Batas + Katarungan

Ryszard Kaja 1

Maraming naglalabasang reaksyon kapag lumalaban ang maralita sa demolisyon. At sa lahat ng reaksyong iyan, pinaka-nakakabwisit ang mga reaksyon ng mga legalista, iyung mga naghuhumiyaw na may naganap na paglabag sa batas at dapat parusahan ang mga lumabag. Sa mga iyan, may pakitang-tao pang nagsasabing sumisimpatya sila sa maralita at tutol sila sa demolisyon, pero hindi dapat nilalabag ang batas. Bagamat malapit sa larangan ng batas ang usapin ng paglaban ng maralita, ang mga legalista’y parang mga dentista o dermatologist na nagsisihusga batay sa kitid ng propesyon nila.

Iba kasi ang batas sa katarungan. Dapat ay instrumento ng katarungan ang batas, pero hindi laging ganyan ang nangyayari. Mas madaling makikita ang punto kung titingnan sa kasaysayan, na tadtad ng mga batas na hindi makatarungan. Halimbawa ang mga batas na nagpanatili ng kolonyalismong Espanyol, Amerikano at Hapon sa bansa. Ganoon din ang mga batas na nagsilbing suporta ng Batas Militar ni Marcos. Mga batas ito, pero hindi-makatarungang mga batas. Sa ganitong mga kalagayan, ang lubos na pagtataguyod ng batas ng mga legalistang komentarista ay pagtapak sa katarungan.

Pero sino ang magsasabi kung ang isang batas ay hindi makatarungan? Hindi lang ang Korte Suprema, taliwas sa isasagot ng mga legalista. Maraming pagkakataon din sa kasaysayan na ang mga mamamayan ang naggigiit na hindi makatarungan ang batas, at sumusunod lamang ang hudikatura. Ang mga batas na nagbabawal sa kababaihan na bumoto, ang mga batas ng pang-aalipin at segregasyon sa mga Negro, ang mga batas na nagpapatrabaho nang lampas sa walong oras, ang mga batas na nagtataguyod ng kolonyalismo – mga mamamayan ang nagprotesta para maibasura ang mga batas na ito.

Hindi ba delikadong ipaubaya sa mga mamamayan ang pagtatakda ng kung aling batas ang makatarungan at alin ang hindi? Hindi, lalo na kung ikukumpara sa pagbabawal sa mga mamamayan na kumwestyon, magprotesta at lumabag sa mga batas na itinuturing na hindi makatarungan. Diktadura ang bagsak ng ganitong pagbabawal, isang lipunan kung saan kailangang laging sumunod sa batas at tanging sa legal na daluyan pwedeng kwestyonin ang batas. Makukwestyon ang maraming batas, pero hindi naman ibig sabihin ng pagtatapon sa bulok na mangga ay hindi na kakain ng maayos na mangga.

Para saan pa ang eleksyon, ang mekanismo ng lipunang nagpapakilalang demokratiko para mapalitan ang mga batas? Napapalitan ang mga namumuno pero hindi ang mga hindi-makatarungang batas. Kitang-kita ang kahungkagan ng eleksyon pagdating sa demolisyon – bagay na ipinatupad sa Pilipinas ng lahat ng administrasyon at maraming lokal na gobyerno. Sa panahon ng kampanya sa eleksyon, lahat ay maka-maralita at kaibigan pa nga ng maralitang lungsod. Pagkatapos ng eleksyon, demolisyon. Pwede bang sisihin ang maralita? Gayung kahit sino ang manalo, nagdudulot ng demolisyon?

Ryszard Kaja 2

Muli, lumaban ang mga maralita ng Sitio San Roque sa demolisyon nitong Hulyo 1. Nagtayo ng barikada at may mga lumipad na bato. Napakababaw ng isang pangontra ng mga legalista, nagpabitag sa propaganda ng lokal na gobyerno: Walang demolisyon sa araw na iyun. Pero may deadline na natanggap ang mga residente, talagang may banta ng demolisyon at mismong si Mayor Herbert Bautista ang nagtutulak. Kung ako ang tatanungin, mabisa ang taktika ng mga maralita: ang itakda ang labanan kung kailan sila handa, hindi ang maghintay ng todong lakas ng malulupit na pwersa ng demolisyon.

Makatarungan ang paglaban nila. Marami sa kanila, napwersang tumira doon dahil sa pagpapalayas – sa pamamagitan man ng demolisyon sa ibang lugar o kagutuman at kawalang-trabaho sa kanayunan. Marami sa kanila ang walang trabaho, dahil sa pagkabigo ng gobyerno na lumikha ng sapat na trabaho, at gumawa sila ng paraan para maghanap-buhay. Wala silang naengkwentro o natamasang programa ng gobyerno para sa disente at abot-kayang pabahay – kahit pa may programa ito para sa maramihan at malupitang demolisyon. Nasaan ang katarungan sa basta-bastang pagtataboy sa kanila?

Lalong naging hindi katanggap-tanggap sa gobyerno ang paglaban ng Sitio San Roque dahil naganap ito matapos ang puspusan at paspasang kampanya na palayasin ang kulang-kulang 20,000 pamilyang maralita sa mga estero. Nalantad ang motibo ng panunuhol ng P18,000 sa isang taon sa mga maralita at pananakot ng pag-aresto kung babalik sa dating tirahan: Hindi ang alisin ang sanhi ng baha, ang iligtas ang maralita sa sakuna, o ang makatipid sa paglilikas tuwing may bagyo. Kundi ang hawanin ang pagtatayuan ng negosyo ng malalaking kapitalistang walang kabusugan sa lupa at tubo.

Sa lipunang ito, larawan ng paglabag sa batas – pwede ba ang salitang “kawalang-batas” o lawlessness? – ang maralita, lalo na ang maralitang lungsod. Napapahigpit ang kapit ng ibang nasa panggitnang uri sa kanilang bag at gaheto kapag nakikita ang mga maralita. Pero taliwas sa panghoholdap o pagnanakaw, na may malalim ding ugat sa karalitaan, hindi pampersonal ang paglabag sa batas ng mga maralita sa paglaban sa demolisyon. Paglaban ito ng lahat ng maralita, lalo na iyung nasa katulad na kalagayan. Sa kanilang paglabag sa batas, inilalantad at nilalabanan nila ang kawalang-katarungan.

Maaaring magpahayag ng makabayan o progresibong tindig ang mga legalista sa iba’t ibang isyu, pero napaka-konserbatibo ng absolutong paggigiit nilang ipatupad ang kasalukuyang mga batas at parusahan ang mga lumalabag – nang ang tinutukoy ay ang mga maralita. Malay man sila o hindi, tunay silang naniniwala sa “Katapusan ng Kasaysayan”: ngayon ang rurok ng kasaysayan at hanggang dito na lang tayo. Hindi nila seryosong naiisip na ang mga batas ngayon ay maaaring ituring na hindi makatarungan sa hinaharap. Kahit pa ang batas ay pagpapalayas lang ng mga naghahari sa mahihirap.

14 Hulyo 2013

Malaking tulong ang mga sulatin ni Howard Zinn, lalo na ang laman ng The Zinn Reader: Writings on Disobedience and Democracy [1997], sa kalinawan hinggil sa batas, katarungan at paglabag sa batas.

Galing ang mga larawan dito.

Nakakaaliw basahin ang kumpisal ni Ralph “Karate Kid” Macchio tungkol sa pagiging sikat na panandang-bato sa isang panahon ng pagkabata.

Isang interesanteng personalidad sa nakaraan at kasalukuyan ng pakikibaka ng mga mamamayan ng South Africa: Si Ronnie Kasrils. Basahin ang kanyang kritisismo sa tinakbo ng pulitika sa kanyang bansa.

Maagap kaya tila mula sa kaibuturan ang tugon ni Bill Fletcher Jr. sa hatol sa kaso ni Trayvon Martin. Panawagan ng anti-imperyalistang intelektwal na si Richard Falk: End the Snowden circus now.

Filipinas Got Problem

Nanami Cowdroy1

At mayroon na ngang resolusyon ang Komisyon ng Wikang Filipino na “ibalik ang gamit ng ‘Filipinas’ habang pinipigil ang paggamit ng ‘Pilipinas’ upang mapalaganap ang opisyal at modernisadong katawagan ng bansa na kumikilala sa kasaysayan at pag-unlad ng pagkabansa nito.” Noong 12 Abril pa pala ito napirmahan, siguro’y itinago muna para hindi maging “kontrobersyal,” kahit paano, noong kampanya sa eleksyon.

