Tayong Lahat ay Kristel Ngayon

UP Oblation Protest

(1) Matapos lumabas ang ulat ng Philippine Collegian hinggil sa pagpapakamatay ni Kristel, estudyante sa unang taon ng Behavioral Science sa Unibersidad ng Pilipinas-Maynila, dahil umano sa hindi pagbabayad ng matrikula ngayong semestre, agad-agad sumulpot ang tanong: Sapat bang dahilan ang kawalan ng kakayahang magbayad ng matrikula para magpakamatay ang isang tao? Tiyak, may mga nagtatanong nang ganito para kwestyunin ang pagsasabing kawalang-kakayahang magbayad ng matrikula ang dahilan ng pagpapakamatay, pero tiyak ding tanong ito ng marami, kahit ng mga kapwa niya iskolar ng bayan. Natural, dahil ngayon lang din nagkaroon ng estudyante ng UP na nagpakamatay dahil sa naturang sanhi, o ngayon lang lumabas sa balita ang ganyan.

Malinaw, kahit batay sa ulat, ang sagot: Hindi. Kawalang-kakayahang magbayad ng matrikula ang kagyat na sanhi, pero hindi tanging sanhi. Ang tatay niya, drayber ng taxi, isang trabahong sa konteksto ng Pilipinas ay resulta ng malaganap na kawalang-trabaho at nangangahulugan ng hindi regular na kita. Ang nanay niya, maybahay na hindi nakakapuno sa kakulangan ng arawang kita ng kanyang tatay. Panganay siya sa apat na magkakapatid, na sa lipunang ito ay batbat ng ekspektasyon – makapagtapos, tumulong sa pamilya, pag-aralin ang mga kapatid, at iba pa. At hindi istable ang ganyang kalagayan; mas malamang, kasama ang kanyang pamilya sa nakakaraming lumulubog sa kahirapan, dahil kakaunti lang sa bansa ang umaangat sa buhay na mas maalwan.

Maipagpapalagay na sinikap ni Kristel na alpasan ang kalagayan ng kanyang pamilya. Sa pagdausdos ng kalidad ng sekundaryang edukasyon sa bansa at sa dami ng mga estudyanteng gustong makapasok sa UP, maipagpapalagay na nag-aral siyang mabuti. Katulad ng maraming estudyante, tiyak na may mga pangarap siya sa pag-aaral: ang makapagtapos nang maaga, makapagtrabaho, at iba pa. Bumangga siya sa pader, kumbaga, nang pwersahin siyang mag-Leave of Absence dahil – lang! – hindi siya nakabayad ng matrikula ngayong semestre, alinsunod sa patakaran ng administrasyon ng UP-Manila. Bagong patakaran ito, hawig sa “No Permit, No Exam” ng mga pribadong paaralan. Ibig sabihin, lahat ng araling pinasukan niya ngayong semestre, mababalewala.

Tiyak, may mga makulit pa ring magtatanong: Wala bang mas personal na dahilan? Problema kaya sa pag-ibig o pamilya? Kahinaan ng emosyon sa pagdadala ng problema? Maipagpapalagay na malaganap sa lipunan ang ganitong pagtatanong. Ayon kay Mark Fisher, progresibong intelektwal, sa panahon ng neoliberalismo, palaging hinahanap sa personal, at sikolohikal pa nga, ang mga ugat ng problemang panlipunan. Hindi: Ano ang problema sa trabaho at hindi ito magawa? Kundi: Ano ang problema mo at hindi mo magawa ang trabaho? Hindi ba’t ang sabi ng Department of Labor and Employment nitong huli, “mapili” o “choosy” ang mga walang trabaho, lalo na ang mga bagong gradweyt, at isa ito sa mga dahilan kung bakit maraming walang trabaho sa bansa?

Anu’t anuman, malinaw ang malalaking suliraning kinaharap ni Kristel, na naging mabigat at humatak sa kanya sa panahong sinisikap niyang alpasan ang mga ito. Maaaring nasadlak siya sa depresyon – na, ayon kay Franco “Bifo” Berardi, anti-kapitalistang intelektwal, “may malaking kinalaman sa kahirapan, kawalang-trabaho at pighati, at may malaking kinalaman sa pagtangging pasanin ang araw-araw na pabigat ng hindi-makayang karahasan kapag nasimulan mong maramdamang hindi maaalis ang pabigat na ito.” Tawag-pansin ang “araw-araw na pabigat ng hindi-makayang karahasan” dahil may implikasyon sa araw-araw ang kahirapan. Katulad ng mga kaklase niya, may baon kaya siya? Pang-Xerox ng readings? Akses sa Internet para magsaliksik?

Tiyak, may mga magtatanong pa rin ng mga sanhing personal, tutal ay gawain iyan ng mga palaisip. Pero nakalatag ang malalaking suliraning kinaharap ni Kristel, sapat na para tanganan natin ang kolektibong tungkulin natin bilang kapwa – ang umunawa.

AS Steps Protest

(2) At ang mga problemang kinaharap ni Kristel ay pawang problema ng kanyang kinabibilangang uring panlipunan: Mahal na matrikula, pagkakait ng edukasyon katulad ng iba pang serbisyong panlipunan, kawalang-trabaho, walang-kaseguruhang kita, bumababang kita. Hindi kataka-takang ang mga ito mismo ang binabanggit ng mga kritiko na patunay na malaking kasinungalingan ang ipinagmamalaki ng gobyerno ni Noynoy Aquino na “panlahatang pag-unlad (inclusive growth).” Ipinapakita ng nangyari kay Kristel ang pagkabigo ng mga patakaran ng gobyerno na nangangakong magdulot ng naturang pag-unlad – mga pangakong sa maraming pagkakataon ay hindi lang napapako, kundi aktwal na ginagamit para pagtakpan ang gayong pagkakapako.

Inilalantad din ng nangyari kay Kristel ang kahungkagan ng de-papel na proceduralism ng gobyernong Aquno – na nakatali sa ilusyong kapag dumaan ka sa proseso, na kadalasang may pipirmahang papel, ay maitutulak mo ang gobyernong gawin ang gusto mo. Kailangan daw ng mga nakaligtas sa superbagyong Pablo ng listahan ng pangalan para makatanggap ng relief goods. Kailangan daw ng mga lumikas sa Sabah dahil sa pandarahas ng gobyerno ng Malaysia ng sworn statement para paniwalaan ng pamahalaan. Si Kristel, nag-aplay sa Socialized Tuition Fee Assistance Program – na notoryus sa maraming rekisito, arbitraryong pagpapasya, at pagkakait ng tulong sa mga estudyante. Nag-aplay siya, pero hindi pa rin ibinigay ng gobyerno ang dapat sa kanya.

Hindi kataka-taka na taong 1989 ipinatupad ang STFAP. Sa taon ding iyan pinagtibay ang Herrera Law, na nagligalisa sa kontraktwalisasyon at Assumption of Jurisdiction, marahas na instrumento ng pagsupil sa welga at mga pagkilos ng mga manggagawa. Sa taon ding iyan ipinatupad ang rehiyunalisasyon ng pagtatakda ng sahod sa bansa. Pagkaltas sa subsidyo sa edukasyon at iba pang serbisyong panlipunan, sa isang banda, at pagtali sa sahod sa pinakamababa, sa kabila – iyan ang magkakambal na mga mayor na patakarang itinutulak ng neoliberalismo. Mangangailangan ng malakas at malawak na protesta para maibasura ang STFAP, at iyan ang inuudyok ngayon ng pagkamatay ni Kristel, na patunay rin ng pagsahol ng naturang programa sa pagdaan ng panahon.

Sa kabila ng mga pagtuligsa at ng pagsahol ng pang-ekonomiyang krisis sa daigdig, tuluy-tuloy ang gobyernong Aquino sa pagyayabang na umuunlad ang bansa kakoro ang mga internasyunal na institusyong pampinansya at malalaking kapitalista. Sinasalubong nito, kung hindi man hinihikayat, ang pag-asa, ang pagtaas ng ekspektasyon at pag-aasam ng mga mamamayan. Hinihikayat ang pag-asa ng sistemang sa aktwal ay sumasawata at dumudurog dito. Sa kabilang banda, akma rin sa Pilipinas ang obserbasyon sa US ni John Protevi, progresibong intelektwal: ginagawang nakakahiya ang maging mahirap. Ang mahihirap mismo ang sinisisi, pinapalabas na may kasalanan, sa kanilang kalagayan, sa halip na ang sistemang panlipunan at ang pamahalaan.

Maaalala na isa sa naghudyat ng bantog na pag-aalsa sa Tunisia noong 2011 ay ang pagpapakamatay ni Mohamed Bouazizi, isang tindero sa kalsada na tumigil sa pag-aaral at nagpapaaral ng dalawa niyang kapatid. Matapos kumpiskahin ng pulisya ang kanyang paninda dahil wala siyang permit, sinunog niya sa harap ng isang tanggapan ng pamahalaan ang sarili. Tinamaan siya, napahiya siya, sabi ng kanyang ina. Bukod sa kahirapan, napahiya rin si Kristel sa ginawa sa kanya ng administrasyon ng pamantasan. Dinagdagan ng insulto ang pinsala ng kanilang kabuhayan. Ngayon, ramdam ng marami: Hindi lang si Kristel ang ipinahiya ng nangyari sa kanya, kundi lahat ng mahihirap na nangangarap mag-aral sa kolehiyo, lahat ng nag-aasam makatamasa ng edukasyon.

At akma ang minsang sinabi ni Karl Marx: Ang pagkapahiya ay isang rebolusyonaryong emosyon. Ibaling natin ang galit, hindi sa ating mga sarili, kundi sa mga naghahari at panginoon. Masasabi nating mga nagpupuyos ang loob: Tayong lahat ay Kristel ngayon.

17 Marso 2013

Galing ang mga larawan sa page sa Facebook ng Philippine Collegian. Kulturang asshole sa akademya? At kahit sa mga larangang labas sa akademya? May batayan iyan, ayon sa artikulong ito.

Chavez Otra Vez

Hugo Chavez1

Lahat ng matapat na salaysay ng naging buhay ni Hugo Chavez, anti-imperyalistang pangulo ng Venezuela na namatay nitong Marso 5, ay naglalaman ng mahigpit na ugnayan niya sa mga maralita ng kanyang bansa.

Galing siya sa hanay nila, una sa lahat – sa hanay ng mga maralitang sa konteksto ng Venezuela ay binubuo ng mga mas madilim ang kulay ng balat. Isinilang siya sa mababang panggitnang uri, at pumasok sa militar na tanging bukas na landas para sa mga tulad niya tungo sa edukasyon at kahit paano’y pag-unlad.

Nakilala siya sa kudetang pinamunuan niya noong 1992 laban sa gobyernong sunud-sunuran sa mga dikta ng International Monetary Fund. Nang masukol ang kudeta, sinabi niya sa telebisyon na hindi makakamit ang kanilang mga layunin – por ahora, sa ngayon. Ang mensahe: darating ang tamang panahon.

Nanalo siyang pangulo sa eleksyong 1998, salamat sa suporta ng nakakaraming maralita. Sa kabila ito ng kaliwa’t kanang paninira ng mga naghaharing uri sa Venezuela. Kapansin-pansing nanalo rin sa Pilipinas noong 1998 ang nagpakilalang mula at para sa masa, matapos ang isang rehimeng sagad-sagaring neoliberal.

Bago nito, itinatanghal ang Venezuela na modelo ng demokrasya sa Latin America na nagbubunga ng pag-unlad. Sa unang tingin, sorpresa ang pagkakahalal ng isang progresibong tulad ni Chavez. Pero nakakasorpresa lang para sa mga hindi sigurado sa pagkulo ng diskuntento sa mga patakarang kontra-maralita.

Agad-agad, ikinampanya niya ang pagbago sa Konstitusyon ng Venezuela noong 1999. Pinrotektahan ang mga karapatan ng mga katutubong mamamayan at kababaihan at ang kalikasan, kinilalang karapatan ang mga serbisyong panlipunan, at itinakdang pwedeng tanggalin ang pangulo sa pamamagitan ng reperendum.

Pagkatapos, binawasan ang tubo ng malalaking korporasyong dumudukal sa langis ng Venezuela na mas marami pa sa Saudi Arabia. Ginawa niyang 70% ang 84% naitatabi ng mga korporasyon sa benta ng krudong inilalabas sa bansa. Ginawa niyang 16.6% ang dating 1% kabayaran sa espesyal na krudo sa kanyang bansa.

Nagpasa rin siya ng batas na nagtatakda na ang mga lupang nakatiwangwang at hindi tinatamnan ay dapat ibenta sa mga walang lupa. Kakaiba ito para sa isang lipunang tulad ng Pilipinas na maraming lupa ang kontrolado ng iilang pamilya, habang ang tanging lupa ng nakakarami ay iyung naiiwan sa kanilang kuko’t paa.

Hugo Chavez2

Dahil sa kanyang mga reporma, na bumawas sa yaman at kapangyarihan ng mga naghahari, kinudeta siya noong Abril 2002. Nailipad na siya paalis sa Miraflores, Malakanyang ng Venezuela, pero agad lumusob ang laksa-laksang masang Venezuelan para igiit ang kanyang pagbabalik sa pwesto. Nabigo ang kudeta.

Sa halip na masindak sa kudeta, lalong tumapang si Chavez sa suporta ng masa. Aniya, utang niya ang nalalabi niyang buhay sa mga maralita ng Venezuela kaya sa kanilang kapakanan na niya ito ilalaan. Sa buhay-at-kamatayang pangyayaring iyon lalo niyang nagagap at nayakap ang halaga ng pagsandig sa masa.

Disyembre 2002, nagwelga naman ang korporasyon ng langis na pag-aari ng gobyerno ng Venezuela. “Pahiyawin ang ekonomiya,” pamosong atas ni US Secretary of State Henry Kissinger noon para pabagsakin si Salvador Allende, sosyalistang presidente ng Chile, at ito ang layunin ng welga laban kay Chavez.

Sa paghahanap ng mapagkukunan ng lakas, nakita niya ang isang maralitang ina na humatak sa kanya sa bahay nito. “Tingnan mo ang ginagamit kong panggatong… ang likod ng kama namin. Bukas susunugin ko ang paa, tapos ang mesa, tapos ang mga upuan at pinto. Makakaraos kami, pero huwag kang susuko.”

Taong 2006, gumawa ng eksena si Chavez sa General Assembly ng United Nations. Tinawag niyang “Diyablo” si Pang. George W. Bush ng US na nag-iilusyong pag-aari niya ang mundo. Hitik sa drama at maanghang na salita ang eksena, sinabi niyang naaamoy pa ang asupre ni Bush at nag-antada pa siya ng krus.

Patok sa balita ang eksena, dahil sa sinabi niya pero dahil rin sa pagkakasabi niya. Hindi para sa kanya ang pulido, mapagmuni at taimtim na mga talumpati. Masa ang target niyang makabalita, hindi dahil maemosyon sila at hindi palaisip, kundi dahil hanap nila ang kagitingan, na kailangan sa ganoong pagtatanghal.

Ang mga kaaway niya, inilantad ang tunay na kulay sa pag-upak sa kanya. Si Pat Robertson, Amerikanong tele-mangangaral, nanawagang patayin siya. Tutal naman daw ay inaakusahan niya ang US na gusto siyang ipapatay. Marami rin daw langis ang Venezuela at hindi na ubra ang gerang magastos tulad sa Iraq.

Hugo Chavez3

Sa kanyang pagpanaw, kakatwa ang ibang parangal, dahil naglalaman ng mga datos ng kung paano niya napabuti ang lagay ng kanyang mga kababayan. Kongkretong mga pag-unlad ang binabanggit, hindi lang abstraktong paglago ng Gross Domestic Product o mga pantawid-buhay at panakip-butas na limos ng gobyerno.

Pero hindi Robin Hood si Chavez. Hinikayat niya ang pagbubuo ng mga organisasyon ng mga maralita at paglahok nila sa pagtatakda ng patakaran ng gobyerno. Nakilala siya sa pagiging masalita, na may pana-panahong pagkanta at pagtula, at may programa siya sa telebisyon na walang oras, walang taning at tila wala ring daloy.

Sa panahon ng mga lider na waring simbolo lang, kontrolado ng IMF at World Bank at binibihisan ng mga bayarang propagandista, may sariling paninindigan at pag-iisip pabor sa mamamayan si Chavez. Habang may mga pangulong lulong sa mga computer games at bisyong binata, naging abala siya sa mga talakayan at ideya.

Masasabing nakapagtanim ng mga binhi at nakakuha ng panimulang ani ang mga mamamayan ng Venezuela. Sa pagpanaw ni Chavez, tulo-laway ang mga imperyalista at naghaharing uri na salantain ang naipundar nila. Hamon sa kanila na magpunyagi sa nasimulan at magkamit ng mas malalaking tagumpay.

Nakakalungkot man ang pagpanaw ni Chavez, nabibigyan tayo, hindi ng pampalubag-loob na nakakapagpakalma, kundi ng pag-asang nakakapaghikayat, na marami pang tulad niya ang susulpot sa patuloy na pakikibaka ng masa.

10 Marso 2013

Galing ang mga larawan dito, dito at dito.

Ang sahol ng isinulat ni Walden Bello tungkol kay Hugo Chavez. Sabi nga ng aktibistang si Mon Ramirez sa Facebook, kunwari parangal kay Chavez, pero parangal pala ni Bello sa sarili. Pinuri si Chavez para punahin sa dulo at para itaas ni Bello ang sarili. Iba rin!

