Nakatanim sa Bawat Pagkilos

Pensamiento

“Ang intelektwal, tulad ng manunulat, ay lagi’t laging (necessarily) pampubliko,” sabi Prop. Luis V. Teodoro, progresibong intelektwal at guro ng pamamahayag, sa kanyang bagong sanaysay na “Writers and Public Intellectuals.” Sipi raw ang naturang sulatin sa susing pananalita niyang “Interpreting the World: the Writer as Public Intellectual” sa kumperensya ng balangay sa Pilipinas ng PEN (Poets, Playwrights, Essayists, and Novelists).

Ayon kay Teodoro, “Hindi tulad ni Pilosopo Tasyo, hindi pwedeng gawin ng intelektwal na basta na lang itago sa kung saang sisidlan ang kanyang natuklasan at naunawaan, hayaang madiskubre ito ng hinaharap, nang hindi binibitawan ang kanyang tungkulin sa paglikha ng hinaharap na iyan, na ang mga pundasyon ay matutulungan niyang malikha sa kasalukuyan.”

May eksaktong pakahulugan, gayunman, ang praseng “pampublikong intelektwal” sa US, kung saan ito nagmula at nakilala. At sa pakahulugang ito, taliwas sa sinabi ni Teodoro, hindi lagi’t laging pampubliko ang pagiging intelektwal at manunulat – nagsusulat man ng tula, dula, sanaysay o nobela.

Ayon sa iskolar na si Russell Jacoby, na isa sa mga responsable sa pagtampok ng prase, “Nangangahulugan [ang termino] sa pangkalahatan (roughly) ng isang intelektwal na gumagamit ng pang-araw-araw na wika para talakayin ang mga isyung may pangkalahatang kabuluhan, isang taong nagsusulat hindi lang para sa mga propesyunal na journal kundi para sa mga pahayagan para sa lahat [“The Decline of American Intellectuals,” 1989].”

Halatang ikalawang hati ng dekada ’80 naisulat at nailathala ang saliksik ni Jacoby, dahil nakatutok pa ito sa midyang nakalimbag tulad ng dyaryo at magasin. Sa tuluy-tuloy na paglaganap ng telebisyon at pagkatapos ng Internet sa mga kasunod na dekada, nangahulugan na rin ang “pampublikong intelektwal” ng paggamit sa mga midya na ito para ipaabot sa mas malawak na publiko ang mga isyung kinakasangkutan nila. Sa ibang gamit, hindi tuloy maiiwasan, nangahulugan na rin ito ng pagiging intelektwal na “sikat” o celebrity.

Karl Marx Cartoons

Sa batayan ng ganitong pakahulugan sa “pampublikong intelektwal,” maraming matutukoy rin sa bansa, kapwa sa Kaliwa, Kanan at gumigitna. Pero may isang pampublikong intelektwal na makabuluhang bigyang-pansin: ang makatang si Axel Pinpin. Interesante at kapaki-pakinabang na suriin ang praktika niya bilang isang pampublikong intelektwal.

Nakilala ng marami si Pinpin na kasama sa binansagang “Tagaytay 5,” mga aktibista sa Timog Katagalugan na iligal na inaresto, tinortyur at pagkatapos ay ikinulong nang mahigit dalawang taon ng gobyerno. Matapos makalaya, nagpapatuloy si Pinpin sa pagiging aktibista sa Timog Katagalugan.

Sa hanay ng mga aktibista, kilala si Pinpin sa kanyang pagtula. Nakilala siya, higit pa siguro sa mga tula niyang nalimbag at naisalibro, sa pagtula sa mga pagtitipon – rali, gabing pangkultura, parangal, at iba pa. Prominente at permanente siyang kasama sa mga lakbayang inilulunsad ng mga aktibista at mamamayan ng Timog Katagalugan, kasama sa pag-oorganisa ng hanay, nagkokoordina ng pagkilos, at syempre pa, tumutula sa iba’t ibang yugto nito.

