Tag Archives: imperyalismong US

Salita sa Panalo ni Trump

trump-win1

Maraming nagulat sa pagkapanalo ni Donald Trump ng Republican Party sa kakatapos na eleksyong pampresidente sa US. Hindi inakala ng marami na ang bilyonaryong sumikat dahil sa reality show na The Apprentice at sa galit na linyang “You’re fired!” ang papalit kay Barack Obama sa White House.

Ang pagkagulat na ito siguro ang dahilan ng pagdagsa sa social media ng mga artikulong nagpapaliwanag kung bakit siya nanalo. At kung bakit natalo si Hillary Clinton – Secretary of State ni Obama, kandidato sa pagka-presidente ng Democratic Party, at idineklarang mananalo ng midya ng malalaking kapitalista.

Mula sa mga artikulong ito mahahalaw ang mga sumusunod na mga salita, na kung hindi man susi ay interesante sa pag-unawa sa panalo ni Trump.

Popular vote. Ang totoo, panalo si Hillary sa “popular vote” o aktwal na boto ng mga mamamayang Amerikano. Ayon sa pinakahuling balita habang isinusulat ito, nakakuha siya ng botong 63.4 milyon, lamang sa 61.2 milyon ni Trump. Pangalawa pa nga raw siya kay Obama sa pinakamataas na botong natanggap ng sinumang kandidato sa pagkapangulo ng US sa kasaysayan. Masasabi, batay sa boto, na hati ang mga mamamayang Amerikano.

Electoral college. Pero may sistema ang US sa paghalal ng presidente at bise-presidente na ang tawag ay “electoral college.” Dito, may nakatalagang “electors” ang bawat state na kasing-dami ng senador at representante nito; napupunta ang kanilang boto sa kandidatong nanalo sa popular vote sa kanilang state.

Ang mahalagang punto: pwedeng tinambakan ni Hillary si Trump sa popular vote ng ilang state na may kaunting elector; pero sa dulo, iyung bilang lang ng elector ng naturang state ang mapupunta sa kanya. Sa huli, 306 ang electoral college voters na nakuha ni Trump kumpara sa 232 ni Hillary. Panlima si Hillary na mga kandidato sa pagkapangulo ng US na panalo sa popular vote pero hindi sa electoral college at sa gayo’y hindi naging presidente. Marami ang kumukwestyon sa sistemang ito, lalo na pagkatapos ng eleksyon, pero ito ang ginagamit ng US ngayon.

trump-win2

Upset win. Anu’t anuman, panalo si Trump, nang malakas dahil hindi inaasahan. Noong Hulyo, nang maging opisyal siyang nominado ng Republican Party, kinailangang magbabala ng progresibong direktor na si Michael Moore na seryosohin siya – patunay na hindi siya itinuring na malakas na kalaban ng mga Democrats. Nagkaisa rin ang mga huling sarbey sa US bago ang eleksyon, kasama na ang maka-Trump na Fox News: mananalo si Hillary. Ang mga mukha ng mga tagasuporta ni Hillary habang dumadating ang mga resulta, larawan ng kawalan ng kahandaang matalo.

Halos lahat ng mayor na pahayagan sa US, si Hillary ang inendorso. At sa lahat ng nabubuhay na dating pangulo ng US, kahit ang mag-amang George Bush, walang sumuporta kay Trump. Napakarami ring sikat na artista at mang-aawit ang sumuporta kay Hillary. Marami ring kilalang Republican ang hindi sumuporta kay Trump.

Marahil, patunay ang ganitong pagpapakita ng suporta kay Hillary ng nararamdamang lakas ni Trump, na pinilit nilang kontrahin. At lalong naging matindi ang dating ng panalo ni Trump dahil sa malawak na pag-endorso, direkta o hindi, sa kanyang kalaban.

White, white working class. Ang mga Puti, na bumubuo ng 69 porsyento ng lahat ng botante, ang pinakamalaking hanay ng bumoto kay Trump. Karaniwan man o mayaman, babae man o lalake – karamihan ng Puti ang bumoto sa kanya. Sa kabilang banda, bagamat nanalo si Hillary sa mga Latino, Aprikano-Amerikano at kabataang botante gaya ng estratehiya niya, mas mahina ang hatak niya rito kumpara sa naging hatak ni Obama sa nakaraang mga eleksyon.

