Botong Katoliko

Stanislav Plutenko1

Sa totoo lang, lumang istorya na ang “isiniwalat” ng isang sarbey ng Social Weather Stations nitong Abril. Humihina raw ang pananampalataya ng mga Katoliko? Parang sinabing sa telebisyon kapag tanghalian, Eat Bulaga ang numero uno.

Ayon pa sa sarbey, isa sa bawat 11 Katoliko ang nag-iisip umalis. Pinakamadalang din daw magsimba ang mga Katoliko kumpara sa mga mananampalataya ng ibang relihiyon. Lumang tugtugin na ito sa mga nagmamasid sa mga relihiyon sa bansa.

Pero ipinakete ang resulta na para bang bagung-bago. Matalas ang pagsusuri ng palabang arsobispong si Oscar V. Cruz: Layunin ng sarbey na pagmukhaing mahina ang Simbahang Katoliko at ang gobyerno ni Noynoy Aquino ang nasa likod nito.

Hindi lingid sa marami na nagkaroon ng labanan ang Simbahan at ang gobyernong Aquino dahil sa dating Reproductive Health Bill. Nitong eleksyon, nangampanya pa ang ilang seksyon ng Simbahan laban sa mga kandidatong pumabor sa batas.

At umaray sa bansag na “Team Patay” ang gobyernong Aquino. Ipinatigil ng Korte Suprema ang pagpapatupad sa RH Law – kapansin-pansing sa panahong saklaw ng eleksyon. At sino nga ulit ang may kumpletong kontrol sa Korte Suprema?

Pero mahirap sang-ayunan si Cruz sa sinabi niyang gusto ng gobyernong Aquino na gawing ligal ang diborsyo at “haluang pagpapakasal.” Pumasa ang RH Bill dahil sa tulak ng malalaking kapitalista, sa industriya ng gamot lalo na, at mga institusyon nila.

At hindi adbokasiya ng gobyernong Aquino ang sekularismo, taliwas sa imaheng nilikha nito noong ikinakampanya ang RH Bill. Pinasakay lang nito ang publiko nang nag-ingay ito pabor sa diborsyo, at tahimik ito sa pagpapakasal ng mga homosekswal.

Anu’t anuman, lumalabas na layunin talaga ng gobyernong Aquino na pagmukhaing mahina ang Simbahan. Hindi kataka-takang nagpyesta ang mga kolumnistang maka-Aquino sa mga gasgas na tanong tulad ng “Mayroon bang botong Katoliko?”

Nakipagkoro pa ang running priest na si Robert Reyes sa mga nagsasabing humihina ang Simbahan. Iyan ang nangyayari sa mga mapurol magsuri sa galaw ng gobyernong Aquino. O sa talagang maka-Aquino. O sa mahilig lang lumabas sa midya.

Stanislav Plutenko2

Mayroon nga bang botong Katoliko? Maaaring wala, sa pakahulugan ng maramihang pagboto para ipanalo ang kandidato. Pero tiyak na may epekto sa pagboto ng publiko at mga Katoliko ang pagtuligsa o paninira ng Simbahan sa kandidato.

Ano man ang sagot, mukhang matagalang pagpapahina sa Simbahang Katoliko ang layunin ng gobyernong Aquino, hindi lang pang-eleksyon. Sa mga pwersang panlipunan, isa ang Simbahan sa may potensyal na maging malakas na kritiko nito.

Praning ang gobyernong Aquino dahil maraming kontra-maralitang patakaran ang ipapatupad nito matapos ang eleksyon, kasama ang pagbago sa Konstitusyong 1987. Tinitiyak nitong makalaban man ang Simbahan ay mas mahina na ang huli.

Pero kung papanig ang Simbahan sa mga maralita pagdating sa mga isyung kinakaharap nila, lalakas ito at hihina ang gobyernong Aquino. Walang ibang tinutungo ang gobyernong Aquino kundi ang itulak pa ang mga kontra-maralitang patakaran nito.

21 Abril 2013

Galing dito ang mga likhang-sining ni Stanislav Plutenko.

Maganda at maiksing pagsusuri ni Alan Jazmines sa pag-unlad na ipinagyayabang ng rehimeng Aquino. Kay Danny Arao naman tungkol sa paghirang ng Time Magazine kay Noynoy Aquino na impluwensyal na lider. Mahahalagang punto hinggil sa pagsa-sarbey sa blog ni Angela Stuart-Santiago. Ang mas gusto kong sulatin ni AJ Perez: Tungkol sa tangkang pagbuhay sa mga Marcos.

Magandang sipi ni Jodi Dean kay Lenin, tungkol sa Partido Komunista at mga sulatin ng mga miyembro nito. Erotica mula sa Rusya sa panahon daw ni Stalin? Magandang pagmumuni tungkol sa papel ng walong oras na paggawa sa buhay ng mga tao sa ilalim ng kapitalismo. Lagi raw sinasabihan ni Engels si Marx na tapusin ang ginagawa.

Magandang sipi sa isang tuligsang parangal kay Margaret Thatcher: “Siya ang unang lider na British na nilikha para sa telebisyon, isang panlalakeng pantasya ng pagkababaeng puno ng pwersa.”

Hindi Lahat ng Mahirap

Stanislav Plutenko1

“Wala sa suicide note ni Kristel Tejada ang matrikula, kaya may ibang posibleng dahilan sa pagpapakamatay niya.” Ito ang pinag-uumpisahang punto ni Manuel Buencamino, propagandista ng gobyernong Aquino, sa sanaysay niya tungkol sa naturang isyu.

Napakateknikal namang pamantayan ng suicide note. Kapag nagpakamatay ka ba, ilalagay mo, “Dahil ito sa wala akong pambayad ng matrikula”? Marami sa mga nagpapakamatay, nagsusumamo ng pag-unawa, pero hindi nang ganyan ka-direkta.

Ang mga umaakyat sa billboard at nagbabantang tumalon o tumatalon, hindi naman hinihingian ng suicide note ng lipunan. Sapat nang matanong sila o mga kaanak nila kung bakit sila nagpakamatay. At ang sagot ng lukso ng dugo ng marami: kahirapan.

Napakarami nang “ebidensya,” sa wikang ligal ni Buencamino, ang lumabas hinggil sa isyu, kapwa impormasyon at kwento. Walang dudang binagabag si Kristel ng kawalan ng pang-matrikula, kahirapan, at pagkapahiya sa dulong bahagi ng maikling buhay niya.

“Pero hindi naman lahat ng estudyante ng UP na hirap sa matrikula, nagpapakamatay,” pakli ni Buencamino. Totoo. Sariwa pa lang ang isyu, nasagot na ito ng nanay ni Kristel: May mga taong kinakaya ang naging kalagayan ni Kristel, pero siya mismo, hindi kinaya.

Hindi rin lahat ng mahirap, pumapasok sa prostitusyon. Hindi rin lahat, nagbebenta ng bato sa katawan o iyung droga. Hindi rin lahat, lumilikas pa-Maynila o ibang bansa. Ibig bang sabihin, hindi resulta ang lahat ng ito ng kahirapan? May iba pang dahilan?

Maaaring may iba pang dahilan sa pagkamatay ni Kristel, pero tiyak na isa sa mga pinakamahalaga diyan ang kahirapan. May direktang kinalaman ang sistema: kawalang-trabaho, di-regular na kita, mataas na matrikula, mababang subsidyo sa edukasyon.

May magandang prase si E. San Juan, Jr., progresibong intelektwal na Pilipino, na hango kay Antonio Gramsci, Marxistang intelektwal na Italyano: “morbid symptoms of a moribund society” – mga nakakarimarim na sintomas ng nabubulok na lipunan.

Kasama riyan ang prostitusyon, ang pagbebenta ng bato sa katawan at ng droga, ang paglikas papuntang Maynila at ibang bansa. Kasama riyan ang nangyari kay Kristel: Bunsod ng kahirapan kahit hindi lahat ng mahirap ay naibubunsod sa ganoong hakbang.

Kakatwa ang lohika ni Buencamino: Dahil raw sinisi ng mga aktibista ang kahirapan sa pagpapakamatay ni Kristel, nagmukha siyang mahina. At ang mga prostitute, mahilig sa seks? Para lang kay Buencamino, mangmang sa nakakarimarim na epekto ng kahirapan.

Ginagamit lang daw ng mga aktibista si Kristel para upakan ang sistema, sabi niya sa pag-upak sa mga aktibista nang hindi nakikiramay sa pamilya ni Kristel. Naghahapag lang daw siya ng kaibang pagtingin, pero tinawag niyang “assholes” ang mga aktibista.

