Train of Thought

Albin Brunovsky

Noong Enero, inianunsyo ni Sek. Emilio Abaya ng Department of Tranportation and Communications na ipinagpapaliban muna ng gobyerno ang planong itaas ang pasahe sa MRT at LRT. Nitong Pebrero, pagkatapos ng kulang-kulang isang buwan, ipinagtanggol ni Pang. Noynoy Aquino ang hakbangin. Sabi ng pangulo, una, hindi patas na pinapasan ng buong bansa ang gastos sa mga tren gayung mga residente lang ng Metro Manila ang nakikinabang sa mga ito. Ikalawa, mas maganda ang serbisyo ng mga tren kumpara sa mga de-aircon na bus sa Edsa – na mas mahal ang singil kumpara sa mga tren – at dapat lang magbayad nang mas mahal para sa mas magandang serbisyo.

Ang unang dahilan, minsan nang sinagot ni Sen. Ralph Recto: Kalakhan ng buwis na nakokolekta sa bansa ay mula sa Metro Manila kaya masasabing walang buwis mula sa mga probinsya na napupunta sa MRT at LRT. Tapos na sana ang debate, at ipinapakita ng argumento ni Recto na kahit sa balangkas ng pangangatwiran ni Aquino ay talo ang pangulo. Pero may mapanganib na implikasyon ang naturang balangkas, kaya kauna-unawang hindi ginamit ng mga grupong tutol sa dagdag-pasahe ang argumento ni Recto. Ang balangkas nina Aquino at Recto: Ang serbisyong tinatamasa ng isang entidad, halimbawa’y lugar o tao, ay dapat tinutumbasan ng buwis na ibinabayad nito.

Sinagad ni G. Sammy Malunes, tagapagtipon ng Riles Laan sa Sambayanan (Riles) Network, ang naturang balangkas para ilantad ang problema rito: “Dapat bang itigil ng gobyerno ang pagpapatayo ng mga pampublikong paaralan at ospital sa malalayong lugar dahil hindi papakinabangan ang mga ito ng mga nagbabayad ng buwis mula sa ibang bahagi ng bansa? Dapat bang  bayaran ng indibidwal na mamamayan ang buong gastos sa lahat ng serbisyong panlipunang tinatamasa niya?” Sa ganitong batayan niya direktang sinabing patas lang – o hindi di-patas – na subsidyuhan ng mga Pilipino, kahit iyung mga hindi regular na sumasakay sa mga tren, ang pagtakbo ng MRT at LRT.

Iyun namang ikalawang dahilan ay mas madaling ilantad. May kakambal na normatibo ang paniniwalang dapat magbayad nang mas mahal para sa mas magandang serbisyo: Ang walang kakayahang magbayad nang mahal, walang karapatang magtamasa ng mas magandang serbisyo. Pagbibigay-katwiran ito sa pribilehiyo ng iilan sa lipunan, o sa elitismo. May ka-triplet na deskriptibo pa pala: Kaya ganyan lang ang mga serbisyong tinatamasa ng mahihirap ay dahil wala silang pambayad sa mas magandang serbisyo. Pagbibigay-katwiran ito sa umiiral na kalagayan ng nakakarami sa lipunan. Pagbibigay ito ng mababang halaga sa maralita at ng mataas na halaga, syempre pa, sa mayayaman.

Albin Brunovsky4

Ang wala sa eksena sa balangkas nina Aquino at Recto ay ang papel ng gobyerno – o ang papel ng gobyerno sang-ayon sa isang pag-unawa. Noon, ang gobyerno ay tinitingnan na mekanismo para magtulungan ang mga mamamayan, at ang buwis ay dapat ginagastos para sa kanilang pangkalahatang kapakanan at interes. Ito ang pag-unawa sa gobyerno na sistematikong tinibag at tinitibag ng neoliberalismo, ang doktrinang isinusulong ni Aquino at kahit ng inapo ng makabayang si Sen. Claro M. Recto. Itong gobyernong bukambibig ang “bayanihan,” sa aktwal ay kampeon ng pagpapabaya ng gobyerno, pagkakanya-kanya ng mga  mamamayan, at kawalang-tulong para sa nangangailangan.

Pagsusulong ng interes ng malalaking kapitalista ang esensya ng neoliberalismo. At ang pinaka-harapang paliwanag nito ay ang tinatawag na “trickle-down economics.” Pwede kaya itong isalin na “ekonomiks ng pagdaloy ng mga patak”? Taliwas sa paliwanag ni Nicole C. Curato, kolumnista ng Rappler, ang kawalan ng pagkakapantay-pantay ay hindi sinisikap bigyang-katwiran sa batayan ng pagiging karapat-dapat sa premyong pinansyal ng mga kapitalistang lumilikha ng trabaho. Ang pseudo-siyentipikong paliwanag: Kapag nakokonsentra ang yaman sa iilan, papatak-patak itong dadaloy pababa, patungo sa mga karaniwang mamamayan – mula 1% patungo umanong 99%.

Anu’t anuman, isiniwalat ng unang State of the Nation Address ni Aquino ang isang katotohanan tungkol sa mga patakarang neoliberal – at sa kaso ng MRT mismo. Aniya, “ibinatay sa maling pulitika” ang pamasahe sa MRT at sinubukan daw ng gobyerno ni Gloria Macapagal-Arroyo na “bilhin ang… pagmamahal” ng publiko kaya “pinilit ang operator na panatilihing mababa ang pamasahe.” Ibig lang sabihin, nagpapanggap mang may siyentipikong lohika ang mga patakarang neoliberal, ipinapailalim pa rin sila sa mga konsiderasyong pulitikal: Hindi naitaas ang pamasahe sa MRT dahil may panganib noong magdulot ito ng lalong galit sa nanganganib mapatalsik na si Arroyo.

05 Pebrero 2014

Galing ang mga larawan dito.

Maganda ang isinulat na ito ni Jeanette Winterson hinggil sa sining. Malinaw ang pagiging kritikal niya sa kapitalismo. “Walang nag-aaral sa akin maliban na lang kundi bilang kung anong buburahin,” sabi ng Aprikano-Amerikanong makatang si Audre Lorde sa magandang talakayan niya sa kapwa-Itim na manunulat na si James Baldwin. Sa talakayang iyan ng dalawa, malinaw kung sino ang mas matalas sa usapin ng pagsasamantala sa usapin ng lahi at kasarian.

Sinong pumatay kay Martin Luther King, Jr.? Malinaw ang sagot ng mga radikal na mamamahayag na sina Alexander Cockburn at Jeffrey St. Claire. “Co-burn” daw ang bigkas sa apelyido ng naunang awtor. Hehe. Artikulong maganda, bagamat luma, tungkol sa pulitika ng rapper na si Kanye West, mula kay Salim Muwakkil. Ang historyador na si Benedict Anderson tungkol sa masaker sa mga Komunista sa Indonesia noong 1965.

Wanted: Foreign Workers

Neoliberal

Balitang-balita ngayon ang pahayag ni Rosalinda Baldoz, sekretaryo ng Department of Labor and Employment, tungkol sa pagpayag ng gobyernong Aquino sa mga dayuhan na magtrabaho sa Pilipinas. Ayon daw sa pag-aaral ng Bureau of Local Employment, sa isang proyektong pinondohan ng European Union, may 15 trabaho sa bansa – mula arkitekto hanggang chemical engineer, guidance counselor hanggang mekaniko ng eroplano – na kulang ang aplikante. Kulang daw ang aplikante dahil kulang ang mga gradweyt sa mga kursong katugma ng mga trabaho. Para mapunuan ang kakulangan, ani Baldoz, hindi na muna ipapatupad ang mga rekisitong itinatakda ng batas sa mga dayuhang mag-aaplay sa mga naturang trabaho. Pansamantala lang naman daw ang hakbangin hanggang makapagpagradweyt ng mga Pinoy na pupuno sa kakulangan.

Mabilis ang reaksyon ng mga progresibong grupo, ng mga komentarista at maging ng karaniwang tao: malaking kalokohan! Ang batayan nila: napakatindi ng kawalang-trabaho sa bansa. At hindi sila mauubusan ng malalagim na datos na pansuporta: Nangunguna ang Pilipinas sa pag-eeksport ng lakas-paggawa sa buong mundo at sa kawalang-trabaho sa buong Asya. Nitong mga nakaraang taon, dumarami ang mga Pilipinong lumalabas ng bansa para magtrabaho kahit lumiliit ang paglago ng remitans na pumapasok sa bansa. Pinakamarami ngayon sa kasaysayan ang walang trabaho sa Pilipinas, kahit pa dinodoktor ng gobyerno ang datos sa empleyo. Nagkalat ang mga sintomas ng malaganap na kawalang-trabaho: human trafficking, drug mule, pulubi at lagalag, prostitusyon kapwa sa kalsada at Internet, ilang milyong batang nagtatrabaho.