Paliwanag ni Komisyoner Virgilio S. Almario, tagapangulo ng KWF, sa isang kolum na nalathala noong 1992 at nasa website ngayon ng ahensya, “mas una at orihinal” ang “Filipinas” kumpara sa “Pilipinas.” Ito ang itinawag sa bansa ng mga mananakop na Espanyol, tatlong siglong nakilala sa pangalang ito ang bansa, ito ang ginamit sa proklamasyon ng kalayaan noong 12 Hunyo 1898, at ito ang ginamit ng mga bayani.

Malayo sa marangal na kasaysayan ng “Filipinas” ang aba, kung hindi man pipitsuging, kasaysayan ng “Pilipinas.” Nitong bungad lang ng ika-20 siglo lumabas ang “Pilipinas,” sa panahon ng manunulat na si Lope K. Santos, kaugnay ng paggamit ng abakadang Tagalog na walang “F,” opisyal na ginamit sa panahon ng kolonyalismong Hapon, at lumaganap noong dekada ’50 kaugnay ng pagbansag sa wikang pambansa na “Pilipino.”

Dagdag pa ni Almario, “Filipino” ang tawag natin sa wika natin kaya dapat “Filipinas” ang itawag sa bansa natin. Hudyat daw ang ganitong pagtawag sa wikang pambansa ng “modernisasyon at pagiging pambansa ng wika” – malay sa paghalaw ng wika sa bansa at labas nito. At panghuli, ani Almario, mapapadali ng “Filipinas” ang pagtuturo ng ispeling: wikang Filipino at taong Filipino sa Ingles, Filipino at Pilipino sa Filipino.

Hindi ako makumbinsi. Mas una at orihinal man ang “Filipinas,” bansag naman ito sa atin ng mananakop. Nahuli man at hindi orihinal ang “Pilipinas,” may marka na ito ng pag-angkin nating mga Pilipino. Bakit gusto nina Almario at ng KWF na maging matapat at ulirang tagasunod ni Haring Felipe II ng Espanya? Karapat-dapat ba ang hari na namayagpag sa kaigtingan ng kolonyalismo sa daigdig sa ganitong parangal?

Nanami Cowdroy2

Sang-ayon ako sa pagpasok ng titik “F” sa alpabetong Filipino; sang-ayon din ako sa paggamit ng “Filipino” sa pakahulugang ibinigay dito ng mga pasimuno. Pero ang totoo, hindi talaga kasing-dami ang mga salitang gumagamit ng “F” kumpara sa gumagamit ng “P” sa ating wika. Ilang bata na bang normal na nagsasalita sa bahay ang pinagalitan ng guro dahil hindi mabigkas ang salitang may “F” o naipagpalit pa nga ito sa “P”?

Tiyak, kokontrahin ni Almario ang ganitong paniwala. Kilala kasi siya sa pagtutulak ng paggamit ng “aspekto” halimbawa, kumpara sa “aspeto” dahil mas malapit ang nauna sa orihinal at pinaghalawang Espanyol. Maaaring marami siyang palalabasing salita na dapat ay “F” at hindi “P” ang ginagamit natin. May pagpreno siya sa paniniwalang kaligtaan na ang pinaghalawan, kung anong bigkas ay siyang baybay, at iba pa.

Kaya nga ang debate sa wika ay hindi lang debate tungkol sa wika; may pulitika rito. Sa isang banda, dapat igalang ang orihinal na wikang pinaghahalawan ng mga salita natin. Sa kabilang banda, nagbabago ang wika at may nagiging popular na hindi wasto ayon sa mga eksperto. Lagi’t laging babalansehin ang dalawa. Pero may prinsipyong dapat manaig sa kanila: Ang isulong ang kalayaan ng bansa kahit sa usaping pangwika.

Sa isang pagtingin, hindi na nagbago si Almario, na lagi’t laging tinutuligsa ng mga kasabayan niya sa pagtalikod sa aktibismo at paglilingkod sa Batas Militar. Parang diktador niyang ipinataw ang patakaran sa “Filipinas,” pinagmumukhang makabayan pero pabor sa kolonyalista. Patuloy ang obsesyon sa “F”: Fascism, Ferdinand.

01 Hulyo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Napakagandang sulatin ni dating Kong. Mong Palatino, aktibista’t blogger, tungkol sa pagiging kongresista. At balik-tanaw sa isang entri niya tungkol sa pagiging tatay. Basahin ang pagmumuni ni Carol P. Araullo hinggil sa araw ng kalayaan, o ng kawalan nito, ng Pilipinas.

Maganda ang anggulo ni Arnold P. Alamon, kolumnista ng SunStar.com hinggil sa kontrobersyang kinasangkutan nitong huli ni Pol Medina Jr., awtor ng komiks na Pugad Baboy. Ang totoo, magaganda ang kolum niya: Heto ang tungkol sa pagtuturo, heto ang mga obserbasyon niya sa dalawang kaso ng pagpapakamatay, at heto na lang ang buong arkibo ng mga kolum niya.

Basahin at tiyak na babalik-balikan: limang misteryo ng eleksyong 2013 ayon kay Jose Carlos L. Maningat. Tungkol sa ikatlong asawa ni Nelson Mandela, si Graca Machel.

Paniwala sa Pandaraya

Lukasz Wodynski

Marami nang nalathalang sulating nagsisiwalat sa kabulukan ng eleksyong 2013: hindi lantad ang kondukta, batbat ng maanomalyang aberya, at kwestyonable ang kinalabasan. Ang tinutungo ng lahat ng ito: nagkaroon ng malawakan bagamat mas nakatagong pandaraya, kasama ang posibilidad na pre-programmed na antemano ang resulta.

Ang problema sa eleksyong automated, gayunman, lalo na sa bersyong ginamit sa Pilipinas, ay hindi matumbok kung saan mismo sa proseso at paano naganap ang pandaraya, gayundin kung sino ang aktwal na nagsagawa at nakinabang. Anu’t anuman, maituturo kayang naging puntirya ng pandaraya ang mga progresibong kandidato – si Kong. Teddy Casiño na tumakbong senador at ang mga progresibong partylist?

Masasabing kwestyonable ang bilang ng nakuhang boto ng mga progresibong kandidato. Si Casiño, nakatanggap lang ng 4.3 milyon. Mas mataas lang nang bahagya ito sa botong nakuha ng mga progresibong nauna sa kanya sa pagtakbo sa pagka-senador noong eleksyong 2010: si Satur Ocampo, 3.5 milyon ang boto habang si Liza Maza, 3.9 milyon.

Kapani-paniwala ba ito? Hindi ba’t malaki ang iniunlad ng kampanya ni Casiño sa batayan ng kampanya ng dalawa? Mas maagang naghanda sa eleksyon si Casiño. Mas matagumpay ang pagsisikap niyang lumabas sa midyang mainstream bago pa man ang panahon ng kampanya. Wala siyang bagahe ng pagsuporta sa isang kandidato sa pagka-presidente. Namaksimisa ng kampanya niya ang social networking sites. At umani siya ng malawak na suporta, kasama ang pag-endorso ng maraming sikat na personalidad.

Pagkatapos ng eleksyong 2010, sabi ni Prop. Miriam Coronel Ferrer, manunuring pampulitika, ang pangkat pa rin nina Ocampo at Maza ang pinakamalakas sa mga pampulitikang pwersang mula sa Kaliwa, sa malapad na pakahulugan nito, na tumakbo sa eleksyong partylist. Ang kabuuang boto noon ng mga progresibong partylist ay 3.2 milyon. Nananatili mang totoo ang obserbasyon ni Ferrer sa eleksyong 2013, bahagyang tumaas lang ang kabuuang boto ng mga naturang partylist at naging 3.3 milyon.

Muli, kapani-paniwala ba ito? Kung may mga partylist man na kilala ng marami dahil sa tuluy-tuloy na pagsangkot sa mga isyu ng nakakarami, iyan ay ang mga progresibong partylist. At kung may mga partylist man na agresibo sa pagpapalawak – na isinasapuso ang islogang “organisasyon, organisasyon, organisasyon” para sa pagbibigay-kapangyarihan sa mga mamamayan higit pa sa eleksyon – iyan ay ang mga progresibong partylist. Nadagdagan pa ang kanilang hanay ng Piston at Migrante na humatak ng bagong mga boto at tagasuporta mula sa iba’t ibang sektor ng lipunan.

Lukasz Wodynski2

Matatandaan ang isang insidente noong Oktubre 2012. Noong bumisita si Pang. Noynoy Aquino sa New Zealand, tinanong siya tungkol sa kalagayan ng karapatang pantao sa Pilipinas. Ang sabi niya, ayos lang ang kalagayang pangkarapatang pantao sa bansa. Paninira lamang daw ang mga akusasyon tungkol sa paglabag sa mga karapatang pantao at galing ito sa Kaliwa – na maliit lang ang hanay pero maingay. Ang patunay niya: nahuhuli sa mga sarbey ang kandidato nito sa pagka-senador na si Casiño.

May motibo samakatwid ang rehimeng Aquino, na sunud-sunuran sa mga imperyalista at kumakatawan sa mga naghaharing uri: ang palabasing kaunti lang ang tagasuporta ng Kaliwa, na matapat na kritiko ng rehimen, at maingay lang ito. Ang palabasing wala itong kakayahang katawanin ang mga mamamayan at ang interes nila. Ang palabasing wala o nabawasan na ang kagutuman at kahirapan, na siyang batayan ng paglakas ng Kaliwa, at umuunlad na ang bansa. Sa resulta pa lang, may gusto na itong palabasin.

Bukod pa diyan ang aktwal na pagpapahina sa pagtutol sa mga kontra-mamamayang patakarang itutulak nito, tulad ng pagbago sa Konstitusyong 1987. Papayagan ang 100% dayuhang pag-aari ng lupa at pampublikong yutilidad sa bansa. Tatanggalin ang mga limitasyon sa pagpasok sa bansa ng mga dayuhang tropang militar, maging ng armas-nukleyar. Nagsasabi man si Aquino na tutol siya sa panukala, hindi maitatanggi ang galaw ng malalaking kapitalista: kahit hindi tinatanong, tuluy-tuloy sa pagtutulak ang Makati Business Club at American Chamber of Commerce of the Philippines, halimbawa.

Masasabi nga kayang dinaya ang mga progresibong kandidato sa eleksyong 2013? Maihahanay kaya ito sa paniniwalang dinaya ni Marcos ang eleksyong 1986, dinaya ni Ramos ang eleksyong 1992, dinaya ni Macapagal-Arroyo ang eleksyong 2004, at hindi mabeberipika ang pagkapanalo ni Aquino sa automated na eleksyong 2010 – na bagamat pawang hindi napatunayan sa korte ay pinapaniwalaan sa iba’t ibang antas?

08 Hunyo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Sampung ginagawa ng mga maka-Kanang Kristiyano, lalo na sa mga abanteng kapitalistang bansa, na labag sa turo ni Hesukristo.

Bakit Natalo si Risa Hontiveros?

Belgium

Maraming naglabasang pagsusuri kung bakit natalo si Risa Hontiveros sa kampanyang maging senador sa kakatapos na halalan. Dahil inilarawan siya ng grupo niyang Akbayan Partylist na kandidatong alternatibo o maka-reporma, marami-rami siyang tagasuporta mula sa panggitnang uri. Utang sa mga nasa panggitnang uri ang paliwanag kung bakit siya natalo. At maraming dapat ipaliwanag. Muntik na siyang manalo noong eleksyong 2010 at nagmukha pa ring malakas na kandidato ngayong eleksyong 2013.

Ayon mismo kay Hontiveros, masaya ang kampo niya sa resulta ng eleksyong 2010 dahil mula pang-23 sa sarbey ay naging pang-13 siya sa aktwal na ranggo. Aniya, Hunyo 2012 pa lang, kasama sigurado ang panahon ng kampanya para ipasa ang Reproductive Health (RH) Bill, ay naghahanda na ang kampo niya para sa eleksyon ngayong taon. Pangako niya bago ang simula ng kampanya, mas matinding pangangampanya ang gagawin niya. Hindi rin kaila na marami-raming pera ang ibinuhos sa mga patalastas niya sa telebisyon at radyo, kahit bago pa ang opisyal na panahon ng kampanya. Sa usaping ito, tinapatan niya ang mga kandidato mula sa mga naghaharing uri. Maging ang malapit niyang alyadong si Pang. Noynoy Aquino, todong ikinampanya siya.

Pero mas masagwa ang pagkatalo ngayong eleksyon ni Hontiveros. Bumaba ang botong nakuha niya at ang ranggo niya sa karera, kahit pa maipagpapalagay na ipinandaya siya ng rehimeng Aquino para mapataas ang bilang ng boto niya. Ganoon din ang kanyang partylist na Akbayan. Siguradong napakasakit para sa Akbayan ang pagkatalo niya ngayon. Maliban na lang kung may masamantala siyang malaking isyu, ito na ang katapusan ng krusada niyang maging senador.

Ang problema, marami sa mga naglabasang pagsusuri sa pagkatalo ni Hontiveros ay humahango ng lakas sa, at nagpapatatag ng, mga ilusyon tungkol sa eleksyon. O kaya nama’y tila inililihim sa publiko ang mga tunay na dahilan ng pagkatalo – o talagang hindi matumbok ang mga ito.

(1) Sabi ni Sen. Franklin Drilon, simple lang ang dahilan kung bakit natalo si Hontiveros: Hindi siya nakatipon ng sapat na boto para talunin ang mga “brand names” na tumakbo. Kakatwa ang paglalarawan sa mga kandidatong nanalo bilang mga “brand names” na para bang nagpipilit maging kaakit-akit sa mata ng mga botanteng may lubos na kapangyarihang bumili o pumili – ng sa tingin nila’y “sulit” para sa kanilang boto.

Indiana

Itinatago at pinapaganda nito ang kalakaran ng eleksyon sa bansa, partikular ang kakayahan ng mga makapangyarihang kandidato – lalo na iyung galing sa pinakamalalaki sa mga naghaharing uri sa bansa – na manlinlang, bumili ng boto, at sa dulo’y mandaya, at sa elektronikong pamamaraan ngayon. Pero may kabuluhan ang tunguhin ng pagsusuri ni Drilon, ang iugnay ang kandidatura ni Hontiveros sa kandidatura ng mga nanalo.

Umaasta man si Hontiveros na parang bangaw na nakatuntong sa likod ng kalabaw, hindi pa rin siya kabilang sa mga pinakamalalaki sa mga naghaharing uri o sa mga suportado ng mga ito. Hindi rin siya kasama sa ilang sikat na personalidad na nananalo sa eleksyon kahit hindi kabilang sa nabanggit na grupo. Hindi kataka-takang ang mga taga-United Nationalist Alliance (UNA) na pumasok sa Senado ay mga anak ng tatlong pinakamalaking pangalan sa UNA: anak ni Jojo Binay, anak ni Erap Estrada, at si Gringo Honasan, anak-anakan ni Juan Ponce Enrile.

Mekanismo ang eleksyon ng mga naghaharing uri para paghatian ang yaman at kapangyarihan na makakamit sa gobyerno. Inetsapwera si Hontiveros dahil hindi siya kabilang sa mga pinakamalalaki sa naghaharing uri. Alam din ng rehimeng Aquino na mala-aso ang katapatan ng Akbayan at pwedeng ilaglag ang kandidato nito sa pagiging senador pero magiging tapat pa rin ito sa rehimen hanggang kamatayan.

Kakatwa: Patuloy na nagpapalaganap ang Akbayan ng ilusyong may puwang para sa mga “tagalabas,” at “progresibo” pa nga, sa “demokratikong espasyo” ng kasalukuyang sistemang panlipunan at ng rehimeng Aquino. Pero mismong karanasan nila ang nagpapakitang kasinungalingan ito – nagkompromiso at nagpalabnaw na nga sila ng mga progresibong paninindigan at lahat.

(2) Sinisi naman ni Sen. Serge Osmeña, na tumulong sa kampanya ni Hontiveros, ang hindi tuluy-tuloy na paggamit ng kandidato sa imahen ng pagiging palaban, gaya ng ipinayo niya. Noong una’y malambot ang imahen ni Hontiveros; inihabol na lang ang paggamit niya sa alampay para saltikan ang mga tiwali sa pamahalaan. Sang-ayon kay Osmeña si Prop. Randy David, na nagsasalita sa hindi malamang kapasidad kung bilang propesor ng Sosyolohiya o opisyal ng Akbayan. Pero, aniya, hindi rin naman masama ang “pagpapalambot” sa imahen ni Hontiveros – pagdadalawang-isip na patunay ng kawalang-katiyakan sa taktika, na isang kahinaan.

Kaugnay ng imahen ng pagiging palaban, may pundamental na tanong si Prop. Nicole Curato: “Pero sino ang nilalabanan mo sa puntong ito?” Wala na si Gloria Macapagal-Arroyo at si Noynoy Aquino na ang pangulo; wala na ang dating kalaban ng Akbayan at kakampi na nito ang nakaupo. Sabi pa niya, umasa masyado si Hontiveros sa “boto ng kababaihan,” na isang kwestyonableng nilalang sa bansa.

Taiwan

Kakatwa rin ang ganitong paglalarawan sa eleksyon na parang labanan lang ng mga imahen na walang kinalaman sa mga kongkretong tindig sa mga isyung pampulitika. May katotohanan marahil ang ganito sa marami sa mga pulitiko ng naghaharing uri, pero hindi kay Hontiveros sa tinakbo ng eleksyon ngayong taon.

May hindi nabanggit sa mga pagsusuring ito: ang papel, at tampok na papel pa nga, ni Hontiveros sa pagkapasa ng RH Bill. Hinubog nito ang imahen niya. Malinaw na gusto ng kampo niyang “angkinin” ang tagumpay ng pagkapasa sa naturang batas. Pero mahirap maging palaban ang isang kandidato sa pagtutulak ng RH Bill, kahit noong kasagsagan ng isyung ito. Paano, hati ang tindig rito ng publiko at mag-uudyok ang palabang pagtutulak ng RH Bill ng galit na kontra-kampanya ng Simbahang Katoliko.

Kaya mula sa pagiging palaban noong 2010, kinailangang maging malambot ang imahen ni Hontiveros ngayong 2013. Pero kahit sa ganito tama si dating Kong. Mitos Magsaysay: Naging puntirya pa rin ng kontra-kampanya ng Simbahang Katoliko si Hontiveros.

Dahil sa RH Bill, talagang nagbago ang imahen ni Hontiveros mula sa pagiging palaban noong 2010 patungo sa pagiging malambot nitong 2013. Kinakalaban niya noon ang pangulong nakaupo; kinakatawan niya ngayon ang isa sa mga mayor na patakaran ng pangulong nakaupo – na, banggitin pa, ay itinulak ng mga institusyong imperyalista.

Nawala ang pagiging “aktibista” ni Hontiveros at sa gayo’y naging katulad lang ng ibang kandidato. Itinali niya ang sarili sa isyung pinagtatalunan pa ng publiko at ikinakagalit ng Simbahang Katoliko na isang makapangyarihang grupo sa  bansa. Marami-raming bawas sa boto ang idinulot ng lahat ng ito.

(3) Lumalabas naman kay Prop. Prospero de Vera na nasobrahan sa tiwala sa sarili ang kampo ni Hontiveros. Inakala raw na pang-13 ang baseng lakas ng kandidato, gayung pang-18 lang talaga. May batayang sabihin ito, lalo na’t sa mga unang interbyu ni Hontiveros ay walang humpay siya sa paggigiit na malapit na siyang manalo noong 2010, na para bang kaya siya dapat iboto ay dahil kaya niyang manalo.

Pero kumpyansa itong nakatali sa pagiging sunud-sunuran sa rehimeng Aquino. Dahil kahit noong nagbago nang bahagya ang kanyang kampanya, at idiniin ang pagiging palaban, isyu pa rin ng rehimen ang sinaltik niya: ang katiwalian o korupsyon. Na hindi mainit na isyu sa tinakbo ng pulitika ng bansa bago ang eleksyon. At kahit noong mainit na isyu ay hindi direkta ang tama sa sikmura ng nakakaraming naghihirap sa bansa. Alam ito maging ng kampo ni Aquino, kaya isinilang ang “Kung walang corrupt, walang mahirap.”

Noong kampanya, ang ibang pulitiko, kahit iyung mga galing sa mga naghaharing uri, ay walang habas na nagsasalita tungkol sa trabaho, sahod, presyo, kabuhayan. Kung umasta’y akala mo’y mga lider sila ng Kilusang Mayo Uno o Anakpawis Partylist. Malamang, iniwasan ng kampo ni Hontiveros ang ganitong mga isyu, dahil malinaw na tuturol at tatama sa rehimeng Aquino. Iniwasan nila ang isyung maka-uri at nagpokus sa mga isyung mapag-iilusyonang tumatahi sa mga uri. Masyadong matapat na parang aso ang Akbayan kay Aquino sa puntong kahit sa kabutihan nito ay nakakasama na.

Nuclear Power Plant

(4) Nakasama rin, sa halip na nakabuti, kay Hontiveros ang paghamon sa debate at pag-upak ng kampo niya kay Nancy Binay. Itinago pa ang disenyo: Kunwari, hindi direktang hinamon si Nancy, pero madali namang makita ang totoo.

Sabi ng komentaristang maka-Aquino na si G. Manuel Buencamino: “Dapat nagpokus siya sa ibang kandidato ng UNA na magpapatingkad sa rekord niya sa karapatang pantao, anti-korupsyon at serbisyo publiko [sic]. Pero hindi niya ito ginawa. Kaya ang tanging tatak na iniwan ng pag-atake niya kay Nancy Binay ay ng isang mestisa na pinag-iinitan ang katulong.” Sa madaling salita, hindi napatampok si Hontiveros ng hakbangin, nagmukha pa siyang kontrabida sa mata ng masa.

Bakit nga naman si Nancy ang kinalaban? Wala nga siyang masyadong karanasan, pero ang marami naman sa mga tumatakbo, ang mayamang karanasan ay kasamaan sa bayan. Bakit hindi si JV Estrada o Gringo Honasan, kung taga-UNA lang din? Nagpapakilalang maka-babae, pero bumanat sa isa ring babae – at nag-udyok ng paglabas ng maraming kontra-babaeng sentimyento. Nagpapakilalang palaban at malakas, pero kapwa-babae pa rin ang kinakaya!

Sabi ni Buencamino, “Imumungkahi ko sanang barilin niya ang gumawa ng estratehiya ng kanyang kampanya pero mas masaya kung tadtarin iyun nang pino.” Pero hindi lang ang gumawa ng estratehiya ni Hontiveros ang may pananagutan, kundi ang buong Akbayan. Si Nancy ang pinuntirya ni Hontiveros dahil sa katapatan ng Akbayan kay Aquino – iniwasan ang maraming kasuklam-suklam na personalidad sa Team P-Noy at tumutok sa pinakamalakas na kandidato ng UNA.

(5) May dagdag pa ang blogger na si G. Epi Fabonan III – ang palatandaang alampay ni Hontiveros na hindi pang-masa, kundi pang-mayaman. Dapat daw natuto si Hontiveros kina Sonny Angara at Nancy Binay, na parehong nagpakasimple sa kasuotan dagdag pa sa kutis nilang kayumangging kaligatan. Si Hontiveros, Señora Santibañez na nga ang itsura, naging mapagmataas pa ang porma.

Kapansin-pansin din ang asta ni Hontiveros. Si Loren Legarda, halimbawa, ay tinitimpi ang kakayahang umarte para magmukhang pormal. Ang gusto niyang palabasin, senador siya na nagpipilit maging artista. Pero si Hontiveros, todo-labas ng kakahayang umarte. Para siyang artistang nagpipilit maging senador. Isa ito siguro sa mga nasa likod ng dating niyang hayok sa kapangyarihan.

Marami pang sekundaryang salik na nakabawas sa boto niya – ang nabalitang pamimili ng boto ng administrasyon para kay Hontiveros, ang pagbaluktot ng Philippine Daily Inquirer ng estadistika para palabasing pasok siya sa 12 panalong senador na ginawang headline sa mismong Araw ng Paggawa, at iba pa.

01 Hunyo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Magandang basahin ang paglilinaw ni Karlo Mikhail Mongaya sa mga malisyoso-estupidong simplipikasyon ni Leloy Claudio hinggil sa Kaliwa.

Interesante sigurong panoorin itong pelikula, nirebyu ni J. Hoberman, tungkol sa pilosopong si Hannah Arendt. Heto pa ang isang rebyu. May sulat ang progresibong manunulat na si Alice Walker sa mang-aawit na si Alicia Keys.

Pagpupugay sa mga manggagawa ng Coca-Cola sa Sta. Rosa, Laguna! Magandang babala ni Marck Ronald Rimorin sa klase ng pag-iisip ni Maria Ressa pagdating sa terorismo. At si Ressa ang kilalang Pilipinong eksperto umano sa terorismo!

BoboBotanteBinayBashing

Ryszard Kaja 1

Pagkatapos ng araw ng eleksyon nitong Mayo 13, bumaha sa social networking sites ang dalawang bungkos ng sentimyento. Una, bobo ang mga botanteng Pilipino. Ikalawa, hindi karapat-dapat si Nancy Binay na manalo bilang senador. May mga pagkakataong nagdudugtong ang dalawa: Bobo ang botanteng Pilipino at patunay niyan ang pagkahalal sa batang Binay bilang senador. Pareho ang tinutungo ng dalawa: ang maliitin ang masang Pilipino, na siyang nakakarami sa mga botante, at itaas ang mga nasa panggitnang uri, na siyang nakakarami naman sa mga social networking sites.

Bakit pagmamaliit sa masa ang naging pag-insulto kay Binay? Maraming paraan kung paano siya pwedeng insultuhin. Pero ang naging porma ng pag-insulto sa kanya ay pag-insulto sa masa: walang kakayahan, puro on-the-job training at walang karanasan sa trabaho, hindi marunong makipagdebate, bobo, nakaasa sa ama. Ang panlalait sa kanya sa pagiging maitim ay rasismo lang sa paimbabaw na pagsusuri. Ang totoo, kodang salita o code word lang ang “maitim” para sa “mahirap.” Kaakibat ng panlalait kay Binay ang pagtanggi, malay o di-malay, ng mga nasa panggitnang uri sa paghalal ng mahirap.

Marami nang sumagot sa dalawang sentimyentong ito: Matalino ang masa, may dahilan sila sa pagboto kay Binay, kaunting paligo lang ang lamang ng ibang senador sa kanya, si Cory Aquino nga ay diretsong presidente, at iba pa. Pero may mapaminsalang epekto, kung hindi man layunin, ang paglutang ng dalawang sentimyentong ito. Kumbaga sa lumang problema sa pilosopiya ng subject bersus structure, idinidiin nito ang una para pagtakpan ang ikalawa. Kumbaga, sinisisi ang masa para pagtakpan ang pananagutan ng sistemang elektoral at pulitikal na kontrolado ng mga naghaharing uri sa bansa.

Ang epekto, kung hindi man layunin, ng dalawang sentimyento ay itali ang talakayan sa kamalayan at kagawian ng masa. Pero sino ba ang responsable sa resulta ng eleksyon? Hindi ba’t ang mga naghaharing uri na may samu’t saring pakana at maniobra? Nariyan ang malawakang pandaraya sa pamamagitan ng eleksyong automated. Nariyan ang pagbaha ng iba’t ibang tipo ng panlilinlang, panggigipit at pandarahas bago ang araw ng eleksyon. Dahil sa lahat ng ito, mababasa ang resulta ng eleksyon na mas pampulitikang pahayag ng mga naghahari kaysa ng masa – na kitang-kita sa bilang ng boto ng Kaliwa.

Ryszard Kaja 2

Lumang taktika na ito ng mga naghahari: ang humango ng lakas sa, at palakasin ang, sentimyentong kontra-maralita at elitista para pagtakpan ang pananagutan ng mga naghaharing uri na may kontrol sa sistemang pampulitika at pang-ekonomiya. Laging maralita ang may kasalanan! Hindi kataka-taka, na may bahagi nitong dumudulo sa pagtutulak ng diktadura para disiplinahin ang masa. Huwag tayong magkamali: Atake ito sa pagmamalasakit sa kapwa, lalo na sa maralita. Lalo nitong inihihiwalay ang loob ng mga nasa panggitnang uri, kahit pa dumadausdos din ang kabuhayan, sa mahihirap.

Naalala ko tuloy ang progresibong intelektwal na si Eqbal Ahmad. “Hindi pa ito nangyari noon,” aniya, patungkol sa “pagpokus ng kaisipan ng uring nakapag-aral, o isang seksyon nito, sa mga tao labas sa kanilang sarili – sa maralita, sa uring anakpawis, sa inaapi, sa mahihina…” Sagot niya ito sa isang tanong tungkol sa nagpapatuloy na kabuluhan ng kaisipan ni Karl Marx at ng Marxismo. Sabi niya, kaugnay ng pag-usbong ng naturang kaisipan: “Ito ang unang beses na nakita ang mga sekular na kaisipan na nagpokus sa mga isyu kaugnay ng kabutihan ng lahat [Confronting Empire, 2000].”

Hindi ang masang maralita ang may kasalanan, kundi ang sistema at mga naghahari sa bansa. Tanawin natin ang pagkakaisa ng online sa panggitnang uri at ng offline na masang maralita. Aktibidad na buong panahon, hindi lang pang-eleksyon, ang solusyon.

17 Mayo 2013

Galing ang mga larawan dito.

Basahin din ang isinulat ni Anton Dulce hinggil sa panlalait ng mga nasa panggitnang uri kay Nancy Binay.

Ilang pagwawasto ni Louis Proyect sa mga maling pag-unawa kay Marx kapwa ng mga kaaway ng Marxismo at ilang tagapagtaguyod nito. Sinuportahan ni Ronald Reagan si Ferdinand Marcos, gayundin si Rios Mott, diktador ng Guatemala na responsable sa maraming karimarimarim na krimen.

Yakap para sa progresibong pilosopong si Cornel West. Ipinagtanggol ng manunulat na si Alice Walker ang rebolusyunaryong si Assata Shakur, at makikilala ang isang tao: Si Marilyn Buck. Pinatay rin ng mga pumatay kay Malcolm X ang kanyang apong si Malcolm Shabazz.

Sigh of Relief Effect

Midlife Crisis

Marami ang nababahala dahil kulang-kulang isang linggo bago ang eleksyon sa Mayo 13, nagkaroon ng malawakang brownout sa Metro Manila at sa hilaga at gitnang Luzon. Kahit siguro hindi automated ang eleksyon, may dahilan para mabahala sa pagkawala ng kuryente – pero lalo na nga’t automated ang eleksyon. Hindi iilan ang nagsabi na bahagi ito ng “Final Testing and Sealing” para sa pandaraya.

Pa-kontrobersyal rin ang pagkawala ng kuryente. Mismong press conference ni Pang. Noynoy Aquino ang tinamaan. “Ito ang unang beses na nangyari ito sa ganito ka-lawak,” sabi ni Cynthia Alabanza, tagapagsalita ng National Grid Corporation of the Philippines. Sa mismong bungad ng Philippine Daily Inquirer, lumabas ang salitang “No-El” o no-elections dahil sa no electricity – na itinanggi ng Malakanyang.

Kung matatandaan, may ganitong mga pangamba rin sa unang eleksyong automated sa bansa, sa eleksyong 2010: pwedeng pumalpak ang mga PCOS Machines, mawalan ng kuryente, at iba pa. Pero ang nangyari, natuloy ang eleksyon at bilangan. Bandang gabi, may resulta nang inaanunsyo sa midya. Marami ang nagbulalas ng buntong-hininga ng ginhawa. May “sigh of relief” effect sa madla. Demokrasya!

Ang hindi nakwestyon: ang mismong eleksyong automated. Sa eleksyong 2010, walang sistema para sa beripikasyon – kung ang ibinoto ng isang tao ang siyang binilang ng kompyuter at ang siyang nabilang hanggang sa pambansang antas. Bumoto ka at inihulog mo ang balota sa PCOS Machines, iyan ang tiyak. Pero kung ano ang nangyari sa boto mo pagkatapos, kung nabilang o hindi, hindi iyan tiyak.

Ganito pa rin ang naghihintay sa sambayanang Pilipino sa Mayo 13. Kahit ang naging kontrobersyal na source code, na siyang nagtatakda ng gagawin ng mga kompyuter sa bilangan, ay pagkatapos pa ng eleksyon masusuri ng iba’t ibang panig. Pakitang-tao sa mga nakakaalam at panloloko sa mga hindi nakakaalam ang pagpapakita rito sa midya ni Sixto Brillantes, Jr., hepe ng Commission on Elections.

War

Ang problema, kahit masuri ang source code, walang sistema ng beripikasyon ng boto sa iba’t ibang lebel. Hanggang nitong huli, batbat ng problema ang pagbilang ng mga PCOS Machines sa batayang antas. Paano pa sa mga susunod na lebel hanggang pambansa? Mauulit ba ang nangyari noong eleksyong 2010, na ang mga tagabantay ng anomalya ay naging tagaulit na lang ng bilang na inanunsyo ng Comelec?

Malayo ang eleksyong automated ng Venezuela dulot ni Hugo Chavez: “Mamarkahan ng mga botante ang napili sa pagpindot sa isang touch screen sa kompyuter, na magpi-print ng resibo ng boto. Ite-tsek ng botante ang resibo at ihuhulog sa lagayan ng balota. Pagkatapos ng botohan, random na pipiliin ang 53% ng mga makina at ikukumpara ang resulta sa papel, sa harap ng mga saksi ng lahat ng panig.”

Tanggapin natin ang katotohanan: Pwedeng maging instrumento ng malawakang pandaraya ang eleksyong automated. Hindi tayo pwedeng sumandig nang wagas sa ating pagtitiwala sa teknolohiya dahil instrumento lang ito ng mga taong pwedeng matapat o madaya. Pwede nating sangguniin ang mga sarbey, pero iba pa rin sa mga ito ang eleksyon, na dapat may sariling sistema ng beripikasyon.

Magkaka-brownout kaya sa eleksyon? Mahalaga sa mga naghahari na kapani-paniwala sa madla ang prosesong tangi nilang batayan para sabihing demokrasya ang umiiral sa bansa. Sa kasaysayan, kahit pinapanatili nilang kapani-paniwala ang eleksyon, tuluy-tuloy sila sa pandaraya rito. Iyan ang naibibigay ng eleksyong automated sa kanila: makakapaglunsad sila ng pandarayang kapani-paniwala sa madla.

09 Mayo 2013

Galing ang mga larawan dito.

May mga sulatin din sina Carol P. Araullo at Arnold Padilla hinggil sa eleksyong automated. Ilang links mula kay Corey Robin: mula sa isang seksistang pahayag laban kay John Maynard Keynes hanggang sa mga mali-maling pagsasabi ng pinagmulan ng mga sipi, hanggang sa pundamental na anti-sosyalistang paninindigan ni Friedrich Nietzsche.

Teddy sa Tagumpay

Teddy Casino campaigning

Kakadikit ko lang ng mga plastik na poster ni Teddy Casiño sa bintana ng bahay namin, at nakakaramdam ako ng pagmamalaki. Paumanhin sa mga kapwa-aktibista sa pagkahuli; hindi ko na bibigyang-katwiran ang mali.

Nangangampanya naman ako. Noon ngang kasal ng kapatid ko, inikot ko ang mga mesa sa restawran para magpakilala na kuya ng ikinasal at manawagan ng pagboto sa manok ko sa Senado. Hindi ko nga lang naihabol sa pagsasalita ko sa graduation party ng pamangkin ko, kaya ite-text ko na lang ang mga dumalo.

Pero iba rin kasi talaga kapag sa bahay magdidikit. May pagka-personal, parang itinataya mo sa kandidato ang pagkatao mo, sa mata ng mga kapit-bahay mo. Ibang klaseng kandidato rin kasi si Teddy: tipong pinapaniwalaan mo kaya ikinakampanya mo. Hindi iyung gusto lang ng kamag-anak mo o kaya may bayad.

Napaisip tuloy ako: Ilang taon na rin ba akong bilib kay Teddy? Mula pa siguro sa maagang bahagi ng pagiging aktibista ko, noong pangkalahatang kalihim pa lang siya ng Bagong Alyansang Makabayan. Lagi naming pinapakinggan ang mga pahayag at pagsusuri niya, lalo na noong pinapatalsik si Joseph Estrada.

Mahusay kasing magsalita si Teddy. Parang maipagmamalaki mong kasama ka sa rali o aktibista ka kapag siya ang nagpapaliwanag. Alam niya ang salimuot ng maraming isyu, at nagagawan niya ng paraan na mapasimple ang paliwanag sa mga ito – nang may kasamang katatawanan at, madalas, galit na makatwiran.

Kahit sa mga tumatakbong senador ngayon, sino ang may kakayahang magpaliwanag ng pribatisasyon ng kuryente gaya ni Teddy? Ng operasyon ng kartel sa langis? Kung bakit nararapat at kayang ibigay ang makabuluhang dagdag-sahod? Kung bakit kontra-magsasaka ang batas ngayon sa reporma sa lupa?

Sa dulo, mahusay si Teddy dahil aktibista siya. Ibig sabihin, inilaan niya ang buhay niya sa pagsusulong ng kapakanan ng nakakaraming mahirap sa lipunan. Pwedeng hindi sang-ayon ang iba sa mga tindig niya, pero pinag-isipan ang mga ito para tiyaking matapat sa interes ng mahihirap at mga Pilipino.

Kung ang mga sarbey ang papaniwalaan, malayo si Teddy sa Top 12. Maraming dahilan para diyan, pangunahin ang kawalan niya ng yaman at makinarya tulad ng malalaking pulitiko. Pero ewan ko, hindi ako nagsasara na maaaring magkaroon ng sorpresa sa resulta ng eleksyon – panalo o malapit sa panalo.

Teddy Casino campaigning2

Anu’t anuman, sa tingin ko, walang talo sa pagkakampanya kay Teddy. Inihahain natin sa publiko ang isa sa pinakamahuhusay na aktibista. Binibigyan natin sila ng pagpipilian labas sa bulok na pulitika sa bansa. Inilalapit natin ang mga panawagan ng mahihirap sa ating lipunan at ang mga panawagang makabayan.

Nakita ko ang kabulukan ng pulitika sa bansa nang suportahan ko noon si Miriam Defensor-Santiago sa pagkapangulo. Nakatulong din sa pagkamulat ni Teddy ang pagsuporta noon kay Cory Aquino. Tiyak, maraming mamumulat kung ang kandidatong mapapalapit sa kanila ay si Teddy Casiño na mismo.

Ang plano ko, ite-text ko ang mga kapwa-aktibista at kaibigan dito sa barangay. Baka pwedeng maglaan kami ng isa o ilang araw para ikampanya si Teddy. Walang humpay na pagbabahay-bahay ng mga tagasuportang may dedikasyon at paliwanag na mahusay. Mayroon ba ang iba niyan? Teddy sa tagumpay!

05 Mayo 2013

Galing ang mga larawan sa Facebook ng Southern Tagalog Exposure. Maraming salamat!

Salaysay ni Carol P. Araullo ng paglahok sa protesta sa Araw ng Paggawa ngayong taon.

Napipilipit ang Philippine Daily Inquirer dahil sa pagkatuta sa rehimeng Aquino. Dalawang siyentista ng bayan tungkol sa pambansang industriyalisasyon – Giovanni Tapang at Kim Gargar.

Magandang pagmumuni ng feministang si Zillah Eisenstein sa terorismo ng US, batay sa dalawang magkasunod na pagsabog na parehong pumatay sa mga sibilyan: Boston at Texas. Larawan ng atakeng neoliberal sa mga unibersidad sa US at UK. Ganito ba ang hinaharap ng Pilipinas?

Nakakatuwa ang intelektwal na si Jodi Dean: “Makikinig ako sa mga ideya sa pag-oorganisa (hindi dahil organisador ako pero dahil gusto kong mag-ambag sa paglikha ng suporta para sa kanila).” Ayon sa artikulong ito, ang pulitikong kumalaban sa inendorso ni Hugo Chavez ay nag-astang mala-Chavez at mahusay maglaro ng pulitika si Chavez.

Isang pagkilala ng Marxistang historyador na si Eric Hobsbawm sa mga musikerong jazz.

Botong Katoliko

Stanislav Plutenko1

Sa totoo lang, lumang istorya na ang “isiniwalat” ng isang sarbey ng Social Weather Stations nitong Abril. Humihina raw ang pananampalataya ng mga Katoliko? Parang sinabing sa telebisyon kapag tanghalian, Eat Bulaga ang numero uno.

Ayon pa sa sarbey, isa sa bawat 11 Katoliko ang nag-iisip umalis. Pinakamadalang din daw magsimba ang mga Katoliko kumpara sa mga mananampalataya ng ibang relihiyon. Lumang tugtugin na ito sa mga nagmamasid sa mga relihiyon sa bansa.

Pero ipinakete ang resulta na para bang bagung-bago. Matalas ang pagsusuri ng palabang arsobispong si Oscar V. Cruz: Layunin ng sarbey na pagmukhaing mahina ang Simbahang Katoliko at ang gobyerno ni Noynoy Aquino ang nasa likod nito.

Hindi lingid sa marami na nagkaroon ng labanan ang Simbahan at ang gobyernong Aquino dahil sa dating Reproductive Health Bill. Nitong eleksyon, nangampanya pa ang ilang seksyon ng Simbahan laban sa mga kandidatong pumabor sa batas.

At umaray sa bansag na “Team Patay” ang gobyernong Aquino. Ipinatigil ng Korte Suprema ang pagpapatupad sa RH Law – kapansin-pansing sa panahong saklaw ng eleksyon. At sino nga ulit ang may kumpletong kontrol sa Korte Suprema?

Pero mahirap sang-ayunan si Cruz sa sinabi niyang gusto ng gobyernong Aquino na gawing ligal ang diborsyo at “haluang pagpapakasal.” Pumasa ang RH Bill dahil sa tulak ng malalaking kapitalista, sa industriya ng gamot lalo na, at mga institusyon nila.

At hindi adbokasiya ng gobyernong Aquino ang sekularismo, taliwas sa imaheng nilikha nito noong ikinakampanya ang RH Bill. Pinasakay lang nito ang publiko nang nag-ingay ito pabor sa diborsyo, at tahimik ito sa pagpapakasal ng mga homosekswal.

Anu’t anuman, lumalabas na layunin talaga ng gobyernong Aquino na pagmukhaing mahina ang Simbahan. Hindi kataka-takang nagpyesta ang mga kolumnistang maka-Aquino sa mga gasgas na tanong tulad ng “Mayroon bang botong Katoliko?”

Nakipagkoro pa ang running priest na si Robert Reyes sa mga nagsasabing humihina ang Simbahan. Iyan ang nangyayari sa mga mapurol magsuri sa galaw ng gobyernong Aquino. O sa talagang maka-Aquino. O sa mahilig lang lumabas sa midya.

Stanislav Plutenko2

Mayroon nga bang botong Katoliko? Maaaring wala, sa pakahulugan ng maramihang pagboto para ipanalo ang kandidato. Pero tiyak na may epekto sa pagboto ng publiko at mga Katoliko ang pagtuligsa o paninira ng Simbahan sa kandidato.

Ano man ang sagot, mukhang matagalang pagpapahina sa Simbahang Katoliko ang layunin ng gobyernong Aquino, hindi lang pang-eleksyon. Sa mga pwersang panlipunan, isa ang Simbahan sa may potensyal na maging malakas na kritiko nito.

Praning ang gobyernong Aquino dahil maraming kontra-maralitang patakaran ang ipapatupad nito matapos ang eleksyon, kasama ang pagbago sa Konstitusyong 1987. Tinitiyak nitong makalaban man ang Simbahan ay mas mahina na ang huli.

Pero kung papanig ang Simbahan sa mga maralita pagdating sa mga isyung kinakaharap nila, lalakas ito at hihina ang gobyernong Aquino. Walang ibang tinutungo ang gobyernong Aquino kundi ang itulak pa ang mga kontra-maralitang patakaran nito.

21 Abril 2013

Galing dito ang mga likhang-sining ni Stanislav Plutenko.

Maganda at maiksing pagsusuri ni Alan Jazmines sa pag-unlad na ipinagyayabang ng rehimeng Aquino. Kay Danny Arao naman tungkol sa paghirang ng Time Magazine kay Noynoy Aquino na impluwensyal na lider. Mahahalagang punto hinggil sa pagsa-sarbey sa blog ni Angela Stuart-Santiago. Ang mas gusto kong sulatin ni AJ Perez: Tungkol sa tangkang pagbuhay sa mga Marcos.

Magandang sipi ni Jodi Dean kay Lenin, tungkol sa Partido Komunista at mga sulatin ng mga miyembro nito. Erotica mula sa Rusya sa panahon daw ni Stalin? Magandang pagmumuni tungkol sa papel ng walong oras na paggawa sa buhay ng mga tao sa ilalim ng kapitalismo. Lagi raw sinasabihan ni Engels si Marx na tapusin ang ginagawa.

Magandang sipi sa isang tuligsang parangal kay Margaret Thatcher: “Siya ang unang lider na British na nilikha para sa telebisyon, isang panlalakeng pantasya ng pagkababaeng puno ng pwersa.”

Hindi Lahat ng Mahirap

Stanislav Plutenko1

“Wala sa suicide note ni Kristel Tejada ang matrikula, kaya may ibang posibleng dahilan sa pagpapakamatay niya.” Ito ang pinag-uumpisahang punto ni Manuel Buencamino, propagandista ng gobyernong Aquino, sa sanaysay niya tungkol sa naturang isyu.

Napakateknikal namang pamantayan ng suicide note. Kapag nagpakamatay ka ba, ilalagay mo, “Dahil ito sa wala akong pambayad ng matrikula”? Marami sa mga nagpapakamatay, nagsusumamo ng pag-unawa, pero hindi nang ganyan ka-direkta.

Ang mga umaakyat sa billboard at nagbabantang tumalon o tumatalon, hindi naman hinihingian ng suicide note ng lipunan. Sapat nang matanong sila o mga kaanak nila kung bakit sila nagpakamatay. At ang sagot ng lukso ng dugo ng marami: kahirapan.

Napakarami nang “ebidensya,” sa wikang ligal ni Buencamino, ang lumabas hinggil sa isyu, kapwa impormasyon at kwento. Walang dudang binagabag si Kristel ng kawalan ng pang-matrikula, kahirapan, at pagkapahiya sa dulong bahagi ng maikling buhay niya.

“Pero hindi naman lahat ng estudyante ng UP na hirap sa matrikula, nagpapakamatay,” pakli ni Buencamino. Totoo. Sariwa pa lang ang isyu, nasagot na ito ng nanay ni Kristel: May mga taong kinakaya ang naging kalagayan ni Kristel, pero siya mismo, hindi kinaya.

Hindi rin lahat ng mahirap, pumapasok sa prostitusyon. Hindi rin lahat, nagbebenta ng bato sa katawan o iyung droga. Hindi rin lahat, lumilikas pa-Maynila o ibang bansa. Ibig bang sabihin, hindi resulta ang lahat ng ito ng kahirapan? May iba pang dahilan?

Maaaring may iba pang dahilan sa pagkamatay ni Kristel, pero tiyak na isa sa mga pinakamahalaga diyan ang kahirapan. May direktang kinalaman ang sistema: kawalang-trabaho, di-regular na kita, mataas na matrikula, mababang subsidyo sa edukasyon.

May magandang prase si E. San Juan, Jr., progresibong intelektwal na Pilipino, na hango kay Antonio Gramsci, Marxistang intelektwal na Italyano: “morbid symptoms of a moribund society” – mga nakakarimarim na sintomas ng nabubulok na lipunan.

Kasama riyan ang prostitusyon, ang pagbebenta ng bato sa katawan at ng droga, ang paglikas papuntang Maynila at ibang bansa. Kasama riyan ang nangyari kay Kristel: Bunsod ng kahirapan kahit hindi lahat ng mahirap ay naibubunsod sa ganoong hakbang.

Kakatwa ang lohika ni Buencamino: Dahil raw sinisi ng mga aktibista ang kahirapan sa pagpapakamatay ni Kristel, nagmukha siyang mahina. At ang mga prostitute, mahilig sa seks? Para lang kay Buencamino, mangmang sa nakakarimarim na epekto ng kahirapan.

Ginagamit lang daw ng mga aktibista si Kristel para upakan ang sistema, sabi niya sa pag-upak sa mga aktibista nang hindi nakikiramay sa pamilya ni Kristel. Naghahapag lang daw siya ng kaibang pagtingin, pero tinawag niyang “assholes” ang mga aktibista.

Stanislav Plutenko2

Kakatwa ang todo-depensang postura niya. Hindi man lang ituring ang nangyari na pag-alerto sa gobyerno na kailangang lumikha ng trabaho at lakihan ang subsidyo sa edukasyon. Indikasyon ang ganito na hanggang diyan na lang ang gobyernong Aquino.

Wala na sa katwiran si Buencamino. Binabalewala at iniinsulto niya ang nabubuhos na dugo para patatagin ang paghaharing dilaw sa sistema at gobyerno. Binabaluktot niya ang lohika para sa umano’y daang matuwid ng sinasamba niyang si Noynoy Aquino.

25 Marso 2013

Galing ang mga larawan dito.

May pagtingin si Marck Ronald Rimorin sa isinulat ni Buencamino at sa sagot ko. Liham para sa nanay ni Kristel Tejada, mula sa isang dating iskolar ng bayan na isa na ring nanay ngayon. Welcome kay Kim A. Gargar, bagong kapwa-kolumnista sa Pinoy Weekly!

Paano inaatake ng imperyalismo ang mga kritiko nito? Sa paraang mas gusto silang patahimikin kaysa sagutin, ayon sa artikulong ito tungkol kay Noam Chomsky.

Ayon sa magandang parangal na ito, isa sa pinakamagandang pagbabagong idinulot ni Hugo Chavez: “kahit sa mga pinakamalayo at pinakanapabayaang lugar, lumalakad at nagsasalita ang mga tao nang may kumpyansa, tinitingnan ka sa mata, at nagbibiro nang parang kapantay hindi tulad dati.”

Magandang salaysay at pagsusuri ni Delia Aguilar, progresibong intelektwal na Pilipino, sa Venezuela sa pamumuno ni Chavez. Matalas na natukoy ang mga bukod-tanging salik na nag-ambag sa tagumpay sa ilang panahon ng pamumuno ni Chavez.