Stanislav Plutenko2

Kakatwa ang todo-depensang postura niya. Hindi man lang ituring ang nangyari na pag-alerto sa gobyerno na kailangang lumikha ng trabaho at lakihan ang subsidyo sa edukasyon. Indikasyon ang ganito na hanggang diyan na lang ang gobyernong Aquino.

Wala na sa katwiran si Buencamino. Binabalewala at iniinsulto niya ang nabubuhos na dugo para patatagin ang paghaharing dilaw sa sistema at gobyerno. Binabaluktot niya ang lohika para sa umano’y daang matuwid ng sinasamba niyang si Noynoy Aquino.

25 Marso 2013

Galing ang mga larawan dito.

May pagtingin si Marck Ronald Rimorin sa isinulat ni Buencamino at sa sagot ko. Liham para sa nanay ni Kristel Tejada, mula sa isang dating iskolar ng bayan na isa na ring nanay ngayon. Welcome kay Kim A. Gargar, bagong kapwa-kolumnista sa Pinoy Weekly!

Paano inaatake ng imperyalismo ang mga kritiko nito? Sa paraang mas gusto silang patahimikin kaysa sagutin, ayon sa artikulong ito tungkol kay Noam Chomsky.

Ayon sa magandang parangal na ito, isa sa pinakamagandang pagbabagong idinulot ni Hugo Chavez: “kahit sa mga pinakamalayo at pinakanapabayaang lugar, lumalakad at nagsasalita ang mga tao nang may kumpyansa, tinitingnan ka sa mata, at nagbibiro nang parang kapantay hindi tulad dati.”

Magandang salaysay at pagsusuri ni Delia Aguilar, progresibong intelektwal na Pilipino, sa Venezuela sa pamumuno ni Chavez. Matalas na natukoy ang mga bukod-tanging salik na nag-ambag sa tagumpay sa ilang panahon ng pamumuno ni Chavez.

Tungkol sa rekord ng pananahimik, sa pinakamainam, ng bagong Papa na si Jorge Mario Bergoglio, o Pope Francis, sa harap ng diktadura sa Argentina at paglabag nito sa karapatang pantao.

Pinalayas daw ang mga tropang Kano sa Iraq noong 2011; hindi sila kusang umalis.

Yakap ng Pagpapakamanhid

Rob Sheridan

Nabasa ko ang “What We’re Not Saying About Kristel Tejada,” isang sanaysay na nakalagay sa Notes sa Facebook ng isang Aya Tantiangco. Nabahala ako na maraming nagbahagi o nag-share ng sulating ito sa Facebook – lampas 3,000 nang makita ko. Hindi ko kilala si Bb. Tantiangco, at may positibo sa ganitong kalagayan: Matutugunan ko ang isinulat niya nang hindi personal, kundi nang itinuturing ang sanaysay niya na kinatawan ng isang kulumpon ng pag-iisip tungkol sa pagpapakamatay ni Kristel.

Una, kulang at paiwas sa impormasyon ang sulatin. Nagpakamatay si Kristel nang ang itinuturong dahilan ay ang kawalan ng kakayahan ng kanyang pamilya na magbayad ng matrikula. Nakagatong ang pagtanggi ng administrasyon ng Unibersidad ng Pilipinas-Manila sa pagsusumamo ng mga magulang niya para pautangin sila. Gayundin ang pagpwersa sa kanyang mag-Leave of Absence dahil hindi siya nakabayad ng matrikula. Lalo na ang pagkumpiska ng UP sa ID niya para hindi siya makapasok sa kampus.

“Dahil lang sa matrikula?” Iyan ang agad na tanong ng iba. Ang ugat ay ang kahirapan ng kanyang pamilya. Drayber ng taxi ang kanyang ama, at masasabi siguro natin: Kahit sinong drayber ng taxi, mahihirapang magpaaral ng anak sa UP. At dahil kahirapan ang ugat, hindi lang ito usapin ng isang-bagsakang pagbabayad sa matrikula. Usapin ito ng kulang na baon, kawalan ng pampa-Xerox ng mga babasahin, pagrenta ng kompyuter para makapagpasa ng papel, at iba pa. Mga problemang mahapdi, mabigat sa araw-araw.

Pinapalabas ng sulatin na itinatanggi ng mga aktibista na “depressed” si Kristel kaya nagpakamatay. Baka iniiwasan lang nilang maging sikolohiya at hindi sistema ang usapin. Anu’t anuman, maaaring kilalaning na-depress si Kristel. Lahat yata ng nagpakamatay ay dumaan sa ganoon. Ang totoo, kausap niya ang kanyang ulirang guro, si Prop. Andrea Martinez, tungkol dito. Ang tanong: Ano ang nagdulot ng depression? Hindi kailangang manghula, maliwanag na nasabi ni Kristel: kahirapan at matrikula.

Mula sa pag-iwas sa mga impormasyon, umalagwa ang sulatin sa mga maling ispekulasyon. Kung nagpakamatay si Kristel dahil bumagsak sa klase, sinipa sa paaralan o kung ano pa, tiyak na iba ang isyu. Pero kahirapan at matrikula ang itinuro niyang dahilan. Kung nagpakamatay siya nang walang mapagkalingang kausap, magiging isyu rin iyun. Pero mayroon siyang kausap. At dahil mayroon siyang kausap, kailangang kilalaning itinuring niya talagang napakabigat ng mga itinuturo niyang problema.

Crossing Buildings

Ikalawa, umiiwas ang sulatin sa mga usaping panlipunan. Bumabagay at sumasalalay ito sa kamangmangan. “Kung magrarali tayo para sa mga bagay na libre, sino naman sa mundo ang magbabayad noon? Ang Diyos?” Kaya naman humahantong ito sa mga kagyat at simpleng “solusyon”: Kumplikado raw ang pagpapakamatay pero yakap o hugs lang ang sagot. Dito rin mauunawaan ang mga kontra-aktibistang hirit ng sulatin, dahil mga aktibista ang nag-uugnay ng nangyari sa mga isyung panlipunan.

Batbat ng kontradiksyon ang mga pahayag. Tinutuligsa ang kawalang-pakialam at kawalang-malasakit ng mga tao sa isa’t isa, pero hindi inuunawa ang mga isyung panlipunan na nagpapahirap sa kanila. Ayaw tanggaping matrikula at kahirapan ang sanhi ng pagpapakamatay ni Kristel at sinabi pang “kumplikado” ang pagpapakamatay. Pero pagdating sa mga aktibista, handang magbigay ng simpleng sanhi: Ginagamit si Kristel sa “krusada,” bilang ehemplo para sikaping bigyang-katwiran ang mga prinsipyo.

Hindi sapat na patampukin ang mga kontradiksyong ito. Mahalaga ang paalala ng progresibong intelektwal na si Adam Kotsko: Sa pagsusuri sa mga propaganda ng mga konserbatibo, maraming makikitang kontradiksyon, pero ang lahat ng ito, naglilingkod sa isang konsistent na estratehiya. Sa kaso ng konserbatismo, ang “patibayin at, kung kinakailangan, muling igiit ang mga ‛tradisyunal’ na istrukturang pangkapangyarihan.” Huwag magpatali sa detalye kundi tanawin ang pangkalahatang layunin ng propaganda.

At anu-ano ang mga layunin ng sulatin ni Bb. Tantiangco? Ang ihiwalay at ilayo ang pagpapakamatay ni Kristel sa mga isyung panlipunan na mahigpit na kaugnay nito. Ang alisin sa hinagap ang pagiging panlipunan ng mga problemang personal. Ang ikulong ang pakikialam at pagmamalasakit sa kapwa sa pagharap sa mga problemang personal lang, “malaya” sa pagsangkot sa mga isyung panlipunan. At ang ilihis ang pananagutan sa nangyari at ang hamon ng pag-aksyon mula sa gobyerno patungo sa karaniwang tao.

The Classics

Madaling makita ng mga mapanuri at may nalalaman sa pulitika ang mga problema ng sulatin, at ituturing nila itong pag-insulto sa kanilang talino. Pero may yayakap dito – ang mga walang pakialam sa mga isyung panlipunan. Pampatulog nila ito, pabalik sa kanilang pagkakahimbing na niyanig ng nangyari kay Kristel. Binibigyan sila nito ng palusot – “Nagmamalasakit naman kami sa mga mahal namin sa buhay, ah!” – para huwag kumilos, bumalik sa normal nilang buhay ng kawalang-pakialam sa lipunan.

Walang ibang masaya at makikinabang sa sulatin ni Bb. Tantiangco kundi ang gobyernong Aquino at mga naghaharing uri sa bansa. Mulat man siya o hindi, at may batayang isiping mulat siya, binibigyan niya ng armas ang gobyernong Aquino para pahupain ang pagkabigla, pagkabahala, kalungkutan at galit na idinulot ng pagkitil ni Kristel sa sariling buhay. Pansinin natin: Ito na ang pinakamalaganap na propaganda na kumokontra sa mga tumutuligsa sa gobyerno at sistema kaugnay ng isyu ni Kristel.

Pero hindi mapipigilan ng sulatin ang pagdami ng mga kritikal at galit sa gobyerno at sistema. Taliwas sa pagpapalaganap at paghikayat nito ng kamangmangan, madaling makitang nakaugat ang nangyari kay Kristel sa mga patakaran ng gobyerno – sa edukasyon, empleyo, at ekonomiya. Gayundin ang katotohanang nakaugat sa lipunan ang maraming suliraning personal. Taliwas sa pagpapamanhid nito na nagpapanggap na pagmamalasakit, ang malasakit sa kapwa tumutungo sa komunidad, uri at bayan.

Nagtatangka ang sulatin ni Bb. Tantiangco na sawatain ang pag-aasam nating mga Pilipino ng mas maunlad na hinaharap para sa ating bayan. “Kulang lang si Kristel ng pagkausap at pagkalinga” – parang nakapako sa kasalukuyan ang paghusga niya. Pero taliwas sa kanya, ang gusto natin sa hinarahap ay isang maunlad na lipunan, isang masaganang bayan, na magbabalik-tanaw sa nakaraan at walang gatol na huhusgang ang nangyari kay Kristel ay dulot ng bulok at maka-iilang lipunan na kanyang inalpasan.

22 Marso 2013

Galing ang mga larawan dito.

Tayong Lahat ay Kristel Ngayon

UP Oblation Protest

(1) Matapos lumabas ang ulat ng Philippine Collegian hinggil sa pagpapakamatay ni Kristel, estudyante sa unang taon ng Behavioral Science sa Unibersidad ng Pilipinas-Maynila, dahil umano sa hindi pagbabayad ng matrikula ngayong semestre, agad-agad sumulpot ang tanong: Sapat bang dahilan ang kawalan ng kakayahang magbayad ng matrikula para magpakamatay ang isang tao? Tiyak, may mga nagtatanong nang ganito para kwestyunin ang pagsasabing kawalang-kakayahang magbayad ng matrikula ang dahilan ng pagpapakamatay, pero tiyak ding tanong ito ng marami, kahit ng mga kapwa niya iskolar ng bayan. Natural, dahil ngayon lang din nagkaroon ng estudyante ng UP na nagpakamatay dahil sa naturang sanhi, o ngayon lang lumabas sa balita ang ganyan.

Malinaw, kahit batay sa ulat, ang sagot: Hindi. Kawalang-kakayahang magbayad ng matrikula ang kagyat na sanhi, pero hindi tanging sanhi. Ang tatay niya, drayber ng taxi, isang trabahong sa konteksto ng Pilipinas ay resulta ng malaganap na kawalang-trabaho at nangangahulugan ng hindi regular na kita. Ang nanay niya, maybahay na hindi nakakapuno sa kakulangan ng arawang kita ng kanyang tatay. Panganay siya sa apat na magkakapatid, na sa lipunang ito ay batbat ng ekspektasyon – makapagtapos, tumulong sa pamilya, pag-aralin ang mga kapatid, at iba pa. At hindi istable ang ganyang kalagayan; mas malamang, kasama ang kanyang pamilya sa nakakaraming lumulubog sa kahirapan, dahil kakaunti lang sa bansa ang umaangat sa buhay na mas maalwan.

Maipagpapalagay na sinikap ni Kristel na alpasan ang kalagayan ng kanyang pamilya. Sa pagdausdos ng kalidad ng sekundaryang edukasyon sa bansa at sa dami ng mga estudyanteng gustong makapasok sa UP, maipagpapalagay na nag-aral siyang mabuti. Katulad ng maraming estudyante, tiyak na may mga pangarap siya sa pag-aaral: ang makapagtapos nang maaga, makapagtrabaho, at iba pa. Bumangga siya sa pader, kumbaga, nang pwersahin siyang mag-Leave of Absence dahil – lang! – hindi siya nakabayad ng matrikula ngayong semestre, alinsunod sa patakaran ng administrasyon ng UP-Manila. Bagong patakaran ito, hawig sa “No Permit, No Exam” ng mga pribadong paaralan. Ibig sabihin, lahat ng araling pinasukan niya ngayong semestre, mababalewala.

Tiyak, may mga makulit pa ring magtatanong: Wala bang mas personal na dahilan? Problema kaya sa pag-ibig o pamilya? Kahinaan ng emosyon sa pagdadala ng problema? Maipagpapalagay na malaganap sa lipunan ang ganitong pagtatanong. Ayon kay Mark Fisher, progresibong intelektwal, sa panahon ng neoliberalismo, palaging hinahanap sa personal, at sikolohikal pa nga, ang mga ugat ng problemang panlipunan. Hindi: Ano ang problema sa trabaho at hindi ito magawa? Kundi: Ano ang problema mo at hindi mo magawa ang trabaho? Hindi ba’t ang sabi ng Department of Labor and Employment nitong huli, “mapili” o “choosy” ang mga walang trabaho, lalo na ang mga bagong gradweyt, at isa ito sa mga dahilan kung bakit maraming walang trabaho sa bansa?

Anu’t anuman, malinaw ang malalaking suliraning kinaharap ni Kristel, na naging mabigat at humatak sa kanya sa panahong sinisikap niyang alpasan ang mga ito. Maaaring nasadlak siya sa depresyon – na, ayon kay Franco “Bifo” Berardi, anti-kapitalistang intelektwal, “may malaking kinalaman sa kahirapan, kawalang-trabaho at pighati, at may malaking kinalaman sa pagtangging pasanin ang araw-araw na pabigat ng hindi-makayang karahasan kapag nasimulan mong maramdamang hindi maaalis ang pabigat na ito.” Tawag-pansin ang “araw-araw na pabigat ng hindi-makayang karahasan” dahil may implikasyon sa araw-araw ang kahirapan. Katulad ng mga kaklase niya, may baon kaya siya? Pang-Xerox ng readings? Akses sa Internet para magsaliksik?

Tiyak, may mga magtatanong pa rin ng mga sanhing personal, tutal ay gawain iyan ng mga palaisip. Pero nakalatag ang malalaking suliraning kinaharap ni Kristel, sapat na para tanganan natin ang kolektibong tungkulin natin bilang kapwa – ang umunawa.

AS Steps Protest

(2) At ang mga problemang kinaharap ni Kristel ay pawang problema ng kanyang kinabibilangang uring panlipunan: Mahal na matrikula, pagkakait ng edukasyon katulad ng iba pang serbisyong panlipunan, kawalang-trabaho, walang-kaseguruhang kita, bumababang kita. Hindi kataka-takang ang mga ito mismo ang binabanggit ng mga kritiko na patunay na malaking kasinungalingan ang ipinagmamalaki ng gobyerno ni Noynoy Aquino na “panlahatang pag-unlad (inclusive growth).” Ipinapakita ng nangyari kay Kristel ang pagkabigo ng mga patakaran ng gobyerno na nangangakong magdulot ng naturang pag-unlad – mga pangakong sa maraming pagkakataon ay hindi lang napapako, kundi aktwal na ginagamit para pagtakpan ang gayong pagkakapako.

Inilalantad din ng nangyari kay Kristel ang kahungkagan ng de-papel na proceduralism ng gobyernong Aquno – na nakatali sa ilusyong kapag dumaan ka sa proseso, na kadalasang may pipirmahang papel, ay maitutulak mo ang gobyernong gawin ang gusto mo. Kailangan daw ng mga nakaligtas sa superbagyong Pablo ng listahan ng pangalan para makatanggap ng relief goods. Kailangan daw ng mga lumikas sa Sabah dahil sa pandarahas ng gobyerno ng Malaysia ng sworn statement para paniwalaan ng pamahalaan. Si Kristel, nag-aplay sa Socialized Tuition Fee Assistance Program – na notoryus sa maraming rekisito, arbitraryong pagpapasya, at pagkakait ng tulong sa mga estudyante. Nag-aplay siya, pero hindi pa rin ibinigay ng gobyerno ang dapat sa kanya.

Hindi kataka-taka na taong 1989 ipinatupad ang STFAP. Sa taon ding iyan pinagtibay ang Herrera Law, na nagligalisa sa kontraktwalisasyon at Assumption of Jurisdiction, marahas na instrumento ng pagsupil sa welga at mga pagkilos ng mga manggagawa. Sa taon ding iyan ipinatupad ang rehiyunalisasyon ng pagtatakda ng sahod sa bansa. Pagkaltas sa subsidyo sa edukasyon at iba pang serbisyong panlipunan, sa isang banda, at pagtali sa sahod sa pinakamababa, sa kabila – iyan ang magkakambal na mga mayor na patakarang itinutulak ng neoliberalismo. Mangangailangan ng malakas at malawak na protesta para maibasura ang STFAP, at iyan ang inuudyok ngayon ng pagkamatay ni Kristel, na patunay rin ng pagsahol ng naturang programa sa pagdaan ng panahon.

Sa kabila ng mga pagtuligsa at ng pagsahol ng pang-ekonomiyang krisis sa daigdig, tuluy-tuloy ang gobyernong Aquino sa pagyayabang na umuunlad ang bansa kakoro ang mga internasyunal na institusyong pampinansya at malalaking kapitalista. Sinasalubong nito, kung hindi man hinihikayat, ang pag-asa, ang pagtaas ng ekspektasyon at pag-aasam ng mga mamamayan. Hinihikayat ang pag-asa ng sistemang sa aktwal ay sumasawata at dumudurog dito. Sa kabilang banda, akma rin sa Pilipinas ang obserbasyon sa US ni John Protevi, progresibong intelektwal: ginagawang nakakahiya ang maging mahirap. Ang mahihirap mismo ang sinisisi, pinapalabas na may kasalanan, sa kanilang kalagayan, sa halip na ang sistemang panlipunan at ang pamahalaan.

Maaalala na isa sa naghudyat ng bantog na pag-aalsa sa Tunisia noong 2011 ay ang pagpapakamatay ni Mohamed Bouazizi, isang tindero sa kalsada na tumigil sa pag-aaral at nagpapaaral ng dalawa niyang kapatid. Matapos kumpiskahin ng pulisya ang kanyang paninda dahil wala siyang permit, sinunog niya sa harap ng isang tanggapan ng pamahalaan ang sarili. Tinamaan siya, napahiya siya, sabi ng kanyang ina. Bukod sa kahirapan, napahiya rin si Kristel sa ginawa sa kanya ng administrasyon ng pamantasan. Dinagdagan ng insulto ang pinsala ng kanilang kabuhayan. Ngayon, ramdam ng marami: Hindi lang si Kristel ang ipinahiya ng nangyari sa kanya, kundi lahat ng mahihirap na nangangarap mag-aral sa kolehiyo, lahat ng nag-aasam makatamasa ng edukasyon.

At akma ang minsang sinabi ni Karl Marx: Ang pagkapahiya ay isang rebolusyonaryong emosyon. Ibaling natin ang galit, hindi sa ating mga sarili, kundi sa mga naghahari at panginoon. Masasabi nating mga nagpupuyos ang loob: Tayong lahat ay Kristel ngayon.

17 Marso 2013

Galing ang mga larawan sa page sa Facebook ng Philippine Collegian. Kulturang asshole sa akademya? At kahit sa mga larangang labas sa akademya? May batayan iyan, ayon sa artikulong ito.

Chavez Otra Vez

Hugo Chavez1

Lahat ng matapat na salaysay ng naging buhay ni Hugo Chavez, anti-imperyalistang pangulo ng Venezuela na namatay nitong Marso 5, ay naglalaman ng mahigpit na ugnayan niya sa mga maralita ng kanyang bansa.

Galing siya sa hanay nila, una sa lahat – sa hanay ng mga maralitang sa konteksto ng Venezuela ay binubuo ng mga mas madilim ang kulay ng balat. Isinilang siya sa mababang panggitnang uri, at pumasok sa militar na tanging bukas na landas para sa mga tulad niya tungo sa edukasyon at kahit paano’y pag-unlad.

Nakilala siya sa kudetang pinamunuan niya noong 1992 laban sa gobyernong sunud-sunuran sa mga dikta ng International Monetary Fund. Nang masukol ang kudeta, sinabi niya sa telebisyon na hindi makakamit ang kanilang mga layunin – por ahora, sa ngayon. Ang mensahe: darating ang tamang panahon.

Nanalo siyang pangulo sa eleksyong 1998, salamat sa suporta ng nakakaraming maralita. Sa kabila ito ng kaliwa’t kanang paninira ng mga naghaharing uri sa Venezuela. Kapansin-pansing nanalo rin sa Pilipinas noong 1998 ang nagpakilalang mula at para sa masa, matapos ang isang rehimeng sagad-sagaring neoliberal.

Bago nito, itinatanghal ang Venezuela na modelo ng demokrasya sa Latin America na nagbubunga ng pag-unlad. Sa unang tingin, sorpresa ang pagkakahalal ng isang progresibong tulad ni Chavez. Pero nakakasorpresa lang para sa mga hindi sigurado sa pagkulo ng diskuntento sa mga patakarang kontra-maralita.

Agad-agad, ikinampanya niya ang pagbago sa Konstitusyon ng Venezuela noong 1999. Pinrotektahan ang mga karapatan ng mga katutubong mamamayan at kababaihan at ang kalikasan, kinilalang karapatan ang mga serbisyong panlipunan, at itinakdang pwedeng tanggalin ang pangulo sa pamamagitan ng reperendum.

Pagkatapos, binawasan ang tubo ng malalaking korporasyong dumudukal sa langis ng Venezuela na mas marami pa sa Saudi Arabia. Ginawa niyang 70% ang 84% naitatabi ng mga korporasyon sa benta ng krudong inilalabas sa bansa. Ginawa niyang 16.6% ang dating 1% kabayaran sa espesyal na krudo sa kanyang bansa.

Nagpasa rin siya ng batas na nagtatakda na ang mga lupang nakatiwangwang at hindi tinatamnan ay dapat ibenta sa mga walang lupa. Kakaiba ito para sa isang lipunang tulad ng Pilipinas na maraming lupa ang kontrolado ng iilang pamilya, habang ang tanging lupa ng nakakarami ay iyung naiiwan sa kanilang kuko’t paa.

Hugo Chavez2

Dahil sa kanyang mga reporma, na bumawas sa yaman at kapangyarihan ng mga naghahari, kinudeta siya noong Abril 2002. Nailipad na siya paalis sa Miraflores, Malakanyang ng Venezuela, pero agad lumusob ang laksa-laksang masang Venezuelan para igiit ang kanyang pagbabalik sa pwesto. Nabigo ang kudeta.

Sa halip na masindak sa kudeta, lalong tumapang si Chavez sa suporta ng masa. Aniya, utang niya ang nalalabi niyang buhay sa mga maralita ng Venezuela kaya sa kanilang kapakanan na niya ito ilalaan. Sa buhay-at-kamatayang pangyayaring iyon lalo niyang nagagap at nayakap ang halaga ng pagsandig sa masa.

Disyembre 2002, nagwelga naman ang korporasyon ng langis na pag-aari ng gobyerno ng Venezuela. “Pahiyawin ang ekonomiya,” pamosong atas ni US Secretary of State Henry Kissinger noon para pabagsakin si Salvador Allende, sosyalistang presidente ng Chile, at ito ang layunin ng welga laban kay Chavez.

Sa paghahanap ng mapagkukunan ng lakas, nakita niya ang isang maralitang ina na humatak sa kanya sa bahay nito. “Tingnan mo ang ginagamit kong panggatong… ang likod ng kama namin. Bukas susunugin ko ang paa, tapos ang mesa, tapos ang mga upuan at pinto. Makakaraos kami, pero huwag kang susuko.”

Taong 2006, gumawa ng eksena si Chavez sa General Assembly ng United Nations. Tinawag niyang “Diyablo” si Pang. George W. Bush ng US na nag-iilusyong pag-aari niya ang mundo. Hitik sa drama at maanghang na salita ang eksena, sinabi niyang naaamoy pa ang asupre ni Bush at nag-antada pa siya ng krus.

Patok sa balita ang eksena, dahil sa sinabi niya pero dahil rin sa pagkakasabi niya. Hindi para sa kanya ang pulido, mapagmuni at taimtim na mga talumpati. Masa ang target niyang makabalita, hindi dahil maemosyon sila at hindi palaisip, kundi dahil hanap nila ang kagitingan, na kailangan sa ganoong pagtatanghal.

Ang mga kaaway niya, inilantad ang tunay na kulay sa pag-upak sa kanya. Si Pat Robertson, Amerikanong tele-mangangaral, nanawagang patayin siya. Tutal naman daw ay inaakusahan niya ang US na gusto siyang ipapatay. Marami rin daw langis ang Venezuela at hindi na ubra ang gerang magastos tulad sa Iraq.

Hugo Chavez3

Sa kanyang pagpanaw, kakatwa ang ibang parangal, dahil naglalaman ng mga datos ng kung paano niya napabuti ang lagay ng kanyang mga kababayan. Kongkretong mga pag-unlad ang binabanggit, hindi lang abstraktong paglago ng Gross Domestic Product o mga pantawid-buhay at panakip-butas na limos ng gobyerno.

Pero hindi Robin Hood si Chavez. Hinikayat niya ang pagbubuo ng mga organisasyon ng mga maralita at paglahok nila sa pagtatakda ng patakaran ng gobyerno. Nakilala siya sa pagiging masalita, na may pana-panahong pagkanta at pagtula, at may programa siya sa telebisyon na walang oras, walang taning at tila wala ring daloy.

Sa panahon ng mga lider na waring simbolo lang, kontrolado ng IMF at World Bank at binibihisan ng mga bayarang propagandista, may sariling paninindigan at pag-iisip pabor sa mamamayan si Chavez. Habang may mga pangulong lulong sa mga computer games at bisyong binata, naging abala siya sa mga talakayan at ideya.

Masasabing nakapagtanim ng mga binhi at nakakuha ng panimulang ani ang mga mamamayan ng Venezuela. Sa pagpanaw ni Chavez, tulo-laway ang mga imperyalista at naghaharing uri na salantain ang naipundar nila. Hamon sa kanila na magpunyagi sa nasimulan at magkamit ng mas malalaking tagumpay.

Nakakalungkot man ang pagpanaw ni Chavez, nabibigyan tayo, hindi ng pampalubag-loob na nakakapagpakalma, kundi ng pag-asang nakakapaghikayat, na marami pang tulad niya ang susulpot sa patuloy na pakikibaka ng masa.

10 Marso 2013

Galing ang mga larawan dito, dito at dito.

Ang sahol ng isinulat ni Walden Bello tungkol kay Hugo Chavez. Sabi nga ng aktibistang si Mon Ramirez sa Facebook, kunwari parangal kay Chavez, pero parangal pala ni Bello sa sarili. Pinuri si Chavez para punahin sa dulo at para itaas ni Bello ang sarili. Iba rin!

Parang hindi naman totoo ang sabi ni Eric Hobsbawm na hindi na aplikable ngayon ang konsepto ng aristokrasya ng paggawa, bagamat totoong makabuluhan ang konsepto ni Lenin ng ekonomismo. Ano raw ang silbi ng edukasyon ayon kina Plato at Aristotle? Hindi lang responsableng pagkamamamayan, kundi ang mismong pagsangkot at pamamahala – at mahalaga rito ang “liberal arts,” ayon kay Adam Kotsko.

Panakot? Dahil masyado raw bumaho ang rehimeng W. Bush dahil sa pagtortyur, papatayin na lang ng rehimeng Obama ang mga mapaghihinalaang terorista – at ginagawa na itong ligal. Makabuluhan ang sanaysay ni Richard D. Wolff sa maraming bagay. Mayroon ba talagang suportang masa ang programa ng paghihigpit ng sinturon ni Obama? Anu’t anuman, maganda ang salaysay sa kung paano winasak ang New Deal ng dekada 1930.

Magandang salaysay ng mga welga at pag-aalsa ng mga manggagawa ng Tsina, gayundin ng mga sanhi at tunguhin nila.

Walden Again

Barug Katawhan

Sabi ng Philippine Daily Inquirer, “Akbayan takes poll campaign to Fil-Ams.” Madaling makita na pawang kasinungalingan ang propaganda hinggil sa rehimeng Aquino ni Akbayan Rep. Walden Bello sa harap ng mga Pilipino-Amerikano sa US.

Pwedeng magtagumpay ang repormang panlipunan at paglaban sa katiwalian sa kasalukuyang sistemang pampulitika? Pinakamalaking tagumpay sa paglaban para sa reporma ang Reproductive Health Act? Lumilikha ng “mga kalagayang panlipunan” ang Conditional Cash Transfer, na inaamin niyang suportado ng World Bank, para makaahon sa kahirapan ang mga benepisyaryo? Matapat ang rehimen sa malinis na pamamahala?

Sabi ni Bello, “Kailangan ang mga koalisyon para may makamit sa ating gawain bilang mga progresibo.” Pero malinaw nang isinuko niya ang pagiging progresibo sa pagbitiw sa pagsusuring ang namamayaning sistemang panlipunan, at hindi lang kung anong rehimen ang nakaupo, ang siyang problema ng bansa. Ang pagpapalabas na ang partikular na katangian ng bawat rehimen, at hindi ang sistema, ang siyang problema sa bansa ay paninindigan ng mga partidong oposisyon ng mga naghaharing uri, hindi ng mga tunay na progresibo.

Malinaw pa sa sikat ng araw: Nagsisilbing propagandista ang Akbayan ng rehimeng Aquino at ng naghaharing sistema – propagandistang mas kasuklam-suklam dahil pinagmumukhang progresibo ang rehimen at sistema.

Panibagong antas ito ng pagsadsad ni Bello na nagpapakilala pa ring progresibo. May pumuri noon sa kanya bilang “pinaka-respetadong anti-globalisasyong palaisip sa Asya.” Pero tagasuporta siya ngayon ng rehimeng sagad-sagaran sa pagtutulak ng liberalisasyon, pribatisasyon, deregulasyon at denasyunalisasyon ng ekonomiya. Isang gobyernong kampeon ng dayuhang pagmimina at pagtotroso, ng Public-Private Partnerships na pinapakinabangan ng malalaking kapitalista at haciendero, at ng pagpapasaklaw ng presensyang militar ng US sa bansa at Asya.

Kahit bilang rehimen, hindi progresibo ang kay Aquino. Sa isang pagtingin, inuulit nito ngayon ang “Philippines 2000” ni dating Pang. Fidel Ramos. Pero kung kritiko si Bello ng mga programa ni Ramos noon, tagapagtanggol siya ng mga programa ni Aquino ngayon. Na mas kakatwa, dahil napatunayan nang bigo ang Philippines 2000 na iahon ang nakakaraming Pilipino sa kagutuman at kahirapan.

Barug Katawhan2

Huwag na nating ikumpara si Aquino kina Lenin o Mao. Pero hindi rin siya isang Castro. Hindi rin Hugo o Evo. At kahit Lula, na nagpatupad ng mga repormang nakapagpabuti sa kalagayan ng mga mamamayan at nagpahayag ng mga posisyong kritikal sa US, hindi rin papasa. Mas kahanay si Aquino ng mga neoliberal na pangulo ngayon ng iba’t ibang atrasadong bansa.

Kahit noon pa man, maaasahan na kay Bello ang ganitong pagsadsad. Kahit bilang aktibista-intelektwal, nakatutok siya sa pinakalantad na pinakamasasahol na itsura ng imperyalistang pandarambong at gerang agresyon sa mundo. At kapansin-pansing nakatali ang kanyang mga pagsusuri sa mga datos, hindi pinapalalim at binubuo sa mismong ekonomiyang pampulitika ng imperyalismo. Progresibo pero hindi Marxista, mas interesado siyang makipag-koalisyon kaysa iguhit ang matalas na pagsusuri at sa batayan nito’y magparami ng kapanalig.

Ipinagmamalaki ng mga kasama niya sa Akbayan na pinagdebatehan sa ibang bansa ang kanyang konsepto ng “deglobalisasyon,” pero ito’y nakaugat sa demarxipikasyon ng pagsusuri sa pandaigdigang sistemang kapitalista.

Pinabilis lang ang pagbabagong-labas, hindi pagbabagong-loob, ni Bello ng pagbabagong tinukoy ni Elmer Ordoñez, progresibong manunulat – ang pagkakaluklok ng Akbayan sa mahahalagang pwesto sa gobyernong Aquino.

Dati-rati’y mga nakakaalwang petiburgis sila na rumaraket sa mga internasyunal na non-government organizations na may kaduda-dudang pagpopondo. (Inamin niya minsang tumanggap ang kanyang grupo ng pondo mula sa Ford Foundation, responsable sa tampok na pasistang panunupil sa Chile at Indonesia, pero nang wala umanong kapalit.)

Ngayon, nasa laylayan na sila ng mga naghaharing uri sa bansa at tiyak na humahakot ng mas malaking yaman at may tangan ng malaking kapangyarihan. Mahihirapan na silang umahon mula diyan.

Ang nagagawa nga naman ng malabnaw na linya at maraming pera!

26 Pebrero 2013

Mabuhay ang mga biktima ng bagyong Pablo! Galing ang larawan sa Facebook.

Mag-ingat sa simpleng pananalita! Ito ang mensahe ng sanaysay na ito. Magandang sanaysay ni Don Pagusara hinggil sa barikada sa Mindanao noong Enero 15. Heto naman ang paglalantad ng mga progresibong Pilipino-Amerikano kay Bello.

Marami na namang palaisipan ang pilosopong si Slavoj Zizek kaugnay sa kasalukuyang krisis sa daigdig. Interesanteng artikulo tungkol sa isang Pilipinong may mga kritisismo at komentaryo sa mga pangaral ni Ratzinger.

Cyberfear

Turn it around in Photoshop
Isang tagumpay ng sambayanan at ng mga tutol sa Cybercrime Prevention Act ang pagbibigay ng Korte Suprema ng walang palugit na Temporary Restraining Order sa naturang batas. Sa kabilang banda, nariyan pa rin ang batas at parang espadang pwedeng hugutin at iwasiwas kapag kinailangan ng gobyerno laban, syempre pa, sa mga mamamayan.

Parang napakasimple at napaka-inosente ng pag-like, pag-share at pag-tweet dahil iyun naman ang layunin ng mga nag-imbento ng Facebook at Twitter, ang gawing napakagaan ang gawin ang mga ito. Pero gaya ng ipinapakita ng paglikha at pagpasa sa Cybercrime Law, nagdudulot ang naturang mga aktibidad ng takot sa gobyerno ni Noynoy Aquino – at malamang, sa mga dayuhan, komprador at asyendero na naghahari sa bansa. Nasa mga kamay ito ng mga kabataan, at hindi ba’t sila ang talim kapag lumalaban ang sambayanan na parang punyal?

Malaking paliwanag ang nagpapatuloy na krisis pang-ekonomiya sa daigdig at sa Pilipinas. Sa paglala ng pangangamkam ng lupa, kawalang-trabaho, pagkaltas sa sahod at benepisyo, pagpapalayas sa mga maralita, at pagtataasan ng presyo ng batayang bilihin at serbisyo, tiyak na titindi ang panlipunang ligalig at protesta. At tiyak na magagamit ang cyberspace para isatinig ang galit ng mga mamamayan at isalin ito sa pagkilos. Para sa gobyernong Aquino, kailangang supilin ang pagpapahayag at protesta ng mga mamamayan.

Maaalala ang umano’y mahalagang gamit ng Facebook at Twitter sa Arab Spring o sa mga pag-aalsa sa Middle East at North Africa noong 2011. Ayon sa mga naghaharing elite, “susi” ang naging papel ng Facebook at Twitter sa naturang mga pag-aalsa. Ang ganitong mga pagsusuri ay pag-iwas sa mas malalim na mga ugat ng nasabing mga pag-aalsa, tampok ang kahirapan sa hanay ng mga mamamayan at katiwalian sa gobyerno. Sa pamamagitan ng ganitong pagsusuri, naituturo ng mga elite sa isa’t isa kung ano ang pwede nilang aksyunan, dahil hindi nila maresolba ang malalalim na ugat ng pag-aalsa, at ang aksyon nila ay ang pagsupil sa cyberspace. Isa itong interpretasyon sa sinabi ng maka-Kaliwang intelektwal na si Jodi Dean na ang ganitong mga pagsusuri ay “mga lubos na reaksyunaryong pagtatangkang igiit ang pagiging pangunahin ng kapitalismo sa mismong panahong nahaharap ito sa signipikanteng banta.”

I am the target market

Pero totoo namang magagamit ang Facebook at Twitter ng mga mamamayang nagpoprotesta, kung hindi pa man nag-aalsa. Kung naging mabisa ang mga ito para sa mga mamamayang ilang dekadang pinagsamantalahan, sinupil at ispontanyong lumaban, may bisa rin ito para sa Pilipinas kung saan matindi ang pagsasamantala, panunupil at may malakas na progresibong kilusan. Hindi mababago ng mas mabilis at malawak na daloy ng impormasyon at opinyon ang umiiral na kaayusang panlipunan, pero magagamit ito sa pagbago sa naturang kaayusan. Tiyak, laman ng walang katapusang bangungot ng mga naghahari ang mga kabataan ng Middle East at North Africa na walang trabaho, puno ng enerhiya at ideyalismo, at gumagamit sa cyberspace para magpalaganap ng tuligsa at protesta – patungo sa masa at lansangan.

Isa ring paliwanag ang katangian ng gobyernong Aquino. Umaasa itong makakaraos sa krisis sa pamamagitan ng panloloko. Patuloy ito sa pagpapatupad sa mga kontra-maralitang patakarang neoliberal ni Gloria Macapagal-Arroyo pero may mga armas ito sa panlilinlang: mula sa dominanteng masmidya hanggang sa mga ahensya ng sarbey, mula sa mga pseudo-progresibong grupong nagbibigay ng bihis-progresibo sa mga kontra-maralitang patakaran hanggang sa mga internasyunal na ahensyang nagbibigay-papuri.

Hindi makakaligtas sa mga susing taong nasa makinaryang pampropaganda ni Aquino ang gamit at halaga ng cyberspace sa pagpapahina ng naghaharing rehimen. Sinamantala nina Edwin Lacierda, Manuel L. Quezon III, Ricky Carandang, at maging ng mga taga-Akbayan ang cyberspace noong tinutuligsa pa nila si Arroyo. (Pansining nanahimik sila hinggil kay Arroyo nang sila na ang nasa pwesto.) Malaking bagay rin ang panlilinlang sa Oplan Bayanihan, ang mapanupil na programang kontra-insurhensya ng gobyernong Aquino. Layunin nitong huwag mapansin, mapagtakpan, o di kaya’y mapagmukhang maganda ang panunupil. Hindi ba’t nakatuntong sa kasinungalingan ang paboritong taktika ngayon ng gobyernong Aquino laban sa mga aktibista, ang pagsasampa ng mga gawa-gawang kaso para pigilan ang kanilang pagkilos?

Warmer Snow

Hindi makakaligtas sa gobyernong Aquino ang pagkasumpong ng mga mamamayan, lalo na ng kabataan, sa cyberspace bilang espasyo para magtalakayan, bagamat mas malaganap pa rin ang gamit nito bilang pang-aliw at komunikasyon sa mga mahal sa buhay. Pinakitid at kinomersyalisa ng gobyerno ang mga parke at pampublikong lugar kung saan pwedeng magtalakayan, at pinalaganap ang mga mall para sa tubo ng iilan at dayuhan. Bagamat tulad sa mall ay naglipana ang distraksyon sa cyberspace, may puwang sa huli para magtalakayan. Minilitarisa ng gobyerno ang mga komunidad at ginawang mapanupil ang mga paaralan, at inihahabol nito ang pagsikil sa cyberspace. Delikado sa mga naghahari ang kalayaan sa pagpapahayag.

Kakatwa ang isang larawang nalilikha. Umaabante ang teknolohiya at naghahawan ito ng espasyo para magtalakayan ang mga mamamayan. Ang ginawa ng gobyernong Aquino, binuhay ang 82-anyos na mapanupil na batas sa libelo para mambusal. Sa takot nito, sa kabila ng arogansya nito sa pagiging malakas, nag-apuhap ito ng sinaunang armas laban sa aktwal bagamat mas potensyal na bagong armas ng mga mamamayan. Bibiguin nila ito sa paglaban.

06 Pebrero 2013

Galing dito ang mga larawan.

Wala lang: Sinipi pala minsan ni Pope Benedict XVI sina Adorno at Horkheimer. Hindi ko unawa ang buong debateng pinag-ugatan, pero parang maganda ang mga punto ni The Regular Grind.

Para sa mga makata, na madalas may problema sa pera, heto ang kamakata ninyong si Charles Simic. At ito ba ang ganti, sa Laos, ng mga dayuhan sa paggupo ng Vietnam sa US?

Natumbok ni E.J. Dionne, Jr. kung bakit progresibo ang Kristiyanismo kumpara sa mga naunang moda ng produksyon: “Bawat isang tao, binigyan ng dignidad ng Panginoon at karapat-dapat sa respeto.”

Maganda itong maiksing paliwanag ng Pinoy Weekly sa Genuine Agrarian Reform Bill na isinusulong ng mga magsasaka at dininig lang ng Kongreso.

Ang Mali ni Ricky

Laszlo Moholy-Nagy1

Marami na ang nakapagsulat tungkol sa kontrobersyal na interbyu ni Ricky Lo, kolumnistang pang-showbiz, kay Anne Hathaway, sikat na artistang Amerikano. Maliban sa mga kapanalig sa showbiz ni Lo, mas marami ang tumutuligsa kaysa nagtatanggol sa kanya sa isyu. Saan, saan nagkamali si Lo sa panayam kay Hathaway?

Sa tingin ko, sa nilalaman at porma. Sa nilalaman, masasabing personal ang mga tanong ni Lo, hindi propesyunal; mas tungkol kay Hathaway bilang tao at artista, hindi tungkol sa pelikula. Mas malamang, nasa isip si Lo kung paano ibebenta ang pelikula at istorya, at ang naisip niya ay personal, kaya rin panay ang tanong niya tungkol kay Lea Salonga.

Sa porma, ratsada ang naging pamamaraan ni Lo, patalun-talon sa iba’t ibang paksa, hindi nagpalalim sa mga isinagot ni Hathaway tungkol sa pelikula. Sa kanyang pagkairita, matalas ang sagot ni Hathaway sa huling tanong ni Lo: Para talagang mas gustong pakinggan ni Lo ang sarili kaysa makinig sa sinasabi ng iniinterbyu niya.

Ang nakakakilabot, inilarga ni Lo ang panayam nang matikas, ramdam ang kanyang awtoridad sa Pilipinas. Hindi niya alintana ang pagtanggi ni Hathaway na sagutin ang una niyang tanong, na mahihinuhang masyadong personal. Hindi siya nagbago ng mga tanong at pamamaraan, iginiit ang kagawian niya sa telebisyon sa mga artista sa bansa.

Bilang isa sa pinakamalalaking reporter pang-showbiz sa bansa, na may kaakibat na yaman at kapangyarihan, tagapagdala si Lo ng kagawian ng lokal na industriya ng entertainment. Trinato niya ang panayam kay Hathaway tulad ng pagtrato niya sa panayam sa mga artista sa bansa: pakalkal sa personal at mainipin ang porma.

At sa mali ni Lo, makikita ang ilang mali sa showbiz sa bansa: Una, ang pagsandig sa mga intriga sa personal na buhay ng mga artista para magbenta ng mga pelikula at iba pang proyekto. Ikalawa, ang labis na awtoridad ng mga makapangyarihan sa showbiz – mga kolumnista, manager at estasyon ng telebisyon – na nagdidikta sa mga artista.

Halos kasabayan ng panayam kay Hathaway, pumutok ang “intriga” tungkol kina Kim Chiu, Maja Salvador at Gerald Anderson, at damay pa si Sarah Geronimo. Ang hinala ng iba, para ibenta ang teleserye ng unang dalawa. Kinasuhan naman ng GMA7 si Sarah Lahbati dahil naghayag ang huli ng umano’y mga anomalya sa paghawak sa mga artista.

Laszlo Moholy-Nagy2

Isipin na lang ang dinaranas ng mga artista. Kailangan nilang makilaro sa mga gawa-gawang kwento tungkol sa personal na buhay nila para lang magbenta. Kailangan nilang maging magalang sa mga makapangyarihang kumakaltas sa kita nila, dahil ang mga ito, kayang “wasakin” ang kanilang “career” – at ang iba’y nagbabanta talaga nang ganyan.

Maaaring may ganito ring mga problema sa showbiz sa US, maaaring wala; hindi ko masabi. Ang tiyak, hindi pantay ang ugnayang pangkapangyarihan sa pagitan nina Hathaway at Lo. Hindi kayang wasakin ni Lo ang career ni Hathaway tulad ng pwede niyang gawin sa mga artista sa bansa; ang problema, umakto siyang parang kaya niya.

At lumaban si Hathaway. Dahil nakita siya sa protestang Occupy sa US at sumusuporta sa kampanyang One Billion Rising laban sa karahasan sa kababaihan, mas may batayang isiping hindi lang siya bugnutin sa araw na iyun. Maaaring may gusto siyang gawing punto sa harap ng hindi naman talaga kaaya-ayang pakikipanayam ni Lo.

Kakatwa, pero parang ipinaghiganti ni Hathaway ang mga artistang Pinoy. Nagawa niya ang hindi kayang gawin ng mga lokal na artista. Kakatwa, dahil ang industriya ng entertainment sa US na pinagmulan niya ay responsable rin – sa panggigipit sa mga pelikula at palabas sa telebisyon sa Pilipinas – sa dinaranas ng mga artista sa bansa.

23 Enero 2013

Galing ang mga larawan dito.

Sabi ng kolumnistang si Lolit Solis sa isyu: ”Dyuskoday, hindi pa ipinapanganak si Anne, entertainment journalist na si Papa Ricky ’no?!” at ”At least, isang international star ang involved sa isyu ni Papa Ricky, hindi mga lesser star o starlet.”

Interesante pala ang buhay nitong si J. Robert Oppenheimer, imbentor ng bomba atomika. Tinalakay ni George Monbiot ang kaibahan ng mga bata sa US at bata sa Pakistan sa paningin ng gobyerno ng US. Pinsala ng neoliberalismo sa buhay, sa kaso ng dating mga bansang dating sosyalista sa Silangang Europa.

Magandang pagmumuni ni Jodi Dean tungkol sa isang sikat na meme: Keep Calm and Carry on. Rebyu ng pelikulang The Hobbit ni J. Hoberman. Kakatwa ang mga kwento tungkol sa pagbabago ng New Zealand pabor sa pelikula.

Force of Hobbit

Neil Doloricon

Dahil libre ng isang kaibigan, nanood siya ng The Hobbit noong Disyembre sa sinehan. Napanood din niya ang The Lord of the Rings pero hindi nabasa ang pamosong libro ni J.R.R. Tolkien. Hindi kinaya ng paghanga niya kay Lean Alejandro, lider-aktibista, na basahin ang umano’y paboritong katha nito.

Kahit may ideya siyang buhay at makakaligtas ang mga bida sa dulo, kapana-panabik kung paano magsisimula ang bawat labanan at kung paano sila makakaligtas. Kahanga-hanga ang paglaban ng engkantadong si Gandalf, ng hobbit na si Bilbo Baggins, at ng grupo ng dwarves sa pamumuno ni Thorin Oakenshield sa harap ng mga kalaban na lagi’t laging marami at mabagsik, bagamat hindi laging matalino. Interesante at nakakatakot ang kontrabidang si Azog.

Nakakabilib ang katatagan ng mga bida at ang ilang beses nilang pagpapatagal hanggang matalo ang kontrabida sa bawat salpukan. Malinaw na naikwento kung bakit nagsasakripisyo at lumalaban ang mga bida – dahil sa paghahangad ng mga dwarves na mabawi ang kanilang tahanan-kaharian-bansa.

Kaya naman lutang na lutang ang sinabi ni Gandalf sa pagkausap sa diwatang si Galadriel na “Ang paniwala ni Saruman, tanging dakilang kapangyarihan ang makakapagbalanse sa mundo, pero hindi iyan ang natuklasan ko. Natuklasan kong ang maliliit na bagay, mga pang-araw-araw na aksyon ng karaniwang tao ang siyang nagtataboy sa kadiliman, mga simpleng hakbangin ng pagmamalasakit at pagmamahal.”

Sinalubong ito ng bulong na parang parinig: “Socdem ang lintek! Nag-aarmadong pakikibaka na nga ang mga duwende, kung anu-ano pang ka-socdem-an ang sinasabi mo diyan!”

Lutang na lutang, dahil kung may ipinapakita man ang The Hobbit, iyan ay ang pangangailangan ng malalaking hakbangin para kamtin ang malalaking hangarin. Hindi talaga sapat ang pagboto o pana-panahong pagbibigay ng tulong sa mga nangangailangan kung gusto ng tunay pagbabago. Hindi sa progresibo ang pelikula, pero sapat ang saklaw at kitid ng kahulugan nito para magpahintulot ng progresibong pagbasa.

Lalabas na konsesyon ang sinabi ni Gandalf sa nakakaraming apulitikal na manonood; hindi lubos na matanganan ng nagsulat ng diyalogo ang radikal na mensahe ng mga aksyon ng mga bida. Pero hindi nakaligtas ang huli sa isang kasama niyang kagagaling lang noon sa integrasyon sa mga magsasaka at sa isa pang patungo pa lang doon noon. Sa kanila, may ekstrang kabuluhan ang pelikula.

Matutuwa kaya ang mga rebelde na panoorin ito katulad ng Avatar? Iyun lang, hindi sa tagumpay nagtapos ang pelikula, kundi sa pagkilala ng isa na mali siya sa hindi pagtitiwala sa isang kasamang umani naman ng respeto dahil sa kahandaang magbuwis ng buhay sa paglaban. Hindi na rin masama.

19 Enero 2013

Galing ang larawan kay Tilde Acuña.

May isa, dalawang sulatin si Anton Dulce hinggil sa mga paglabag ng mga tropang militar ng US sa bansa. Nakakatawa naman si Vencer Crisostomo tungkol sa pork barrel ng isang dating mambabatas ng Akbayan at ibang balita.

May dahilan daw sa paggamit ng droga ng atletang si Lance Armstrong. May tunggalian ngayon sa Trotskyistang Socialist Workers Party: Heto ang sulatin nina Richard Seymour at China Mieville, dalawa sa mga kilalang miyembro nito.

Alam na raw ni Adam Kotsko ang librong imumungkahi sa mga nagtatanong kung anong libro ni Slavoj Zizek ang dapat unahin. May isinulat naman si Andang Juan tungkol sa paggamit sa artista ng gobyerno para ikampanya ang Oplan Bayanihan nito.

Masaya tayo sa munting tagumpay ng paglaban para sa makataong pagtrato para sa bilanggong pulitikal na si Ericson Acosta. Palayain ang lahat ng bilanggong pulitikal!

Lennon Hindi Lenin

Fallen Stalin Monument

May nag-email sa akin ng isang status sa Facebook ni Leloy Claudio, tagapangulo ng Akbayan-Youth. Bungad niya, “Mga kasama sa [Communist Party of the Philippines], patawarin ninyo ako kung takot ako sa mga Leninistang katulad ninyo.” Tapos, sinipi na niya ang sumusunod: “Ang sabi ko sa kanya, ‛Vladimir Ilyich, kapag naagaw mo na ang kapangyarihan, sisimulan mong bitayin ang mga Menshevik sa susunod na araw.’ At sumulyap siya sa akin at nagsabi: ‘Pagkatapos mabitay ng huling Socialist-Revolutionary tsaka bibitayin ang unang Menshevik.’ Sumimangot siya at pagkatapos nito’y tumawa.”

Hindi sinabi ni Claudio kung saan sinipi ang naturang kwento. Propaganda kayang anti-Lenin o anti-Komunista? Wala rin siyang paliwanag kung bakit ang sinabing ito ni Lenin, kung totoo nga, ay dapat paniwalaan at maging dahilan para katakutan ang mga Komunista sa Pilipinas. Sapat na bang ipagpalagay na kung nakapagbiro si Lenin nang ganito ay balewala sa kanya ang buhay ng mga katunggali? Wala ring pagsangguni sa mga prinsipyo at kasaysayan ng CPP kung may batayan ang haka-hakang papatayin nito ang mga katunggali kapag nagtagumpay. Sapat na ba ang dahilang Leninista ito?

Sa mga dokumento ng CPP noong Ikalawang Dakilang Pagwawasto, sa unang hati ng dekada ’90, sinabing ang pagbasura kay Stalin ay pagbasura rin kay Lenin. May hirap sigurong paniwalaan ang ganitong pagsusuri noon, sa panahong nasa rurok ng pagpapanggap ang mga tumutuligsa kay Stalin. Pero makikita kay Claudio, anak ng Akbayan na hindi saksi sa naturang pagwawasto, ang katuparan ng pagsusuri ng CPP: Lantad na siyang anti-Lenin at anti-Komunista. May sulatin nga siyang sumasamba sa mga susing anti-Komunistang awtor na laman ng arsenal ng propagandang Cold War.

Malamang, ipinagpapalagay ni Claudio na alam ng mga kaibigan niya sa Facebook ang mga “krimen” ng CPP, tampok ang maramihang pagpatay bunsod ng histerya laban sa mga pinaghinalaang paniktik ng militar na nakapasok sa hanay nito noong dekada ’80. Pero malaki man ang pinsala nito, maliit na seksyon lang ito ng kasaysayan ng CPP. Hindi masasabi, kung magiging tapat lang sa mga datos, na ang kasaysayan ng CPP ay kasaysayan ng pagpatay sa mga katunggali nito, lalo na sa labanang pang-ideolohiya. At mapapatunayang hindi mauugat ang krimen sa Leninismo, kundi sa paglabag nga rito.

Ang kakatwa, ang mga promotor ng naturang mga pagpatay ay kahanay ni Claudio sa pagiging anti-Komunista at lider at kaibigan pa nga ngayon ng Akbayan. Sila ang nag-utos ng madudugong kampanyang anti-impiltrador at ang iba’y personal pang sangkot sa pagtortyur sa mga biktima. Para pagtakpan ang kanilang krimen, nagwala sila laban sa pamunuan ng CPP, nagpakilalang mga tunay na “Leninista” at gumamit ng bansag na “Stalinista.” Inakusahan nilang diktador ang mga pumuna sa kanila gayung sila itong may dugo sa mga kamay at ayaw tumanggap ng pagkakamali at ayaw ring magwasto.

Statue of Liberty with People

Halos ipaghiyawan ni Claudio ang pagiging akademiko at historyador pero hindi papasa sa matalisik na pagsusuri ang marami niyang pahayag. Agad tutuligsaing “bulgar” o “krudo” ng mga kapanalig niya ang ganitong pagsusuri kung galing sa Kaliwa, pero naglulumublob sila sa ganitong abuso laban sa Kaliwa. Nagsikap siyang sumikat sa pagtuligsa kay Sen. Tito Sotto sa isyu ng plagiarism, pero kakatwa rin ang kawalan ng rigorosong pagsusuri ng mga nagyayabang sa pagiging edukado, lalo na’t patungkol sa isang Kilusang pinaglalaanan ng buhay ng marami, kasama ang masang Pilipino.

Halatang hindi dumaan si Claudio sa disiplina ng talakayan, pagpaplano at pagtatasa tulad ng mga Leninistang tinutuligsa niya. Tiyak, hindi niya makukuha ang pag-iiba ni ni Mao Zedong na nagsabing hayaang magpayahag ang mga reaksyunaryo basta’t hindi sila pumapatay. At hayan na nga: mga kabataan ng Akbayan na kumbaga’y mura ang bili sa kanilang anti-Komunismo. Hindi naging bahagi ng CPP tulad ng kanilang mga nakakatanda, walang malalimang pag-aaral sa kanilang sinasabi, todo-kagat sa mga anti-Komunistang paninira kahit galing sa ultra-Kanan, mas dikit sa dominanteng ideolohiya ng Ateneo kaysa aktibismo ng UP, mas kilala si Lennon kaysa kay Lenin.

03 Enero 2012

Galing ang mga larawan dito.

Buksan natin ang taon nang tama: blogosphere sa Pinas muna! Pinakamagagandang librong nabasa ni Karlo Mikhail Mongaya noong 2012. Datos naman tungkol sa isyung Israel-Palestine mula kay Curate. At kakatwang imahen.

Mabuti naman at nag-blog na ulit ang probokador sa estilo ng pagsulat at pag-iisip na si Myfel Paluga! Nakakatuwang nagbalik na rin sa pagba-blog si Alex Felipe. Magandang pagmumuni ni Marck Ronald Rimorin tungkol sa mga pitik ni Noynoy Aquino sa midya.

Ang lulungkot nitong isa, dalawa, tatlong entri ni Richard Bolisay sa isa niyang lungga online. Pero naaliw naman ako dito: Jimmy Fallon and Justin Timberlake FTW!

Swabeng kabig talaga itong si Mong Palatino. Humahalaw ng aral si Angela Stuart-Santiago sa bagyong Pablo. At binigyang-puwang niya ang mga pagmumuni ni Elmer Ordonez tungkol sa kung anu-ano.

Klase sa art appreciation mula kay Katrina Stuart-Santiago: “…ng labis-labis na pagbibigay-halaga sa sarili na nagbibigay-laya rin sa kanilang angkinin ang bago kapagka lang ang mga tagumpay nito ay mahirap nang hindi pansinin.”

Isang lumang paborito mula kay Victor Villanueva. Magbalik-blog ka na, hoy! One word: Noynoy! Patok na rebyu ni Jessica Zafra sa One More Try, nakakahagalpak!

Magandang impormasyon tungkol sa Haiti at magagandang larawan ng panawagang tulong para sa mga nasalanta, mula kay Tanglad.

Sang-ayon ako kay Tine Sabillo sa mga dapat pitikan kapag rali, at sa mga obserbasyon niya sa pagbabaha sa bansa. Nakakaantig ang tula ni MJ Rafal tungkol sa Kapaskuhan.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 165 other followers