Bakit, kung gayon, nililikha ng gobyernong Aquino ang mito ng kakulangan ng mga aplikante para pahintulutan ang pagpasok ng mga dayuhang manggagawa sa bansa? Una, dahil dikta ito ng mayayaman at makapangyarihang bansa, pangunahin ng US. Simula dekada ’80 at ’90, ipinapatupad ng malalaking kapitalista na naghahari sa gobyerno ng mga naturang bansa ang “liberalisasyon,” na mas tamang tawaging “deregulasyon,” ng pamilihan ng lakas-paggawa. Gusto nila ng akses sa mura at siil na lakas-paggawa sa mahihirap na bansa – sa pamumuhunan sa mga ito at sa pagkuha ng mga migranteng manggagawa mula sa mga ito. Isinulong nila ang layuning ito sa balangkas ng pagpapahintulot ng palitan ng lakas-paggawa – sa General Agreement on Trade in Services, halimbawa, kunwari’y pupunta ang manggagawang Kano sa Pilipinas.

Marx Balloon

Ikalawa, dahil malaganap ang kawalang-trabaho sa mundo ngayon dulot ng krisis pang-ekonomiya at pampinansya na pumutok noong 2008 at nagpapatuloy hanggang ngayon. Kung mayroon mang internasyunal na trend na binabantayan ngayon sa larangan ng paggawa, iyan ay ang kawalang-trabaho. Malaganap ito maging sa mga abanteng kapitalistang bansa: May seksyon ng walang trabaho sa Espanya at mga kahanay na bansa sa Timog Europa, halimbawa, na pumupunta sa Latin America para magtrabaho. Pero mas palitan ng lakas-paggawa kahit sa hanay ng mahihirap na bansa ang posibleng umigting, at dito mailulugar ang palagiang pagkukumpara ng minimum na pasahod sa kanila. Kinukudkod ang ilalim ng kaldero, kumbaga. Nangunguna rin ang Pilipinas sa usaping ito; tingnan na lang ang mga Pinoy sa ibang bansa sa Timog Silangang Asya.

Sa mga abanteng kapitalistang bansa, ang mga kilusang rasista at maka-Kanan ang maingay sa pagtugon sa isyu ng migrasyon at trabaho. Kaiba sa kanila, nasa Kaliwa sa bansa ang mga tumutugon ngayon sa pahayag ni Baldoz. Bukod sa naniniwala silang hindi katanggap-tanggap ang rasismo, malinaw sa mga tumutuligsa na ang puntirya ay ang patakaran ng mga naghaharing uri na kinakatawan ng gobyernong Aquino, hindi ang mga dayuhang manggagawa na maaaring pumasok sa bansa. Malinaw rin sa kanila na ang problema ay hindi ang pagsasalo ng mga Pilipino at dayuhan sa kakaunting trabaho sa bansa, kundi ang kakaunting trabaho sa bansa. Malinaw na ipinapakita ng patakarang ito ang kapalpakan ng gobyernong Aquino na lumikha ng disenteng trabaho sa bansa at ang pangangailangan ng reporma sa lupa at pambansang industriyalisasyon.

17 Enero 2014

Galing ang mga larawan dito.

Maganda ang pag-uugnay ni Arnold P. Alamon ng patakarang inanunsyo ni Baldoz sa maiinit na balita sa bansa ngayon. Tama si Katrina Stuart-Santiago: Kapag ipinatupad ang patakaran, tiyak na permanente na ito at hindi temporaryo. Interesante ang mga impormasyon, kahit matagal na ang artikulo, ni Mong Palatino tungkol kay Andres Bonifacio. Magaganda ang larawan sa blog ni Vincent Silarde.

Mabuway raw ang usong konseptong “precariat,” sabi sa artikulong ito sa New Left Review. Isang pagsusuri sa Conditional Cash Transfer sa buong mundo mula sa parehong journal. Nagtatanong ang isang artikulo kung bakit walang mang-aawit na Aprikano-Amerikano ang may Numero Unong kanta noong 2013. Pinakahuling isyu ng Pingkian, teoretikal na journal ng Congress of Teachers/Educators for Nationalism and Democracy. Sino’ng manlilibre sa concert na ito? Hehe.

Twenty Porkteen

Erwin Leano1

Tama si Dr. Carol P. Araullo: Taong 2013 nagkaroon ng malaking lamat ang imahen ni Pang. Noynoy Aquino. Syempre pa, dahil ito pangunahin sa isyu ng pork barrel. Mula sa eskandalo sa P10 bilyong pondong pork na kinakasangkutan ng negosyanteng si Janet Lim-Napoles, at ginamit ni Aquino laban sa malamang na maging mga karibal ng partido niya sa eleksyong 2016, pumutok ang galit ng mga mamamayan sa buong sistema ng pork barrel. Ipinagtanggol ni Aquino ang naturang sistema, nalantad ang napakalaking pork niya sa panukalang budget para sa 2014, at nalantad din, dahil kay Sen. Jinggoy Estrada, ang iligal niyang pork sa Disbursement Acceleration Program o DAP. Bumanda ang isyu kay Aquino; sa dulo, tinatawag na siyang Pork Barrel King.

Hindi kataka-taka na nitong Disyembre 20 inaprubahan ni Aquino ang panukalang badyet para sa 2014. Tirang magnanakaw ito, ginawa kumbaga sa kahimbingan ng gabi – nagdiriwang ang lahat ng Kapaskuhan at hindi mapapansin ang mga protesta. Taliwas sa panlilinlang na walang pork sa naturang pambansang budget, iba ang sabi ni Prop. Leonor Magtolis-Briones, punong tagapagtipon ng Social Watch Philippines at isa sa mga nagsagasa ng trak ng bumbero sa tarangkahan ng Malakanyang noong First Quarter Storm. Aniya, marami pa ring pork sa badyet: nakatago ang para sa mga kongresista at senador sa badyet ng mga ahensya at aabot sa P552 bilyon ang agad na matutukoy na pork ng pangulo, malaking bahagi ng P2.3 trilyon na kabuuang badyet.

Noong Nobyembre 19, idineklara ng Korte Suprema na di-konstitusyunal ang Priority Development Assistance Fund o PDAF, ang pork ng mga mambabatas. Resulta ito ng malawak na galit at protesta ng mga mamamayan sa sistema ng pork barrel. Resulta rin ito malamang ng sentimyentong kontra-Aquino sa Korte Suprema: Responsable si Aquino sa pagtanggal kay Renato Corona bilang Punong Hukom at pagpalit ni Maria Lourdes Sereno, pinakabago sa mga itinalaga sa korte at pinaka-hindi respetado ng mga naunang hukom. Maglalabas pa lang ng hatol ang Korte Suprema kung konstitusyunal DAP, pero kumikilos na ang pangkating Aquino: Sabi nga ni Fr. Joaquin G. Bernas, SJ, binabantaan ngayon ng impeachment ng Kongreso ang mga hukom ng Korte Suprema.

Interesante ang magiging hatol ng Korte Suprema sa DAP. Kapag sinabi nitong hindi konstitusyunal ang DAP, sinasampal nito sa mukha si Aquino, kahit hindi pa talaga natatanggal ang marami pang pork ng presidente. Makapangyarihan pa rin si Aquino dahil ang dating PDAF na naipailalim sa badyet ng mga ahensya ay kontrolado niya. Kapag sinabi naman ng Korte Suprema na konstitusyunal ang DAP, aani ito ng galit ng mga mamamayan. Paanong konstitusyunal ang DAP gayung hindi konstitusyunal ang PDAF? Mas maliit at matagal nang umiiral ang PDAF, bukod pa sa mas marami nang nangangailangan ang nakinabang dito. Magiging napakalaki ng pork barrel ng presidente; parang binigyan ng Korte Suprema si Aquino ng lubid para ibigti ang sarili.

Erwin Leano2

Samantala, gumugulong sa usad-pagong na sistema ng hustisya sa bansa ang kasong iligal na pagdetine laban kay Napoles. May mga pagdinig sa Enero 17, Pebrero 18 at Marso 4, 18 at 25. Noon namang isinasampa pa lang ang kasong pandarambong laban sa kanya, may nagsabi nang aabot ang paglilitis hanggang pagkatapos ng termino ni Aquino. Anu’t anuman, dahil sa espesyal na pagtratong ipinakita ng gobyernong Aquino kay “Ma’am Janet” noong “sumuko” ang huli, malaganap ang duda kung seryoso itong hahatulang maysala at ikakalaboso si Napoles. Hindi kaila sa marami na ginagamit ang kaso ni Napoles para sa layuning pulitikal. Maaalala ang pagkulong ni Gloria Arroyo kay Erap Estrada at malamang ni Noynoy kay Gloria: pakitang-tao lang para sa pulitika.

Bubwelo rin sa 2014 ang People’s Initative laban sa pork barrel na pinapangunahan ni dating Chief Justice Reynato Puno at ng mga progresibong organisasyon. Saang anggulo man tingnan, maipagpapalagay na mananatiling buhay ang isyu ng pork barrel sa 2014. Para sa marami, hindi basta “kritisismo” ang isyu na pwedeng tugunan ng “Bahala na si Lord sa inyo, busy ako,” gaya ng gustong palabasin ni Aquino, kundi usaping dapat niya talagang pagkaabalahan. Kasama ng iba pang isyu tulad ng tumitinding kahirapan ng nakakarami at ng kapabayaan sa kalamidad ng gobyerno, dahilan ito ng paglakas ng disgusto sa kanya. Maaalala ang klasikong kasabihang Tsino: Nawa’y mabuhay ka sa interesanteng panahon! Sigurado: Magiging interesante ang 2014 para sa mga Pilipino.

30 Disyembre 2013

Galing ang mga larawan dito.

Ang akademikong eksperto sa Aprika na si John S. Saul hinggil kay Nelson Mandela. Kapani-paniwala si Bernard D’Mello: Hindi dating progresibo si Pope Francis, kundi naging progresibo sa pahayag na lang noong maging lider ng Simbahang Katoliko.

Sulatin ng paborito kong kritiko ng sining biswal na si Patrick D. Flores hinggil sa kilusang social realism sa bansa. Magandang artikulo ng feministang si Nancy Fraser, parang nasa tono ni Hester Eisenstein. Komentaryo sa ilang feminista sa bansa? Manigong bagong taon sa ating lahat!

Salin kay Walter Benjamin

Walter Benjamin1

Nitong Nobyembre 30, ika-150 kaarawan ni Andres Bonifacio, nagsalita sa programa ng mobilisasyon sa Liwasang Bonifacio si Ramon “Bomen” Guillermo, progresibong propesor mula sa Unibersidad ng Pilipinas. Maganda ang kanyang ambag na kwento: Pinapunta raw ni Bonifacio si Pio Valenzuela kay Jose Rizal na nasa Dapitan noong maagang bahagi ng 1896. Ang layunin: hikayatin si Rizal na pamunuan ang namumuo noong armadong himagsikan. Ang sagot ni Rizal: May tatlong kulang – pagkakaisa, edukasyon, at armas ng mga Pilipino. Maghintay raw muna at hindi pa napapanahon ang rebolusyon. Ang sagot ni Bonifacio: Lintek! At sinagot ni Guillermo ang mga agam-agam ni Rizal sa paraang nagtataas ng ahitasyon para sa kasalukuyang rebolusyon.

Noong Nobyembre 30 rin ako nagkaroon ng kopya ng bagong libro ni Guillermo, ang Hinggil sa Konsepto ng Kasaysayan. Salin o translation ito ng akda ng Marxistang pilosopong si Walter Benjamin na nasa wikang Aleman ang orihinal. Tumayo namang introduksyon kay Benjamin at sa libro ang salin ni Om Narayan Velasco ng isang sanaysay ng Marxistang historyador na si Benedict Anderson na nasa wikang Ingles sa orihinal. Nasa kaliwang pahina ng libro ang orihinal na wika ng tambalang Benjamin-Anderson habang nasa kanang pahina naman ang salin sa Filipino ng tambalang Guillermo-Velasco. Elegante ang disenyo ng aklat, ang papel ng pabalat at ng mga pahina, at ang titik sa mga teksto – nakakahalina sa pagmumuni sa nilalaman ng libro.

Sa kanyang introduksyon, nagsimula si Anderson sa pagtatanong kung bakit nahuli man ay naging “sikat na intelektuwal na mas maningning pa sa iba” si Benjamin. Noon daw 1986 ay ni walang entri tungkol kay Benjamin sa Encyclopedia Americana. Syempre pa, hindi sinabi ni Anderson na siya mismo ay bahagi ng isang dahilan: Ipinakilala ng bantog niyang libro tungkol sa nasyunalismo, ang Imagined Communities ng 1983, si Benjamin sa maraming mag-aaral. Tatlo ang natunton niyang sagot sa kanyang tanong: madilim ang panahon ngayon aniya para sa progresibong pulitika katulad sa panahon ni Benjamin, hindi nagpakahon si Benjamin sa isang disiplina, at mayroon si Benjamin ng “utopian na kalungkutan at… marikit, matulain at minsa’y nakapipinsalang prosa.”

Sa “Marxismo-Leninismo-Maoismo,” tinatahi ng mga naniniwala ang mga pangalan na namuno at nagteorya sa pagsulong ng pakikibaka ng uring manggagawa patungong paglaya. Masasabi bang naobserbahan at tineorya ni Benjamin ang pag-atras ng naturang pakikibaka sa isang panahon at lugar? Mas masasabi sigurong nabuhay at nagteorya siya sa isang panahong nagdulot ng pighati sa mga katulad niyang Hudyo at independyenteng Marxista, ang paglakas ng pasismo sa buong mundo, at sa isang lugar ng ligalig na kalagayan ng ganoong pighati, ang Germany at Europa. Hindi sa mga taktika at estratehiya ang ambag niya, kundi sa pagsusuri sa galaw ng imperyalismo at mga naghaharing uri sa lumilipas na panahong malakas at nagtatagumpay sila.

Walter Benjamin2

Isa ang Hinggil sa Konsepto ng Kasaysayan sa mga pinakabantog na sulatin ni Benjamin. Napakarami ritong pamilyar, kung hindi man paborito, para sa mga nahilig sa Frankfurt School na kinabilangan ni Benjamin at sa tinatawag na “Teorya” ng dekada ’90. Nakapagbigay ng sariwang dating, at sa maraming pagkakataon ay mas eksaktong pag-unawa, ang salin ni Guillermo. Halatang hindi simple ang orihinal na Aleman dahil hindi simple ang salin sa Filipino. Nagtatrabaho nang overtime ang mga salita: nagsikap maging eksakto habang wasto ang lugar sa mga pangungusap. Batay sa mga salin sa Ingles, masasabing matapat ito sa estilo ni Benjamin, na hindi laan sa mga dyaryo at maiintindihan ng sinumang magbabasa, kundi para sa matiyaga sa mga talinhaga niya.

Isang bagay ang literal na maunawaan ang akda ni Benjamin; ibang bagay pa ang maunawaan nang mas malalim ang kanyang akda. May dahilan siguro na inilimbag ang salin ng High Chair, na kilala sa paglalathala ng mga tula. Bagamat nahahati sa mga tesis, malayo ang akda sa linaw ng “Mga Tesis kay Feuerbach” ni Karl Marx, bukod pa sa may mga direkta at mapagbuong sulatin si Marx kumpara sa mga palaisipan at kalat-kalat na sulatin ni Benjamin. Si Benjamin mismo, aminado sa isang liham niyang sinipi sa libro na “Bubuksan [ng akda] ang pinto sa masiglang pagkakamali-mali ng interpretasyon.” May kabuuang 63 talababa o footnote si Guillermo na nagpapaliwanag sa akda, na mga indikasyong malabo rin ito, dahil interbensyon sa iba’t ibang larangan.

Anu’t anuman, napatunayan nang produktibo para sa mga matiyaga ang mga palaisipan ni Benjamin, dahil mismo sa pagiging palaisipan ng mga ito. Mahalaga ang talumpati ni Guillermo noong Araw ni Bonifacio at ang buong protesta sa naturang araw, halimbawa, dahil bahagi ang mga ito ng pakikidigmang gerilya laban sa matagumpay na Antikristo na hindi nagpapaligtas maging sa mga patay. “Hindi lamang dumarating ang Mesiyas bilang manunubos; dumarating siya bilang tagapagwagi sa ibabaw ng Antikristo. Ang historyador lamang ang may kakayahang paypayan ang mga ningas ng pag-asa sa nakaraan, na punong-puno nito: hindi ligtas sa kaaway kahit ang mga patay kapag ito’y nagtagumpay. At ang kaaway na ito ay hindi pa tumitigil sa pananagumpay.”

Makakakuha rin kay Benjamin ng paliwanag kung bakit napakalakas ng dating ng radikal na tema ng hindi tapos na rebolusyon ni Bonifacio. At kung bakit diyalektikal ang ugnayan ng pagsusulong ng kritika at ng alternatiba sa umiiral na sistemang panlipunan, kung saan pangunahin ang kritika sa alternatiba. Sa kanyang pagtuligsa sa mga sosyal-demokrata, sinabi niya, “Natuwa sila sa pagbibigay sa uring manggagawa ng papel na tagapagligtas ng mga henerasyon sa hinaharap. Pinutol nila sa ganitong paraan ang taling pinakamatibay. Nalilimutan ng uring proletariat sa ganitong leksyon kapwa ang pagkamuhi at ang kahandaang magsakripisyo. Sapagkat binubuhay itong dalawang huli ng larawan ng inaaping mga ninuno, hindi ng ideyal ng pinalayang mga apo.”

08 Disyembre 2013

Galing ang mga larawan dito at dito.

Nagbigay ng konteksto ng makabuluhang libro ni Paolo Freire na Pedagogy of the Oppressed si Sheila Pagurayan. Sina Slavoj Zizek, Gary Younge, at Simon Hooper para sa progresibong pagsusuri sa buhay at pakikibaka ni Nelson Mandela.

Etika para sa Eksperto

Earth

Nalantad at lalo pang nalalantad ang kriminal na kapabayaan ng rehimen ni Noynoy Aquino kaugnay ng pagragasa ng superbagyong Yolanda sa bansa. Sa ganitong kalagayan, may isang taktikang ginagamit ito sa social media, na larangang tiyak na sinusubaybayan-kinakapraningan at sinasangkutan-nilulunod nito: ang pagmukhaing masama ang magkomentaryo, lalo na nang negatibo, lalo na’t laban sa gobyerno. Tila para rito, ayos lang ang maglahad ng mga datos at impormasyon tungkol sa disaster, pero hindi ang maglabas ng mga opinyon tungkol dito. Isang porma nito ang meme na “Shhh… Tumulong ka na lang” na nagtangkang magpatahimik sa mga pagkokomentaryo pabor sa mas kagyat na pagtulong sa mga nasalanta, sa makitid na pakahulugan nito.

Kung para sa nakakaraming netizens ang naturang meme, para naman sa mga edukado at argumentatibo sa kanila ang “Ethics for Parachuters.. er.. Journalists,” isang note sa Facebook ni Sylvia Estrada-Claudio – propesor sa Unibersidad ng Pilipinas, kilalang feminista, isa sa mga lider ng Akbayan, at nagpapakilala ritong sikolohista – na may petsang Nob. 13. Dito, ang pagsisikap na patahimikin ang pagkokomentaryo, partikular sa huling-huling relief operations, ay pabor sa “masinsing pagtatasa” sa naging pagtugon ng rehimen sa disaster. Apela ni Claudio, wala munang husga hangga’t wala ang naturang pagtatasa – na, pahiwatig niya, ay mangangailangan ng pagkadalubhasa (expertise) sa pangangasiwa at pagpaplanong pang-disaster, ng oras at sinsin, at iba pa.

Pero dahil pagtatanggol sa rehimeng Aquino, na kasalukuyang patron ng Akbayan, ang tunguhin ng sanaysay niya, hindi rin nagawa ni Claudio na pigilan ang magpauna ng husga kung bakit huling-huli ang relief operations ng gobyerno: “[M]ay napakaraming ebidensyang iniulat kahit ang CNN na ang pagkahuli ay dahil sa napakatinding pinsala. Sa mga tunay na problemang lohistikal. Sa pangkalahatang kawalan ng rekurso ng ating hukbong pandagat at hukbong katihan at burukrasya. Sa mga kahinaang pinatindi ng kahirapan ng ating mga komunidad.” Lumalabas tuloy na ang satsat tungkol sa “masinsing pagtatasa” at pagkadalubhasa ay pampatahimik lang sa mga tumutuligsa sa rehimeng Aquino; ang mga nagtatanggol, pwede namang magsabi ng kung anu-ano.

Pero ano ang eksaktong ipinagpuputok ng butse ni Claudio? Ang pagsasabi ng mga reporter ng CNN na dapat ay may planong pansalo (back-up plan) ang pambansang pamahalaan kung sakaling pumalpak ang lokal na pamahalaan ng Tacloban sa relief operations. Bago nito, inakusahan niya ang CNN ng panghahati at pang-uupat ng away sa pagitan ng pambansa at lokal na pamahalaan noong hiningi nito ang opinyon ng isang mambabatas ng Leyte tungkol sa sinabi ni Aquino na ang lokal na pamahalaan ang responsable sa makupad na relief operations. Hindi ba’t si Aquino ang nagsimula ng ganitong panghahati at pang-uudyok ng away nang sabihin niya ang sinabi niya, at nang paulit-ulit sa iba’t ibang pagkakataon? Pwede palang manisi basta hindi si Aquino?

JFK Media

At ano’ng masama sa sinabi ng mga reporter ng CNN? Hindi ba’t madaling makita na malaking kapalpakan kung hindi man kapabayaan ang ipaubaya ng pambansang pamahalaan ang walang katulad na bagyo sa kasaysayan sa lokal na pamahalaan, lalo na sa isa sa pinakamahirap na rehiyon sa bansa? Hindi ba’t madaling makita na dapat ay ginamit ang buong rekurso ng isang mahirap na bansang tulad ng Pilipinas para maghatid agad ng relief goods sa mga mamamayang matapos iligtas ang sarili sa bagyo ay ilang araw na walang pagkain, tubig, gamot, gatas at kuryente? Hindi ba’t binatikos nang husto kahit ang pambansang gobyerno ni W. Bush sa US nang nang ipaubaya nito sa isang estado na mas may kakayahan sa Tacloban ang mas mahinang bagyong Katrina?

May isa pang dahilan si Claudio kung bakit hindi raw ito dapat sinabi ng mga reporter ng CNN, bukod sa wala pa ang “masinsing pagtatasa”: Hindi raw ito ang kailangan nating mga Pilipino sa panahong iyun. Ang kailangan daw natin ay ang tanggaping “ang buhay ay pwedeng maging arbitraryo sa pangwawasak” at ang magtipon ng “lakas ng espiritu bilang bayan (strength of spirit as a nation)” – kung saan, aniya, taliwas ang paninisi (blaming). Tulad daw ng mga biktima ng sekswal na pandarahas, mahalagang matasa natin bilang isang bansa ang ating mga kahinaan, pero sa kabila nito’y kailangang tanggapin natin ang nabanggit na katotohanan. Kakatwa na ang halimbawa niya ng pagtipon ng naturang “lakas ng espiritu bilang bayan” ay ang rebolusyong 1896.

Sa bahaging ito, humahango si Claudio sa kanyang larangan ng pagkadalubhasa, sa sikolohiya, partikular ng mga kababaihang biktima ng sekswal na pandarahas. Sa bahaging ito rin pinakareaksyunaryo ang kanyang punto. Maaaring tama na tanggapin ng mga biktima ng sekswal na pandarahas na “arbitraryo sa pangwawasak” ang buhay, pero reaksyunaryong ipatanggap ito sa sambayanang inaapi ng mga dayuhang kapangyarihan at mga lokal na naghaharing uri. Magkaiba ang lebel ng antagonismo ng tunggaliang hinaharap ng biktima ng sekswal na pandarahas at ng sambayanang Pilipino. Pinapahupa nito ang galit ng sambayanan sa mga tuluy-tuloy na nang-aabuso rito, na siya ring responsable sa napakaraming problemang kinakaharap nito ngayon.

Anu’t anuman, pinatunayan ng mga pangyayari na mali si Claudio. Pinatunayan ng mga pangyayari na ang kailangan noon, noong Nob. 13, ng mga nasalanta ay ang inisyal na pagtatasa – at sasabihin ko, ang pagsisi sa gobyerno – na ginawa ng CNN. Tampok na noon na hindi umaabot ang relief goods sa napakaraming nasalanta. Marami ang nagagalit at naghahanap ng responsable sa sitwasyon. Sa araw na iyun, “Relief Now!” ang tampok na panawagan ng International Day of Solidarity and Action for the Victims of Yolanda na inilunsad ng mga progresibong grupo. Napwersa lang ang rehimen na mag-anunsyo ng plano sa relief operations matapos ng mahapding tuligsa ng midyang internasyunal – dahil ba kasabwat ng rehimen ang lokal na midya? – at ng mga protesta.

Paper Eye

Naghahamon ng pagtatasa si Claudio pero ipinauna na niya, syempre pa, ang pag-abswelto sa rehimen. Kahit daw matapos ang pagtatasa, matutuklasan natin at ng mga mamamahayag “na kahit ginagawa natin ang pinakamahusay, pwede pa rin tayong magkaroon ng resulta na matinding trahedya.” Lantad na lantad ang kahunghangan ni Claudio: Pinakamahusay ba na ipaubaya ng pambansang pamahalaan sa lokal na pamahalaan ang relief operations para sa isang bagyong walang kaparis sa kasaysayan? Pinakamahusay ba na maghintay pa ito ng ilang araw bago maglunsad ng relief operations para sa mga mamamayang nag-aagaw buhay? Iyun mismo ang punto: Hindi pinakamahusay ang ipinakita ng rehimeng Aquino kaya matinding trahedya ang resulta.

Ang nakakasuklam pa, ang pagtatanggol ni Claudio sa rehimeng Aquino ay ipinaloob niya sa balangkas ng “Pilipino bersus dayuhan.” Heto kami, hawak ang “malalaking espiritwal na katotohanan na kailangan namin ngayon,” habang kayo, hawak ang inyong mga pagtatasa at paghusga. Dapat ay gawin ninyong “sentrong pang-etika” ang aming mga “espiritwal na katotohanan.” Kung hahalaw sa diskurso ng Palestinong intelektwal na si Edward W. Said, binaligtad na Oryentalismo ang ginagawa ni Claudio: Pilipino-espiritwal bersus dayuhan-intelektwal. Sa perspektiba ng dayuhang Oryentalista: negatibo ang una at positibo ang ikalawa. Sa perspektiba ni Claudio: positibo ang una at negatibo ang ikalawa. Alinman sa dalawa, may bakod na artipisyal naman sa aktwal.

Kaugnay ng Yolanda, kailangan natin ng lakas ng espiritu bilang bayan hindi para sumuko lang sa posibilidad, na sa aktwal ay katiyakan, na paparating sa bansa ang mas masasahol na bagyo. Kailangan natin ito para baguhin ang umiiral na sistemang panlipunan para mas epektibo nating maharap ang paparating na mas matitinding hamon ng kalikasan. Kailangan din naman ng pagtatasa, gaya ng sinabi ni Claudio, at ang magandang panimula rito ay ang pagsisi sa gobyernong Aquino ng mga reporter ng CNN. Imposible ang maging tabula rasa sa simula ng pagtatasa, at hindi naman bawal magkaroon ng hinala (hypothesis) – lalo na kung ito naman ay lantad sa lahat, maliban sa may mga interes na inaalagaan, mga pondo at posisyon sa nakaupong pamahalaan.

22 Nobyembre 2013

Galing ang mga larawan dito.

Kritikal na pagsusuri sa “looting” na nangyari sa mga nasalanta ni Yolanda, mula kina Rebecca Solnit at Mark Fisher. Tandaan natin: pagbasa ni Jesse Colombo kung bakit bula(an) ng umano’y milagrong pang-ekonomiya ng Pilipinas.

Ano ang salin nito? Isang walang kwentang presidente na si Aquino, ayon kay Antonio Montalvan II. Dapat daw mag-alsa na tayo sabi ng agham, sabi ni Naomi Klein. Talaga? Sampung taon na pala si Sarah Geronimo? Hindi ito tungkol sa paghanga, kundi sa pagkagulat sa pagtakbo ng panahon. Hehe.

Shhh… Tumulong ka na lang.

Shh Tumulong ka na lang

Pagkatapos manalanta ng superbagyong “Yolanda,” napansin ko ang isang meme sa Facebook na nagsasabing “Shhh… Tumulong ka na lang.” Katabi ng teksto ang larawan ng gutay-gutay na bandila ng Pilipinas na nakatanaw sa isang pamilyar na eksena ng napinsala ng bagyo. Madaling isiping tuligsa ito sa mga nagyayabang o nagsasamantala ng kanilang pagtulong sa mga nasalanta. Sa karanasan, gayunman, pampapahiya at hindi malamyang “Shhh” ang inaabot ng mga pulitiko, halimbawa, na nagbabalandra ng pangalan at larawan sa pagtulong. Mas may batayang isiping tuligsa ito sa mga nagkokomento o namumuna sa iba’t ibang usapin kaugnay ng kalamidad – pangunahin, madalas, sa kapalpakan ng gobyerno, lalo na sa paghahatid ng tulong sa mga apektado.

Kung gagamitin laban sa mga nagyayabang sa pagtulong, humahalaw ito ng lakas sa Kristiyanong paniniwala sa tahimik na pagtulong na hindi nakikita ng kapwa-tao pero nakikita ng Panginoon. Pero kung gagamitin sa mga nagkokomento o tumutuligsa, humahalaw ito ng lakas sa lohika sa mga panahon ng emergency – personal o pulitikal, pero lalo na sa panahon ng gera – na ang turing sa mga nagsasalita pa, lalo na sa mga kumokontra, ay hindi nakakatulong o sagabal pa nga. Bagamat bago ang meme, hindi na bago ang sentimyentong ikinakalat nito. Sa kasagsagan at pagkatapos ng mga bagyo at iba pang disaster, pinapatahimik – kadalasan ng mga nagpapakilalang kampeon ng demokrasya – ang mga tumutuligsa: Tsaka na lang, o huwag na lang, daw magsalita.

Duguan ang kamay ng ideolohiyang nasa likod ng meme na ito. Naliligo ito sa dugo ng mga biktima ng superbagyong Yolanda at iba pang disaster sa bansa. Isa ito sa mga responsable sa matinding pinsalang idinudulot ng mga disaster sa ating mga kababayan. Ang katahimikang ipinapataw nito sa mga tumutuligsa ay karugtong ng katahimikan ng sementeryong ipinapataw nito sa mga biktima ng disaster. Nagsisilbi ito sa mga nasa gobyerno at sa elite ng bansa, at maipagpapalagay na mulat nilang pinapalaganap. Noong sinabi ng Kalikasan: People’s Network for the Environment na walang leksyong natutunan ang gobyernong Aquino matapos ang maraming krisis-disaster, naipapaalala nito na laging pinapatahimik ang mga naghahanap ng mga leksyon sa mga disaster.

Masdan ang tugon ng gobyernong Aquino sa Yolanda: sa esensya, ordinaryong tugon sa ekstraordinaryong Signal No. 4 na bagyo. Bago ang bagyo: Babala sa tindi at panawagan ng evacuation kasabay ng matikas na paggarantiya na nakahanda ang pamahalaan. Habang nagaganap: Kumpyansang pagsasabing magiging kaunti lang ang pinsala. Pagkatapos: Pagdalaw sa mga lugar na apektado at pagpapamidya ng pagtaya sa pinsala. Hindi sineryoso ng gobyernong Aquino ang sariling babala: Halatang inasahan nitong katulad ng mga naunang bagyo lang ang Yolanda. Inakala nitong lilipas din sa balita ang isyu tungkol sa pinsala. Napalampas ni Noynoy ang pagkakataong makabangon sa tatak na Pork Barrel King; lalo niyang ibinabaon ang sarili niya sa galit ng mga mamamayan.

Kung walang korap may relief agad ang mahirap

Nitong nakaraang mga taon, ilang beses nang nagsilbing panggising, pang-alerto, kung hindi man pang-alarma, ang mga disaster na hindi na tayo pwedeng magtiyaga sa bulok na sistema ng paggogobyerno sa bansa. Pero ang mga panggising na iyan ang laging nilulunod ng ideolohiya ng meme na “Shhh… Tumulong ka na lang.” Pinababalik nito ang mga kababayang namumulat sa agad na paghimbing, ikinakanal ang malasakit nila sa pagbibigay ng donasyon o pagtulong sa repacking ng mga ito, at ipinagpapalagay na magiging maayos ang lahat. Nagsisilbi itong unang linya ng depensa ng climate change, pagwasak sa kalikasan, kriminal na kapabayaan ng gobyerno, pagkurakot sa pondo sa disaster, at iba pang suliraning panlipunang tumatampok dahil sa mga disaster.

Isa ang ideolohiyang ito sa masisisi kung bakit tumigas nang tumigas ang konsepto ng Estado na isinabuhay ng gobyernong Aquino sa harap ni Yolanda: tagapagbigay ng babala, tagapagsinungaling tungkol sa mga paghahanda, tagapag-utos sa mga lokal na pamahalaan. Tila neoliberal ito, pero mas masahol na pang-Third World. Sintomas na pork barrel ang tampok na isyu bago humambalos si Yolanda: Estado itong hindi makaangkop para maigting na maghanda sa pagdating ng bagyong ekstraordinaryo dahil nahutok sa tanging ginagawa, ang payamanin ang iilang elite sa panahong pre-kalamidad o ordinaryo. Maagap na impormasyon at evacuation, pagtatayo ng matatag na evacuation centers, nakaimbak na relief goods – ni wala ito sa hinagap ng gobyerno.

Anu’t anuman, ipinapahiya ang meme ngayon ng nagpapahiya rin sa gobyernong Aquino: ang tindi ng pinsalang dulot ni Yolanda, partikular ang krisis humanitarian sa mga lugar na apektado; ang kawalan ng pagkain, tubig, gamot, gatas at kuryente sa mga ito. Sa ganitong kalagayan, lutang na lutang ang kapalpakan ng gobyernong Aquino na ihatid ang relief goods sa napakaraming nangangailangan. Marami ang tahimik na tumulong at nagbigay, bumuhos na rin ang donasyon mula sa ibang bansa, pero kasuklam-suklam na marami pa ring survivor ang hindi nakakatanggap ng relief goods. Lantad na salot ang “Shhh… Tumulong ka na lang” dahil ang kailangang tulong ay ang mag-ingay at kalampagin ang gobyernong Aquino na ihatid ang relief sa mga apektado.

Shhh…. Tumulong ka na lang? Makibaka…. Relief now!

15 Nobyembre 2013

Basahin ang parangal ni Carol P. Araullo at ng Kilusang Mayo Uno kay Fr. Joe Dizon, aktibistang pari at mukha ng pambansa-demokratikong kilusan sa bansa. Maganda’t may nagkomentaryo na si Cleve Arguelles sa isang kontrobersyal na palabas sa telebisyon. May rebyu ang paboritong kritikong si Terry Eagleton ng talambuhay ni Morrissey, mang-aawit na paborito ng mga kaibigan.

Vo Nguyen Giap

Vo Nguyen Giap 1

Mula sa kawalan, lumabas ang balitang si Vo Nguyen Giap – heneral at bayani ng deka-dekadang armadong paglaban ng sambayanang Vietnamese sa kolonyalismong Pranses at sa imperyalismong Hapon at US, pangalawa sa katungkulan at prestihiyo kay Ho Chi Minh, at binansagang “Pulang Napoleon” bilang pagkilala sa kahusayan sa estratehiya at taktika ng gera – ay namatay na sa edad na 102. Para sa marami, dahil namatay siya nang napakatanda at nawala sa tanaw ng publikong pandaigdig sa maraming taon, isang balita rin na buhay pa pala ang maalamat na si Vo Nguyen Giap hanggang nitong huli.

Isang araw iyun bago ang World Teachers’ Day. Akma dahil isang guro bago naging heneral si Vo Nguyen Giap, na ang buhay ay inialay sa pag-aarmas kapwa ng diwa at bisig ng sambayanang Vietnamese. Hindi ba’t sinabi rin ni Ho Chi Minh, sa isang sipi na pinatanyag sa bansa ng makatang New People’s Army na si Emmanuel Lacaba, na “ang makata’y kailangan ding matuto kung paano mamuno ng paglusob”? Maraming makata at iba pang klase ng tao ang tinuruan, tinuturuan at tuturuan pa ni Vo Nguyen Giap ng paglusob, siyang matama at mahusay na estudyante ng sambayanang Vietnamese.

Noong nasusukol na raw ang hukbong Pranses ng sambayanang Vietnamese na nasa mga burol ng Dien Bien Phu, inialok daw ni John Foster Dulles, Secretary of State ng US noon, ang paggamit ng armas-nukleyar laban sa mga pulang anay. Tumanggi ang mga Pranses, pero humalili ang gobyernong Amerikano sa pagtatangkang payukurin ang mga Vietnamese gamit ang brutal at barbarikong pandarahas: tone-toneladang bomba, Agent Orange, napalm… Pero ipinahiya ang imperyalismong US ng isang maliit na bansang pesante sa Asya: ang mga mamamayan, hindi mga bagay, ang mapagpasya!

Dahil sa paglaban ng sambayanang Vietnamese at kampanya ng mga progresibo sa US, nalantad sa US ang Gera sa Vietnam. Para sa mga saksi sa diktadurang ipinataw sa mga Aprikano-Amerikano at Kilusang Civil Rights, hindi kapani-paniwala ang palusot na ang gera ay maghahatid ng demokrasya sa Vietnam. Para sa maraming Amerikano, hakbang-hakbang ang pagbabagong-loob, kasabay ni Daniel Ellsberg, military analyst na nagsiwalat ng kabuktutan: mula problemang kailangang resolbahin, naging pantay-lakas na kailangang bitawan, naging krimen na kailangang ilantad, labanan, ipatigil.

Sabi ng ekonomistang si Meghnad Desai, ang Gera sa Vietnam ang nagturo sa pinakamarami sa Kanluran ng Marxismo. Sabi naman ng teoristang pangkulturang si Fredric Jameson, nagtapos ang rebeldeng dekada ’60 sa Kanluran sa pagbawi ng mga tropang Kano sa Vietnam noong 1973, na naging hudyat ng ibayong paghina ng New Left [“Periodizing the 60s,” 1984]. May nagsabi namang tinapos ng sambayanang Vietnamese ang panahon ng kolonyalismo sa daigdig noong 1954 nang talunin nila ang hukbong Pranses. At sila ang unang bayan na gumapi sa gera sa imperyalismong US.

Vo Nguyen Giap 2

Sa harap ng matinding kahirapang dinanas ng sambayanang Vietnamese, higit sa lahat, mababalanse ang bantog na pangangaral ng konserbatibong pilosopong si Hannah Arendt: “Ang mga rebolusyonaryo, hindi sila gumagawa ng rebolusyon! Ang mga rebolusyunaryo ay iyung alam kung kailan ang kapangyarihan ay nakalatag sa kalye (lying in the street) at kung kailan nila ito pwedeng pulutin [Crises of the Republic, 1972].” May mga oportunidad na sinasamantala ang mga rebolusyon, pero hindi lang kapangyarihan ang nasa kalsada, kundi dugo rin, sa salita ng makatang si Pablo Neruda.

Kahit sa isang artikulo na naglalaman ng paninira, makabuluhan ang mga sipi kay Vo Nguyen Giap: “Kung determinadong tumindig ang isang bayan, napakalakas nito. Kinailangan naming gamitin ang maliit laban sa malaki; atrasadong mga armas para gapiin ang modernong mga armas. Sa dulo, tao ang nagtakda ng tagumpay. Hindi sapat ang lakas namin para itaboy ang kalahating milyong tropang Kano, pero hindi iyun ang layunin namin. Ang layunin namin ay ang durugin ang kapasyahan ng gobyernong Kano na ituloy ang gera. Sa tagumpay ng Abril 30, [1975] ang mga alipin ay naging malaya.”

Sa librong The Military Art of People’s War [1970], koleksyon ng piling akda niya, maraming inulit-ulit si Vo Nguyen Giap. Magtatagumpay ang sambayanang Vietnamese dahil ang isinusulong nila ay digmang bayan. Digmaan ng mga mamamayan. Digmaang makatarungan. Dahil laban sa dayuhang mananakop. Dahil para sa pambansang paglaya. Dahil laban sa mga kolonyalista at imperyalista. Mabibigo ang imperyalismong US. Tiyak ang tagumpay. Payak ang mga pormulasyon, walang halong pagpapaganda. Tiyak, ang pinagsikapan nila ay ang gawing totoo, totoong-totoo, ang mga salita.

Tumanggap ng materyal na suporta mula Tsina ang mga rebolusyonaryo ng Vietnam, at malinaw sa kanila ang diwa ng internasyunal na pagkakapatiran ng mga sosyalista. Kwento ng aktibistang si Tariq Ali, na nagpunta sa Hanoi noong 1967, sa pulong daw ni Ho Chi Minh sa isang delegasyon ng politburo ng Partido Komunista ng Italya, tinanong ito kung anong klaseng tulong ang pinakamagagamit ng sambayanang Vietnamese. Sa gitna ng pangwawasak ng imperyalismong US, ang sagot ni Ho: “Ang pinakamagandang paraan na matutulungan ninyo kami ay ang isulong ang rebolusyon sa Italya.”

Para sa 99% ng daigdig na dumadanas ng pandarahas at pagpapahirap, hindi malilimutan si Vo Nguyen Giap. Sa pag-igting ng imperyalistang pandarambong at panggegera sa mundo, lalong mabubuhay ang diwa niya ngayon at sa hinaharap.

01 Nobyembre 2013

Galing ang unang larawan dito.

Tinalakay naman ni Karlo Mongaya ang mga tula ni Ho Chi Minh. Maganda ang isinulat ni Mong Palatino kontra sa mga paninira ngayon sa Kaliwa sa kalagayang nadedepensiba ang rehimeng Aquino dahil sa isyu ng pork barrel. Magandang artikulo tungkol sa “kolorismo.” Bakit daw bumagsak ang Levi’s, ang pantalon? Isang parangal kay Edward W. Said.

Bonifacio Unang Pangulo

AndresBonifacio150

Sa pagpapaliwanag niya sa konsepto ng “ideolohiya,” minsang tinuntungan ng pilosopong Slovenian na si Slavoj Zizek ang antropologong Pranses na si Claude Levi-Strauss. Mayroon daw pinag-aralan ang huli na isang tribo na nahahati sa dalawang grupo. Nang ipina-drowing niya sa dalawang grupo ang tanaw sa kanilang lugar mula sa itaas, dalawang larawan din ang lumabas: ang isa, bilog na may bilog pa sa loob habang ang ikalawa, bilog na may linyang humahati sa gitna. Itinuturo nito, ayon kay Zizek, ang “kung anong antagonismong panlipunan na bumabaluktot (distorts) sa tanaw ng mga miyembro ng tribo sa aktwal na pagkakahanay-hanay ng mga bahay sa kanilang lugar.”

Hindi kaya lantad din ang antagonismong panlipunan sa bansa ng iba’t ibang pagtingin kay Andres Bonifacio? Ayon sa balita, noong Agosto 23, naghain ng petisyon si Michael Xiao Chua, propesor ng kasaysayan, at ang Philippine Historian Association kay Pang. Noynoy Aquino at sa Kongreso na kilalanin si Bonifacio na unang pangulo ng Pilipinas. Simula raw Agosto 24, 1896, hindi na isang rebolusyonaryong kilusan lang kundi isang gobyerno na ang Katipunan, ang organisasyong itinatag ni Bonifacio. Ani Chua, na umaasa sa social media para itulak ang kahilingan, baka magsilbing “oomph” na tulak o inspirasyon sa bansa ang pagkilala. Hiling din nila ang state funeral para sa bayani.

Maaaring may kurot sa puso ang panawagang “unang pangulo;” sa madaling tingin ay pagpaparangal ito kay Bonifacio. O kaya ay “pagtinging muli sa mga tala ng kasaysayan at pagsulat nang patas sa pamamagitan ng paglalarawan sa kanya nang batay sa katotohanan,” na pinakamataas na pagpaparangal kay Bonifacio ayon sa isa sa kanyang mga inapo. Pero kaduda-duda: Sa unang balita hinggil dito, prominente ang Alliance of Progressive Labor (APL) – alyado ng Akbayan at malapit sa gobyernong Aquino. Kasama si Daniel Edralin, tagapangulo ng APL, sa mga lider ng Social Security System na nagbulsa ng P10 milyong bonus para sa 2012 mula sa pondo ng mga manggagawa.

Parangal ba kay Bonifacio ang ituring siyang unang pangulo? Hindi niya ikakaangat ang maihanay sa mga pangulo mula kina Aguinaldo at Quezon hanggang kina Arroyo at Aquino. Hindi karapat-dapat ang mga naging pangulo na maituring na kasunod ni Bonifacio; isa ring ilusyon ang isiping huhusay ang mga susunod na pangulo dahil sa ganyang pagkilala kay Bonifacio. Hahalaw lang sila ng makabayan at makamasang sinag kay Bonifacio kahit naglilingkod sa dayuhang kapangyarihan at kumakatawan sa iilang naghahari sa lipunan. Hindi parangal kay Bonifacio ang gusto nila, kundi pagbango ng sarili at sistemang naghahari, at paglabnaw sa imaheng rebelde-radikal ng bayani.

Sa kabilang banda, matagal nang dinadakila ng Kaliwa si Bonifacio. Inuugat nito sa kanya ang sariling proyekto: Para rito, ipinaglaban ni Bonifacio ang pambansang kalayaan at demokrasya sa pamamagitan ng armadong rebolusyonaryong pakikibaka, na kailangang ipagpatuloy at paunlarin ngayon. Ginawa nitong huwaran si Bonifacio, na mula sa uring anakpawis, para ipanawagan sa masang anakpawis ang paglahok sa pambansa-demokratikong pakikibaka at pagkabayani. Hindi ang pagkilala kay Bonifacio na unang pangulo ang iginiit nito, kundi bilang anakpawis na rebolusyonaryo. At pagkilala hindi ng namamayaning gobyerno, kundi ng masang anakpawis mismo.

Sa pagitan ng muling pagsulat ng kasaysayan at ng paglikha nito, ng pagpanawagan sa gobyerno at pagmumulat at pag-oorganisa sa karaniwang tao, malinaw kung alin ang pinakamataas na pagpaparangal ng sambayanang Pilipino kay Andres Bonifacio.

13 Oktubre 2013

Ang larawan sa itaas ay walang kahihiyang kinuha sa Facebook ng alagad ng sining na si Renan Ortiz.

Nakakapresyur ang mga bagong ka-kolumnistang sina Cleve Kevin Robert Arguelles at Mark Angeles! Pagpupugay sa kanila!

Napanood ko rin ang pagtatanghal ni Juana Change sa Million People March sa Ayala at tama si Katrina Stuart-Santiago, totoong-totoo ang pagtatanghal.

Pinakamataas na pagpupugay kay Vo Nguyen Giap! Laging titibok sa puso ng mga naghahangad ng kalayaan ang kanyang diwa!

Ninanakawan, Ginegera, Niloloko

Delotavo Deus Ex Machina

Kakatwa ang tatlong editoryal ng Philippine Daily Inquirer tungkol sa gera sa Mindanao, sa Zamboanga City sa partikular, na tinawag nang krisis, humanitarian pa nga. Ang una (“History’s spoiled child”) ay tungkol kay Nur Misuari, kritikal sa adbenturismo ng lider ng Moro National Liberation Front. Ang ikalawa (“The fog of politics”) ay tungkol kay Jejomar Binay, kritikal sa pakikipagnegosasyon ng bise-presidente kay Misuari. At ang ikatlo (“Cruel”) ay kumondena sa matinding pinsala ng gera sa mga taga-Zamboanga.

Syempre pa, sino ang pinalulusot ng kritikal na pagsusuri ng Philippine Daily Inquirer? Walang iba kundi si Pang. Noynoy Aquino at ang kanyang gobyerno. Lumalabas tuloy na kasalanan ni Misuari ang lahat, makabagbag-damdamin ang epekto ng gera pero dapat lang ituloy, at nakakabwisit ang maagang pamumulitika ni Binay. Sumasakay at nagpapalakas ang ganitong istorya sa sentimyentong kontra-Misuari. Ang hindi nailalahad na palagay: Tama lang ang mga hakbangin ni Aquino at ng gobyerno niya.

Ang sabi sa unang editoryal, nalaman ng militar ang gagawing “peace rally” ng MNLF tatlong araw bago ang mismong aktibidad. Ayon sa tagapagsalita ng MNLF, ang militar ang unang nagpaputok, pahayag na hindi kinontra ng militar. Ayon sa isang balita, nakarami na ng “peace rally” ang MNLF na hindi naman ginera ng gobyerno. Hindi na lingid sa kaalaman ng lahat ang grabeng karahasang pinawalan ng gobyernong Aquino pagkatapos: todo-paputok ng baril, mga kanyon, tangke, atake mula sa himpapawid.

