang ginamit ng mga bayani.

Malayo sa marangal na kasaysayan ng “Filipinas” ang aba, kung hindi man pipitsuging, kasaysayan ng “Pilipinas.” Nitong bungad lang ng ika-20 siglo lumabas ang “Pilipinas,” sa panahon ng manunulat na si Lope K. Santos, kaugnay ng paggamit ng abakadang Tagalog na walang “F,” opisyal na ginamit sa panahon ng kolonyalismong Hapon, at lumaganap noong dekada ’50 kaugnay ng pagbansag sa wikang pambansa na “Pilipino.”

Dagdag pa ni Almario, “Filipino” ang tawag natin sa wika natin kaya dapat “Filipinas” ang itawag sa bansa natin. Hudyat daw ang ganitong pagtawag sa wikang pambansa ng “modernisasyon at pagiging pambansa ng wika” – malay sa paghalaw ng wika sa bansa at labas nito. At panghuli, ani Almario, mapapadali ng “Filipinas” ang pagtuturo ng ispeling: wikang Filipino at taong Filipino sa Ingles, Filipino at Pilipino sa Filipino.

Hindi ako makumbinsi. Mas una at orihinal man ang “Filipinas,” bansag naman ito sa atin ng mananakop. Nahuli man at hindi orihinal ang “Pilipinas,” may marka na ito ng pag-angkin nating mga Pilipino. Bakit gusto nina Almario at ng KWF na maging matapat at ulirang tagasunod ni Haring Felipe II ng Espanya? Karapat-dapat ba ang hari na namayagpag sa kaigtingan ng kolonyalismo sa daigdig sa ganitong parangal?

Nanami Cowdroy2

Sang-ayon ako sa pagpasok ng titik “F” sa alpabetong Filipino; sang-ayon din ako sa paggamit ng “Filipino” sa pakahulugang ibinigay dito ng mga pasimuno. Pero ang totoo, hindi talaga kasing-dami ang mga salitang gumagamit ng “F” kumpara sa gumagamit ng “P” sa ating wika. Ilang bata na bang normal na nagsasalita sa bahay ang pinagalitan ng guro dahil hindi mabigkas ang salitang may “F” o naipagpalit pa nga ito sa “P”?

Tiyak, kokontrahin ni Almario ang ganitong paniwala. Kilala kasi siya sa pagtutulak ng paggamit ng “aspekto” halimbawa, kumpara sa “aspeto” dahil mas malapit ang nauna sa orihinal at pinaghalawang Espanyol. Maaaring marami siyang palalabasing salita na dapat ay “F” at hindi “P” ang ginagamit natin. May pagpreno siya sa paniniwalang kaligtaan na ang pinaghalawan, kung anong bigkas ay siyang baybay, at iba pa.

Kaya nga ang debate sa wika ay hindi lang debate tungkol sa wika; may pulitika rito. Sa isang banda, dapat igalang ang orihinal na wikang pinaghahalawan ng mga salita natin. Sa kabilang banda, nagbabago ang wika at may nagiging popular na hindi wasto ayon sa mga eksperto. Lagi’t laging babalansehin ang dalawa. Pero may prinsipyong dapat manaig sa kanila: Ang isulong ang kalayaan ng bansa kahit sa usaping pangwika.

Sa isang pagtingin, hindi na nagbago si Almario, na lagi’t laging tinutuligsa ng mga kasabayan niya sa pagtalikod sa aktibismo at paglilingkod sa Batas Militar. Parang diktador niyang ipinataw ang patakaran sa “Filipinas,” pinagmumukhang makabayan pero pabor sa kolonyalista. Patuloy ang obsesyon sa “F”: Fascism, Ferdinand.

01 Hulyo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Napakagandang sulatin ni dating Kong. Mong Palatino, aktibista’t blogger, tungkol sa pagiging kongresista. At balik-tanaw sa isang entri niya tungkol sa pagiging tatay. Basahin ang pagmumuni ni Carol P. Araullo hinggil sa araw ng kalayaan, o ng kawalan nito, ng Pilipinas.

Maganda ang anggulo ni Arnold P. Alamon, kolumnista ng SunStar.com hinggil sa kontrobersyang kinasangkutan nitong huli ni Pol Medina Jr., awtor ng komiks na Pugad Baboy. Ang totoo, magaganda ang kolum niya: Heto ang tungkol sa pagtuturo, heto ang mga obserbasyon niya sa dalawang kaso ng pagpapakamatay, at heto na lang ang buong arkibo ng mga kolum niya.

Basahin at tiyak na babalik-balikan: limang misteryo ng eleksyong 2013 ayon kay Jose Carlos L. Maningat. Tungkol sa ikatlong asawa ni Nelson Mandela, si Graca Machel.

Paniwala sa Pandaraya

Lukasz Wodynski

Marami nang nalathalang sulating nagsisiwalat sa kabulukan ng eleksyong 2013: hindi lantad ang kondukta, batbat ng maanomalyang aberya, at kwestyonable ang kinalabasan. Ang tinutungo ng lahat ng ito: nagkaroon ng malawakan bagamat mas nakatagong pandaraya, kasama ang posibilidad na pre-programmed na antemano ang resulta.

Ang problema sa eleksyong automated, gayunman, lalo na sa bersyong ginamit sa Pilipinas, ay hindi matumbok kung saan mismo sa proseso at paano naganap ang pandaraya, gayundin kung sino ang aktwal na nagsagawa at nakinabang. Anu’t anuman, maituturo kayang naging puntirya ng pandaraya ang mga progresibong kandidato – si Kong. Teddy Casiño na tumakbong senador at ang mga progresibong partylist?

Masasabing kwestyonable ang bilang ng nakuhang boto ng mga progresibong kandidato. Si Casiño, nakatanggap lang ng 4.3 milyon. Mas mataas lang nang bahagya ito sa botong nakuha ng mga progresibong nauna sa kanya sa pagtakbo sa pagka-senador noong eleksyong 2010: si Satur Ocampo, 3.5 milyon ang boto habang si Liza Maza, 3.9 milyon.

Kapani-paniwala ba ito? Hindi ba’t malaki ang iniunlad ng kampanya ni Casiño sa batayan ng kampanya ng dalawa? Mas maagang naghanda sa eleksyon si Casiño. Mas matagumpay ang pagsisikap niyang lumabas sa midyang mainstream bago pa man ang panahon ng kampanya. Wala siyang bagahe ng pagsuporta sa isang kandidato sa pagka-presidente. Namaksimisa ng kampanya niya ang social networking sites. At umani siya ng malawak na suporta, kasama ang pag-endorso ng maraming sikat na personalidad.

Pagkatapos ng eleksyong 2010, sabi ni Prop. Miriam Coronel Ferrer, manunuring pampulitika, ang pangkat pa rin nina Ocampo at Maza ang pinakamalakas sa mga pampulitikang pwersang mula sa Kaliwa, sa malapad na pakahulugan nito, na tumakbo sa eleksyong partylist. Ang kabuuang boto noon ng mga progresibong partylist ay 3.2 milyon. Nananatili mang totoo ang obserbasyon ni Ferrer sa eleksyong 2013, bahagyang tumaas lang ang kabuuang boto ng mga naturang partylist at naging 3.3 milyon.

Muli, kapani-paniwala ba ito? Kung may mga partylist man na kilala ng marami dahil sa tuluy-tuloy na pagsangkot sa mga isyu ng nakakarami, iyan ay ang mga progresibong partylist. At kung may mga partylist man na agresibo sa pagpapalawak – na isinasapuso ang islogang “organisasyon, organisasyon, organisasyon” para sa pagbibigay-kapangyarihan sa mga mamamayan higit pa sa eleksyon – iyan ay ang mga progresibong partylist. Nadagdagan pa ang kanilang hanay ng Piston at Migrante na humatak ng bagong mga boto at tagasuporta mula sa iba’t ibang sektor ng lipunan.

Lukasz Wodynski2

Matatandaan ang isang insidente noong Oktubre 2012. Noong bumisita si Pang. Noynoy Aquino sa New Zealand, tinanong siya tungkol sa kalagayan ng karapatang pantao sa Pilipinas. Ang sabi niya, ayos lang ang kalagayang pangkarapatang pantao sa bansa. Paninira lamang daw ang mga akusasyon tungkol sa paglabag sa mga karapatang pantao at galing ito sa Kaliwa – na maliit lang ang hanay pero maingay. Ang patunay niya: nahuhuli sa mga sarbey ang kandidato nito sa pagka-senador na si Casiño.

May motibo samakatwid ang rehimeng Aquino, na sunud-sunuran sa mga imperyalista at kumakatawan sa mga naghaharing uri: ang palabasing kaunti lang ang tagasuporta ng Kaliwa, na matapat na kritiko ng rehimen, at maingay lang ito. Ang palabasing wala itong kakayahang katawanin ang mga mamamayan at ang interes nila. Ang palabasing wala o nabawasan na ang kagutuman at kahirapan, na siyang batayan ng paglakas ng Kaliwa, at umuunlad na ang bansa. Sa resulta pa lang, may gusto na itong palabasin.

Bukod pa diyan ang aktwal na pagpapahina sa pagtutol sa mga kontra-mamamayang patakarang itutulak nito, tulad ng pagbago sa Konstitusyong 1987. Papayagan ang 100% dayuhang pag-aari ng lupa at pampublikong yutilidad sa bansa. Tatanggalin ang mga limitasyon sa pagpasok sa bansa ng mga dayuhang tropang militar, maging ng armas-nukleyar. Nagsasabi man si Aquino na tutol siya sa panukala, hindi maitatanggi ang galaw ng malalaking kapitalista: kahit hindi tinatanong, tuluy-tuloy sa pagtutulak ang Makati Business Club at American Chamber of Commerce of the Philippines, halimbawa.

Masasabi nga kayang dinaya ang mga progresibong kandidato sa eleksyong 2013? Maihahanay kaya ito sa paniniwalang dinaya ni Marcos ang eleksyong 1986, dinaya ni Ramos ang eleksyong 1992, dinaya ni Macapagal-Arroyo ang eleksyong 2004, at hindi mabeberipika ang pagkapanalo ni Aquino sa automated na eleksyong 2010 – na bagamat pawang hindi napatunayan sa korte ay pinapaniwalaan sa iba’t ibang antas?

08 Hunyo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Sampung ginagawa ng mga maka-Kanang Kristiyano, lalo na sa mga abanteng kapitalistang bansa, na labag sa turo ni Hesukristo.

Bakit Natalo si Risa Hontiveros?

Belgium

Maraming naglabasang pagsusuri kung bakit natalo si Risa Hontiveros sa kampanyang maging senador sa kakatapos na halalan. Dahil inilarawan siya ng grupo niyang Akbayan Partylist na kandidatong alternatibo o maka-reporma, marami-rami siyang tagasuporta mula sa panggitnang uri. Utang sa mga nasa panggitnang uri ang paliwanag kung bakit siya natalo. At maraming dapat ipaliwanag. Muntik na siyang manalo noong eleksyong 2010 at nagmukha pa ring malakas na kandidato ngayong eleksyong 2013.

Ayon mismo kay Hontiveros, masaya ang kampo niya sa resulta ng eleksyong 2010 dahil mula pang-23 sa sarbey ay naging pang-13 siya sa aktwal na ranggo. Aniya, Hunyo 2012 pa lang, kasama sigurado ang panahon ng kampanya para ipasa ang Reproductive Health (RH) Bill, ay naghahanda na ang kampo niya para sa eleksyon ngayong taon. Pangako niya bago ang simula ng kampanya, mas matinding pangangampanya ang gagawin niya. Hindi rin kaila na marami-raming pera ang ibinuhos sa mga patalastas niya sa telebisyon at radyo, kahit bago pa ang opisyal na panahon ng kampanya. Sa usaping ito, tinapatan niya ang mga kandidato mula sa mga naghaharing uri. Maging ang malapit niyang alyadong si Pang. Noynoy Aquino, todong ikinampanya siya.

Pero mas masagwa ang pagkatalo ngayong eleksyon ni Hontiveros. Bumaba ang botong nakuha niya at ang ranggo niya sa karera, kahit pa maipagpapalagay na ipinandaya siya ng rehimeng Aquino para mapataas ang bilang ng boto niya. Ganoon din ang kanyang partylist na Akbayan. Siguradong napakasakit para sa Akbayan ang pagkatalo niya ngayon. Maliban na lang kung may masamantala siyang malaking isyu, ito na ang katapusan ng krusada niyang maging senador.

Ang problema, marami sa mga naglabasang pagsusuri sa pagkatalo ni Hontiveros ay humahango ng lakas sa, at nagpapatatag ng, mga ilusyon tungkol sa eleksyon. O kaya nama’y tila inililihim sa publiko ang mga tunay na dahilan ng pagkatalo – o talagang hindi matumbok ang mga ito.

(1) Sabi ni Sen. Franklin Drilon, simple lang ang dahilan kung bakit natalo si Hontiveros: Hindi siya nakatipon ng sapat na boto para talunin ang mga “brand names” na tumakbo. Kakatwa ang paglalarawan sa mga kandidatong nanalo bilang mga “brand names” na para bang nagpipilit maging kaakit-akit sa mata ng mga botanteng may lubos na kapangyarihang bumili o pumili – ng sa tingin nila’y “sulit” para sa kanilang boto.

Indiana

Itinatago at pinapaganda nito ang kalakaran ng eleksyon sa bansa, partikular ang kakayahan ng mga makapangyarihang kandidato – lalo na iyung galing sa pinakamalalaki sa mga naghaharing uri sa bansa – na manlinlang, bumili ng boto, at sa dulo’y mandaya, at sa elektronikong pamamaraan ngayon. Pero may kabuluhan ang tunguhin ng pagsusuri ni Drilon, ang iugnay ang kandidatura ni Hontiveros sa kandidatura ng mga nanalo.

Umaasta man si Hontiveros na parang bangaw na nakatuntong sa likod ng kalabaw, hindi pa rin siya kabilang sa mga pinakamalalaki sa mga naghaharing uri o sa mga suportado ng mga ito. Hindi rin siya kasama sa ilang sikat na personalidad na nananalo sa eleksyon kahit hindi kabilang sa nabanggit na grupo. Hindi kataka-takang ang mga taga-United Nationalist Alliance (UNA) na pumasok sa Senado ay mga anak ng tatlong pinakamalaking pangalan sa UNA: anak ni Jojo Binay, anak ni Erap Estrada, at si Gringo Honasan, anak-anakan ni Juan Ponce Enrile.

Mekanismo ang eleksyon ng mga naghaharing uri para paghatian ang yaman at kapangyarihan na makakamit sa gobyerno. Inetsapwera si Hontiveros dahil hindi siya kabilang sa mga pinakamalalaki sa naghaharing uri. Alam din ng rehimeng Aquino na mala-aso ang katapatan ng Akbayan at pwedeng ilaglag ang kandidato nito sa pagiging senador pero magiging tapat pa rin ito sa rehimen hanggang kamatayan.

Kakatwa: Patuloy na nagpapalaganap ang Akbayan ng ilusyong may puwang para sa mga “tagalabas,” at “progresibo” pa nga, sa “demokratikong espasyo” ng kasalukuyang sistemang panlipunan at ng rehimeng Aquino. Pero mismong karanasan nila ang nagpapakitang kasinungalingan ito – nagkompromiso at nagpalabnaw na nga sila ng mga progresibong paninindigan at lahat.

(2) Sinisi naman ni Sen. Serge Osmeña, na tumulong sa kampanya ni Hontiveros, ang hindi tuluy-tuloy na paggamit ng kandidato sa imahen ng pagiging palaban, gaya ng ipinayo niya. Noong una’y malambot ang imahen ni Hontiveros; inihabol na lang ang paggamit niya sa alampay para saltikan ang mga tiwali sa pamahalaan. Sang-ayon kay Osmeña si Prop. Randy David, na nagsasalita sa hindi malamang kapasidad kung bilang propesor ng Sosyolohiya o opisyal ng Akbayan. Pero, aniya, hindi rin naman masama ang “pagpapalambot” sa imahen ni Hontiveros – pagdadalawang-isip na patunay ng kawalang-katiyakan sa taktika, na isang kahinaan.

Kaugnay ng imahen ng pagiging palaban, may pundamental na tanong si Prop. Nicole Curato: “Pero sino ang nilalabanan mo sa puntong ito?” Wala na si Gloria Macapagal-Arroyo at si Noynoy Aquino na ang pangulo; wala na ang dating kalaban ng Akbayan at kakampi na nito ang nakaupo. Sabi pa niya, umasa masyado si Hontiveros sa “boto ng kababaihan,” na isang kwestyonableng nilalang sa bansa.

Taiwan

Kakatwa rin ang ganitong paglalarawan sa eleksyon na parang labanan lang ng mga imahen na walang kinalaman sa mga kongkretong tindig sa mga isyung pampulitika. May katotohanan marahil ang ganito sa marami sa mga pulitiko ng naghaharing uri, pero hindi kay Hontiveros sa tinakbo ng eleksyon ngayong taon.

May hindi nabanggit sa mga pagsusuring ito: ang papel, at tampok na papel pa nga, ni Hontiveros sa pagkapasa ng RH Bill. Hinubog nito ang imahen niya. Malinaw na gusto ng kampo niyang “angkinin” ang tagumpay ng pagkapasa sa naturang batas. Pero mahirap maging palaban ang isang kandidato sa pagtutulak ng RH Bill, kahit noong kasagsagan ng isyung ito. Paano, hati ang tindig rito ng publiko at mag-uudyok ang palabang pagtutulak ng RH Bill ng galit na kontra-kampanya ng Simbahang Katoliko.

Kaya mula sa pagiging palaban noong 2010, kinailangang maging malambot ang imahen ni Hontiveros ngayong 2013. Pero kahit sa ganito tama si dating Kong. Mitos Magsaysay: Naging puntirya pa rin ng kontra-kampanya ng Simbahang Katoliko si Hontiveros.

Dahil sa RH Bill, talagang nagbago ang imahen ni Hontiveros mula sa pagiging palaban noong 2010 patungo sa pagiging malambot nitong 2013. Kinakalaban niya noon ang pangulong nakaupo; kinakatawan niya ngayon ang isa sa mga mayor na patakaran ng pangulong nakaupo – na, banggitin pa, ay itinulak ng mga institusyong imperyalista.

Nawala ang pagiging “aktibista” ni Hontiveros at sa gayo’y naging katulad lang ng ibang kandidato. Itinali niya ang sarili sa isyung pinagtatalunan pa ng publiko at ikinakagalit ng Simbahang Katoliko na isang makapangyarihang grupo sa  bansa. Marami-raming bawas sa boto ang idinulot ng lahat ng ito.

(3) Lumalabas naman kay Prop. Prospero de Vera na nasobrahan sa tiwala sa sarili ang kampo ni Hontiveros. Inakala raw na pang-13 ang baseng lakas ng kandidato, gayung pang-18 lang talaga. May batayang sabihin ito, lalo na’t sa mga unang interbyu ni Hontiveros ay walang humpay siya sa paggigiit na malapit na siyang manalo noong 2010, na para bang kaya siya dapat iboto ay dahil kaya niyang manalo.

Pero kumpyansa itong nakatali sa pagiging sunud-sunuran sa rehimeng Aquino. Dahil kahit noong nagbago nang bahagya ang kanyang kampanya, at idiniin ang pagiging palaban, isyu pa rin ng rehimen ang sinaltik niya: ang katiwalian o korupsyon. Na hindi mainit na isyu sa tinakbo ng pulitika ng bansa bago ang eleksyon. At kahit noong mainit na isyu ay hindi direkta ang tama sa sikmura ng nakakaraming naghihirap sa bansa. Alam ito maging ng kampo ni Aquino, kaya isinilang ang “Kung walang corrupt, walang mahirap.”

Noong kampanya, ang ibang pulitiko, kahit iyung mga galing sa mga naghaharing uri, ay walang habas na nagsasalita tungkol sa trabaho, sahod, presyo, kabuhayan. Kung umasta’y akala mo’y mga lider sila ng Kilusang Mayo Uno o Anakpawis Partylist. Malamang, iniwasan ng kampo ni Hontiveros ang ganitong mga isyu, dahil malinaw na tuturol at tatama sa rehimeng Aquino. Iniwasan nila ang isyung maka-uri at nagpokus sa mga isyung mapag-iilusyonang tumatahi sa mga uri. Masyadong matapat na parang aso ang Akbayan kay Aquino sa puntong kahit sa kabutihan nito ay nakakasama na.

Nuclear Power Plant

(4) Nakasama rin, sa halip na nakabuti, kay Hontiveros ang paghamon sa debate at pag-upak ng kampo niya kay Nancy Binay. Itinago pa ang disenyo: Kunwari, hindi direktang hinamon si Nancy, pero madali namang makita ang totoo.

Sabi ng komentaristang maka-Aquino na si G. Manuel Buencamino: “Dapat nagpokus siya sa ibang kandidato ng UNA na magpapatingkad sa rekord niya sa karapatang pantao, anti-korupsyon at serbisyo publiko [sic]. Pero hindi niya ito ginawa. Kaya ang tanging tatak na iniwan ng pag-atake niya kay Nancy Binay ay ng isang mestisa na pinag-iinitan ang katulong.” Sa madaling salita, hindi napatampok si Hontiveros ng hakbangin, nagmukha pa siyang kontrabida sa mata ng masa.

Bakit nga naman si Nancy ang kinalaban? Wala nga siyang masyadong karanasan, pero ang marami naman sa mga tumatakbo, ang mayamang karanasan ay kasamaan sa bayan. Bakit hindi si JV Estrada o Gringo Honasan, kung taga-UNA lang din? Nagpapakilalang maka-babae, pero bumanat sa isa ring babae – at nag-udyok ng paglabas ng maraming kontra-babaeng sentimyento. Nagpapakilalang palaban at malakas, pero kapwa-babae pa rin ang kinakaya!

Sabi ni Buencamino, “Imumungkahi ko sanang barilin niya ang gumawa ng estratehiya ng kanyang kampanya pero mas masaya kung tadtarin iyun nang pino.” Pero hindi lang ang gumawa ng estratehiya ni Hontiveros ang may pananagutan, kundi ang buong Akbayan. Si Nancy ang pinuntirya ni Hontiveros dahil sa katapatan ng Akbayan kay Aquino – iniwasan ang maraming kasuklam-suklam na personalidad sa Team P-Noy at tumutok sa pinakamalakas na kandidato ng UNA.

(5) May dagdag pa ang blogger na si G. Epi Fabonan III – ang palatandaang alampay ni Hontiveros na hindi pang-masa, kundi pang-mayaman. Dapat daw natuto si Hontiveros kina Sonny Angara at Nancy Binay, na parehong nagpakasimple sa kasuotan dagdag pa sa kutis nilang kayumangging kaligatan. Si Hontiveros, Señora Santibañez na nga ang itsura, naging mapagmataas pa ang porma.

Kapansin-pansin din ang asta ni Hontiveros. Si Loren Legarda, halimbawa, ay tinitimpi ang kakayahang umarte para magmukhang pormal. Ang gusto niyang palabasin, senador siya na nagpipilit maging artista. Pero si Hontiveros, todo-labas ng kakahayang umarte. Para siyang artistang nagpipilit maging senador. Isa ito siguro sa mga nasa likod ng dating niyang hayok sa kapangyarihan.

Marami pang sekundaryang salik na nakabawas sa boto niya – ang nabalitang pamimili ng boto ng administrasyon para kay Hontiveros, ang pagbaluktot ng Philippine Daily Inquirer ng estadistika para palabasing pasok siya sa 12 panalong senador na ginawang headline sa mismong Araw ng Paggawa, at iba pa.

01 Hunyo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Magandang basahin ang paglilinaw ni Karlo Mikhail Mongaya sa mga malisyoso-estupidong simplipikasyon ni Leloy Claudio hinggil sa Kaliwa.

Interesante sigurong panoorin itong pelikula, nirebyu ni J. Hoberman, tungkol sa pilosopong si Hannah Arendt. Heto pa ang isang rebyu. May sulat ang progresibong manunulat na si Alice Walker sa mang-aawit na si Alicia Keys.

Pagpupugay sa mga manggagawa ng Coca-Cola sa Sta. Rosa, Laguna! Magandang babala ni Marck Ronald Rimorin sa klase ng pag-iisip ni Maria Ressa pagdating sa terorismo. At si Ressa ang kilalang Pilipinong eksperto umano sa terorismo!

BoboBotanteBinayBashing

Ryszard Kaja 1

Pagkatapos ng araw ng eleksyon nitong Mayo 13, bumaha sa social networking sites ang dalawang bungkos ng sentimyento. Una, bobo ang mga botanteng Pilipino. Ikalawa, hindi karapat-dapat si Nancy Binay na manalo bilang senador. May mga pagkakataong nagdudugtong ang dalawa: Bobo ang botanteng Pilipino at patunay niyan ang pagkahalal sa batang Binay bilang senador. Pareho ang tinutungo ng dalawa: ang maliitin ang masang Pilipino, na siyang nakakarami sa mga botante, at itaas ang mga nasa panggitnang uri, na siyang nakakarami naman sa mga social networking sites.

Bakit pagmamaliit sa masa ang naging pag-insulto kay Binay? Maraming paraan kung paano siya pwedeng insultuhin. Pero ang naging porma ng pag-insulto sa kanya ay pag-insulto sa masa: walang kakayahan, puro on-the-job training at walang karanasan sa trabaho, hindi marunong makipagdebate, bobo, nakaasa sa ama. Ang panlalait sa kanya sa pagiging maitim ay rasismo lang sa paimbabaw na pagsusuri. Ang totoo, kodang salita o code word lang ang “maitim” para sa “mahirap.” Kaakibat ng panlalait kay Binay ang pagtanggi, malay o di-malay, ng mga nasa panggitnang uri sa paghalal ng mahirap.

Marami nang sumagot sa dalawang sentimyentong ito: Matalino ang masa, may dahilan sila sa pagboto kay Binay, kaunting paligo lang ang lamang ng ibang senador sa kanya, si Cory Aquino nga ay diretsong presidente, at iba pa. Pero may mapaminsalang epekto, kung hindi man layunin, ang paglutang ng dalawang sentimyentong ito. Kumbaga sa lumang problema sa pilosopiya ng subject bersus structure, idinidiin nito ang una para pagtakpan ang ikalawa. Kumbaga, sinisisi ang masa para pagtakpan ang pananagutan ng sistemang elektoral at pulitikal na kontrolado ng mga naghaharing uri sa bansa.

Ang epekto, kung hindi man layunin, ng dalawang sentimyento ay itali ang talakayan sa kamalayan at kagawian ng masa. Pero sino ba ang responsable sa resulta ng eleksyon? Hindi ba’t ang mga naghaharing uri na may samu’t saring pakana at maniobra? Nariyan ang malawakang pandaraya sa pamamagitan ng eleksyong automated. Nariyan ang pagbaha ng iba’t ibang tipo ng panlilinlang, panggigipit at pandarahas bago ang araw ng eleksyon. Dahil sa lahat ng ito, mababasa ang resulta ng eleksyon na mas pampulitikang pahayag ng mga naghahari kaysa ng masa – na kitang-kita sa bilang ng boto ng Kaliwa.

Ryszard Kaja 2

Lumang taktika na ito ng mga naghahari: ang humango ng lakas sa, at palakasin ang, sentimyentong kontra-maralita at elitista para pagtakpan ang pananagutan ng mga naghaharing uri na may kontrol sa sistemang pampulitika at pang-ekonomiya. Laging maralita ang may kasalanan! Hindi kataka-taka, na may bahagi nitong dumudulo sa pagtutulak ng diktadura para disiplinahin ang masa. Huwag tayong magkamali: Atake ito sa pagmamalasakit sa kapwa, lalo na sa maralita. Lalo nitong inihihiwalay ang loob ng mga nasa panggitnang uri, kahit pa dumadausdos din ang kabuhayan, sa mahihirap.

Naalala ko tuloy ang progresibong intelektwal na si Eqbal Ahmad. “Hindi pa ito nangyari noon,” aniya, patungkol sa “pagpokus ng kaisipan ng uring nakapag-aral, o isang seksyon nito, sa mga tao labas sa kanilang sarili – sa maralita, sa uring anakpawis, sa inaapi, sa mahihina…” Sagot niya ito sa isang tanong tungkol sa nagpapatuloy na kabuluhan ng kaisipan ni Karl Marx at ng Marxismo. Sabi niya, kaugnay ng pag-usbong ng naturang kaisipan: “Ito ang unang beses na nakita ang mga sekular na kaisipan na nagpokus sa mga isyu kaugnay ng kabutihan ng lahat [Confronting Empire, 2000].”

Hindi ang masang maralita ang may kasalanan, kundi ang sistema at mga naghahari sa bansa. Tanawin natin ang pagkakaisa ng online sa panggitnang uri at ng offline na masang maralita. Aktibidad na buong panahon, hindi lang pang-eleksyon, ang solusyon.

17 Mayo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Basahin din ang isinulat ni Anton Dulce hinggil sa panlalait ng mga nasa panggitnang uri kay Nancy Binay.

Ilang pagwawasto ni Louis Proyect sa mga maling pag-unawa kay Marx kapwa ng mga kaaway ng Marxismo at ilang tagapagtaguyod nito. Sinuportahan ni Ronald Reagan si Ferdinand Marcos, gayundin si Rios Mott, diktador ng Guatemala na responsable sa maraming karimarimarim na krimen.

Yakap para sa progresibong pilosopong si Cornel West. Ipinagtanggol ng manunulat na si Alice Walker ang rebolusyunaryong si Assata Shakur, at makikilala ang isang tao: Si Marilyn Buck. Pinatay rin ng mga pumatay kay Malcolm X ang kanyang apong si Malcolm Shabazz.

Sigh of Relief Effect

Midlife Crisis

Marami ang nababahala dahil kulang-kulang isang linggo bago ang eleksyon sa Mayo 13, nagkaroon ng malawakang brownout sa Metro Manila at sa hilaga at gitnang Luzon. Kahit siguro hindi automated ang eleksyon, may dahilan para mabahala sa pagkawala ng kuryente – pero lalo na nga’t automated ang eleksyon. Hindi iilan ang nagsabi na bahagi ito ng “Final Testing and Sealing” para sa pandaraya.

Pa-kontrobersyal rin ang pagkawala ng kuryente. Mismong press conference ni Pang. Noynoy Aquino ang tinamaan. “Ito ang unang beses na nangyari ito sa ganito ka-lawak,” sabi ni Cynthia Alabanza, tagapagsalita ng National Grid Corporation of the Philippines. Sa mismong bungad ng Philippine Daily Inquirer, lumabas ang salitang “No-El” o no-elections dahil sa no electricity – na itinanggi ng Malakanyang.

Kung matatandaan, may ganitong mga pangamba rin sa unang eleksyong automated sa bansa, sa eleksyong 2010: pwedeng pumalpak ang mga PCOS Machines, mawalan ng kuryente, at iba pa. Pero ang nangyari, natuloy ang eleksyon at bilangan. Bandang gabi, may resulta nang inaanunsyo sa midya. Marami ang nagbulalas ng buntong-hininga ng ginhawa. May “sigh of relief” effect sa madla. Demokrasya!

Ang hindi nakwestyon: ang mismong eleksyong automated. Sa eleksyong 2010, walang sistema para sa beripikasyon – kung ang ibinoto ng isang tao ang siyang binilang ng kompyuter at ang siyang nabilang hanggang sa pambansang antas. Bumoto ka at inihulog mo ang balota sa PCOS Machines, iyan ang tiyak. Pero kung ano ang nangyari sa boto mo pagkatapos, kung nabilang o hindi, hindi iyan tiyak.

Ganito pa rin ang naghihintay sa sambayanang Pilipino sa Mayo 13. Kahit ang naging kontrobersyal na source code, na siyang nagtatakda ng gagawin ng mga kompyuter sa bilangan, ay pagkatapos pa ng eleksyon masusuri ng iba’t ibang panig. Pakitang-tao sa mga nakakaalam at panloloko sa mga hindi nakakaalam ang pagpapakita rito sa midya ni Sixto Brillantes, Jr., hepe ng Commission on Elections.

War

Ang problema, kahit masuri ang source code, walang sistema ng beripikasyon ng boto sa iba’t ibang lebel. Hanggang nitong huli, batbat ng problema ang pagbilang ng mga PCOS Machines sa batayang antas. Paano pa sa mga susunod na lebel hanggang pambansa? Mauulit ba ang nangyari noong eleksyong 2010, na ang mga tagabantay ng anomalya ay naging tagaulit na lang ng bilang na inanunsyo ng Comelec?

Malayo ang eleksyong automated ng Venezuela dulot ni Hugo Chavez: “Mamarkahan ng mga botante ang napili sa pagpindot sa isang touch screen sa kompyuter, na magpi-print ng resibo ng boto. Ite-tsek ng botante ang resibo at ihuhulog sa lagayan ng balota. Pagkatapos ng botohan, random na pipiliin ang 53% ng mga makina at ikukumpara ang resulta sa papel, sa harap ng mga saksi ng lahat ng panig.”

Tanggapin natin ang katotohanan: Pwedeng maging instrumento ng malawakang pandaraya ang eleksyong automated. Hindi tayo pwedeng sumandig nang wagas sa ating pagtitiwala sa teknolohiya dahil instrumento lang ito ng mga taong pwedeng matapat o madaya. Pwede nating sangguniin ang mga sarbey, pero iba pa rin sa mga ito ang eleksyon, na dapat may sariling sistema ng beripikasyon.

Magkaka-brownout kaya sa eleksyon? Mahalaga sa mga naghahari na kapani-paniwala sa madla ang prosesong tangi nilang batayan para sabihing demokrasya ang umiiral sa bansa. Sa kasaysayan, kahit pinapanatili nilang kapani-paniwala ang eleksyon, tuluy-tuloy sila sa pandaraya rito. Iyan ang naibibigay ng eleksyong automated sa kanila: makakapaglunsad sila ng pandarayang kapani-paniwala sa madla.

09 Mayo 2013

Galing ang mga larawan dito.

May mga sulatin din sina Carol P. Araullo at Arnold Padilla hinggil sa eleksyong automated. Ilang links mula kay Corey Robin: mula sa isang seksistang pahayag laban kay John Maynard Keynes hanggang sa mga mali-maling pagsasabi ng pinagmulan ng mga sipi, hanggang sa pundamental na anti-sosyalistang paninindigan ni Friedrich Nietzsche.

Teddy sa Tagumpay

Teddy Casino campaigning

Kakadikit ko lang ng mga plastik na poster ni Teddy Casiño sa bintana ng bahay namin, at nakakaramdam ako ng pagmamalaki. Paumanhin sa mga kapwa-aktibista sa pagkahuli; hindi ko na bibigyang-katwiran ang mali.

Nangangampanya naman ako. Noon ngang kasal ng kapatid ko, inikot ko ang mga mesa sa restawran para magpakilala na kuya ng ikinasal at manawagan ng pagboto sa manok ko sa Senado. Hindi ko nga lang naihabol sa pagsasalita ko sa graduation party ng pamangkin ko, kaya ite-text ko na lang ang mga dumalo.

Pero iba rin kasi talaga kapag sa bahay magdidikit. May pagka-personal, parang itinataya mo sa kandidato ang pagkatao mo, sa mata ng mga kapit-bahay mo. Ibang klaseng kandidato rin kasi si Teddy: tipong pinapaniwalaan mo kaya ikinakampanya mo. Hindi iyung gusto lang ng kamag-anak mo o kaya may bayad.

Napaisip tuloy ako: Ilang taon na rin ba akong bilib kay Teddy? Mula pa siguro sa maagang bahagi ng pagiging aktibista ko, noong pangkalahatang kalihim pa lang siya ng Bagong Alyansang Makabayan. Lagi naming pinapakinggan ang mga pahayag at pagsusuri niya, lalo na noong pinapatalsik si Joseph Estrada.

Mahusay kasing magsalita si Teddy. Parang maipagmamalaki mong kasama ka sa rali o aktibista ka kapag siya ang nagpapaliwanag. Alam niya ang salimuot ng maraming isyu, at nagagawan niya ng paraan na mapasimple ang paliwanag sa mga ito – nang may kasamang katatawanan at, madalas, galit na makatwiran.

Kahit sa mga tumatakbong senador ngayon, sino ang may kakayahang magpaliwanag ng pribatisasyon ng kuryente gaya ni Teddy? Ng operasyon ng kartel sa langis? Kung bakit nararapat at kayang ibigay ang makabuluhang dagdag-sahod? Kung bakit kontra-magsasaka ang batas ngayon sa reporma sa lupa?

Sa dulo, mahusay si Teddy dahil aktibista siya. Ibig sabihin, inilaan niya ang buhay niya sa pagsusulong ng kapakanan ng nakakaraming mahirap sa lipunan. Pwedeng hindi sang-ayon ang iba sa mga tindig niya, pero pinag-isipan ang mga ito para tiyaking matapat sa interes ng mahihirap at mga Pilipino.

Kung ang mga sarbey ang papaniwalaan, malayo si Teddy sa Top 12. Maraming dahilan para diyan, pangunahin ang kawalan niya ng yaman at makinarya tulad ng malalaking pulitiko. Pero ewan ko, hindi ako nagsasara na maaaring magkaroon ng sorpresa sa resulta ng eleksyon – panalo o malapit sa panalo.

Teddy Casino campaigning2

Anu’t anuman, sa tingin ko, walang talo sa pagkakampanya kay Teddy. Inihahain natin sa publiko ang isa sa pinakamahuhusay na aktibista. Binibigyan natin sila ng pagpipilian labas sa bulok na pulitika sa bansa. Inilalapit natin ang mga panawagan ng mahihirap sa ating lipunan at ang mga panawagang makabayan.

Nakita ko ang kabulukan ng pulitika sa bansa nang suportahan ko noon si Miriam Defensor-Santiago sa pagkapangulo. Nakatulong din sa pagkamulat ni Teddy ang pagsuporta noon kay Cory Aquino. Tiyak, maraming mamumulat kung ang kandidatong mapapalapit sa kanila ay si Teddy Casiño na mismo.

Ang plano ko, ite-text ko ang mga kapwa-aktibista at kaibigan dito sa barangay. Baka pwedeng maglaan kami ng isa o ilang araw para ikampanya si Teddy. Walang humpay na pagbabahay-bahay ng mga tagasuportang may dedikasyon at paliwanag na mahusay. Mayroon ba ang iba niyan? Teddy sa tagumpay!

05 Mayo 2013

Galing ang mga larawan sa Facebook ng Southern Tagalog Exposure. Maraming salamat!

Salaysay ni Carol P. Araullo ng paglahok sa protesta sa Araw ng Paggawa ngayong taon.

Napipilipit ang Philippine Daily Inquirer dahil sa pagkatuta sa rehimeng Aquino. Dalawang siyentista ng bayan tungkol sa pambansang industriyalisasyon – Giovanni Tapang at Kim Gargar.

Magandang pagmumuni ng feministang si Zillah Eisenstein sa terorismo ng US, batay sa dalawang magkasunod na pagsabog na parehong pumatay sa mga sibilyan: Boston at Texas. Larawan ng atakeng neoliberal sa mga unibersidad sa US at UK. Ganito ba ang hinaharap ng Pilipinas?

Nakakatuwa ang intelektwal na si Jodi Dean: “Makikinig ako sa mga ideya sa pag-oorganisa (hindi dahil organisador ako pero dahil gusto kong mag-ambag sa paglikha ng suporta para sa kanila).” Ayon sa artikulong ito, ang pulitikong kumalaban sa inendorso ni Hugo Chavez ay nag-astang mala-Chavez at mahusay maglaro ng pulitika si Chavez.

Isang pagkilala ng Marxistang historyador na si Eric Hobsbawm sa mga musikerong jazz.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 175 other followers