Tungkol sa rekord ng pananahimik, sa pinakamainam, ng bagong Papa na si Jorge Mario Bergoglio, o Pope Francis, sa harap ng diktadura sa Argentina at paglabag nito sa karapatang pantao.

Pinalayas daw ang mga tropang Kano sa Iraq noong 2011; hindi sila kusang umalis.

Yakap ng Pagpapakamanhid

Rob Sheridan

Nabasa ko ang “What We’re Not Saying About Kristel Tejada,” isang sanaysay na nakalagay sa Notes sa Facebook ng isang Aya Tantiangco. Nabahala ako na maraming nagbahagi o nag-share ng sulating ito sa Facebook – lampas 3,000 nang makita ko. Hindi ko kilala si Bb. Tantiangco, at may positibo sa ganitong kalagayan: Matutugunan ko ang isinulat niya nang hindi personal, kundi nang itinuturing ang sanaysay niya na kinatawan ng isang kulumpon ng pag-iisip tungkol sa pagpapakamatay ni Kristel.

Una, kulang at paiwas sa impormasyon ang sulatin. Nagpakamatay si Kristel nang ang itinuturong dahilan ay ang kawalan ng kakayahan ng kanyang pamilya na magbayad ng matrikula. Nakagatong ang pagtanggi ng administrasyon ng Unibersidad ng Pilipinas-Manila sa pagsusumamo ng mga magulang niya para pautangin sila. Gayundin ang pagpwersa sa kanyang mag-Leave of Absence dahil hindi siya nakabayad ng matrikula. Lalo na ang pagkumpiska ng UP sa ID niya para hindi siya makapasok sa kampus.

“Dahil lang sa matrikula?” Iyan ang agad na tanong ng iba. Ang ugat ay ang kahirapan ng kanyang pamilya. Drayber ng taxi ang kanyang ama, at masasabi siguro natin: Kahit sinong drayber ng taxi, mahihirapang magpaaral ng anak sa UP. At dahil kahirapan ang ugat, hindi lang ito usapin ng isang-bagsakang pagbabayad sa matrikula. Usapin ito ng kulang na baon, kawalan ng pampa-Xerox ng mga babasahin, pagrenta ng kompyuter para makapagpasa ng papel, at iba pa. Mga problemang mahapdi, mabigat sa araw-araw.

Pinapalabas ng sulatin na itinatanggi ng mga aktibista na “depressed” si Kristel kaya nagpakamatay. Baka iniiwasan lang nilang maging sikolohiya at hindi sistema ang usapin. Anu’t anuman, maaaring kilalaning na-depress si Kristel. Lahat yata ng nagpakamatay ay dumaan sa ganoon. Ang totoo, kausap niya ang kanyang ulirang guro, si Prop. Andrea Martinez, tungkol dito. Ang tanong: Ano ang nagdulot ng depression? Hindi kailangang manghula, maliwanag na nasabi ni Kristel: kahirapan at matrikula.

Mula sa pag-iwas sa mga impormasyon, umalagwa ang sulatin sa mga maling ispekulasyon. Kung nagpakamatay si Kristel dahil bumagsak sa klase, sinipa sa paaralan o kung ano pa, tiyak na iba ang isyu. Pero kahirapan at matrikula ang itinuro niyang dahilan. Kung nagpakamatay siya nang walang mapagkalingang kausap, magiging isyu rin iyun. Pero mayroon siyang kausap. At dahil mayroon siyang kausap, kailangang kilalaning itinuring niya talagang napakabigat ng mga itinuturo niyang problema.

Crossing Buildings

Ikalawa, umiiwas ang sulatin sa mga usaping panlipunan. Bumabagay at sumasalalay ito sa kamangmangan. “Kung magrarali tayo para sa mga bagay na libre, sino naman sa mundo ang magbabayad noon? Ang Diyos?” Kaya naman humahantong ito sa mga kagyat at simpleng “solusyon”: Kumplikado raw ang pagpapakamatay pero yakap o hugs lang ang sagot. Dito rin mauunawaan ang mga kontra-aktibistang hirit ng sulatin, dahil mga aktibista ang nag-uugnay ng nangyari sa mga isyung panlipunan.

Batbat ng kontradiksyon ang mga pahayag. Tinutuligsa ang kawalang-pakialam at kawalang-malasakit ng mga tao sa isa’t isa, pero hindi inuunawa ang mga isyung panlipunan na nagpapahirap sa kanila. Ayaw tanggaping matrikula at kahirapan ang sanhi ng pagpapakamatay ni Kristel at sinabi pang “kumplikado” ang pagpapakamatay. Pero pagdating sa mga aktibista, handang magbigay ng simpleng sanhi: Ginagamit si Kristel sa “krusada,” bilang ehemplo para sikaping bigyang-katwiran ang mga prinsipyo.

Hindi sapat na patampukin ang mga kontradiksyong ito. Mahalaga ang paalala ng progresibong intelektwal na si Adam Kotsko: Sa pagsusuri sa mga propaganda ng mga konserbatibo, maraming makikitang kontradiksyon, pero ang lahat ng ito, naglilingkod sa isang konsistent na estratehiya. Sa kaso ng konserbatismo, ang “patibayin at, kung kinakailangan, muling igiit ang mga ‛tradisyunal’ na istrukturang pangkapangyarihan.” Huwag magpatali sa detalye kundi tanawin ang pangkalahatang layunin ng propaganda.

At anu-ano ang mga layunin ng sulatin ni Bb. Tantiangco? Ang ihiwalay at ilayo ang pagpapakamatay ni Kristel sa mga isyung panlipunan na mahigpit na kaugnay nito. Ang alisin sa hinagap ang pagiging panlipunan ng mga problemang personal. Ang ikulong ang pakikialam at pagmamalasakit sa kapwa sa pagharap sa mga problemang personal lang, “malaya” sa pagsangkot sa mga isyung panlipunan. At ang ilihis ang pananagutan sa nangyari at ang hamon ng pag-aksyon mula sa gobyerno patungo sa karaniwang tao.

The Classics

Madaling makita ng mga mapanuri at may nalalaman sa pulitika ang mga problema ng sulatin, at ituturing nila itong pag-insulto sa kanilang talino. Pero may yayakap dito – ang mga walang pakialam sa mga isyung panlipunan. Pampatulog nila ito, pabalik sa kanilang pagkakahimbing na niyanig ng nangyari kay Kristel. Binibigyan sila nito ng palusot – “Nagmamalasakit naman kami sa mga mahal namin sa buhay, ah!” – para huwag kumilos, bumalik sa normal nilang buhay ng kawalang-pakialam sa lipunan.

Walang ibang masaya at makikinabang sa sulatin ni Bb. Tantiangco kundi ang gobyernong Aquino at mga naghaharing uri sa bansa. Mulat man siya o hindi, at may batayang isiping mulat siya, binibigyan niya ng armas ang gobyernong Aquino para pahupain ang pagkabigla, pagkabahala, kalungkutan at galit na idinulot ng pagkitil ni Kristel sa sariling buhay. Pansinin natin: Ito na ang pinakamalaganap na propaganda na kumokontra sa mga tumutuligsa sa gobyerno at sistema kaugnay ng isyu ni Kristel.

Pero hindi mapipigilan ng sulatin ang pagdami ng mga kritikal at galit sa gobyerno at sistema. Taliwas sa pagpapalaganap at paghikayat nito ng kamangmangan, madaling makitang nakaugat ang nangyari kay Kristel sa mga patakaran ng gobyerno – sa edukasyon, empleyo, at ekonomiya. Gayundin ang katotohanang nakaugat sa lipunan ang maraming suliraning personal. Taliwas sa pagpapamanhid nito na nagpapanggap na pagmamalasakit, ang malasakit sa kapwa tumutungo sa komunidad, uri at bayan.

Nagtatangka ang sulatin ni Bb. Tantiangco na sawatain ang pag-aasam nating mga Pilipino ng mas maunlad na hinaharap para sa ating bayan. “Kulang lang si Kristel ng pagkausap at pagkalinga” – parang nakapako sa kasalukuyan ang paghusga niya. Pero taliwas sa kanya, ang gusto natin sa hinarahap ay isang maunlad na lipunan, isang masaganang bayan, na magbabalik-tanaw sa nakaraan at walang gatol na huhusgang ang nangyari kay Kristel ay dulot ng bulok at maka-iilang lipunan na kanyang inalpasan.

22 Marso 2013

Galing ang mga larawan dito.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 171 other followers