Para siyang espesyal na lider-masa para sa mga aktibista. Paborito siyang imbitahan sa iba’t ibang pagtitipon para tumula. Ang mga pagbasa niya, madalas na sinasalubong ng katahimikan at tinatapos ng malakas na palakpakan. Marami ang nagpapakuha ng larawan kasama siya at may mga nakasaksi na rin ng pagtili sa kanya ng ilang tagahanga, kahit hindi menor-de-edad. Paborito ring gustuhin at ibahagi, i-like at i-share, ang mga tula niya sa Internet.

Hindi matatawaran ang halaga ng pagtula niya, lalo na sa hanay ng masa. “Ang teorya,” sabi ni Karl Marx, “ay nagiging materyal na pwersa kasabay ng pagkapit nito sa masa.” At sa ginagawa ni Pinpin, nailalapit at napapakapit ang progresibong teorya sa masa – sa paraang kongkreto, malinaw, maalab, at matatandaan. Kongkreto, dahil nakalapat sa mga isyu at usaping kagyat na nararanasan ng masa, sa panahong nararanasan nila at sa panahong lumalaban sila kaugnay nito.

Mabisa ang mga tula ni Pinpin hinggil sa pasismo ng Estado, halimbawa, hindi lang dahil mahusay ang mga ito bilang tula. Mabisa sila dahil binabasa sila sa harap ng masang lumalaban sa militarisasyon, pagkamkam ng lupa, demolisyon at kahit pagbuwag ng hanay sa rali – at kadalasan, sa panahong sariwa pa ang mga sugat. Magkasabay niyang pinapahapdi at pinaghihilom ang sugat, at nang pinapatatag ang loob para lalo pang lumaban.

Friedrich Engels Cartoons

May inabot na ring kasikatan si Pinpin sa akademya at mga tangkilik ng panitikan; may tula nga siya sa MRT. Pero hindi kaakibat ng pagsikat niya ang madalas na pangamba at duda ng mga progresibong alagad ng sining sa Kanluran na ang kanilang likha ay magiging tulad ng isang imahen ni Che Guevarra – nasa maraming kamiseta, pinagkakakitaan ng sistema, tila walang radikal na mensahe, at walang dalang panganib sa mga naghahari.

May ganitong obserbasyon ang progresibong kritikong si Terry Eagleton noon: “May kauna-unawang tendensyang maging malungkot at palasuko ang mga Amerikanong liberal at radikal, dahil mahapdi ang pagkamalay nila sa bilis na ang kahit pinaka-rebolusyunaryong likhang sining ay mailalagay sa bungad ng Chemical Bank [The Significance of Theory, 1990].”

Pero hindi nalalamon si Pinpin at hindi lumalabnaw ang kanyang mensahe – at wala ring nagsasabi nito. Ang dahilan: tumatanggi siyang magkaganito. Sabi nga ni Eagleton, “Kung ang iyong mga pinakamamahal na rebolusyonaryong likhang-sining ay pwedeng lamunin ng sistema, nangangahulugan lang ito ng isang bagay: hindi sa hindi sapat ang pagiging pasabog o subersibo nila, kundi… wala silang tunay na ugat sa isang pangmasang kilusang pampulitika at oposisyunal…”

Pero higit pa si Pinpin sa makatang naglalapit ng kanyang likhang-sining sa masa. Sabi noon ng progresibong direktor na si Lino Brocka, hindi siya interesado sa paglikha ng pinakamahusay na pelikulang Pilipino, kundi sa paglikha ng pinakamahusay na Pilipinong manonood. Si Pinpin, hindi lang sangkot sa paglikha ng mahuhusay na tula, kundi sa pagpapahusay sa masang Pilipino. Hindi lang siya organisador ng mga salita, kundi ng mga tao. Hindi lang siya nangingisda ng mga metapora, sabi nga, kundi namamalakaya rin ng tao para sa pagbabago.

Noong panahon daw ng insureksyunismo sa Pilipinas, noong dekada ’80, may hibang na nakaisip na magtanim ng mga armado sa hanay ng mga nagrarali. Siguro, mas mapanganib sa mga naghahari kung sa bawat pagkilos ng masa ay mga makatang tulad ni Pinpin ang nakatanim.

Sana’y dumami, dumami, dumami ang mga aktibista, alagad ng sining at pampublikong intelektwal na katulad ni Axel Pinpin!