Parang hindi naman totoo ang sabi ni Eric Hobsbawm na hindi na aplikable ngayon ang konsepto ng aristokrasya ng paggawa, bagamat totoong makabuluhan ang konsepto ni Lenin ng ekonomismo. Ano raw ang silbi ng edukasyon ayon kina Plato at Aristotle? Hindi lang responsableng pagkamamamayan, kundi ang mismong pagsangkot at pamamahala – at mahalaga rito ang “liberal arts,” ayon kay Adam Kotsko.

Panakot? Dahil masyado raw bumaho ang rehimeng W. Bush dahil sa pagtortyur, papatayin na lang ng rehimeng Obama ang mga mapaghihinalaang terorista – at ginagawa na itong ligal. Makabuluhan ang sanaysay ni Richard D. Wolff sa maraming bagay. Mayroon ba talagang suportang masa ang programa ng paghihigpit ng sinturon ni Obama? Anu’t anuman, maganda ang salaysay sa kung paano winasak ang New Deal ng dekada 1930.

Magandang salaysay ng mga welga at pag-aalsa ng mga manggagawa ng Tsina, gayundin ng mga sanhi at tunguhin nila.

Walden Again

Barug Katawhan

Sabi ng Philippine Daily Inquirer, “Akbayan takes poll campaign to Fil-Ams.” Madaling makita na pawang kasinungalingan ang propaganda hinggil sa rehimeng Aquino ni Akbayan Rep. Walden Bello sa harap ng mga Pilipino-Amerikano sa US.

Pwedeng magtagumpay ang repormang panlipunan at paglaban sa katiwalian sa kasalukuyang sistemang pampulitika? Pinakamalaking tagumpay sa paglaban para sa reporma ang Reproductive Health Act? Lumilikha ng “mga kalagayang panlipunan” ang Conditional Cash Transfer, na inaamin niyang suportado ng World Bank, para makaahon sa kahirapan ang mga benepisyaryo? Matapat ang rehimen sa malinis na pamamahala?

Sabi ni Bello, “Kailangan ang mga koalisyon para may makamit sa ating gawain bilang mga progresibo.” Pero malinaw nang isinuko niya ang pagiging progresibo sa pagbitiw sa pagsusuring ang namamayaning sistemang panlipunan, at hindi lang kung anong rehimen ang nakaupo, ang siyang problema ng bansa. Ang pagpapalabas na ang partikular na katangian ng bawat rehimen, at hindi ang sistema, ang siyang problema sa bansa ay paninindigan ng mga partidong oposisyon ng mga naghaharing uri, hindi ng mga tunay na progresibo.

Malinaw pa sa sikat ng araw: Nagsisilbing propagandista ang Akbayan ng rehimeng Aquino at ng naghaharing sistema – propagandistang mas kasuklam-suklam dahil pinagmumukhang progresibo ang rehimen at sistema.

Panibagong antas ito ng pagsadsad ni Bello na nagpapakilala pa ring progresibo. May pumuri noon sa kanya bilang “pinaka-respetadong anti-globalisasyong palaisip sa Asya.” Pero tagasuporta siya ngayon ng rehimeng sagad-sagaran sa pagtutulak ng liberalisasyon, pribatisasyon, deregulasyon at denasyunalisasyon ng ekonomiya. Isang gobyernong kampeon ng dayuhang pagmimina at pagtotroso, ng Public-Private Partnerships na pinapakinabangan ng malalaking kapitalista at haciendero, at ng pagpapasaklaw ng presensyang militar ng US sa bansa at Asya.

Kahit bilang rehimen, hindi progresibo ang kay Aquino. Sa isang pagtingin, inuulit nito ngayon ang “Philippines 2000” ni dating Pang. Fidel Ramos. Pero kung kritiko si Bello ng mga programa ni Ramos noon, tagapagtanggol siya ng mga programa ni Aquino ngayon. Na mas kakatwa, dahil napatunayan nang bigo ang Philippines 2000 na iahon ang nakakaraming Pilipino sa kagutuman at kahirapan.

Barug Katawhan2

Huwag na nating ikumpara si Aquino kina Lenin o Mao. Pero hindi rin siya isang Castro. Hindi rin Hugo o Evo. At kahit Lula, na nagpatupad ng mga repormang nakapagpabuti sa kalagayan ng mga mamamayan at nagpahayag ng mga posisyong kritikal sa US, hindi rin papasa. Mas kahanay si Aquino ng mga neoliberal na pangulo ngayon ng iba’t ibang atrasadong bansa.

Kahit noon pa man, maaasahan na kay Bello ang ganitong pagsadsad. Kahit bilang aktibista-intelektwal, nakatutok siya sa pinakalantad na pinakamasasahol na itsura ng imperyalistang pandarambong at gerang agresyon sa mundo. At kapansin-pansing nakatali ang kanyang mga pagsusuri sa mga datos, hindi pinapalalim at binubuo sa mismong ekonomiyang pampulitika ng imperyalismo. Progresibo pero hindi Marxista, mas interesado siyang makipag-koalisyon kaysa iguhit ang matalas na pagsusuri at sa batayan nito’y magparami ng kapanalig.

Ipinagmamalaki ng mga kasama niya sa Akbayan na pinagdebatehan sa ibang bansa ang kanyang konsepto ng “deglobalisasyon,” pero ito’y nakaugat sa demarxipikasyon ng pagsusuri sa pandaigdigang sistemang kapitalista.

Pinabilis lang ang pagbabagong-labas, hindi pagbabagong-loob, ni Bello ng pagbabagong tinukoy ni Elmer Ordoñez, progresibong manunulat – ang pagkakaluklok ng Akbayan sa mahahalagang pwesto sa gobyernong Aquino.

Dati-rati’y mga nakakaalwang petiburgis sila na rumaraket sa mga internasyunal na non-government organizations na may kaduda-dudang pagpopondo. (Inamin niya minsang tumanggap ang kanyang grupo ng pondo mula sa Ford Foundation, responsable sa tampok na pasistang panunupil sa Chile at Indonesia, pero nang wala umanong kapalit.)

Ngayon, nasa laylayan na sila ng mga naghaharing uri sa bansa at tiyak na humahakot ng mas malaking yaman at may tangan ng malaking kapangyarihan. Mahihirapan na silang umahon mula diyan.

Ang nagagawa nga naman ng malabnaw na linya at maraming pera!

26 Pebrero 2013

Mabuhay ang mga biktima ng bagyong Pablo! Galing ang larawan sa Facebook.

Mag-ingat sa simpleng pananalita! Ito ang mensahe ng sanaysay na ito. Magandang sanaysay ni Don Pagusara hinggil sa barikada sa Mindanao noong Enero 15. Heto naman ang paglalantad ng mga progresibong Pilipino-Amerikano kay Bello.

Marami na namang palaisipan ang pilosopong si Slavoj Zizek kaugnay sa kasalukuyang krisis sa daigdig. Interesanteng artikulo tungkol sa isang Pilipinong may mga kritisismo at komentaryo sa mga pangaral ni Ratzinger.

Cyberfear

Turn it around in Photoshop
Isang tagumpay ng sambayanan at ng mga tutol sa Cybercrime Prevention Act ang pagbibigay ng Korte Suprema ng walang palugit na Temporary Restraining Order sa naturang batas. Sa kabilang banda, nariyan pa rin ang batas at parang espadang pwedeng hugutin at iwasiwas kapag kinailangan ng gobyerno laban, syempre pa, sa mga mamamayan.

Parang napakasimple at napaka-inosente ng pag-like, pag-share at pag-tweet dahil iyun naman ang layunin ng mga nag-imbento ng Facebook at Twitter, ang gawing napakagaan ang gawin ang mga ito. Pero gaya ng ipinapakita ng paglikha at pagpasa sa Cybercrime Law, nagdudulot ang naturang mga aktibidad ng takot sa gobyerno ni Noynoy Aquino – at malamang, sa mga dayuhan, komprador at asyendero na naghahari sa bansa. Nasa mga kamay ito ng mga kabataan, at hindi ba’t sila ang talim kapag lumalaban ang sambayanan na parang punyal?

Malaking paliwanag ang nagpapatuloy na krisis pang-ekonomiya sa daigdig at sa Pilipinas. Sa paglala ng pangangamkam ng lupa, kawalang-trabaho, pagkaltas sa sahod at benepisyo, pagpapalayas sa mga maralita, at pagtataasan ng presyo ng batayang bilihin at serbisyo, tiyak na titindi ang panlipunang ligalig at protesta. At tiyak na magagamit ang cyberspace para isatinig ang galit ng mga mamamayan at isalin ito sa pagkilos. Para sa gobyernong Aquino, kailangang supilin ang pagpapahayag at protesta ng mga mamamayan.

Maaalala ang umano’y mahalagang gamit ng Facebook at Twitter sa Arab Spring o sa mga pag-aalsa sa Middle East at North Africa noong 2011. Ayon sa mga naghaharing elite, “susi” ang naging papel ng Facebook at Twitter sa naturang mga pag-aalsa. Ang ganitong mga pagsusuri ay pag-iwas sa mas malalim na mga ugat ng nasabing mga pag-aalsa, tampok ang kahirapan sa hanay ng mga mamamayan at katiwalian sa gobyerno. Sa pamamagitan ng ganitong pagsusuri, naituturo ng mga elite sa isa’t isa kung ano ang pwede nilang aksyunan, dahil hindi nila maresolba ang malalalim na ugat ng pag-aalsa, at ang aksyon nila ay ang pagsupil sa cyberspace. Isa itong interpretasyon sa sinabi ng maka-Kaliwang intelektwal na si Jodi Dean na ang ganitong mga pagsusuri ay “mga lubos na reaksyunaryong pagtatangkang igiit ang pagiging pangunahin ng kapitalismo sa mismong panahong nahaharap ito sa signipikanteng banta.”

I am the target market

Pero totoo namang magagamit ang Facebook at Twitter ng mga mamamayang nagpoprotesta, kung hindi pa man nag-aalsa. Kung naging mabisa ang mga ito para sa mga mamamayang ilang dekadang pinagsamantalahan, sinupil at ispontanyong lumaban, may bisa rin ito para sa Pilipinas kung saan matindi ang pagsasamantala, panunupil at may malakas na progresibong kilusan. Hindi mababago ng mas mabilis at malawak na daloy ng impormasyon at opinyon ang umiiral na kaayusang panlipunan, pero magagamit ito sa pagbago sa naturang kaayusan. Tiyak, laman ng walang katapusang bangungot ng mga naghahari ang mga kabataan ng Middle East at North Africa na walang trabaho, puno ng enerhiya at ideyalismo, at gumagamit sa cyberspace para magpalaganap ng tuligsa at protesta – patungo sa masa at lansangan.

Isa ring paliwanag ang katangian ng gobyernong Aquino. Umaasa itong makakaraos sa krisis sa pamamagitan ng panloloko. Patuloy ito sa pagpapatupad sa mga kontra-maralitang patakarang neoliberal ni Gloria Macapagal-Arroyo pero may mga armas ito sa panlilinlang: mula sa dominanteng masmidya hanggang sa mga ahensya ng sarbey, mula sa mga pseudo-progresibong grupong nagbibigay ng bihis-progresibo sa mga kontra-maralitang patakaran hanggang sa mga internasyunal na ahensyang nagbibigay-papuri.

Hindi makakaligtas sa mga susing taong nasa makinaryang pampropaganda ni Aquino ang gamit at halaga ng cyberspace sa pagpapahina ng naghaharing rehimen. Sinamantala nina Edwin Lacierda, Manuel L. Quezon III, Ricky Carandang, at maging ng mga taga-Akbayan ang cyberspace noong tinutuligsa pa nila si Arroyo. (Pansining nanahimik sila hinggil kay Arroyo nang sila na ang nasa pwesto.) Malaking bagay rin ang panlilinlang sa Oplan Bayanihan, ang mapanupil na programang kontra-insurhensya ng gobyernong Aquino. Layunin nitong huwag mapansin, mapagtakpan, o di kaya’y mapagmukhang maganda ang panunupil. Hindi ba’t nakatuntong sa kasinungalingan ang paboritong taktika ngayon ng gobyernong Aquino laban sa mga aktibista, ang pagsasampa ng mga gawa-gawang kaso para pigilan ang kanilang pagkilos?

Warmer Snow

Hindi makakaligtas sa gobyernong Aquino ang pagkasumpong ng mga mamamayan, lalo na ng kabataan, sa cyberspace bilang espasyo para magtalakayan, bagamat mas malaganap pa rin ang gamit nito bilang pang-aliw at komunikasyon sa mga mahal sa buhay. Pinakitid at kinomersyalisa ng gobyerno ang mga parke at pampublikong lugar kung saan pwedeng magtalakayan, at pinalaganap ang mga mall para sa tubo ng iilan at dayuhan. Bagamat tulad sa mall ay naglipana ang distraksyon sa cyberspace, may puwang sa huli para magtalakayan. Minilitarisa ng gobyerno ang mga komunidad at ginawang mapanupil ang mga paaralan, at inihahabol nito ang pagsikil sa cyberspace. Delikado sa mga naghahari ang kalayaan sa pagpapahayag.

Kakatwa ang isang larawang nalilikha. Umaabante ang teknolohiya at naghahawan ito ng espasyo para magtalakayan ang mga mamamayan. Ang ginawa ng gobyernong Aquino, binuhay ang 82-anyos na mapanupil na batas sa libelo para mambusal. Sa takot nito, sa kabila ng arogansya nito sa pagiging malakas, nag-apuhap ito ng sinaunang armas laban sa aktwal bagamat mas potensyal na bagong armas ng mga mamamayan. Bibiguin nila ito sa paglaban.

06 Pebrero 2013

Galing dito ang mga larawan.

Wala lang: Sinipi pala minsan ni Pope Benedict XVI sina Adorno at Horkheimer. Hindi ko unawa ang buong debateng pinag-ugatan, pero parang maganda ang mga punto ni The Regular Grind.

Para sa mga makata, na madalas may problema sa pera, heto ang kamakata ninyong si Charles Simic. At ito ba ang ganti, sa Laos, ng mga dayuhan sa paggupo ng Vietnam sa US?

Natumbok ni E.J. Dionne, Jr. kung bakit progresibo ang Kristiyanismo kumpara sa mga naunang moda ng produksyon: “Bawat isang tao, binigyan ng dignidad ng Panginoon at karapat-dapat sa respeto.”

Maganda itong maiksing paliwanag ng Pinoy Weekly sa Genuine Agrarian Reform Bill na isinusulong ng mga magsasaka at dininig lang ng Kongreso.

Ang Mali ni Ricky

Laszlo Moholy-Nagy1

Marami na ang nakapagsulat tungkol sa kontrobersyal na interbyu ni Ricky Lo, kolumnistang pang-showbiz, kay Anne Hathaway, sikat na artistang Amerikano. Maliban sa mga kapanalig sa showbiz ni Lo, mas marami ang tumutuligsa kaysa nagtatanggol sa kanya sa isyu. Saan, saan nagkamali si Lo sa panayam kay Hathaway?

Sa tingin ko, sa nilalaman at porma. Sa nilalaman, masasabing personal ang mga tanong ni Lo, hindi propesyunal; mas tungkol kay Hathaway bilang tao at artista, hindi tungkol sa pelikula. Mas malamang, nasa isip si Lo kung paano ibebenta ang pelikula at istorya, at ang naisip niya ay personal, kaya rin panay ang tanong niya tungkol kay Lea Salonga.

Sa porma, ratsada ang naging pamamaraan ni Lo, patalun-talon sa iba’t ibang paksa, hindi nagpalalim sa mga isinagot ni Hathaway tungkol sa pelikula. Sa kanyang pagkairita, matalas ang sagot ni Hathaway sa huling tanong ni Lo: Para talagang mas gustong pakinggan ni Lo ang sarili kaysa makinig sa sinasabi ng iniinterbyu niya.

Ang nakakakilabot, inilarga ni Lo ang panayam nang matikas, ramdam ang kanyang awtoridad sa Pilipinas. Hindi niya alintana ang pagtanggi ni Hathaway na sagutin ang una niyang tanong, na mahihinuhang masyadong personal. Hindi siya nagbago ng mga tanong at pamamaraan, iginiit ang kagawian niya sa telebisyon sa mga artista sa bansa.

Bilang isa sa pinakamalalaking reporter pang-showbiz sa bansa, na may kaakibat na yaman at kapangyarihan, tagapagdala si Lo ng kagawian ng lokal na industriya ng entertainment. Trinato niya ang panayam kay Hathaway tulad ng pagtrato niya sa panayam sa mga artista sa bansa: pakalkal sa personal at mainipin ang porma.

At sa mali ni Lo, makikita ang ilang mali sa showbiz sa bansa: Una, ang pagsandig sa mga intriga sa personal na buhay ng mga artista para magbenta ng mga pelikula at iba pang proyekto. Ikalawa, ang labis na awtoridad ng mga makapangyarihan sa showbiz – mga kolumnista, manager at estasyon ng telebisyon – na nagdidikta sa mga artista.

Halos kasabayan ng panayam kay Hathaway, pumutok ang “intriga” tungkol kina Kim Chiu, Maja Salvador at Gerald Anderson, at damay pa si Sarah Geronimo. Ang hinala ng iba, para ibenta ang teleserye ng unang dalawa. Kinasuhan naman ng GMA7 si Sarah Lahbati dahil naghayag ang huli ng umano’y mga anomalya sa paghawak sa mga artista.

Laszlo Moholy-Nagy2

Isipin na lang ang dinaranas ng mga artista. Kailangan nilang makilaro sa mga gawa-gawang kwento tungkol sa personal na buhay nila para lang magbenta. Kailangan nilang maging magalang sa mga makapangyarihang kumakaltas sa kita nila, dahil ang mga ito, kayang “wasakin” ang kanilang “career” – at ang iba’y nagbabanta talaga nang ganyan.

Maaaring may ganito ring mga problema sa showbiz sa US, maaaring wala; hindi ko masabi. Ang tiyak, hindi pantay ang ugnayang pangkapangyarihan sa pagitan nina Hathaway at Lo. Hindi kayang wasakin ni Lo ang career ni Hathaway tulad ng pwede niyang gawin sa mga artista sa bansa; ang problema, umakto siyang parang kaya niya.

At lumaban si Hathaway. Dahil nakita siya sa protestang Occupy sa US at sumusuporta sa kampanyang One Billion Rising laban sa karahasan sa kababaihan, mas may batayang isiping hindi lang siya bugnutin sa araw na iyun. Maaaring may gusto siyang gawing punto sa harap ng hindi naman talaga kaaya-ayang pakikipanayam ni Lo.

Kakatwa, pero parang ipinaghiganti ni Hathaway ang mga artistang Pinoy. Nagawa niya ang hindi kayang gawin ng mga lokal na artista. Kakatwa, dahil ang industriya ng entertainment sa US na pinagmulan niya ay responsable rin – sa panggigipit sa mga pelikula at palabas sa telebisyon sa Pilipinas – sa dinaranas ng mga artista sa bansa.

23 Enero 2013

Galing ang mga larawan dito.

Sabi ng kolumnistang si Lolit Solis sa isyu: ”Dyuskoday, hindi pa ipinapanganak si Anne, entertainment journalist na si Papa Ricky ’no?!” at ”At least, isang international star ang involved sa isyu ni Papa Ricky, hindi mga lesser star o starlet.”

Interesante pala ang buhay nitong si J. Robert Oppenheimer, imbentor ng bomba atomika. Tinalakay ni George Monbiot ang kaibahan ng mga bata sa US at bata sa Pakistan sa paningin ng gobyerno ng US. Pinsala ng neoliberalismo sa buhay, sa kaso ng dating mga bansang dating sosyalista sa Silangang Europa.

Magandang pagmumuni ni Jodi Dean tungkol sa isang sikat na meme: Keep Calm and Carry on. Rebyu ng pelikulang The Hobbit ni J. Hoberman. Kakatwa ang mga kwento tungkol sa pagbabago ng New Zealand pabor sa pelikula.

Force of Hobbit

Neil Doloricon

Dahil libre ng isang kaibigan, nanood siya ng The Hobbit noong Disyembre sa sinehan. Napanood din niya ang The Lord of the Rings pero hindi nabasa ang pamosong libro ni J.R.R. Tolkien. Hindi kinaya ng paghanga niya kay Lean Alejandro, lider-aktibista, na basahin ang umano’y paboritong katha nito.

Kahit may ideya siyang buhay at makakaligtas ang mga bida sa dulo, kapana-panabik kung paano magsisimula ang bawat labanan at kung paano sila makakaligtas. Kahanga-hanga ang paglaban ng engkantadong si Gandalf, ng hobbit na si Bilbo Baggins, at ng grupo ng dwarves sa pamumuno ni Thorin Oakenshield sa harap ng mga kalaban na lagi’t laging marami at mabagsik, bagamat hindi laging matalino. Interesante at nakakatakot ang kontrabidang si Azog.

Nakakabilib ang katatagan ng mga bida at ang ilang beses nilang pagpapatagal hanggang matalo ang kontrabida sa bawat salpukan. Malinaw na naikwento kung bakit nagsasakripisyo at lumalaban ang mga bida – dahil sa paghahangad ng mga dwarves na mabawi ang kanilang tahanan-kaharian-bansa.

Kaya naman lutang na lutang ang sinabi ni Gandalf sa pagkausap sa diwatang si Galadriel na “Ang paniwala ni Saruman, tanging dakilang kapangyarihan ang makakapagbalanse sa mundo, pero hindi iyan ang natuklasan ko. Natuklasan kong ang maliliit na bagay, mga pang-araw-araw na aksyon ng karaniwang tao ang siyang nagtataboy sa kadiliman, mga simpleng hakbangin ng pagmamalasakit at pagmamahal.”

Sinalubong ito ng bulong na parang parinig: “Socdem ang lintek! Nag-aarmadong pakikibaka na nga ang mga duwende, kung anu-ano pang ka-socdem-an ang sinasabi mo diyan!”

Lutang na lutang, dahil kung may ipinapakita man ang The Hobbit, iyan ay ang pangangailangan ng malalaking hakbangin para kamtin ang malalaking hangarin. Hindi talaga sapat ang pagboto o pana-panahong pagbibigay ng tulong sa mga nangangailangan kung gusto ng tunay pagbabago. Hindi sa progresibo ang pelikula, pero sapat ang saklaw at kitid ng kahulugan nito para magpahintulot ng progresibong pagbasa.

Lalabas na konsesyon ang sinabi ni Gandalf sa nakakaraming apulitikal na manonood; hindi lubos na matanganan ng nagsulat ng diyalogo ang radikal na mensahe ng mga aksyon ng mga bida. Pero hindi nakaligtas ang huli sa isang kasama niyang kagagaling lang noon sa integrasyon sa mga magsasaka at sa isa pang patungo pa lang doon noon. Sa kanila, may ekstrang kabuluhan ang pelikula.

Matutuwa kaya ang mga rebelde na panoorin ito katulad ng Avatar? Iyun lang, hindi sa tagumpay nagtapos ang pelikula, kundi sa pagkilala ng isa na mali siya sa hindi pagtitiwala sa isang kasamang umani naman ng respeto dahil sa kahandaang magbuwis ng buhay sa paglaban. Hindi na rin masama.

19 Enero 2013

Galing ang larawan kay Tilde Acuña.

May isa, dalawang sulatin si Anton Dulce hinggil sa mga paglabag ng mga tropang militar ng US sa bansa. Nakakatawa naman si Vencer Crisostomo tungkol sa pork barrel ng isang dating mambabatas ng Akbayan at ibang balita.

May dahilan daw sa paggamit ng droga ng atletang si Lance Armstrong. May tunggalian ngayon sa Trotskyistang Socialist Workers Party: Heto ang sulatin nina Richard Seymour at China Mieville, dalawa sa mga kilalang miyembro nito.

Alam na raw ni Adam Kotsko ang librong imumungkahi sa mga nagtatanong kung anong libro ni Slavoj Zizek ang dapat unahin. May isinulat naman si Andang Juan tungkol sa paggamit sa artista ng gobyerno para ikampanya ang Oplan Bayanihan nito.

Masaya tayo sa munting tagumpay ng paglaban para sa makataong pagtrato para sa bilanggong pulitikal na si Ericson Acosta. Palayain ang lahat ng bilanggong pulitikal!

Lennon Hindi Lenin

Fallen Stalin Monument

May nag-email sa akin ng isang status sa Facebook ni Leloy Claudio, tagapangulo ng Akbayan-Youth. Bungad niya, “Mga kasama sa [Communist Party of the Philippines], patawarin ninyo ako kung takot ako sa mga Leninistang katulad ninyo.” Tapos, sinipi na niya ang sumusunod: “Ang sabi ko sa kanya, ‛Vladimir Ilyich, kapag naagaw mo na ang kapangyarihan, sisimulan mong bitayin ang mga Menshevik sa susunod na araw.’ At sumulyap siya sa akin at nagsabi: ‘Pagkatapos mabitay ng huling Socialist-Revolutionary tsaka bibitayin ang unang Menshevik.’ Sumimangot siya at pagkatapos nito’y tumawa.”

Hindi sinabi ni Claudio kung saan sinipi ang naturang kwento. Propaganda kayang anti-Lenin o anti-Komunista? Wala rin siyang paliwanag kung bakit ang sinabing ito ni Lenin, kung totoo nga, ay dapat paniwalaan at maging dahilan para katakutan ang mga Komunista sa Pilipinas. Sapat na bang ipagpalagay na kung nakapagbiro si Lenin nang ganito ay balewala sa kanya ang buhay ng mga katunggali? Wala ring pagsangguni sa mga prinsipyo at kasaysayan ng CPP kung may batayan ang haka-hakang papatayin nito ang mga katunggali kapag nagtagumpay. Sapat na ba ang dahilang Leninista ito?

Sa mga dokumento ng CPP noong Ikalawang Dakilang Pagwawasto, sa unang hati ng dekada ’90, sinabing ang pagbasura kay Stalin ay pagbasura rin kay Lenin. May hirap sigurong paniwalaan ang ganitong pagsusuri noon, sa panahong nasa rurok ng pagpapanggap ang mga tumutuligsa kay Stalin. Pero makikita kay Claudio, anak ng Akbayan na hindi saksi sa naturang pagwawasto, ang katuparan ng pagsusuri ng CPP: Lantad na siyang anti-Lenin at anti-Komunista. May sulatin nga siyang sumasamba sa mga susing anti-Komunistang awtor na laman ng arsenal ng propagandang Cold War.

Malamang, ipinagpapalagay ni Claudio na alam ng mga kaibigan niya sa Facebook ang mga “krimen” ng CPP, tampok ang maramihang pagpatay bunsod ng histerya laban sa mga pinaghinalaang paniktik ng militar na nakapasok sa hanay nito noong dekada ’80. Pero malaki man ang pinsala nito, maliit na seksyon lang ito ng kasaysayan ng CPP. Hindi masasabi, kung magiging tapat lang sa mga datos, na ang kasaysayan ng CPP ay kasaysayan ng pagpatay sa mga katunggali nito, lalo na sa labanang pang-ideolohiya. At mapapatunayang hindi mauugat ang krimen sa Leninismo, kundi sa paglabag nga rito.

Ang kakatwa, ang mga promotor ng naturang mga pagpatay ay kahanay ni Claudio sa pagiging anti-Komunista at lider at kaibigan pa nga ngayon ng Akbayan. Sila ang nag-utos ng madudugong kampanyang anti-impiltrador at ang iba’y personal pang sangkot sa pagtortyur sa mga biktima. Para pagtakpan ang kanilang krimen, nagwala sila laban sa pamunuan ng CPP, nagpakilalang mga tunay na “Leninista” at gumamit ng bansag na “Stalinista.” Inakusahan nilang diktador ang mga pumuna sa kanila gayung sila itong may dugo sa mga kamay at ayaw tumanggap ng pagkakamali at ayaw ring magwasto.

Statue of Liberty with People

Halos ipaghiyawan ni Claudio ang pagiging akademiko at historyador pero hindi papasa sa matalisik na pagsusuri ang marami niyang pahayag. Agad tutuligsaing “bulgar” o “krudo” ng mga kapanalig niya ang ganitong pagsusuri kung galing sa Kaliwa, pero naglulumublob sila sa ganitong abuso laban sa Kaliwa. Nagsikap siyang sumikat sa pagtuligsa kay Sen. Tito Sotto sa isyu ng plagiarism, pero kakatwa rin ang kawalan ng rigorosong pagsusuri ng mga nagyayabang sa pagiging edukado, lalo na’t patungkol sa isang Kilusang pinaglalaanan ng buhay ng marami, kasama ang masang Pilipino.

Halatang hindi dumaan si Claudio sa disiplina ng talakayan, pagpaplano at pagtatasa tulad ng mga Leninistang tinutuligsa niya. Tiyak, hindi niya makukuha ang pag-iiba ni ni Mao Zedong na nagsabing hayaang magpayahag ang mga reaksyunaryo basta’t hindi sila pumapatay. At hayan na nga: mga kabataan ng Akbayan na kumbaga’y mura ang bili sa kanilang anti-Komunismo. Hindi naging bahagi ng CPP tulad ng kanilang mga nakakatanda, walang malalimang pag-aaral sa kanilang sinasabi, todo-kagat sa mga anti-Komunistang paninira kahit galing sa ultra-Kanan, mas dikit sa dominanteng ideolohiya ng Ateneo kaysa aktibismo ng UP, mas kilala si Lennon kaysa kay Lenin.

03 Enero 2012

Galing ang mga larawan dito.

Buksan natin ang taon nang tama: blogosphere sa Pinas muna! Pinakamagagandang librong nabasa ni Karlo Mikhail Mongaya noong 2012. Datos naman tungkol sa isyung Israel-Palestine mula kay Curate. At kakatwang imahen.

Mabuti naman at nag-blog na ulit ang probokador sa estilo ng pagsulat at pag-iisip na si Myfel Paluga! Nakakatuwang nagbalik na rin sa pagba-blog si Alex Felipe. Magandang pagmumuni ni Marck Ronald Rimorin tungkol sa mga pitik ni Noynoy Aquino sa midya.

Ang lulungkot nitong isa, dalawa, tatlong entri ni Richard Bolisay sa isa niyang lungga online. Pero naaliw naman ako dito: Jimmy Fallon and Justin Timberlake FTW!

Swabeng kabig talaga itong si Mong Palatino. Humahalaw ng aral si Angela Stuart-Santiago sa bagyong Pablo. At binigyang-puwang niya ang mga pagmumuni ni Elmer Ordonez tungkol sa kung anu-ano.

Klase sa art appreciation mula kay Katrina Stuart-Santiago: “…ng labis-labis na pagbibigay-halaga sa sarili na nagbibigay-laya rin sa kanilang angkinin ang bago kapagka lang ang mga tagumpay nito ay mahirap nang hindi pansinin.”

Isang lumang paborito mula kay Victor Villanueva. Magbalik-blog ka na, hoy! One word: Noynoy! Patok na rebyu ni Jessica Zafra sa One More Try, nakakahagalpak!

Magandang impormasyon tungkol sa Haiti at magagandang larawan ng panawagang tulong para sa mga nasalanta, mula kay Tanglad.

Sang-ayon ako kay Tine Sabillo sa mga dapat pitikan kapag rali, at sa mga obserbasyon niya sa pagbabaha sa bansa. Nakakaantig ang tula ni MJ Rafal tungkol sa Kapaskuhan.

Nakatanim sa Bawat Pagkilos

Pensamiento

“Ang intelektwal, tulad ng manunulat, ay lagi’t laging (necessarily) pampubliko,” sabi Prop. Luis V. Teodoro, progresibong intelektwal at guro ng pamamahayag, sa kanyang bagong sanaysay na “Writers and Public Intellectuals.” Sipi raw ang naturang sulatin sa susing pananalita niyang “Interpreting the World: the Writer as Public Intellectual” sa kumperensya ng balangay sa Pilipinas ng PEN (Poets, Playwrights, Essayists, and Novelists).

Ayon kay Teodoro, “Hindi tulad ni Pilosopo Tasyo, hindi pwedeng gawin ng intelektwal na basta na lang itago sa kung saang sisidlan ang kanyang natuklasan at naunawaan, hayaang madiskubre ito ng hinaharap, nang hindi binibitawan ang kanyang tungkulin sa paglikha ng hinaharap na iyan, na ang mga pundasyon ay matutulungan niyang malikha sa kasalukuyan.”

May eksaktong pakahulugan, gayunman, ang praseng “pampublikong intelektwal” sa US, kung saan ito nagmula at nakilala. At sa pakahulugang ito, taliwas sa sinabi ni Teodoro, hindi lagi’t laging pampubliko ang pagiging intelektwal at manunulat – nagsusulat man ng tula, dula, sanaysay o nobela.

Ayon sa iskolar na si Russell Jacoby, na isa sa mga responsable sa pagtampok ng prase, “Nangangahulugan [ang termino] sa pangkalahatan (roughly) ng isang intelektwal na gumagamit ng pang-araw-araw na wika para talakayin ang mga isyung may pangkalahatang kabuluhan, isang taong nagsusulat hindi lang para sa mga propesyunal na journal kundi para sa mga pahayagan para sa lahat [“The Decline of American Intellectuals,” 1989].”

Halatang ikalawang hati ng dekada ’80 naisulat at nailathala ang saliksik ni Jacoby, dahil nakatutok pa ito sa midyang nakalimbag tulad ng dyaryo at magasin. Sa tuluy-tuloy na paglaganap ng telebisyon at pagkatapos ng Internet sa mga kasunod na dekada, nangahulugan na rin ang “pampublikong intelektwal” ng paggamit sa mga midya na ito para ipaabot sa mas malawak na publiko ang mga isyung kinakasangkutan nila. Sa ibang gamit, hindi tuloy maiiwasan, nangahulugan na rin ito ng pagiging intelektwal na “sikat” o celebrity.

Karl Marx Cartoons

Sa batayan ng ganitong pakahulugan sa “pampublikong intelektwal,” maraming matutukoy rin sa bansa, kapwa sa Kaliwa, Kanan at gumigitna. Pero may isang pampublikong intelektwal na makabuluhang bigyang-pansin: ang makatang si Axel Pinpin. Interesante at kapaki-pakinabang na suriin ang praktika niya bilang isang pampublikong intelektwal.

Nakilala ng marami si Pinpin na kasama sa binansagang “Tagaytay 5,” mga aktibista sa Timog Katagalugan na iligal na inaresto, tinortyur at pagkatapos ay ikinulong nang mahigit dalawang taon ng gobyerno. Matapos makalaya, nagpapatuloy si Pinpin sa pagiging aktibista sa Timog Katagalugan.

Sa hanay ng mga aktibista, kilala si Pinpin sa kanyang pagtula. Nakilala siya, higit pa siguro sa mga tula niyang nalimbag at naisalibro, sa pagtula sa mga pagtitipon – rali, gabing pangkultura, parangal, at iba pa. Prominente at permanente siyang kasama sa mga lakbayang inilulunsad ng mga aktibista at mamamayan ng Timog Katagalugan, kasama sa pag-oorganisa ng hanay, nagkokoordina ng pagkilos, at syempre pa, tumutula sa iba’t ibang yugto nito.

Para siyang espesyal na lider-masa para sa mga aktibista. Paborito siyang imbitahan sa iba’t ibang pagtitipon para tumula. Ang mga pagbasa niya, madalas na sinasalubong ng katahimikan at tinatapos ng malakas na palakpakan. Marami ang nagpapakuha ng larawan kasama siya at may mga nakasaksi na rin ng pagtili sa kanya ng ilang tagahanga, kahit hindi menor-de-edad. Paborito ring gustuhin at ibahagi, i-like at i-share, ang mga tula niya sa Internet.

Hindi matatawaran ang halaga ng pagtula niya, lalo na sa hanay ng masa. “Ang teorya,” sabi ni Karl Marx, “ay nagiging materyal na pwersa kasabay ng pagkapit nito sa masa.” At sa ginagawa ni Pinpin, nailalapit at napapakapit ang progresibong teorya sa masa – sa paraang kongkreto, malinaw, maalab, at matatandaan. Kongkreto, dahil nakalapat sa mga isyu at usaping kagyat na nararanasan ng masa, sa panahong nararanasan nila at sa panahong lumalaban sila kaugnay nito.

Mabisa ang mga tula ni Pinpin hinggil sa pasismo ng Estado, halimbawa, hindi lang dahil mahusay ang mga ito bilang tula. Mabisa sila dahil binabasa sila sa harap ng masang lumalaban sa militarisasyon, pagkamkam ng lupa, demolisyon at kahit pagbuwag ng hanay sa rali – at kadalasan, sa panahong sariwa pa ang mga sugat. Magkasabay niyang pinapahapdi at pinaghihilom ang sugat, at nang pinapatatag ang loob para lalo pang lumaban.

Friedrich Engels Cartoons

May inabot na ring kasikatan si Pinpin sa akademya at mga tangkilik ng panitikan; may tula nga siya sa MRT. Pero hindi kaakibat ng pagsikat niya ang madalas na pangamba at duda ng mga progresibong alagad ng sining sa Kanluran na ang kanilang likha ay magiging tulad ng isang imahen ni Che Guevarra – nasa maraming kamiseta, pinagkakakitaan ng sistema, tila walang radikal na mensahe, at walang dalang panganib sa mga naghahari.

May ganitong obserbasyon ang progresibong kritikong si Terry Eagleton noon: “May kauna-unawang tendensyang maging malungkot at palasuko ang mga Amerikanong liberal at radikal, dahil mahapdi ang pagkamalay nila sa bilis na ang kahit pinaka-rebolusyunaryong likhang sining ay mailalagay sa bungad ng Chemical Bank [The Significance of Theory, 1990].”

Pero hindi nalalamon si Pinpin at hindi lumalabnaw ang kanyang mensahe – at wala ring nagsasabi nito. Ang dahilan: tumatanggi siyang magkaganito. Sabi nga ni Eagleton, “Kung ang iyong mga pinakamamahal na rebolusyonaryong likhang-sining ay pwedeng lamunin ng sistema, nangangahulugan lang ito ng isang bagay: hindi sa hindi sapat ang pagiging pasabog o subersibo nila, kundi… wala silang tunay na ugat sa isang pangmasang kilusang pampulitika at oposisyunal…”

Pero higit pa si Pinpin sa makatang naglalapit ng kanyang likhang-sining sa masa. Sabi noon ng progresibong direktor na si Lino Brocka, hindi siya interesado sa paglikha ng pinakamahusay na pelikulang Pilipino, kundi sa paglikha ng pinakamahusay na Pilipinong manonood. Si Pinpin, hindi lang sangkot sa paglikha ng mahuhusay na tula, kundi sa pagpapahusay sa masang Pilipino. Hindi lang siya organisador ng mga salita, kundi ng mga tao. Hindi lang siya nangingisda ng mga metapora, sabi nga, kundi namamalakaya rin ng tao para sa pagbabago.

Noong panahon daw ng insureksyunismo sa Pilipinas, noong dekada ’80, may hibang na nakaisip na magtanim ng mga armado sa hanay ng mga nagrarali. Siguro, mas mapanganib sa mga naghahari kung sa bawat pagkilos ng masa ay mga makatang tulad ni Pinpin ang nakatanim.

Sana’y dumami, dumami, dumami ang mga aktibista, alagad ng sining at pampublikong intelektwal na katulad ni Axel Pinpin!

15 Disyembre 2012

Muli, galing dito ang mga imahen. Tumatandang paatras si Salman Rushdie, ayon sa artikulong ito. Away, gulo ng mga propesyunal na pilosopo sa US. Magandang sanaysay ng bilanggong pulitikal na si Ericson Acosta tungkol sa progresibong kultura.

Mahirap Maging Mahirap

Rest Period

Mahirap maging mahirap ngayon. Hindi lang ito nangangahulugan ng pagdama ng karalitaan; pinagmumukha pa itong kasing-kahulugan ng karalitaan ng pagdama. Sa ilalim ng pangulong ang pangako noong eleksyon ay “Kung walang corrupt, walang mahirap,” ang pagiging mahirap ay pinapalabas na pangako ng pagiging corrupted.

Kailangan ang Reproductive Health Bill dahil walang-awat ang pag-aanak ng mga maralita. Kailangan ang Sin Tax Bill dahil walang-hanggan silang manigarilyo at uminom ng alak. Hindi sila lumilikas kahit pilit inililikas ng gobyerno sa panahon ng kalamidad. Ayaw nilang maglipat-bahay kahit may relokasyon. Ayaw nilang magtrabaho.

Malapitan ang kanilang tanaw, hindi malayo. Agad-agad na kaligayahan ang gusto nila, hindi ang matagalang interes nila at ng bansa. Kailangan silang punahin, hiyain at disiplinahin ng gobyerno, katuwang ang masmidya at iba pang institusyon kung kailangan. Panginoon, patawarin mo sila dahil hindi nila alam ang kanilang ginagawa.

Kahit si Randy David, kolumnistang nagpapakilalang progresibo, ganito ang pananaw sa masa. Sa huli niyang kolum, tinanggihan niya ang implikasyon ng isang pahayag ni Sen. Miriam Defensor-Santiago: na kailangang magtapos ng hayskul ang mga botante at ng kolehiyo ang mga pulitiko para malunasan ang mga sakit ng pulitika sa ating bansa.

Kahit nakailag sa lantad na elitismo ng pahayag ni Santiago, may problema pa rin sa panukala ni David. “Kailangang ipaalala sa mga botante at opisyal-publiko na ang pagkamamamayan (citizenship) at pulitika ay mga instrumento ng ikabubuti ng lahat (common good): Nabibigo silang gumana kapag ipinapailalim sa personal na interes.”

Aniya, ang botanteng “mas interesadong punuan ang kanyang tiyan kaysa igiit ang kanyang pampulitikang tinig” ay “mas naitutulak na ibigay ang kanyang boto sa taong iniidolo niya o may kakayahang mabilis na tugunan ang batayang pangangailangan niya kumpara sa taong may napag-isipang tanaw (vision) ng kasaganaan para sa lahat.”

Astronaut

Bakit nga ba ibinoboto ng mahihirap ang mga artista at bumibili ng boto? Ang mga naglalakihan ang karatula sa pagbibigay ng samu’t saring proyekto? Hindi malayo ang mga tanong na ito sa umano’y sentral na tanong ng pilosopong si Baruch Spinoza: Bakit nga ba ipinaglalaban ng mga tao ang kanilang pagkaapi na parang ito ang kaligtasan?

Nakakahalinang tapatan ang ganitong sinisismo sa maralita ng romantisismo sa kanila. Pero reyalistiko ang tugon ng mga progresibo: pagdating sa pulitika, nahahati ang masa sa abante, panggitna at nahuhuli. Masasabi sigurong ang mga sinikal, nakatutok sa nakakaraming nahuhuli, habang ang romantiko, nakaranas ng dumaraming abante.

Samu’t sari ang implikasyon ng sinisismo sa maralita, gaya ng ipinapakita ni David. Isa na riyan ang tawaran ang kakayahan nila na magsulong ng malalimang pagbabago at sa gayo’y magpatali sa mga larangang pinapahintulutan ng kasalukuyang sistema, tulad ng eleksyon. Ganoon din ang hindi alamin ang mga dahilan nila sa kanilang mga aksyon.

Pero una, hindi kasing-layo tulad ng iniisip ni David ang kagyat na kahilingan ng mga maralita sa interes ng nakakarami. Niyayakap nila ang kahilingan para sa reporma sa lupa, makabuluhang dagdag-sahod, regular na trabaho, disenteng paninirahan, abot-kayang serbisyong panlipunan at iba pa. Hindi sila kasing-kitid ng iniisip ni David.

Ikalawa, may katotohanan sa likod ng tugon ng maralita sa eleksyon na ayaw kilalanin ng mga tulad ni David na umaasa rito: Alam nilang wala itong idudulot na tunay na pagbabago. Kahit mga kagyat na kahilingan, alam nilang hindi maidudulot. Nasaan ang “taong may napag-isipang tanaw ng kasaganaan para sa lahat”? Laging nasa gobyerno?

Dalawang beses na tiwalag sa maralita, kung gayon, ang panukala ni David. Una, sa interes nitong patatagin ang eleksyon at “baguhin” ang sistema sa pamamagitan nito, ala Edward Bernstein sa pinakamahusay. Ikalawa, sa estilo nito ng pagsalaksak sa mga maralita na hindi nito nauunawaan ng mga liberal-demokratikong ilusyon sa pulitika.

05 Disyembre 2012

Galing ang mga larawan dito. Magandang kolum ni Katha Pollitt tungkol sa stigma sa mga may lung cancer at sa epekto nito sa kanila.

Kahanga-hanga ang pagtulang ito ni Rafeef Ziadah, lalong nakakapagbigay ng pag-asa sa mga posibilidad ng progresibong pagtula. Heto naman ang artikulo tungkol sa pagtula at rebolusyon sa Latin America.

Kritik + Alternatib

(1) Probokatibo ang “How the left lost the argument,” maikling sanaysay ng bantog at kontrobersyal na pilosopong Slovenian na si Slavoj Zizek na nagtatasa sa nakamit ng Kaliwa sa gitna ng matinding krisis pang-ekonomiya at pampinansya na pumutok noong 2008.

Ang kongklusyon niya: “Ang pangunahing biktima ng nagpapatuloy na krisis, kung gayon, ay hindi ang kapitalismo, na tila nagbabago patungo sa mas masaklaw at mapanirang porma, kundi ang demokrasya – huwag nang banggitin pa ang kaliwa, na ang kawalan ng kakayahang maghain ng praktikal-posible (viable) na pandaigdigang alternatiba ay muling nalantad sa lahat.”

Nagsimula siya sa pagpansin na may “napakaraming kritika ng mga kasamaan ng kapitalismo” ngayon. May “limitasyon,” aniya, ang mga kritikang ito: “Ang layunin ay laging idemokratisa ang kapitalismo sa ngalan ng paglaban sa mga abuso at ang pasaklawin ang demokratikong kontrol sa ekonomiya… Ang hindi kailanman nakukwestyon ay ang burgis na estado ng batas na sinasandigan ng modernong kapitalismo.”

Pagkatapos, tuluy-tuloy nang padausdos na pesismistikong pagbasa ang inihain niya: Nawawalan ng hangin ang mga tampok na paglaban ng Kaliwa, mula Occupy hanggang sa Arab Spring, Nepal hanggang Venezuela. Sabi niya, “Lumilitaw ngayon na ang pangunahing pampulitikang epekto ng pang-ekonomiyang krisis ay hindi ang pag-usbong ng radikal na kaliwa, kundi ng rasistang populismo, mas maraming gera, mas malawakang karalitaan sa pinakamahihirap na bansang Third World, at lumalawak na pagkakahati sa pagitan ng mayayaman at mahihirap.”

Ang tambalan daw ng kapitalismo at awtoritaryanismo sa Tsina ang posibleng tunguhin o kahantungan ng mga bansa sa mundo. “Para bang itinanghal ang krisis na ito para ipakita na ang tanging solusyon sa pagkabigo ng kapitalismo ay mas marami pang kapitalismo.”

(2) May ilang problema sa sanaysay ni Zizek, bagamat probokasyon ang mga ito sa pagsapul sa ilang mahalagang usapin sa pulitikang maka-Kaliwa. Higit pa sa tanong kung makatotohanan ang pagtatasang inilatag niya – at sa gayon ay kung may batayan ang pagiging pesimistiko niya – ay ang tanong kung wasto ang teoretikal na balangkas na ginamit niya sa pagtatasa.

Una, lumalabas sa sanaysay ni Zizek na may kakulangan ang kritika ng Kaliwa sa kapitalismo at hindi rin nito nagagawang maghain ng alternatiba. Syempre pa, magkaugnay ang dalawa. Hindi talaga makakapaghain ng alternatiba ang “Kaliwa” na ang kritika sa kapitalismo ay paimbabaw, nagpopokus sa pinakamasasahol na aspekto ng sistema, at tumutumbok lang sa pagreporma rito. Para makapaghain ng matalas na kritika sa kapitalismo, at mula rito ay makapaghain ng matalas na alternatiba, na walang iba kundi ang sosyalismo, mahalaga ang sabi ng pilosopong Aleman na si Hans Heinz Holz: “Kailangan nating itanong: anu-ano ang mga pangunahing katangian ng kapitalismo?”

Ikalawa, dahil na rin hindi nailinaw ni Zizek ang ugnayan ng kritika at alternatiba, lumalabas na mas pinapahalagahan niya ang ikalawa kumpara sa nauna – kahit pa, halimbawa, mapatalas ang nauna. Pero mas mabilis na yayakapin ng masa at mamamayan ang alternatibong sistemang isinusulong ng Kaliwa kung mabisa nang nailatag ang kritika ng Kaliwa sa umiiral na sistema. Sa pagsusulong ng progresibong pulitika, rekisito ang kritika sa alternatiba; ang hinala ko, sa dalawa, mas pangunahin ang kritika sa alternatiba. Kung hindi, magiging isa lang sa maraming nakahaing alternatiba sa tagibang na “merkado ng kaisipan” ang alternatibang inihahain ng Kaliwa.

Totoo, alam ng masa at mamamayan ang kahirapan, kagutuman at iba pang kabulukan ng sistema. Pero kailangan pa nilang maunawaan kung paanong nakaugat ito sa umiiral na sistema. Mainam na huwaran ang Manifesto ng Partido Komunista ni Karl Marx at Lipunan at Rebolusyong Pilipino ni Amado Guerrero: masinsin at historikal na inilatag ang kritika sa umiiral na sistema bago inilatag, nang mas maiksi kumpara sa nauna, ang isinusulong na alternatiba.

Ikatlo, bagamat mas dagdag sa halip na kritika kay Zizek, may mabisang pamamaraan ang Kaliwa para madaling maipakita at mapayakap sa masa at mamamayan ang kritika nito sa umiiral na sistema – at mula rito ay maipakita at mapayakap rin ang alternatiba. At iyan ay walang iba kundi ang pagsusulong ng mga kampanya at pakikibakang masa – na, syempre pa, ay nakatuntong at mahigpit na nakaugnay sa matalas na kritika sa lipunan.

Sa pamamagitan ng mga kampanya at pakikibakang masa, sa pagsusulong ng mga batayang kahilingan ng masa at mamamayan, kahit pa sa batayan ng isang isyu sa isang panahon, namumulat ang masa at mamamayan sa tiyak na kabulukan ng isang aspekto ng namamayaning sistema at nagkakaroon ng matibay na tuntungan para mamulat sila sa kabulukan ng buong sistema. Naitataas ang kapasyahan nilang kumilos at lumaban mula sa isang isyu lang patungo sa pagbago sa buong lipunan.

Sa dulo, kung bubuuin ang teoretikal na balangkas para sa pagtatasa sa Kaliwa na gustong gawin ni Zizek, ganito ang mga magiging tanong: May matalas ba itong kritika sa umiiral na sistema? Paano ito nagsulong, nagpasigla at nagpalawak, ng mga kampanya at pakikibakang masa sa batayan ng ganitong kritika? Paano nito tinuntungan ang naturang mga kampanya at pakikibakang masa para magtaas ng kamulatan at kapasyahang lumaban – at sa gayon ay magpalawak at magpalakas? Paano nito pinalaganap ang sosyalistang alternatiba?

19 Nobyembre 2012

Galing ang mga larawan sa Kasama Project.

Isa pa itong si Larval Subjects sa nagdidiin sa alternatiba nang hiwalay sa kritika para sa Kaliwa. Maganda at maikli ang pahayag ng International League of People’s Struggle tungkol sa pag-atake ng Israel, na suportado ng US, sa Gaza. Grabe ang patas at balansyadong pag-uulat ng BBC! Mabuhay ang asersyon ni Tony Benn!

Ang tindi ng mga tsismis dito tungkol sa pilosopong si Jacques Derrida, bagamat kapani-paniwala ang paliwanag sa kontrobersyal na pagtatanggol niya kay Paul de Man. Tiyak, igu-Google ng interesado si Sylviane Agacinski. Isang parangal sa rebolusyunaryong manunulat na si Han Suyin.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 162 other followers