Ipagpalagay na nating mali si Misuari at ang pamunuan ng MNLF sa pagpapamartsa sa mga tropa nito nang nakabaril sa isang lungsod. Pero dapat bang todong dahas agad ang itinugon ng gobyerno? Tandaan: Hindi hamak na mas superyor ang kakayahang militar ng gobyerno kumpara sa MNLF. Pwedeng ang naging sagot nito: “Mali iyang ginagawa mo Nur, ah. Mag-uusap ba tayo o uupakan namin kayo?” Walang ganyang ginawa ang gobyerno. Hindi ito naghanap ng paraan para mapayapang resolbahin ang usapin.

Maaga ring nag-alok ng negosasyon ang MNLF sa gitna ng putukan. Maaaring hindi gusto ng gobyernong Aquino ang panukalang may internasyunal na tagapamagitan, pero nag-alok naman si Speaker Sonny Belmonte na maging tagapamagitan ang Kongreso. Hindi kataka-taka na mag-alok ng negosasyon ang MNLF, dahil kaugnay ito ng dahilan ng kanilang pagkilos: ang pagkaka-etsapwera ng grupo sa mga “hakbanging pangkapayapaan” ng gobyernong Aquino kaugnay ng Moro Islamic Liberation Front.

Delotavo Trono ng Naghahari

Marami ang nagagalit sa umano’y pangho-hostage at paggamit ng human shield ng MNLF. Hindi malinaw ang katotohanan dito. Kung totoo ito, dapat lang na kondenahin ang MNLF sa paglabag na ito sa internasyunal na makataong batas tungkol sa gera. Hindi ito dapat gawin ng kahit sinong armadong grupo kahit pa nasusukol. Pero sa kabilang banda: Hindi ba ito naisip ng gobyernong Aquino? Na posibleng humantong sa ganito ng MNLF, batay sa katangian nito, kapag nasukol sa isang mataong lugar?

Malinaw ang nabubuong pagsusuri: Ginusto talaga ng gobyernong Aquino na ilunsad ang gera sa Zamboanga City. At wala nang ibang layunin kundi ang nagiging silbi ng naturang gera ngayon: ang ilihis ang atensyon ng mga Pilipino sa tangkang sawatain ang tumitinding galit sa pork barrel scam. Hindi kasi nakabuti, bagkus nakasama pa, sa gobyernong Aquino ang anunsyong bubuwagin ang Priority Development Assistance Fund o PDAF. Ganoon din ang pagsuko ni Janet Lim-Napoles. Kaya hayan: gera!

At matindi na ang pinsala. Mahigit 80 na ang napatay at mahigit 100 na ang sugatan. Mahigit 80,000 na ang lumikas, nasa evacuation center. Daan-daang bahay na ang nasunog. Matindi ang paglabag sa karapatang pantao. Hindi na nga nireresolba ng gobyerno ang kahirapang ugat ng pag-aalsa ng mga Moro, lalo pa nito silang inilulubog sa karalitaan. Biktima rin ang katotohanan, sa pagpapatampok sa mga evacuation center at pagtulong sa mga lumikas – nang hindi isinisiwalat ang dahilan ng gera.

Lumilinaw pa lang ang papel ni Aquino sa pork barrel scam. Pero napakalinaw na ng papel niya sa tangkang pagtakpan ang naturang scam sa paglulunsad ng gerang labis na mapaminsala. Ninanakawan, ginegera, niloloko – ang Pilipino sa ilalim ni Aquino.

20 Setyembre 2013

Galing ang mga larawan dito.

Magandang parangal sa Marxistang intelektwal na si Marshall Berman ng aktibistang Amerikanong si Todd Gitlin.

May ulat pala si Angela Stuart-Santiago tungkol sa pagsama niya sa rali sa Luneta noong Agosto 26, na hindi ko nadaluhan. At may bago siyang libro tungkol sa mga pag-aalsang Edsa, na sigurado akong maganda tulad ng una.

Madaling-maintindihan pero matalinong rebyu ng pelikulang On The Job ng aking online kaibigan na si Richard Bolisay. Heto naman ang rebyu ng kapwa-kolumnista kong si Steven Abada.

Pagmumuni ni Mong Palatino kaugnay ng pampublikong espasyo. Magagandang librong nabasa ni Karlo Mongaya ngayong taon.

Kumander Nini

Alalay Jaypee Samson

Mano Po2 Jaypee Samson

Una, naglabasan ang mga status sa Facebook na nagpupugay sa kabayanihan ng isang hindi pinangalanan. Nagkaroon na agad siya ng hinala, batay sa kung sinu-sino ang mga nag-post. Pagkatapos, bulungan sa inbox – kung sino, paano ang bangkay, kailan ang parangal, pero hindi kung paanong naging martir ang kaibigan. Kumpirmado. Pero pumatak lang ang luha niya, biglaan, nang naging status na ang parangal kay Felenina Kriselda “Nini” Lagmay, kasapi ng New People’s Army na napatay sa kabundukan ng Luzon noong isang linggo. Umasa ba siyang hindi totoo ang balita? Totoo na ito.

Syempre, kilala niya si Nini, aktibong kasapi ng Anakbayan sa UP Integrated School, kasabayan ni Erica Salang, namatay ring NPA sa Kabikolan. Kung ang iba’y tawag-pansin ang laki at ingay, tawag-pansin ang pagiging payat at tahimik ni Nini. Mas makikilala niya ito sa pagdaan ng panahon: mahusay na organisador, masigasig na edukador, at kasamang laging handang makiramay at makinig. Mababalitaan niya na si Nini, tulad ng maraming kasabayan, kahit mas huli kumpara sa iba, ay nagpasya nang mag-NPA. Laging masaya ang ganoong balita, kahit may kaakibat na tanong: “At ikaw?”

Naalala niya ang nobelang The Book of Daniel [1971] ni E. L. Doctorow. Batay ito sa kwento nina Julius at Ethel Rosenberg, Komunistang mag-asawang binitay ng US noong 1953 dahil nagnakaw umano ng sikreto sa paggawa ng bomba atomika para sa Unyong Sobyet. Sa pagmumuni ni Daniel, ang anak, naisip niyang natunton ng mga magulang niya ang Komunismo mula sa magkaibang landas: ang nanay niya, dahil personal na dumanas ng kahirapan; ang tatay niya, dahil naunawaan ang kalagayan ng mahihirap at ang Komunismo. May pagka-seksista ang iskema: pandama sa babae, kaisipan sa lalake.

Anomalya si Nini at marami pang iba sa ganitong balangkas. Ang landas niya patungong NPA ay ang dalisay niyang puso. Si Nini ang tipo ng taong puno ng malasakit sa kapwa, kumbaga’y walang masamang tinapay sa iba, at walang pagkamakasarili sa harap ng kahirapan, sakripisyo at nitong huli nga’y kamatayan. Tampok sa gabi ng parangal sa kanya ang testimonya ng mga kabataang maralita na ang iba’y aminadong patungo noon sa pagiging adik, sugarol, at lasenggo. Salamat anila kay Nini na nagtyaga sa kanila – nakisama, nakipamuhay, nagmulat – naging mga aktibista sila at nagpapatuloy ngayon.

Kung medyo babaguhin ang sabi ni Theodor W. Adorno, “Ang pagmamalasakit ay naroon lamang sa pinakamagaspang na panawagan: na wala nang magugutom [Minima Moralia, 1974].” Tulad ng marami pang iba, pinanghawakan ni Nini ang malasakit sa kapwa hanggang sa lohikal na kongklusyon nito, ang mag-ambag sa Kilusang ang layunin ay sapatan ang mga materyal na pangangailangan ng nakakarami at ng lahat. Kaya naman isinasakdal ng pagkamatay niya, ng mga tulad niya, ang mga naghahari sa lipunan: Pinaslang siya sa panahong kinakalinga ng gobyerno si Napoles at mga katulad.

Kumander Nini. Kakatwa ang bansag na iyan para sa mga nakakilala sa kanya na palangiti, tahimik, hindi makabasag-pinggan kahit mas matigas pa sa bakal ang paninindigan. Pero hindi iyan dahil sa katungkulan niya sa NPA, bagamat maaari rin, kundi sa kanyang buhay na inspirasyon ng marami pasulong sa patuloy na paglaban.

11 Setyembre 2013

Galing ang mga larawan dito.

Basahin ang sanaysay ni Patricia Evangelista tungkol kay Jovito Palparan. Pagbibigay-halaga ni Slavoj Zizek sa mga whistleblowers na sina Snowden, Manning at Assange. Interesanteng panayam sa iskolar ng nasyunalismo na si Benedict Anderson: Mahalaga sa nasyunalismo ang kakayahang mapahiya para sa bayan.