15 Disyembre 2012

Muli, galing dito ang mga imahen. Tumatandang paatras si Salman Rushdie, ayon sa artikulong ito. Away, gulo ng mga propesyunal na pilosopo sa US. Magandang sanaysay ng bilanggong pulitikal na si Ericson Acosta tungkol sa progresibong kultura.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Comments

  • Andang  On December 17, 2012 at 11:58 pm

    ‘Pero hindi nalalamon si Pinpin at hindi lumalabnaw ang kanyang mensahe – at wala ring nagsasabi nito. Ang dahilan: tumatanggi siyang magkaganito. Sabi nga ni Eagleton, “Kung ang iyong mga pinakamamahal na rebolusyonaryong likhang-sining ay pwedeng lamunin ng sistema, nangangahulugan lang ito ng isang bagay: hindi sa hindi sapat ang pagiging pasabog o subersibo nila, kundi… wala silang tunay na ugat sa isang pangmasang kilusang pampulitika at oposisyunal…”’

    Ako ang unang madidismaya at magpapahayag ng matinding puna at matinding pagkadismaya kapag nagpalamon si Ka Antoy (Pinpin) sa mga burgis na tendensya.

    At sa aking palagay, mahalagang isaalang-alang ng ating mga lider na sila’y mga public figure, inspirasyon ng publiko, at kung gayo’y dapat na naisasaalang-alang sila kung gaano kalawak ang kanilang impluwensya sa masa’t mga kasama. Mahalagang maging malay (conscious) sila sa kung paano nila itinatanghal ang kanilang sarili sa publiko.

  • kapirasongkritika  On December 18, 2012 at 7:35 am

    Mukhang wala ka pang pupunahin, Andang. Sang-ayon ako, dapat malay ang mga lider-masa sa usapin na iyan. Pero bakit mo nababanggit kaugnay ni Axel? Mukhang maingat naman siya sa kanyang pagpapakilala sa publiko.

  • Andang  On December 19, 2012 at 11:48 am

    Hindi ako tiyak kung ito ang sagot sa tanong mo: http://andangjuan.blogspot.com/2012/12/labis-na-paghanga-burgis-na-pagdakila.html

  • kapirasongkritika  On December 19, 2012 at 3:18 pm

    Salamat sa pag-link! Tama ang iyong sinasabi at sang-ayon ako. Sa isang banda, dapat maging mapagbantay ang mga iniidolong lider-masa posibleng sa paglaki ng ulo mula sa mga papuri.

    Pero, sa tingin ko lang, may usapin din ng pinakamainam na pamamaraan ng pagpuna na hindi masyadong publiko. Mahirap masalang ang mga lider-masa natin sa publiko.

    Sa kabilang banda, tungkulin nating patampukin ang positibo sa Kaliwa. At tingin ko, partikular kay Ka Axel, maganda siyang tularan bilang aktibista at makata — at iyun ang pangunahin.

  • Andang  On December 20, 2012 at 12:25 am

    “…tungkulin nating patampukin ang positibo sa Kaliwa.”

    Masaya akong gampanan ang tungkulin na ito.

  • kapirasongkritika  On December 20, 2012 at 2:57 am

    Isasagad ko pa ang punto: Sa publiko at sa pangunahin, patampukin natin ang positibo sa Kaliwa. Sa pribado at sekundaryo na ang mga pagpuna, at paalala katulad ng sinasabi mo. Ang dami-daming dapat tuligsain sa publiko, at hindi kasama doon ang maraming aspekto ng Kaliwa.