Tawag-pansin ang panalo ni Trump sa hanay ng mga manggagawang Puti, lalo na ang pag-agaw niya sa mga dating bumoto kay Obama. May naglilinaw, gayunman, na ang tinutukoy ng “working class” sa US ay iyung mga may trabaho pero hindi kabilang sa mga propesyunal. Sa aktwal, ang kita at kabuhayan nila ay hindi mahirap kundi middle class, at ang pinaka-hangad nila ay istableng trabaho.

trump-win3

Ayon sa isang komentarista, mulat si Trump na manawagan sa “working class,” habang si Hillary ay nanawagan sa “middle class.” Positibo ang pagtingin ng mga botante ni Trump sa nakaraan, at pesimistiko ang kanilang pagtingin sa hinaharap. Hinahanap nila ang kinalakhang kalakaran kung saan may istableng trabaho at nakabubuhay na sahod, gayundin ang matagalang katayuan sa isang matatag na komunidad.

Promises. Ang pagbotong ito ng mga working class na Puti, at maging ng iba pang botante, kay Trump ang isa sa mga sinisikap ipaliwanag ng mga artikulo. Tawag-pansin ang mga pangako niya: pangunahin ang disenteng trabaho, de-kalidad at abot-kayang serbisyong pangkalusugan, “buhayin ang manupaktura sa US, magbawas ng buwis, pahusayin ang edukasyon, magbigay ng childcare, bawasan ang depisito, gapiin ang ‘radikal na terorismong Islamiko,’ pigilan ang imigrasyon,” at itayo ang isang pader sa pagitan ng US at Mexico para hadlangan ang pagpasok ng mga migrante.

Sa batayang nagdudulot ang “malayang kalakalan” ng pagkawala ng trabaho sa US, kinondena niya ang North America Free Trade Agreement o NAFTA at nagsabing ipapatigil niya ang Trans-Pacific Partnership o TPP. Inaprubahan ng US ang NAFTA noong pangulo si Bill Clinton, asawa ni Hillary, at isa si Hillary sa nagtulak ng TPP sa ilalim ni Obama, pero napwersa siyang sabihing tutol siya rito nang tumutol na si Trump.

Russia. Taliwas sa palaban, at paladigma pa nga, na tindig ni Hillary sa usapin ng Russia, isang bansang lumalakas at naggigiit ng soberanya laban sa US, nagpahayag si Trump ng kahandaang makipagmabutihan sa naturang bansa. Kinondena rin niya ang paggastos ng US sa mga hakbanging militar sa labas nito, tulad ng pagsuporta sa North Atlantic Treaty Organization o NATO – mga usaping dikit kay Hillary na kasalukuyang Secretary of State.

Neoliberalism. Ang punto, kinilala at sinamantala ni Trump ang masamang kalagayang pang-ekonomiya ng mga mamamayang Amerikano. Sumakay siya sa ngitngit nila sa kalagayang ito: tanggalan sa trabaho, kawalang trabaho, mababang sahod, mahal na serbisyong pangkalusugan at edukasyon, at iba pa.

trump-win4

Isama pa ang pagkawala ng bahay o halaga ng mga bahay kaakibat ng binansagang “Great Recession” na pumutok noong 2008. Gayundin ang matinding kawalan ng pagkakapantay-pantay sa pagitan ng 1 porsyento at 99 porsyento na ipinrotesta ng kilusang Occupy. At ang umano’y pagbangon ng ekonomiya nitong mga huling taon na mas pinapakinabangan ng mga maykaya at mayayaman.

Kalagayan itong iniluwal ng mga patakarang neoliberal na ipinatupad ng mga Republican at Democrat na pangulo ng US: ang paglipat ng mga pabrika sa mga bansang may mababang pasahod habang patuloy namang binabarat ang sahod sa US, ang pribatisasyon ng mga serbisyong panlipunan at ang paglobo ng mga bayarin sa mga ito, ang mga scam sa pinansya, at pagkaltas sa buwis ng mayayaman habang dinudurog ang unyon ng mga manggagawa.

Ipinapatanaw ng tema ng kampanya ni Trump na “Make America great again” ang imposibleng pagbabalik sa panahon bago ang neoliberalismo sa Amerika – panahon ng relatibong mas malakas na ekonomiya, regular na trabaho, mataas na sahod, at maayos na serbisyong panlipunan. Bukod pa sa kontrolado ang mga gera sa ibayong dagat at hindi tampok ang banta ng terorismo.

Racism, xenophobia, Islamophobia.
Matagal nang tinatawag si Trump na rasista, xenophobic, at Islamophobic – at batay mismo sa mga pahayag niya. Nitong nanalo na siya, nagbabala si Bernie Sanders, “demokratikong sosyalista” na nabigong maging nominado ng Democratic Party, na lalabanan niya ang mga patakaran ni Trump na may ganitong mga tunguhin. Sinundan din ang panalo niya ng mga pandarahas at pahayag laban sa mga hindi Puti sa US.

Ayon sa mga kritiko, kaakibat ng pangako ni Trump na lumikha ng trabaho sa US ang pagpapalayas sa mga dayuhang migrante, tampok ang mga Mexicano at Hispanics, at paghadlang sa pagpasok nila sa US. Laman naman ng maraming progresibong babasahin ang silbi ng rasismo, xenophobia, Islamophobia at iba pang katulad para sa malalaking kapitalista sa buong mundo: ang itago sa mga manggagawa at mamamayan ng daigdig ang ugat ng problema, na nasa sistema mismo ng monopolyo-kapitalismo.

Dog whistle. Maraming komentarista ang gumamit ng praseng “dog whistle” para ilarawan ang paraan ni Trump ng paghahatid ng mensaheng rasista, xenophobic o Islamophobic. Hindi lantaran o pasabog para sa lahat, kundi pasimple pero tiyak na mauunawaan ng mga may katulad na paniniwala.

trump-win-5

Liberal feminism. Sa kabilang banda, kinatawan ni Hillary ang pagpapatuloy sa mga patakaran ng rehimen ni Obama. Na pagpapatuloy naman ng mga patakaran kahit ni George W. Bush na nauna sa kanya. Gusto ng mga Amerikano ng pagbabago, kahit binaluktot ni Trump ang kahulugan nito, at kinatawan ni Hillary ang dating gawi.

Laban sa mga sexistang pahayag ni Trump, pinatampok ni Hillary ang kampanyang magkaroon ng unang pangulong babae ang US. Ipinanawagan niya sa mga botante ang pagbasag sa “glass ceiling” – ang hindi nakikitang hadlang sa pag-angat ng mga babae sa lipunang Amerikano tungo sa pinakamataas. Halimbawa ito ng feminismong liberal – nagagalak sa pagtaas ng katayuan ng mayayamang kababaihan sa sistemang kapitalista, sa halip na baguhin ang katayuan ng nakakaraming kababaihan sa pamamagitan ng pagbago sa naturang sistema.

Tinuligsa rin ng kampanya niya ang rasismo, xenophobia at Islamophobia ng kampanya ni Trump, pero hindi tinumbok ang pang-ekonomiyang kalagayan ng mamamayang Amerikano na siyang dahilan kung bakit may kagat ang mga ito.

Democratic Party. Kaakibat at dagdag sa lahat ng ito ang pagiging mayorya ng Republican Party sa parehong Kongreso at Senado ng US.

Imperialism. Sa dulo, si Trump na ang pangulo ng imperyalismong US. Naging pangulo siya ng US sa panahong binabayo ito ng iba’t ibang krisis. Sabi ng isang komentarista, “Ang Amerika ay isang bansang imperyal, at maaaring nakikita na ngayon ang pagkabulok nito. Ang kapangyarihan na naghatid ng napakaraming pakinabang sa bansa – para sa mga Puti – ay kinakapos ngayon ng kakayahang ibigay ang naturang mga pakinabang sa mga Puti.”

Anuman ang kanyang mga ipinangako para manalo sa eleksyon, tiyak na mas papasunurin siya ng kalakarang pang-ekonomiya at pampulitika ng imperyalismo. Mas malamang, babalewalain niya ang mga positibong pangako niya sa mga mamamayang Amerikano, habang isinusulong ang reaksyunaryong interes ng imperyalismo, katuwang ang kanyang rasismo, xenophobia, Islamophobia at sexismo.

Left organizing. Sa harap ng panalo ni Trump, malakas ang panawagan ng mga maka-Kaliwa sa US na isulong ang iba’t ibang laban ng mga manggagawa at mamamayang Amerikano at palakasin ang pag-oorganisa sa hanay nila. Matagal na ring pinupuna ang mga progresibong grupo sa US dahil sa kanilang pagpapailalim at pagbuntot sa Democratic Party, lalo na nang maging pangulo si Obama.

Sa pagiging pangulo ni Trump, lantad at kagyat na ang banta, at lalong wala nang ilusyon para hindi ibayong mag-organisa ang Kaliwa at lumaban ang mga manggagawa at mamamayan ng Amerika.

14 Oktubre 2016

Galing dito ang mga larawan.

Reimbensyon ng Diskursong Kolonyal

Maraming problematiko at kaprote-protesta sa “Restoring US presence,” editoryal ng Philippine Daily Inquirer na lumabas noong 30 Enero. Sinang-ayunan at binigyang-katwiran nito ang pagtagal at pagsaklaw, o ang lubusang pagbabalik, ng presensyang militar ng US sa Pilipinas. Gumamit ito ng maraming kasuklam-suklam na taktika sa propaganda para ibenta ang nasabing posisyon.

(1) Sinasang-ayunan nito ang paglilihim ng gobyerno ng US at Pilipinas sa nagaganap na negosasyon hinggil sa pagtagal at pagsaklaw ng mga tropa at kagamitang militar ng US sa bansa. Kinatigan nito ang palusot para sa naturang paglilihim: May “mga pampulitikang sensibilidad” daw na makakanti ng “lubusang pagbabalik ng presensyang militar na Amerikano.” Mapanganib ang ganitong tindig ng midya, parang panahon ng gera: ipinapailalim ang katotohanan, na alam namang gustong malaman ng mga mamamayan, sa itinuturing na interes sa seguridad.

(2) Tinatawag nitong “lumang emosyunalismo” ang sentimyento kontra sa base-militar ng US sa bansa. Sa ganito, ibinasura nito ang nasyunalismo na ipinakita ng sambayanan sa paglaban para palayasin ang mga dating base ng US. Kung babalikan ang debate hinggil dito mahigit 20 taon na ang nakakalipas, makikitang ang mga kontra-base ang may mga batayang rasyunal at hindi emosyunal sa pagpapalayas sa mga base, habang karamihan ng mga sinasabi ng mga tagapagtanggol ng base ay nakaugat at nagpapalakas sa mga kaisipang atrasado at kolonyal.

(3) Binabaluktot nito ang pagtingin ng mga kontra-base sa pangangailangang palayasin ang mga base-militar ng US, sa pagsasabing parang pagputol sa umbilical cord ng anak sa ina ang pagbasura sa tratado para sa pagpapatagal ng mga base sa bansa. Hindi nito kayang ilahad nang matapat ang pagtingin ng mga kontra-base. O ang kaya lang nitong ilahad ay ang pagtutol ng mga pulitiko sa base. Para sa marami sa mga kontra-base, hindi nakabubuhay na ugnayan ang namayani sa pagitan ng US at Pilipinas sa mahabang panahon, kundi nakamamatay. Kasuklam-suklam din ang implikasyon na hindi maisisilang ang Pilipinas kung hindi dahil sa US.

(4) Pinagmumukha nitong iisang entidad ang Pilipinas kasabay ng pagsasabing napangibabawan na nito ang nabanggit na lumang emosyunalismo. Sa ganito, pinagtatakpan nito na ang mga naghaharing uri, hindi ang nakararaming pinaghahariang uri, ang may kontrol sa patakarang panlabas ng bansa. Sa mga naghaharing uri, hindi pagkapawi ng anumang emosyunalismo ang naganap, kundi pagpapatuloy ng pagiging sunud-sunuran sa US – na napaatras ng malakas na protesta ng mga mamamayan. Anu’t anuman, binabansagan nito ng “lumang emosyunalismo” ang pagtutol ng mga mamamayan sa presensyang militar ng US para maibasura ito – na para bang isa lang itong lumang bagahe na dapat itapon.

(5) Pinalalabas nitong nasaktan ang US sa pagpapalayas sa mga base-militar nito sa Pilipinas. Muli, pinagmumukhang isang entidad ang US. Sa panig ng mga naghaharing uri ng US, hindi naman talaga umalis ang presensyang militar ng US sa bansa, kaya walang dahilan para masaktan. Sa panig ng mga mamamayang Amerikano, may seksyong tutol rin sa pagkakaroon at pagpapalawak ng base ng US sa bansa at sa mundo. Higit pa riyan, para bang emosyon o damdamin ang namamayani sa gobyerno ng US sa pagpapasaklaw ng presensyang militar nito sa buong mundo – hindi ang malamig at malupit na kalkulasyon ng pagsusulong ng sariling interes, batay sa pagsusuri ng US State Department at Central Intelligence Agency.

(6) Lumilikha ito ng pag-asa na posible ang “isang kasunduang kapaki-pakinabang sa dalawang panig” mula sa hungkag na pag-asang natuto na dalawang bansa sa mapapait na karanasan ng kanilang espesyal na ugnayan. Paanong natuto? May pagkilala bang dapat sa Pilipinas ikulong ang mga tropang Amerikanong nakagawa ng krimen sa bansa? Pinahigpit ba ang pagbabawal sa paglahok ng mga tropang Amerikano sa mga armadong labanan na internal sa bansa? Ibinukas ba man lang sa inspeksyon ang mga kagamitang militar ng US sa posibleng paglabag sa pagbabawal ng Konstitusyon sa armas-nukleyar? Para sa gobyerno ng Pilipinas, walang mapait na karanasan sa tropang Amerikano, at niyayakap nito nang buo ang interes ng US. Sa ganyang kalagayan, isang ilusyon o pantasya ang magkaroon ng pantay na kasunduan.

(7) Pinapaasa nito ang mga mambabasa, ang mga nasa panggitnang uri, sa pangakong tulong-militar ng US. Pinagtatakpan nito samakatwid ang mahabang karanasan ng bansa sa mga base-militar ng US. Sa loob ng mahigit apat na dekada ng pananatili ng mga base ng US sa bansa, pinaasa ang mga mamamayan sa tulong-militar, na kesyo imomodernisa ang militar. Pero hanggang ngayon, kailangan pa rin itong imodernisa. Puro mga lumang kagamitan ang ibinigay at dagdag-gastos pa nga sa mga mamamayan – hindi talaga tulong ng umano’y kaibigan.

(8) Pinagmumukha nitong ang interes ng Pilipinas kaugnay ng Tsina ang pangunahing dahilan sa pagpapalawak at pagpapatagal ng presensyang militar ng US sa bansa. Mapanlinlang at mapanganib ito sa mga mamamayan. Ang totoo, ang interes ng US ang pangunahing dahilan ng kampanya nitong magpalawak at magpatagal ng presensyang militar sa Pilipinas. Gusto nitong takutin at palibutan ang Tsina, na isa ngayong lumalakas na kapangyarihan sa mundo. Pero hindi iyan nangangahulugang ipaglalaban talaga ng US ang Pilipinas kung gagawa ng anumang probokasyon ang Tsina. Masalimuot ang rekord ng US sa ganito: may panahong pinapahintulutan ang pananakop, may mga panahong hindi. At marami mang laban ng US na ipinambala ang mga Pilipino, wala pang direktang laban ang US para sa mga Pilipino. Ang punto: iba ang interes ng US at iba ang interes ng Pilipinas.

(9) Sinisiraan nito ang Kaliwa sa bansa, sa pagpapalaganap ng kasinungalingan na tahimik ang huli sa mga pahayag at aksyon sa Tsina, na tinawag nitong “treasonous” o “pagtataksil sa bayan.” Para magmukhang kapani-paniwala ang ganitong kasinungalingan, inugat pa ang umano’y pananahimik sa oryentasyong “Maoista” ng Kaliwa. Ang totoo, kinondena at tinutulan ng Kaliwa ang mga pahayag at aksyon ng Tsina, pero pinatampok din ang mas malaking panganib na dulot ng pagsamantala ng US sa usapin. Ang puntiryahin ang Tsina sa ilang aksyon at pahayag nito nang niyayakap ang US sa mahigit sandaang taong rekord nito sa bansa – iyan ang pagtataksil sa bayan. Hindi tutuligsain ng Kaliwa ang Tsina dahil Maoista ito? Para iyang pagsasabing hindi tutuligsain ng mga naniniwala kay Hesukristo ang Israel – kahit pa kontra-Kristiyano ang mga patakaran nito.

Sa pagtindi ng malubhang pang-ekonomiyang krisis sa mundo, tiyak na lalakas ang tulak ng US na magpalawak ng presensyang militar sa iba’t ibang panig ng mundo at mag-udyok ng gera sa iba’t ibang bansa. Ipinapakita ng editoryal ng Philippine Daily Inquirer ang kapasyahan ng US, ng gobyerno at ng midya na maglunsad ng reimbensyon ng diskursong kolonyal para bigyang-katwiran ang pagpapasaklaw at pagpapatagal ng presensyang militar ng US sa bansa.

Sa kalakhan, walang bago sa reimbensyon ng diskursong ito. Pero kumukuha ito ng lakas sa deka-dekadang pagbura sa kasaysayan ng pagsasamantala ng US sa bansa at ng paglaban dito ng mga Pilipino. Malinaw ang hamon sa mga makabayan: ang paigtingin ang pagbabalik-aral at pagbibigay-buhay sa mahabang tradisyon ng kontra-kolonyal, kontra-imperyalista at makabayang kamalayan at kultura.

“At nasa negosyo ng imperyo na tayo simula 1898. Ipinangako natin sa mga Pilipino ang kanilang kalayaan mula sa Espanya. Tapos, nagbago tayo ng isip, at pumatay ng tinatayang 200,000 sa kanila sa proseso ng pag-Amerikanisa sa kanila.” – Gore Vidal, Imperial America, 2005.

11 Pebrero 2012

Galing ang mga larawan dito.

Napakalungkot na balita: patay na ang napakahusay na mang-aawit na si Whitney Houston. Isa, dalawa, tatlo sa paborito kong live na pagtatanghal niya. Sumusulat ako ng parangal.

The Black Book of Oplan Bantay Laya

rebyu ng: Ibon Foundation, Oplan Bantay Laya: The US-Arroyo Campaign of Terror and Counterinsurgency in the Philippines. Quezon City: Ibon Books, 2010.

Simula nang maging pangulo ng Pilipinas si Gloria Macapagal-Arroyo noong 2001, mahigit 1,000 aktibista na ang bumulagta, biktima ng tanyag nang ekstrahudisyal na pamamaslang sa bansa. Kinatangian ang rehimen ni Arroyo, na sinuportahan hanggang dulo ng US, ng malalaking kontrobersya kaugnay ng pagdambong sa kabang-bayan, pandaraya sa halalan, pagsalaula sa mga institusyon ng pamahalaan, at pagpapatupad sa neoliberal na mga patakarang kontra-mamamayan. Kinatangian din ito, syempre pa, ng matitinding paglabag sa karapatang pantao, tampok ang ekstrahudisyal na pagpaslang at pagdukot sa mga aktibistang kumikilos sa larangang ligal at di-armado.

Nitong Hunyo 30, nanumpang bagong pangulo si Benigno “Noynoy” Aquino III, na noong eleksyon ay sumakay sa malakas na sentimyentong kontra-Arroyo ng mga mamamayan. Itinatanghal siya ngayon ng pinakamakapangyarihang mga institusyong pangmidya sa bansa at sa mundo bilang maydala ng “pagbabago” at “pag-asa” sa Pilipinas. “Can Noynoy save the Philippines?” pa nga ang sigaw ng pabalat ng Time Magazine noong kampanya, hudyat kung sino ang itinuturing ng US na Mesiyas sa mga kandidato. Itinutulad ang pagkapanalo niya sa pagkaluklok na pangulo noong 1986 ng ina niyang si Corazon “Cory” Aquino, pumalit sa diktador na si Ferdinand Marcos.

Pero sampung araw pa lang sa pwesto si Aquino, tatlong aktibista na ang napatay nang ekstrahudisyal. Dahil dito, isa ang ekstrahudisyal na pamamaslang sa pinakaunang mga isyu na sumalubong sa bagong rehimen. Binasag ang ingay ng pagdiriwang sa pagkapanalo ni Aquino ng mga putok ng baril na nakatuon sa mga aktibista. Sabi ni Aquino, hindi ito patakaran ng gobyerno niya. Pero hindi pagdidiin ang pahayag na ito sa gobyerno ni Arroyo dahil, kaalinsabay, nag-utos siya ng imbestigasyon. Binalaan niya ang militar pero hindi naman inaming ito ang nagsasagawa ng pagpatay. Sinabi rin niyang marami sa mga nababalitang pagpaslang ang personal lang ang dahilan.

Bilang tugon, nanawagan ang Bagong Alyansang Makabayan o Bayan, alyansa ng mga pambansa-demokratikong organisasyong target ng ekstrahudisyal na pagpaslang, sa rehimeng Aquino na ibasura ang Oplan Bantay Laya (OBL), programang kontra-insurhensya ng rehimeng Arroyo at itinuturong sanhi ng mga pagpatay. Ipinatupad noong 2002, layon ng OBL na durugin ang kilusang komunista sa bansa pagdating ng 2010. Bukod sa dati nang mga hakbangin kontra sa New People’s Army, armadong grupo ng kilusang komunista, laman nito ang “pag-nyutralisa” o pagpatay sa mga lider at miyembro ng mga tinukoy na mga “prenteng organisasyon” ng mga komunista.

Sa ganitong yugto lumalabas ngayong buwan ang librong Oplan Bantay Laya: The US-Arroyo Campaign of Terror and Counterinsurgency in the Philippines ng Ibon Foundation. Napapanahon, dahil bukambibig ngayon ang operation plan na ito ng mga tumututol sa ekstrahudisyal na pagpaslang at nagmamalasakit sa karapatang pantao. Sa tyempo ng paglalabas ng libro – taon ng pagbaba ni Arroyo sa pwesto at ng dedlayn ng oplan – parang gusto nang tuldukan ng libro ang OBL, gayung patuloy pa itong nananalasa. Pero dahil mismo sa lumalabas na patuloy na pagpapatupad sa nasabing oplan kaya lalong tumatampok, hindi nababawasan, ang pangangailangang basahin ang libro.

Sa unang seksyon, nagbigay si John Paul Corpus ng pangkalahatang tanaw sa OBL. Inugat naman ni Jennifer del Rosario-Malonzo ang oplan sa kasaysayan ng mga kampanyang kontra-insurhensya ng US sa bansa. Inilantad at kinutya ni Leandro Natividad ang mga absurdong pangangatwiran ng militar sa mga dokumento nito kaugnay ng OBL. Sa ikalawang seksyon naman, binaybay ni Paul Quintos ang mahabang kasaysayan ng pagpapalit-palit ng pagbibigay-katwiran ng US sa mga agresyong militar nito sa ibang bansa. Sa isa pa niyang ambag sa koleksyon, kongkretong ipinakita ni Malonzo ang suportang pampinansya at militar ng US sa OBL.

Sa una nitong ambag, tinipon ng Ecumenical Institute for Labor Education and Research (Eiler) ang lahat ng kasamaan – pagpwesto sa mga pasistang diktador at pagsuporta sa terorismo ng estado, pampulitikang asasinasyon, pagpapatakbo sa mga death squads – ng tinawag nitong “pandaigdigang militarismo” ng US. Sa ikalawa nitong ambag, binaybay sa kasaysayan ng bansa hanggang sa rehimeng Arroyo ang paggamit ng US at neokolonyal na Estado sa mga death squads laban sa mga itinuturing nitong kalaban. Pinalitaw rin nito ang pagkakapareho at koneksyon ng pag-iral ng mga death squads sa Pilipinas sa katulad na penomenon sa Vietnam (60s-70s) at El Salvador (80s).

Sa ikatlong seksyon, isa-isang inilarawan ng Karapatan, grupong pangkarapatang pantao na tumampok sa paglaban sa mga paglabag ng rehimeng Arroyo, ang mga epekto ng OBL. Nagbigay naman ng pagsipat si Neferti X. M. Tadiar sa kulturang humuhubog sa, at hinuhubog ng, mga paglabag sa karapatang pantao – ipinapaalalang hindi lang nangahulugan ang pasismo ng dahas ng Estado kundi ng pwersa ng kultura. Magkakahalong lungkot, saya, pag-asa at galit ang makikita sa pag-uulat ni Marie Hilao-Enriquez, tagapangulo ng Karapatan, sa mga hakbangin sa pagtatanggol sa mga karapatang pantao sa ilalim ng rehimeng Arroyo at sa mga tagumpay at kabiguan nito.

Sa ikaapat na seksyon naman, tinasa ni United Nations Special Rapporteur Philip Alston ang antas ng pagtalima ng rehimeng Arroyo sa mga rekomendasyong inihapag niya sa kanyang misyon sa bansa noong 2007 at ipinakitang sa kalakhan ay hindi ito tumalima. Inilahad naman ni Leila de Lima, mahusay na dating hepe ng Commission on Human Rights, ang sitwasyon ng karapatang pantao sa bansa – na bagamat nagdiin sa kaso ng mga Ampatuan sa Maguindanao ay sumaklaw sa maraming isyu. Tinanaw naman ni Bobby Tuazon ang prospek ng usapang pangkapayapaan, at ng lipunang Pilipino sa kabuuan, sa ilalim ng rehimeng Aquino – at hindi maganda ang nakita niya.

May Annexes sa dulo ng libro na naglalaman ng magagandang dokumento. Prangkang inihanay ni National Security Adviser Norberto Gonzales ang mga hakbangin ng rehimeng pinaglingkuran niya para sugpuin ang kilusang rebolusyunaryo. Masinsing ipinakita naman ng artikulong “US Government Roles in COIN,” ang papel ng iba’t ibang departamento ng gobyerno ng US sa kampanyang kontra-insurhensya nito sa iba’t ibang bahagi ng mundo. Ipinasilip naman ng mga pahayag ng Ecumenical Voice for Peace and Human Rights, delegasyon ng mga taguyod ng karapatang pantao, ang pang-internasyunal na paglaban sa OBL at mga paglabag sa karapatang pantao.

Sa pasadang ito, mapapansin ang isang kahinaan: Hindi naglaan ng puwang ang aklat sa kung paano tumulong ang maliliit na grupong pseudo-progresibo sa bansa sa OBL. Paanong ang mga lider nila sa lokalidad ay nagsilbing paniktik ng militar, paanong mahina ang pagkondena nila sa mga paglabag sa karapatang pantao, paanong pinagmumukha nilang masama ang kilusang komunista kasabay ng “pagpapatotoo” na mga prente nga nito ang mga organisasyong inaakusahan. Nagpapasikat pa naman ang mga grupong ito sa mundo, lumilikom ng pinansya. May katulad kaya sila sa karanasan ng ibang bansa? Sa husay ng libro, gayunman, maliit lang ang kahinaang ito.

Magandang halimbawa ang librong ito kung bakit kilala na ang Ibon Foundation sa bansa bilang nakapagturo sa maraming estudyante at mamamayan ng kritikal na pagsusuri at progresibong pananaw, nakapag-ambag sa pagiging aktibista ng kung ilan na ring henerasyon ng kabataan, at patuloy na nagpapaalab sa apoy ng pag-aaral sa lipunan at kasaysayan ng mga progresibo sa bansa. Tatak-Ibon ang libro: progresibo ang perspektiba, komprehensibo ang saklaw sa paksa, matalisik ang iskolarsyip at popular ang porma. Masinop ang pagkakabuo ng koleksyong ito, salamat sa editor; ang mga artikulo – hindi malawig, direkta sa punto, at bihirang nag-ulit ng nasabi na.

Dahil sa husay ng libro, magagawa nitong ihabol sa kamalayan ng mga progresibo sa daigdig ang Pilipinas sa listahang Iraq, Afghanistan, Palestina – na pinakamalulubhang biktima ng karahasan ng US simula noong ilunsad nito ang pandaigdigang “gera kontra terorismo” matapos ang 9/11. Habang ang unang dalawa ay direktang sinakop ng US at ang ikatlo ay sakop ng isang alyado ng US, nominal na malayang bansa ang Pilipinas, kahanay marahil ng ilang bansa sa Latina Amerika. At habang lantad ang salpukang militar at kalagayang gera sa tatlong bansa, nagaganap ang mga paglabag sa karapatang pantao sa Pilipinas sa konteksto ng “kapayapaan” ng isang “demokrasya.”

Sa pamamagitan ng librong ito, sinasalat ng bayan ang katawan, dinadama at inaalala ang pinakahuling mga sugat at marka ng tortyur, binabalik-tanawan ang mga dating yugto ng pandarahas, at inihahambing ang lahat sa danas sa dahas ng ibang bansa. Walang makakabasa sa librong ito na hindi makukumbinsi sa kung sino ang salarin: ang imperyalismong US sa pangunahin at ang kasabwat nitong mga lokal na uring naghahari. Hindi unang beses ang Oplan Bantay Laya sa Pilipinas at hindi ito nag-iisa sa buong mundo. Ang masamang balita: hindi rin ito ang huli, hangga’t hindi naibabagsak ng mga manggagawa at mamamayan ng daigdig ang imperyalismo.

19 Hulyo 2010