  • mnx  On January 1, 2013 at 7:43 am

    “Pero, sa tingin ko lang, may usapin din ng pinakamainam na pamamaraan ng pagpuna na hindi masyadong publiko. Mahirap masalang ang mga lider-masa natin sa publiko.”>>>
    Hello po! Napadaan lang ako dito sa blog mo, at binisita ko din ang post ni Andang Juan. Hindi ako parte ng Kaliwa, pero ang pag-iidolo o “paglalagay sa pedestal,” ay sa tingin ko, natural lang sa isang tao. Pero isa lang itong “phase.” Sa tingin ko, humahanga ng sobra-sobra ang isang tao sa isang “public figure” sa panahong vulnerable siya at kailangang kailangan niya ng sense of affirmation. Hinding hindi ito mapipigilan nang malawakan, lalo na sa ganitong sistema ng lipunan, na napaka-vulnerable ng mga tao, Kaliwa man o Kanan. At dagdag dyan, hinding hindi rin mapipigilan kung/kapag nagkamali ang isang iniidolo, at nararapat lang na malaman ng mga umiidolo sa kanya ang mga pagkakamali or flaws. It’s teaching them to be objective. So let their rose-tinted glasses be shattered, if you will. It’s all part of learning and gaining perspective. A case in point: I once subscribed to a blog whose author advocated self-empowerment and minimalism, and I never failed to read every single one of his articles, which basically say that an individual has only himself to answer to. And I loved and believed every word he said, but not for long. I sensed that his articles were becoming a drag and a clutter (which minimalists really hate) and I was starting to think that he lacks analysis on some issues. So I quit reading his blog, thinking it wasn’t really relevant anymore. BUT the irony here is, he’s the one who taught me to think for myself. I apologize for this lengthy comment and for the shift in language, but I guess my point here is that a true leader should teach his followers not to give too much credit for a great person, but instead should focus on how can they give that much credit to themselves. Isn’t that basic empowerment? Thank you for the space.🙂

  • kapirasongkritika  On January 1, 2013 at 10:19 am

    Salamat sa mahabang komento mo, mnx. Nauunawaan ko kung saan ka nanggagaling at natutuwa ako sa iyong pagtingin. Nakakatuwa ang pagiging open-minded mo. Ipinapaalala mong may mga taong mas madaling makatanggap kung magkakamali ang mga tao, kahit lider pa sila.

    Sa panig lang namin kasi sa Kaliwa, may dominanteng masmidya na na kumokontra sa pagkilala sa aming mga lider-masa, at minsan ay naninira sa kanila. Kaya kailangang maingat ang mga lider sa pagdadala sa sarili at kami sa pagpuna sa kanila. So iyun siguro ang batayan ng mga pagdidiin dito.

    Maganda rin ang punto mo tungkol sa empowerment. Mas mainam kung mapagsama ang liderato at empowered na kasapian.

    Welcome rito ang mga komento mo.

    • mnx  On January 1, 2013 at 12:44 pm

      Salamat din, pero guilty ako sa dalawang bagay. Una, hindi ako napadaan lang dito, lagi akong nagbabasa ng mga post mo, dahil may natutunan akong bago palagi, lalo dun sa mga link na binibigay mo. At pangalawa, naging parte na din ako ng Kaliwa, pero under questionable circumstances, on my part. Mahabang kwento iyon. And you probably know some parts of it.😉

  • Richard Bolisay  On January 2, 2013 at 5:52 am

    Hello Teo, ipagpaumanhin mo kung napadaan lamang, nguni’t gusto sana kita kumustahin at bumati na rin ng Manigong Bagong Taon. Nawa’y maging mabuti ang taon na ito para sa ating lahat.🙂

  • kapirasongkritika  On January 2, 2013 at 1:27 pm

    @ mnx: Una, parang nagkomento ka na nga dati. Hehe. Pangalawa, nang mabasa ko pa lang ang pangalan mo, may naalala na ako. Pleasant naman ang naisip ko. Hehe! Sulatan mo ako sa Gmail. Magkita tayo! Muntik na tayong magkita noong minsan, pero basta. Iyan ay kung tama ang hinala ko kung sino ka, ha. Hehe!

    @ Richard Bolisay: Naunahan mo ako! Dumadalaw rin ako sa blog mo, at sa isa mo pang blog — iyung may personal. Hehe. Mahalaga ngang magdalawan tayo, dahil malungkot na itong blogosphere; vanishing species na tayo sabi ni Mong Palatino. Sana nga!

    • mnx  On January 3, 2013 at 1:33 am

      Gumagana ba naman yung gmail account mo? Nagfail po kasi yung pagsend ko e… hehehe

      • mnx  On January 3, 2013 at 1:55 am

        Ok, my bad. Mali ang nai-type ko. Hahahaha.🙂

  • kapirasongkritika  On January 3, 2013 at 3:06 am

    Oo. Doon na lang tayo mag-usap. Hehe! Madalas naman akong magbukas ng email!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: